Σκάκι του Καπαμπλάνκα

παραλλαγή του σκακιού

Το Σκάκι του ΚαπαμπλάνκαΣκάκι Καπαμπλάνκα) είναι μια παραλλαγή στο σκάκι που εφευρέθηκε στις αρχές της δεκαετία του 1920 από τον Χοσέ Ραούλ Καπαμπλάνκα, πρώην Παγκόσμιο Πρωταθλητή στο σκάκι (1921–1927). Η παραλλαγή αυτή ενσωματώνει δύο νέα κομμάτια και παίζεται σε σκακιέρα διαστάσεων 10×8. Ο Καπαμπλάνκα πρότεινε την παραλλαγή ενώ ήταν Παγκόσμιος Πρωταθλητής και όχι εκ των υστέρων, όπως έχουν ισχυριστεί ορισμένοι επικριτές του.[1] Πίστευε ότι το σκάκι δεν θα παίζεται μετά από λίγες δεκαετίες, επειδή τα παιχνίδια μεταξύ των μαιτρ θα καταλήγουν πάντα ισόπαλα). Αυτή η απειλή, «του θανάτου λόγω ισοπαλιών» για το σκάκι, ήταν το κύριο κίνητρό του για τη δημιουργία μιας πιο σύνθετης και πλουσιότερης έκδοσης του παιχνιδιού.

Σκάκι του Καπαμπλάνκα
αβγδεζηθικ
8α8 μαύρος πύργοςβ8 μαύρος ίπποςγ8 μαύρος αρχιεπίσκοποςδ8 μαύρος αξιωματικόςε8 μαύρη βασίλισσαζ8 μαύρος βασιλιάςη8 μαύρος αξιωματικόςθ8 μαύρος καγκελάριοςι8 μαύρος ίπποςκ8 μαύρος πύργος8
7α7 μαύρο πιόνιβ7 μαύρο πιόνιγ7 μαύρο πιόνιδ7 μαύρο πιόνιε7 μαύρο πιόνιζ7 μαύρο πιόνιη7 μαύρο πιόνιθ7 μαύρο πιόνιι7 μαύρο πιόνικ7 μαύρο πιόνι7
6α6β6γ6δ6ε6ζ6η6θ6ι6κ66
5α5β5γ5δ5ε5ζ5η5θ5ι5κ55
4α4β4γ4δ4ε4ζ4η4θ4ι4κ44
3α3β3γ3δ3ε3ζ3η3θ3ι3κ33
2α2 λευκό πιόνιβ2 λευκό πιόνιγ2 λευκό πιόνιδ2 λευκό πιόνιε2 λευκό πιόνιζ2 λευκό πιόνιη2 λευκό πιόνιθ2 λευκό πιόνιι2 λευκό πιόνικ2 λευκό πιόνι2
1α1 λευκός πύργοςβ1 λευκός ίπποςγ1 λευκός αρχιεπίσκοποςδ1 λευκός αξιωματικόςε1 λευκή βασίλισσαζ1 λευκός βασιλιάςη1 λευκός αξιωματικόςθ1 λευκός καγκελάριοςι1 λευκός ίπποςκ1 λευκός πύργος1
αβγδεζηθικ
Παράταξη εκκίνησης.
Οι αρχιεπίσκοποι είναι στα τετράγωνα γ1 και γ8, ενώ οι καγκελάριοι στα θ1 και θ8.

Επιπλέον κομμάτιαΕπεξεργασία

Τα επιπλέον κομμάτια στην παραλλαγή αυτή είναι:[2]

Τα νέα κομμάτια έχουν ιδιότητες που εμπλουτίζουν το παιχνίδι. Για παράδειγμα, ο αρχιεπίσκοπος (γνωστός και ως αρχηγός, ή γεράκι, ή πριγκίπισσα, ή κένταυρος, ή σταυλάρχης, κ.ά. ανάλογα με την παραλλαγή που συμμετέχει) μπορεί από μόνος του να κάνει ματ σε έναν μοναχικό βασιλιά, για παράδειγμα, ο βασιλιάς τοποθετείται σε μια γωνία και ο αρχιεπίσκοπος διαγώνια με ένα τετράγωνο διαφορά μεταξύ τους.

