Οίκος των Ρομανώφ

(Ανακατεύθυνση από Ρομάνοβ)

Ο Οίκος των Ρομάνοφ (ρωσικά: Дом Романовых, ΔΦΑ [rɐˈmanəf]) ή Ρομανώφ όπως έχει παραφθαρεί στα ελληνικά, υπήρξε η κυβερνώσα δυναστεία του Βασιλείου της Ρωσίας και κατόπιν της Ρωσικής Αυτοκρατορίας για τρεις αιώνες. Πρώτος τσάρος του οίκου είναι ο Μιχαήλ Α', ο οποίος εξελέγη από τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση το 1613. Η δισεγγονή του Άννα Πετρόβνα παντρεύτηκε τον Κάρολο-Φρειδερίκο δούκα του Σ.Χ.Γκόττορπ και έτσι η διαδοχή στο θρόνο της Ρωσίας συνεχίστηκε από τον Οίκο του Σ.Χ.Γκόττορπ. Τελευταίος τσάρος από τον νέο αυτό Οίκο είναι ο Νικόλαος Β΄ ο Αιματοβαφής, που εκθρονίσθηκε από την Επανάσταση του Φεβρουαρίου το 1917 και εκτελέσθηκε τον επόμενο χρόνο.

Οίκος των Ρομανώφ
House of Romanoff.jpg
Χώρα Ρωσία
Ιδρυτής Μιχαήλ Α΄
Τελευταίος ηγεμόνας Νικόλαος Β΄
Ίδρυση 1613
Εκθρόνιση 1917 (Επανάσταση του Φεβρουαρίου)

Ο Δούκας του Χόλσταϊν-Γκότορπ, ο οποίος ήταν ο ίδιος μέλος ενός κλάδου των Όλντενμπουργκ, παντρεύτηκε με ένα μέλος της οικογένειας Ρομανόφ στις αρχές του 18ου αιώνα και όλοι οι τσάροι Ρομανόφ, από τα μέσα αυτού του αιώνα έως την επανάσταση του 1917, κατάγονταν από το γάμο αυτό. Αν και είναι επίσημα γνωστός ως Οίκος των Ρομανώφ, οι απόγονοι των Ρομανώφ και Όλντενμπουργκ μερικές φορές αναφέρονται ως Χόλσταϊν-Γκότορπ-Ρομανώφ.[1]

Πίνακας περιεχομένων

ΠροέλευσηΕπεξεργασία

Πρώτος καταγεγραμμένος πρόγονος των Ρομανώφ είναι ο Αντρέι Καμπίλα (απεβ. 1351), βογιάρος της Μοσχοβίας. Αν και αργότερα του αποδόθηκε πολύ ένδοξη καταγωγή, μάλλον η προέλευσή του ήταν πιο ταπεινή - πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι προερχόταν από οικογένεια του Νόβγκοροντ. Στα ρωσικά Καμπίλα σημαίνει φοράδα, ενώ πολλοί συγγενείς του έφεραν επίσης προσωνύμια προερχόμενα από την οικογένεια των ιππιδών και άλλα ζώα που με τον καιρό εξελίχθηκαν σε επώνυμα, κάτι που πιθανώς υποδεικνύει καταγωγή της οικογένειας από σταυλάρχες. Επίσης πιθανή είναι η εκδοχή ενός γενεαλογικού βιβλίου του 18ου αιώνα, το οποίο ισχυρίζεται πως ο Αντρέι ήταν γιος του πρώσου ευγενούς Γκλάντα Καμπίλα, ο οποίος είχε εγκαταλείψει την πατρίδα του όταν εισέβαλαν οι Τεύτονες στα μέσα του 13ου αιώνα.

