Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Αριστόδημος (Άρις) Μπουλούκος (29 Σεπτεμβρίου 1932) είναι Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός, επίτιμος αντιστράτηγος του Στρατού Ξηράς. Μεταπολιτευτικά, διατέλεσε βουλευτής Μεσσηνίας αρχικά με το ΠΑΣΟΚ και έπειτα με την Νέα Δημοκρατία, καθώς και πρόεδρος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων (ΕΒΟ) από το 1990 μέχρι το 1992, επί κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Άρις Μπουλούκος
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση29  Σεπτεμβρίου 1932
Καλαμάτα
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
ΣπουδέςΣτρατιωτική Σχολή Ευελπίδων
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταστρατιωτικός
πολιτικός
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΝέα Δημοκρατία και Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςαντιστράτηγος/Ελληνικός Στρατός Ξηράς
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαμέλος της Βουλής των Ελλήνων (εκλογική περιφέρεια Μεσσηνίας)
μέλος της Βουλής των Ελλήνων (εκλογική περιφέρεια Β΄ Αθηνών)

Ο Μπουλούκος όμως είναι κυρίως γνωστός για την προδικτατορική δράση του, όταν κατηγορήθηκε ως ο εμπνευστής και στρατιωτικός ηγέτης της υποτιθέμενης οργάνωσης ΑΣΠΙΔΑ, την οποία κατά το κατηγορητήριο είχαν δημιουργήσει αντιδεξιοί αξιωματικοί του Στρατού με πολιτικό καθοδηγητή τον Ανδρέα Παπανδρέου, με στόχο την ριζική αλλαγή της στρατιωτικοπολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα. Την διετία 1965-67 η «υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ» συγκλόνισε την Ελλάδα και αποτέλεσε βασικό στοιχείο της ανώμαλης περιόδου που οδήγησε στην επιβολή της χούντας των συνταγματαρχών.[1]

Πίνακας περιεχομένων

ΒιογραφικόΕπεξεργασία

Πρώτα χρόνια και στρατιωτική σταδιοδρομία μέχρι το 1963Επεξεργασία

Ο Άρις Μπουλούκος γεννήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 1932 στην Καλαμάτα. Πατέρας του ήταν ο Γεώργιος Μπουλούκος, αντισυνταγματάρχης Πεζικού, που σκοτώθηκε στις 9 Ιανουαρίου 1941 στις σφοδρές μάχες των στενών της Κλεισούρας, κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο.[2] Στην Καλαμάτα υπάρχει σήμερα οδός με το όνομά του, ενώ στον Λαιμό Πρεσπών, στα ελληνοαλβανικά σύνορα, υπάρχει «στρατόπεδο αντισυνταγματάρχου Γεωργίου Μπουλούκου».[3]

Η οικογένειά του είχε στενές σχέσεις με τον Γεώργιο Γρίβα και την ακροδεξιά Οργάνωση Χ, αλλά και με τον κεντρώο πολιτικό και τραπεζίτη Σταύρο Κωστόπουλο. Νονός του Άρι Μπουλούκου ήταν ο επί δεκαετίες βουλευτής Αρκαδίας και πολλές φορές υπουργός, Νικόλαος Μπακόπουλος.[4]

Σπούδασε στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1953 ως ανθυπολοχαγός του Πεζικού. Η τάξη του ήταν η πρώτη στην ιστορία της ΣΣΕ με φοίτηση 36 μηνών.[5] Πολιτικά, ο Μπουλούκος ήταν «Γριβικός» και μαζί με πολλούς άλλους αξιωματικούς υπέστη διοικητικές διώξεις και δυσμενείς μεταθέσεις όταν ναυάγησε η «Κίνηση Εθνικής Αναδημιουργίας» (ΚΕΑ) του Γρίβα, το 1960. Ειδικότερα, ο Μπουλούκος, από την Στρατιωτική Διοίκηση Αθηνών (ΣΔΑ), μετατέθηκε στο 602 Τάγμα Πεζικού, στα Κρούσια Κιλκίς[6]. Μάλιστα ο επιτελάρχης του Β΄ Σώματος Στρατού, Νότης Χριστόπουλος, ξεκίνησε ανάκριση εις βάρος του, γιατί πήρε ως σιτιστή στον λόχο του τον στρατιώτη Γιώργο Κουρή, μετέπειτα γνωστό εκδότη της «Αυριανής». Ο Κουρής είχε ταλαιπωρηθεί κατά την στρατιωτική του θητεία, επειδή στην τοπική εφημερίδα, που εξέδιδε στην Κεφαλλονιά, είχε αποκαλέσει «άθλια και προδοτική» την δεξιά κυβέρνηση της ΕΡΕ.