Τα ονόματα για τα νέα κομμάτια, ως αρχιεπίσκοπος (archbishop) και καγκελάριος (chancellor), δόθηκαν από τον ίδιο τον Καπαμπλάνκα. Αυτά τα ονόματα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στις πιο σύγχρονες παραλλαγές του σκακιού του Καπαμπλάνκα.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Ο Καπαμπλάνκα πρότεινε δύο παρατάξεις εκκίνησης για το σκάκι Καπαμπλάνκα. Στην πρώτη παράταξη εκκίνησης, πρότεινε να τοποθετηθεί ο αρχιεπίσκοπος μεταξύ της βασίλισσας και του αξιωματικού της βασίλισσας και αντίστοιχα ο καγκελάριος μεταξύ του βασιλιά και του αξιωματικού του βασιλιά. Αυτή η ρύθμιση έχει το μειονέκτημα να αφήνει ανυπεράσπιστο το πιόνι μπροστά από τον αξιωματικό του βασιλιά, επιτρέποντας στα λευκά να απειλήσουν με ματ από την πρώτη κίνηση.

Στη συνέχεια αναθεώρησε την παράταξη εκκίνησης έτσι ώστε να τοποθετείται ο αρχιεπίσκοπος μεταξύ του ίππου της βασίλισσας και του αξιωματικού, ενώ ο καγκελάριος ήταν μεταξύ του ίππου και του αξιωματικού του βασιλιά. Επίσης, πειραματίστηκε με μεγέθη σκακιέρας 10×10, όπου τα πιόνια στην αρχική τους κίνηση θα μπορούσαν να μετακινηθούν και τρία τετράγωνα προς τα εμπρός.

Ο Έντουαρντ Λάσκερ γράφει στο βιβλίο του Η περιπέτεια του σκακιού:[3]

Έπαιξα πολλές παρτίδες δοκιμάζοντας το σκάκι Καπαμπλάνκα, και σπάνια διήρκεσε περισσότερο από είκοσι ή είκοσι πέντε κινήσεις. Προσπαθήσαμε με σκακιέρες 10×10 τετραγώνων και 10×8 τετραγώνων, και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η τελευταία ήταν προτιμότερη, επειδή οι χέρι-με-χέρι μάχες ξεκινήσαν νωρίτερα σε αυτή.

Ο Λάσκερ ήταν ένας από τους λίγους υποστηρικτές της παραλλαγής. Ο Ούγγρος γκρανμαίτρ Γκέζα Μαρόσζι έπαιξε επίσης μερικές παρτίδες με τον Καπαμπλάνκα (που πήρε τα εύσημα από αυτόν). Ο Βρετανός πρωταθλητής Γουίλιαμ Γουίντερ πίστευε ότι υπήρχαν πάρα πολλά ισχυρά κομμάτια, καθιστώντας τα άλλα κομμάτια μικρότερης σημασίας.

Προγενέστερες παραλλαγέςΕπεξεργασία

Ο Καπαμπλάνκα δεν ήταν ο πρώτος που πρόσθεσε τον καγκελάριο και τον αρχιεπίσκοπο στο κανονικό σκάκι, αν και είναι ο πιο διάσημος. Υπήρξαν και άλλες προσπάθειες που κυρίως διαφέρουν μόνο στη διάταξη των κομματιών και των κανόνων του ροκέ.

Το 1617, ο Πιέτρο Καρρέρα δημοσίευσε το βιβλίο Il Gioco degli Scacchi, το οποίο περιείχε την περιγραφή μιας παραλλαγής στο σκάκι που παίζεται σε σκακιέρα 8×10. Τοποθέτησε νέα κομμάτια ανάμεσα στον πύργο και τον ίππο. Ο καγκελάριος ήταν στην πτέρυγα του βασιλιά και ο αρχιεπίσκοπος στην πτέρυγα της βασίλισσας. Ο Καρρέρα χρησιμοποίησε τα ονόματα πρωταθλητής (champion) αντί για καγκελάριος και κένταυρος (centaur) αντί για αρχιεπίσκοπος. Η παραλλαγή αυτή ξεχάστηκε σε μεγάλο βαθμό μετά τον θάνατο του εφευρέτη της.

Το 1874, ο Χένρι Μπερντ πρότεινε μια παραλλαγή στο σκάκι παρόμοια με αυτή του Καρρέρα. Η μόνη σημαντική διαφορά ήταν η παράταξη εκκίνησης. Ο καγκελάριος τοποθετήθηκε μεταξύ του αξιωματικού της βασίλισσας και τη βασίλισσα και ο αρχιεπίσκοπος τοποθετήθηκε μεταξύ του αξιωματικού του βασιλιά και του βασιλιά. Ο Μπερντ χρησιμοποίησε τα ονόματα φύλακας (guard) αντί για καγκελάριος και σταυλάρχης (equerry) αντί για αρχιεπίσκοπος.