Ένας γιος του Αντρέι Καμπίλα, ο Φιοντόρ που ήταν βογιάρος την εποχή του Ντμίτρι Ντονσκόι, θεωρείται ιδρυτής της οικογένειας των Κόσκιν (από το Κόσκα, γάτα). Οι επόμενες γενιές άλλαξαν το επώνυμο σε Ζαχάριν και ακολούθως η οικογένεια διασπάσθηκε σε δύο κλάδους, τους Ζαχάριν-Γιάκοβλεφ και τους Ζαχάριν-Γιούριεφ. Την εποχή του Ιβάν Δ' του Τρομερού ο πρώτος κλάδος αποκαλείτο απλά Γιάκοβλεφ, ενώ ο δεύτερος μετονομάσθηκε σε Ρομανώφ (ή Ραμάνοφ με την σύγχρονη ρωσική προφορά). Από τους Ρομανώφ προερχόταν η Αναστασία, αγαπημένη σύζυγος του Ιβάν και μητέρα του τσάρου Φιοντόρ Α΄ του Κωδωνοκρούστη.

Μετά το θάνατο του Φιοντόρ, το στέμμα δόθηκε στον αντιβασιλέα Μπορίς Γκοντουνόφ. Φοβούμενος πως οι Ρομανώφ θα τον υπέσκαπταν, ο Μπορίς εξοβέλισε τα περισσότερα μέλη τους στις εσχατιές του βασιλείου (Αρκτικός Ωκεανός και Ουράλια), όπου πέθαναν από τις τραγικές συνθήκες διαβίωσης. Ο αρχηγός εκείνη τη στιγμή της οικογένειας, Φιόντορ Νικίτιτς (πρώτος εξάδελφος του Κωδωνοκρούστη από τη μεριά της Αναστασίας), εξαναγκάσθηκε να μονάσει και άλλαξε το όνομά του σε Φιλάρετος.

Ανέλιξη στο θρόνοΕπεξεργασία

 
Εικόνα από χειρόγραφο βιβλίο του 1673. Το πλήθος παρακαλεί τη μητέρα του Μιχαήλ Ρομανώφ να επιτρέψει στο γιο της να αναλάβει τσάρος.

Οι τύχες των Ρομανώφ άλλαξαν προς το τέλος των Αναστατώσεων: η Πολωνο-λιθουανική Κοινοπολιτεία επενέβη στα εσωτερικά της Ρωσίας με τους Ψευδοδημήτριους και αποκατέστησε τις βογιαρικές οικογένειες που είχαν πληγεί από τον Γκοντουνόφ, ώστε να αποκτήσει στηρίγματα στην τοπική αριστοκρατία. Έτσι ο πρώτος Ψευδοδημήτριος προήγαγε το μοναχό Φιλάρετο σε μητροπολίτη Ροστόφ και ο δεύτερος σε Πατριάρχη Μόσχας (1709). Παρ' όλα αυτά, τον επόμενο χρόνο ο πατριάρχης Φιλάρετος συγκρούσθηκε με τους κατακτητές και φυλακίσθηκε.

Όταν οι Πολωνοί εκδιώχθηκαν από τη Μόσχα το 1712, έγιναν βολιδοσκοπήσεις σε πολλούς βογιάρους με μακρινή ρουρικιδική καταγωγή να αναλάβουν το θρόνο. Κανείς δε δέχθηκε, βλέποντας ότι η χώρα είχε περιπέσει στο απόλυτο χάος και το στέμμα έμοιαζε με λαιμητόμο. Έτσι έγινε πρόταση στο μεγαλύτερο γιο του Φιλαρέτου, τον Μιχαήλ Ρομανώφ, ο οποίος ήταν μόλις δεκαέξι ετών και ζούσε με τη μητέρα του σε ένα μοναστήρι της Κοστρομά. Αρχικά ο Μιχαήλ αρνήθηκε, αλλά τελικά άλλαξε γνώμη και ενθρονίσθηκε στις 22 Ιουλίου 1613. Έτσι ξεκίνησε η δυναστεία των Ρομανώφ, η οποία κυβέρνησε τη χώρα με σιδηρά πυγμή έως την ανατροπή της από τη Ρωσική Επανάσταση τρεις αιώνες αργότερα.

ΑμφισβητήσειςΕπεξεργασία

 
Ο Πέτρος Α' (1672-1725) θεωρείται ο σπουδαιότερος των Ρομανώφ και «πατέρας του ρωσικού έθνους».