Μέσω του παλιού φίλου του πατέρα του, απόστρατου αντιστράτηγου Αλέξανδρου Χρηστέα (παλιό στέλεχος του ΙΔΕΑ και κινηματίας του 1951), ο Μπουλούκος ήρθε σε επαφή με τον μετέπειτα «αόρατο δικτάτορα» Δημήτρη Ιωαννίδη, τότε στέλεχος των «νεοΙΔΕΑτών» αξιωματικών (οι οποίοι τότε ήλεγχαν σε μεγάλο βαθμό τον Στρατό), στον οποίο εξέφρασε παράπονα για την διώξεις που υφίσταντο οι «Γριβικοί» αξιωματικοί και ζήτησε την βοήθειά του. Ο Ιωαννίδης τον καθησύχασε και του είπε «είμαι και εγώ αντικαραμανλικός όπως εσύ» αλλά στη συνέχεια του εξήγησε ότι οι «νεοΙΔΕΑτες» προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην ΕΡΕ και τον Καραμανλή για να τοποθετούνται στις καλύτερες θέσεις, αλλά σκοπό έχουν την κατάληψη της εξουσίας και την διάλυση όλων των πολιτικών κομμάτων.[7] Ο Ιωαννίδης σε εκείνη την φάση πράγματι βοήθησε τον Μπουλούκο και φρόντισε ώστε να σταματήσουν όλες οι σε βάρος του έρευνες, καθώς και να μετατεθεί στην Αθήνα.[8] Χρόνια αργότερα, το 1973, ο Ιωαννίδης προσωπικά ξυλοκόπησε τον Μπουλούκο μέσα στο ΕΑΤ-ΕΣΑ, λόγω της ενεργού συμμετοχής του στην εξέγερση του Πολυτεχνείου.[9]

Η Ένωση Κέντρου στην εξουσία και η κατάσταση στην ΚΥΠΕπεξεργασία

Τον Νοέμβριο του 1963, όταν κέρδισε τις εκλογές η Ένωση Κέντρου, ο Μπουλούκος τοποθετήθηκε στην ΚΥΠ, μετά από παρέμβαση του Σταύρου Κωστόπουλου και του Παύλου Βαρδινογιάννη. Στην ΚΥΠ αρχικά επρόκειτο να αναλάβει το άκρως απόρρητο «Γραφείον Ειδικών Επιχειρήσεων» (το οποίο καταργήθηκε στα χρόνια της Μεταπολίτευσης), υπεύθυνο για απόρρητες παραστρατιωτικές ενέργειες, το οποίο στα χρόνια των κυβερνήσεων Καραμανλή διηύθυνε ο Ευάγγελος Τσάκας (μετέπειτα ηγετικό στέλεχος της χούντας). Τελικά όμως ανέλαβε το Γραφείο Ασφαλείας (σημερινό Τμήμα Ασφαλείας ΕΥΠ). Εκεί είχε και την πρώτη του συνάντηση με τον μετέπειτα δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο: ο Παπαδόπουλος υπηρετούσε στην ΚΥΠ από το 1958, αρχικά ως διευθυντής του Γραφείου του αρχηγού της ΚΥΠ Αλέξανδρου Νάτσινα και έπειτα ως κλαδάρχης του νευραλγικού Β΄ Κλάδου Αντικατασκοπείας.