Σκάκι του Καρρέρα
αβγδεζηθικ
8          8
7          7
6          6
5          5
4          4
3          3
2          2
1          1
αβγδεζηθικ
Η πιο πρώιμη παραλλαγή στη σκακιέρα 8×10 με αρχιεπίσκοπο και καγκελάριο.
Σκάκι του Μπερντ
αβγδεζηθικ
8          8
7          7
6          6
5          5
4          4
3          3
2          2
1          1
αβγδεζηθικ
Ένας άλλος προκάτοχος της παραλλαγής του Καπαμπλάνκα.

Μεταγενέστερες παραλλαγέςΕπεξεργασία

Ωμέγα σκάκι (10×10 + 4 γωνίες)
  <Μ4
   Α

 Β

 Γ

 Δ

 Ε

 Ζ

 Η

 Θ

 Ι
Μ3>
   Κ
 
9                     9
8                     8
7                     7
6                     6
5                     5
4                     4
3                     3
2                     2
1                     1
0                     0
     Α
<Μ1
 Β
 Γ
 Δ
 Ε
 Ζ
 Η
 Θ
 Ι
   Κ
Μ2>
 
Παράταξη εκκίνησης.
Μεγάλο σκάκι
αβγδεζηθικ
10          10
9          9
8          8
7          7
6          6
5          5
4          4
3          3
2          2
1          1
αβγδεζηθικ
Παράταξη εκκίνησης.
Οι αρχιεπίσκοποι είναι στα τετράγωνα η2 και η9, ενώ οι καγκελάριοι στα ζ2 και ζ9.

Το σκάκι του Καπαμπλάνκα έχει εμπνεύσει έναν αριθμό από άλλες παραλλαγές:

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Έμπασσυ σκάκι χρησιμοποιεί παράταξη εκκίνησης πανομοιότυπη με το Μεγάλο σκάκι και προσαρμοσμένη στη σκακιέρα 10×8.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα πρόσφατη εξέλιξη είναι το Τυχαίο σκάκι του Καπαμπλάνκα, που εφευρέθηκε το 2004. Αυτό το παιχνίδι συνδυάζει ιδέες από το Τυχαίο σκάκι του Φίσερ και το σκάκι του Καπαμπλάνκα. Ισχύει επίσης η αρχή ότι όλα τα πιόνια στην παράταξη εκκίνησης απαιτείται να προστατεύονται από τουλάχιστον ένα κομμάτι.

Παραλλαγές σε άλλες σκακιέρεςΕπεξεργασία

Υπάρχουν επίσης παραλλαγές στο σκάκι του Καπαμπλάνκα που δεν χρησιμοποιούν τη σκακιέρα 10×8. Το Μεγάλο σκάκι είναι μια δημοφιλής παραλλαγή, που εφευρέθηκε το 1984 από τον Ολλανδό σχεδιαστή παιχνιδιών Κρίστιαν Φρίλινγκ, η οποία χρησιμοποιεί τα κομμάτια του Καπαμπλάνκα σε μια μεγαλύτερη σκακιέρα διαστάσεων 10×10.

Το 2007 ο γκρανμαίτρ Γιάσερ Σεϊραβάν επινόησε μια παραλλαγή, που ονομάζεται Σκάκι του Σεϊραβάν και η οποία προσθέτει τα δύο κομμάτια του Καπαμπλάνκα με διαφορετικό τρόπο. Στην παραλλαγή του ο Σεϊραβάν μετονόμασε τον καγκελάριο σε ελέφαντα και τον αρχιεπίσκοπο σε γεράκι.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «In Moscow». Time. 7 Δεκεμβρίου 1925. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721501,00.html. 
  2. David Pritchard (2007), σελ. 122.
  3. Edward Lasker (1959), σελ. 39.

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Lasker, Edward (1959). The Adventure of Chess. ISBN 0-486-20510-X. 
  • Pritchard, David B. (1994). The Encyclopedia of Chess Variants. Games & Puzzles Publications. σελίδες 38–40. ISBN 0-9524142-0-1. 
  • Pritchard, David B. (2007). Beasley, John, επιμ. The Classified Encyclopedia of Chess Variants. John Beasley. σελ. 122. ISBN 978-0-9555168-0-1. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Capablanca chess της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).