Με όρους αίματος, δηλαδή καταγωγή πρώτου βαθμού από αρσενικό Ρομανώφ ή άνοδος στο θρόνο ως χήρα Ρομανώφ, η δυναστεία θα έπρεπε να θεωρείται λήξασα το 1762 με το θάνατο της αυτοκράτειρας Ελισάβετ. Ο ανηψιός της Καρλ Πέτερ Ούλριχ του Χόλσταϊν που τη διαδέχθηκε ως Πέτρος Γ', ήταν Ρομανώφ μόνο από τη μεριά της μητέρας του. Το όνομα της δυναστείας άλλαξε σε Χόλσταϊν-Γκότορπ-Ρομανώφ, αλλά εξακολούθησε να χρησιμοποιείται μόνο το Ρομανώφ για λόγους κύρους, ώστε να φαίνεται ότι ο θρόνος παραμένει στην οικογένεια του πατέρα του ρωσικού έθνους Μεγάλου Πέτρου.

Μία άλλη αμφισβήτηση της ιστορικής συνέχειας της δυναστείας έρχεται από το προσωπικό ημερολόγιο της αυτοκράτειρας Αικατερίνης Β' της Μεγάλης, όπου αφήνεται να εννοηθεί πως ο γιος και διάδοχός της Παύλος ήταν καρπός εξωσυζυγικής σχέσης με τον αυλάρχη της. Εάν αυτό είναι αλήθεια, τότε οι έξι τελευταίοι αυτοκράτορες της Ρωσίας δεν ήταν στην πραγματικότητα Ρομανώφ ούτε από τη μεριά της μητέρας (ήταν γερμανίδα) ούτε από του πατέρα τους.

ΑνάκτοραΕπεξεργασία

Γενεαλογία τσάρων ΡομανώφΕπεξεργασία

 
Η σημαία του Οίκου των Ρομανώφ.
 
 
 
 
 
 
 
 
Ρομάν
βογιάρος
ΟΙΚΟΣ ΡΟΜΑΝΩΦ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ιβάν Δ΄ Ρουρικιδών
Αυτ. της Ρωσίας (1533-1584)
 
Αναστασία Ρομάνοβνα
 
Νικίτα Ρομάνοβ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Φιλάρετος
πατριάρχης Μόσχας
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Μιχαήλ Α΄
Αυτ. της Ρωσίας (1613-1645)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Μαρία Μιλοσλάφσκαγια
 
Αλέξιος
Αυτ. της Ρωσίας (1645-1676)
 
Ναταλία Ναρίσκινα
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Φιοντόρ Γ΄
Αυτ. της Ρωσίας (1676-1682)
 
Ιβάν Ε΄
τσάρος Ρωσίας (1682-1696)
 
Ευδοξία Λοπουχίνα
 
Πέτρος Α΄ ο μέγας
Αυτ. της Ρωσίας (1682/96-1725)
 
Αικατερίνη Α΄ Σκαβρόνσκα
Αυτ. της Ρωσίας (1725-1727)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Αικατερίνη
Αυτ. της Ρωσίας,
σύζ.Κάρολος-Λεοπόλδος
δούκας του Μεκλεμβούργου-Σβερίν
 
Άννα Ιβάνοβνα
Αυτ. της Ρωσίας (1730-1740)
 
Αλέξιος
τσαρέβιτς
 
Άννα Πετρόβνα
σύζ.Κάρολος-Φρειδερίκος
δούκας Χολστάϊν-Γκότορπ
 
Ελισάβετ
Αυτ. της Ρωσίας (1741-1762)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Άννα του Μεκλεμβούργου
σύζ.Άντον-Ούλριχ των Γουέλφων
δούκας του Μπράουνσβαϊκ
 
 
 
 
 
Πέτρος Β΄
Αυτ. της Ρωσίας (1727-1730)
 
Πέτρος Γ΄ του Σ.Χ.Γκόττορπ
Αυτ. της Ρωσίας (1762)
σύζ.Αικατερίνη Β΄ του Άνχαλτ
Αυτ. της Ρωσίας (1762-1796)

ΟΙΚΟΣ Σ.Χ.ΓΚΟΤΤΟΡΠ

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. http://dlib.rsl.ru/viewer/01004169063#page13?page=13 «Родословная книга Всероссiйскаго дворянства» составилъ В. Дурасов Часть I. градъ Св. Петра 1906 г. // "Genealogy Book of Russian nobility" V. Durasov V. Part I. Sank-Peterburg 1906
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα House of Romanov της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).