Σύμφωνα με τον Μπουλούκο, επί κυβερνήσεων Καραμανλή ολόκληρη η ΚΥΠ είχε μεταβληθεί σε άντρο των μετέπειτα πραξικοπηματιών της 21ης Απριλίου. Όταν παρέλαβε την ΚΥΠ η Ένωση Κέντρου η κατάσταση είχε ως εξής:

«Στην ΚΥΠ υπηρετούσε ο ίδιος ο Γεώργιος Παπαδόπουλος! Υποτίθεται βέβαια ότι ήταν υπό μετάθεση και ότι παρέδιδε στον Αντώνη Φραντζέσκαρο, που βέβαια του ήταν προσωπικά αφοσιωμένος. Στην ΚΥΠ και ο Γιάννης Λαδάς! Εκτός από αυτούς, βρήκαμε στην ΚΥΠ τους εξής αξιωματικούς: τον Βαγγέλη Τσάκα, διευθυντή στο Γραφείο Ειδικών Επιχειρήσεων! Τον Νίκο Ντερτιλή, προσωπάρχη της ΚΥΠ! Τον Λεωνίδα Αλεξανδρόπουλο (γαμπρό του Καρδαμάκη) διοικητή του ΟΤΕ στην δικτατορία! Τον Τρύφωνα Αποστολόπουλο, διευθυντή της ΥΕΝΕΔ κατά την 7ετία! Τον Γιώργο Θωμόπουλο, που ο Παπαδόπουλος τον έκανε αργότερα διευθυντή της ΓΔΕΑ. Τον ταγματάρχη Χωροφυλακής Καπράλο, που ο Παπαδόπουλος τον έκανε υποστράτηγο και υποδιευθυντή της ΓΔΕΑ. Τον συνταγματάρχη Σταύρο Βαρνάβα, που καταδικάστηκε για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.»[10]

Αρχηγός της ΚΥΠ είχε οριστεί από την κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου ο απόστρατος υποστράτηγος Τεθωρακισμένων Γεώργιος Αγόρος, μετά από πρόταση του υπουργού Δημοσίων Έργων Στυλιανού Χούτα. Ο Αγόρος, πολιτικά τοποθετημένος στην δημοκρατική-βενιζελική παράταξη και με σημαντική πολεμική δράση στο Αλβανικό Μέτωπο, στον ΕΔΕΣ επί Κατοχής και αργότερα στον εμφύλιο, έχαιρε σεβασμού και εκτίμησης, αλλά δεν είχε εμπειρία σε θέματα κατασκοπείας και αντικατασκοπείας, ενώ βασικό του ενδιαφέρον δεν ήταν η ΚΥΠ, αλλά πως μπορούσε να εκλεγεί βουλευτής στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τον νομό Άρτας.[11]

Τα πιο σημαντικά πρόσωπα στην ΚΥΠ, που ανήκαν στο «οικογενειακό περιβάλλον» του Γεωργίου Παπανδρέου και είχαν τοποθετηθεί εκεί με προσωπική του παρέμβαση, ήταν ο συνταγματάρχης Πυροβολικού Τάκης Αναγνωστόπουλος (κλαδάρχης Κατασκοπείας και αργότερα αρχηγός της ΚΥΠ, αντικαθιστώντας τον Αγόρο), ο συνταγματάρχης Πυροβολικού Αλέξανδρος Παπατέρπος (υπαρχηγός της ΚΥΠ) και ο λοχαγός Πυροβολικού Τάκης Παπαγεωργόπουλος (διευθυντής του Γραφείου του αρχηγού). Αργότερα, στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ο Αναγνωστόπουλος τοποθετήθηκε γενικός γραμματέας του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ ο Παπαγεωργόπουλος διατέλεσε βουλευτής Α΄ Αθηνών με το ΠΑΣΟΚ. Ο Παπατέρπος πέθανε το 1979, πριν από την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.

Την καθημερινή ενημέρωση του Γεωργίου Παπανδρέου είχε αναλάβει ο Παπατέρπος, τον οποίο ο Μπουλούκος χαρακτηρίζει σπουδαίο αξιωματικό και άνθρωπο, αλλά με λανθασμένη εκτίμηση της τότε κατάστασης:

«Ο Αλέκος Παπατέρπος, θαυμάσιος άνθρωπος και άριστος αξιωματικός, δεν ήταν κατάλληλος γι' αυτή την θέση. [...] Είχε από την θέση του, αλλά και λόγω παλαιότερης γνωριμίας, καθημερινή σχεδόν επαφή με τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου. Γενικά από την υπηρεσιακή συνεργασία μου μαζί του, αποκόμισα την εντύπωση ότι κάθε ενημερωτική συνάντησή του με τον Γ. Παπανδρέου δεν ήταν παρά μια αλληλομετάγγιση υπεραισιοδοξίας που κατέληγε στην υποτίμηση των κινδύνων».[12]

Η ίδρυση του ΑΣΠΙΔΑΕπεξεργασία

Ο Μπουλούκος πίστευε ότι ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης της τότε κατάστασης στις Ένοπλες Δυνάμεις και στην ΚΥΠ ήταν «η ίδρυση μιας οργάνωσης δημοκρατικών αξιωματικών» για την «προστασία της νόμιμης κυβέρνησης που είχε ψηφιστεί από το 53% του ελληνικού λαού» και για την «εξουδετέρωση της ομάδας Παπαδόπουλου-Ιωαννίδη», η οποία, «σύμφωνα με τις πληροφορίες μας λεγόταν ΕΕΝΑ, και συνεργαζόταν στενά με ανώτατους αξιωματικούς, πρώην ΙΔΕΑτες. Όλα όσα έβλεπα, ζούσα και αντιμετώπιζα στην ΚΥΠ, αλλά κυρίως η αδυναμία της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα σχέδια των συνωμοτών με οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι οι επίδοξοι δικτάτορες δεν ήταν δυνατόν να αναχαιτιστούν χωρίς οργανωμένη αντίδραση».[13]

Η ίδρυση του ΑΣΠΙΔΑ «έγινε το καλοκαίρι του 1964».[14] Ιδρυτικά μέλη του ήταν τέσσερις λοχαγοί: ο ίδιος ο Μπουλούκος (λοχαγός Πεζικού), ο Θεοφάνης Τόμπρας (λοχαγός Διαβιβάσεων), ο Νικόλαος Βορβολάκος (ίλαρχος, δηλαδή λοχαγός Τεθωρακισμένων) και ο Ιωάννης Θεοδοσίου (λοχαγός Πεζικού). Ο Τόμπρας και ο Βορβολάκος έγιναν ιδιαίτερα γνωστοί στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, καθώς ανέλαβαν κρίσιμες θέσεις επί κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου: ο Τόμπρας έγινε διοικητής του ΟΤΕ και στενός φίλος και συνεργάτης του μεγαλοεπιχειρηματία Σωκράτη Κόκκαλη, ενώ ο Βορβολάκος προήχθη μέχρι τον βαθμό του αντιστράτηγου και διατέλεσε μεταξύ άλλων διοικητής του Γ΄ Σώματος Στρατού και διοικητής Στρατιάς, καθώς και αρχηγός της Εθνικής Φρουράς στην Κύπρο.

Ο Τόμπρας ανέλαβε να συντάξει τον μυστικό όρκο της οργάνωσης, ενώ υπήρξε και ο εμπνευστής του ονόματός της: ΑΣΠΙΔΑ. Μετά το ξέσπασμα της πολιτικής κρίσης του 1965 οι εφημερίδες έγραψαν ότι το αρκτικόλεξο ΑΣΠΙΔΑ σήμαινε «Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα Ιδανικά Δημοκρατίαν Αξιοκρατίαν», αλλά στο βιβλίο του ο Μπουλούκος εξηγεί ότι το αυθεντικό αρκτικόλεξο του Τόμπρα ήταν το ελαφρώς παραλλαγμένο «Αξιωματικοί Σώζουν Πατρίδα Ιδέες Δημοκρατία Αξιοκρατία».[15] Ο Μπουλούκος μέσα στο καλοκαίρι του 1964 μύησε στην οργάνωση και τους λοχαγούς Ευριπίδη Αντωνόπουλο, Γιάννη Κεφάλα, Αργύρη Βλάχο, Γιώργο Κωστόπουλο, Γιώργο Δαμηλάκο, Θόδωρο Σπανουδάκη, Γιάννη Πανούτσο, «και μερικούς άλλους που ακόμα και σήμερα (1989) δεν επιθυμούν να αναφερθούν τα ονόματά τους».[16]

Καθώς η οργάνωση αναπτυσσόταν ο Μπουλούκος αναζήτησε πολιτική κάλυψη και βοήθεια από τα ηγετικά στελέχη της κυβέρνησης. Γνώριζε ήδη τον Παύλο Βαρδινογιάννη, ενώ έκλεισε συναντήσεις και συνομίλησε και με τους Κωνσταντίνο Μητσοτάκη (υπουργός Οικονομικών) και Μιχάλη Παπακωνσταντίνου (υφυπουργός Εθνικής Αμύνης). Και οι τρεις, ειδικά ο Παπακωνσταντίνου τον βοήθησαν πολύ και ικανοποίησαν αιτήματά του για μεταθέσεις στην ΚΥΠ και το ΓΕΣ, χωρίς όμως ο ίδιος να τους αποκαλύψει την ύπαρξη και δράση του ΑΣΠΙΔΑ, καθώς δεν πείστηκε ότι κάποιος από αυτούς θα μπορούσε να αποτελέσει τον πολιτικό ηγέτη της οργάνωσης.[17]

Τελικά Μπουλούκος και Τόμπρας κατέληξαν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου θα ήταν ο ιδανικός πολιτικός ηγέτης του ΑΣΠΙΔΑ, καθώς «είχε την φήμη του διεθνώς αναγνωρισμένου οικονομολόγου. Φαινόταν δυναμικός από τις ζωηρές πολιτικές εκδηλώσεις του [...] νέος στην ηλικία και επί πλέον, γιος του πρωθυπουργού. Διαπιστώσαμε ότι πολλοί δημοκράτες αξιωματικοί εκδήλωναν ανοιχτό ενδιαφέρον γι' αυτόν τον νέο πολιτικό που ήξερε να εκφράζεται με άμεσο, μοντέρνο και καθαρό ύφος.»[18]

Έτσι ο Μπουλούκος έκλεισε ραντεβού με τον Ανδρέα Παπανδρέου, μέσω του Τάκη Παπαγεωργόπουλου, ο οποίος μυήθηκε με ενθουσιασμό στον ΑΣΠΙΔΑ.[19]

ΑΣΠΙΔΑ και Ανδρέας ΠαπανδρέουΕπεξεργασία

Σύμφωνα με τον Μπουλούκο, η πρώτη συνάντησή του με τον Ανδρέα Παπανδρέου έγινε στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1964:

«Η συνάντησή μας έγινε στο Κολωνάκι, στο γραφείο που διατηρούσε στην οδό Σουηδίας 58. Το κουδούνι στην εξώπορτα έφερε την ένδειξη "Αντώνης Στρατής". Αυτό μου έκανε εντύπωση γιατί πρόδιδε ένα είδος συνωμοτικότητας και σκέφτηκα ότι ταίριαζε με την επίσκεψή μου».[20]

Ο Ανδρέας Παπανδρέου τον εντυπωσίασε με την πολιτική κατάρτισή του αλλά και με το πόσο καλά πληροφορημένος ήταν για τις εξελίξεις. Ο Μπουλούκος γράφει ότι τον άγγιξε όταν μίλησε ανοιχτά για ξερίζωμα του κατεστημένου σε όλους τους τομείς του κρατικού μηχανισμού. Έτσι του αποκάλυψε την ύπαρξη του ΑΣΠΙΔΑ και του ζήτησε να βοηθήσει την οργάνωση όσο και όπως μπορούσε, για να προστατευθεί η δημοκρατία και να εξουδετερωθούν οι ακροδεξιοί συνωμότες μέσα στον Στρατό. Ο Παπανδρέου δέχτηκε και του είπε ότι με μεγάλη χαρά θα βοηθούσε την υπόθεση των δημοκρατικών αξιωματικών.[21]

Από πολιτικής πλευράς, για τον ΑΣΠΙΔΑ γνώριζαν ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Αντώνης Λιβάνης, ο φίλος και σύμβουλός του Αντώνης Στρατής και η ιδιαιτέρα του, Αγγέλα Κοκκόλα, η οποία ανέλαβε την φύλαξη του αρχείου του ΑΣΠΙΔΑ, με μεγάλη επιτυχία (δεν κατόρθωσε να το εντοπίσει ποτέ ούτε η χουντική ΚΥΠ, η οποία ήθελε πάση θυσία να αποδείξει διεθνώς ότι ο ΑΣΠΙΔΑ είχε διαβρώσει το Στράτευμα πριν από το 1967).[22]

Από στρατιωτικής πλευράς, οι μόνοι από τους αξιωματικούς του ΑΣΠΙΔΑ που γνώριζαν για τις επαφές της οργάνωσης με τον Ανδρέα Παπανδρέου ήταν οι Μπουλούκος, Παπαγεωργόπουλος και Τόμπρας. Ο Μπουλούκος και ο Τόμπρας συναντούσαν τον Λιβάνη στο ξενοδοχείο «Άρης» στην αρχή της οδού Πειραιώς (κοντά στην Ομόνοια), και καθόριζαν την γραμμή της οργάνωσης και τις τοποθετήσεις των αξιωματικών. Όταν υπήρχε ανάγκη να δουν τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον συναντούσαν είτε σε μία «καμπάνα» στα «Αστέρια Γλυφάδας» είτε σε ένα απομονωμένο κρησφύγετο στα νταμάρια του Ψυχικού.[23]

Από τον Σεπτέμβριο του 1964 μέχρι τον Μάιο του 1965 ο ΑΣΠΙΔΑ «εξαπλωνόταν με μεγάλη ταχύτητα, αλλά και με απόλυτη μυστικότητα».[24] Ακόμα και όταν αργότερα «έσκασε» η υπόθεση στην Κύπρο, τα 2α Γραφεία των Μονάδων σε όλη την Ελλάδα ανέφεραν στο 2ο Γραφείο του ΓΕΣ ότι δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν τίποτα για την ύπαρξη αυτής της οργάνωσης.[25] Ο Μπουλούκος «έπαθε πλάκα» από το πόσο αποτελεσματικά κινούνταν οι άνθρωποι του Ανδρέα Παπανδρέου και ιδίως ο Λιβάνης. Πολύ γρήγορα τοποθέτησε μέλη του ΑΣΠΙΔΑ σε νευραλγικές διευθύνσεις του ΓΕΣ, της ΚΥΠ και των Μονάδων Αττικής: «Όλες οι υποδείξεις μας για μεταθέσεις ή τοποθετήσεις αξιωματικών επραγματοποιούντο με ταχύτητα αστραπής.»[26]

Παράλληλα, ο ΑΣΠΙΔΑ πέτυχε να τοποθετηθεί ο Τόμπρας προϊστάμενος στις τηλεφωνικές υποκλοπές της ΚΥΠ («Γραφείον Τεχνικής Υποστηρίξεως»). Από ιδρύσεως της ΚΥΠ το 1953, προϊστάμενος σε αυτό το γραφείο ήταν ο αξιωματικός της Αστυνομίας Πόλεων Νικόλαος Δασκαλόπουλος (επί χούντας έγινε αρχηγός της Αστυνομίας Πόλεων) ο οποίος αρχικά παρέμενε στην θέση του και επί Ένωσης Κέντρου μετά από απαίτηση του σταθμάρχη της CIA. Η τοποθέτηση του Τόμπρα σε αυτή την τόσο σπουδαία θέση προκάλεσε την αντίδραση του βασιλόφρονα αρχηγού ΓΕΣ Ιωάννη Γεννηματά, που απέστειλε επείγον σήμα μετάθεσης του Τόμπρα στην Βέροια. Ο ΑΣΠΙΔΑ ειδοποίησε το γραφείο του Ανδρέα Παπανδρέου, που φρόντισε να ακυρωθεί η διαταγή. Η εξέλιξη της υπόθεσης προκάλεσε πάταγο στο ΓΕΣ και ειρωνικά σχόλια κατά του Γεννηματά, ενώ ο ΑΣΠΙΔΑ ενισχύθηκε.[27]

Οι αξιωματικοί του ΑΣΠΙΔΑΕπεξεργασία

Ο Μπουλούκος υποστηρίζει ότι το 1965 ο ΑΣΠΙΔΑ είχε σχεδόν 250 μέλη, οι περισσότεροι λοχαγοί, με λίγους ταγματάρχες και υπολοχαγούς. Ανάμεσά σ'αυτούς που ο ίδιος μύησε στην οργάνωση ήταν μερικοί που διαδραμάτισαν κορυφαίο ρόλο μετά το 1981 και την άνοδο του Ανδρέα Παπανδρέου στην εξουσία. Έτσι, το «δίκτυο του ΑΣΠΙΔΑ» αποτέλεσε βασικό παράγοντα στην επιτυχημένη, μετά το 1981, προσπάθεια του Ανδρέα Παπανδρέου να ελέγξει τις Ένοπλες Δυνάμεις.[28]

  • Θεοφάνης Τόμπρας, λοχαγός Διαβιβάσεων. Αποκαταστάθηκε ως συνταγματάρχης στην μεταπολίτευση. Μετά το 1981 υποδιοικητής (1981-84) και διοικητής (1984-89) του ΟΤΕ.
  • Νικόλαος Βορβολάκος, ίλαρχος (λοχαγός Τεθωρακισμένων). Έφτασε στον βαθμό του αντιστράτηγου και μετά το 1981 διατέλεσε διοικητής του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Τεθωρακισμένων (1983-85), διευθυντής Β΄ Κλάδου ΓΕΣ (1985-86), διοικητής Γ΄ Σώματος Στρατού (1986-88) και διοικητής Στρατιάς (1988-89). Στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου ορίστηκε αρχηγός της Εθνικής Φρουράς στην Κύπρο, όπου και παρέμεινε μέχρι το 1998.
  • Βασίλης Τσαγκρής, λοχαγός Πυροβολικού. Έφτασε μέχρι τον βαθμό του αντιστράτηγου. Υπαρχηγός της ΚΥΠ (1982-85) και διευθυντής Στρατιωτικού Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας Χρήστου Σαρτζετάκη (1985-90).
  • Ανδρέας Λαζουράς, ίλαρχος. Έφτασε στον βαθμό του αντιστράτηγου και διατέλεσε διευθυντής Στρατιωτικού Γραφείου του Ανδρέα Παπανδρέου.
  • Γιάννης Πανούτσος, λοχαγός Πεζικού. Νομάρχης Τρικάλων (1982-84), νομάρχης Φθιώτιδας (1984-87), περιφερειάρχης Θεσσαλίας (1987-88), γενικός γραμματέας του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης (1988-89).
  • Θεόδωρος Σπανουδάκης, ίλαρχος. Έγινε αντιστράτηγος και Α΄ υπαρχηγός ΓΕΣ στις κυβερνήσεις Ανδρέα Παπανδρέου.
  • Ευάγγελος Ρογκάκος, ίλαρχος. Νομάρχης Δράμας (1982-87), περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (1987-89), γενικός γραμματέας του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης (1993-96).
  • Νικόλαος Καλλίας, λοχαγός Πεζικού. Έγινε αντιστράτηγος. Διευθυντής Αντικατασκοπείας της ΚΥΠ επί Ανδρέα Παπανδρέου.

Αποκάλυψη της οργάνωσης, σύλληψη και δίκηΕπεξεργασία

Τον Μάιο του 1965, ο Γεώργιος Γρίβας απέστειλε αναφορά από την Κύπρο στην οποία μιλούσε για οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ, με ανάμειξη και του Ανδρέα Παπανδρέου. Μετά από απαίτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου, ο αρχηγός της Στρατιωτικής Δικαιοσύνης (πρόεδρος του Αναθεωρητικού Δικαστηρίου) αντιστράτηγος Ιωάννης Σίμος μετέβη στην Κύπρο και ανέλαβε τις ανακρίσεις. Στο πόρισμά του ο Σίμος ανέφερε ότι πράγματι υπήρχε οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ, αλλά ήταν ασήμαντη, αποτελούμενη από λίγους λοχαγούς και υπολοχαγούς, με επαγγελματικές κυρίως και όχι πολιτικές επιδιώξεις. Επίσης, ο Σίμος ανέφερε ότι δεν αποδείχτηκε καμία ανάμειξη του Ανδρέα Παπανδρέου ή άλλου πολιτικού προσώπου. Πρότεινε την απόταξη τεσσάρων λοχαγών και τον πειθαρχικό έλεγχο άλλων έξι λοχαγών και υπολοχαγών.

Ο βασιλιάς, μη αποδεχόμενος το πόρισμα Σίμου, ζήτησε από τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου να παραπέμψει την υπόθεση «ΑΣΠΙΔΑ» στο Στρατοδικείο. Ο Παπανδρέου το αποδέχεται αλλά για λόγους ισορροπίας παραπέμπει και την υπόθεση «Περικλής» που αφορούσε την ανάμειξη του στρατού στις εκλογές «βίας και νοθείας» του 1961. Τελικά για τον ΑΣΠΙΔΑ παραπέμφθηκαν σε δίκη 28 αξιωματικοί, από τους οποίους καταδικάστηκαν οι 16, σε διάφορες ποινές. Ο ίδιος ο Μπουλούκος είχε προφυλακιστεί από το φθινόπωρο του 1965 με εντολή του εισηγητή (στρατιωτικού ανακριτή) Παντελή Λαγάνη (μετέπειτα χουντικός) και τελικά καταδικάστηκε σε κάθειρξη 18 ετών. Στο Στρατοδικείο, βασιλικός επίτροπος (δηλαδή στρατιωτικός εισαγγελέας) ήταν ο Ηλίας Παπαπούλος, γνωστός ακροδεξιός, ο οποίος επί χούντας έγινε αρχηγός της Στρατιωτικής Δικαιοσύνης και στην συνέχεια γενικός γραμματέας Λογοκρισίας στο Υπουργείο Προεδρίας.[29]

Συνήγοροι υπεράσπισης των κατηγορουμένων ήταν «η αφρόκρεμα του προοδευτικών Ελλήνων δικηγόρων», μεταξύ των οποίων οι Ευάγγελος Γιαννόπουλος, Γιάννης Σκουλαρίκης, Μένιος Κουτσόγιωργας κ.α.[30]

Δικηγόρος του Μπουλούκου ήταν ο Νικηφόρος Μανδηλαράς, ο οποίος, κατά την διάρκεια της δίκης αναφέρθηκε πολλές φορές ονομαστικά στον Γεώργιο Παπαδόπουλο και την συνωμοτική ομάδα του.[31]

Τον Ιανουάριο του 1968, αφού είχε ήδη επιβληθεί η χούντα, οι χουντικοί έδωσαν αμνηστία στους αξιωματικούς του ΑΣΠΙΔΑ και ο Μπουλούκος αφέθηκε ελεύθερος. Ωστόσο, η συμμετοχή του στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το 1973 οδήγησε νέα σύλληψη και βασανισμό στο ΕΑΤ-ΕΣΑ.

ΜεταπολίτευσηΕπεξεργασία

Στα χρόνια της μεταπολίτευσης ο Μπουλούκος ασχολήθηκε με την πολιτική και εκλέχθηκε βουλευτής Μεσσηνίας με το ΠΑΣΟΚ το 1977 και το 1981.

Το 1982 ο Ανδρέας Παπανδρέου τον διέγραψε από το ΠΑΣΟΚ λόγω της αντίθεσής του στην κατάργηση του σταυρού προτίμησης στις βουλευτικές εκλογές που είχε νομοθετήσει η κυβερνητική πλειοψηφία, και ο Μπουλούκος προσχώρησε στην Νέα Δημοκρατία. Ωστόσο, ενδέχεται η κατάργηση του σταυρού προτίμησης να ήταν απλώς το πρόσχημα, καθώς ο Μπουλούκος είχε ήδη έρθει σε σύγκρουση με τον Αντώνη Δροσογιάννη για την πολιτική που έπρεπε να ακολουθήσει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ στο Στράτευμα.

Το 1985 εκλέχθηκε βουλευτής Β΄ Αθηνών με την Νέα Δημοκρατία, ενώ τον Ιούνιο και τον Νοέμβριο του 1989 βουλευτής Μεσσηνίας.[32] Επί κυβέρνησης Μητσοτάκη, από το 1990 μέχρι το 1992, διατέλεσε πρόεδρος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων (ΕΒΟ).

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 9
  2. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 8
  3. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 26
  4. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 26
  5. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 26
  6. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδες 116-17
  7. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδες 120-21
  8. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδες 120-21
  9. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδες 120-21
  10. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 151
  11. Παύλος Μπακογιάννης, έρευνα για την ΚΥΠ, εφημερίδα Το Βήμα, 12 ώς 28 Ιουνίου 1977
  12. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 155
  13. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 162
  14. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 162
  15. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 162
  16. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 162
  17. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 162
  18. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 162
  19. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 170
  20. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 170
  21. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 170
  22. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 170
  23. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 271
  24. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 181
  25. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 181
  26. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 181
  27. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 184
  28. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 181
  29. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 351
  30. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 351
  31. Άρις Γ. Μπουλούκος, Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: η αλήθεια που καίει, 1989, εκδόσεις «Ο Τύπος Α.Ε.», σελίδα 383
  32. http://www.hellenicparliament.gr/Vouleftes/Diatelesantes-Vouleftes-Apo-Ti-Metapolitefsi-Os-Simera/?MpId=798aa400-999a-4ce2-9d13-6fbfa559be72