Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα

πολιτικό κόμμα στην Ελλάδα

Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑ.ΣΟ.Κ.) είναι σοσιαλδημοκρατικό ελληνικό πολιτικό κόμμα, και ήταν ένα από τα δύο κυρίαρχα κόμματα του πολιτικού σκηνικού της Ελλάδας, μέχρι 2012. Ιδρύθηκε το 1974 από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ σημερινή του πρόεδρος είναι η Φώφη Γεννηματά. Από το 2018 αποτελεί συνιστώσα του Κινήματος Αλλαγής

Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα
Panellinio Sosialistiko Kinima Logo.svg
Πρόεδρος Φώφη Γεννηματά
Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος Ανδρέας Λοβέρδος
Εκπρόσωπος Τύπου Παύλος Χρηστίδης
Γραμματέας Κ.Ο. Βασίλης Κεγκέρογλου
Ιδρυτής Ανδρέας Παπανδρέου
Ίδρυση 3 Σεπτεμβρίου 1974
Έδρα Χαριλάου Τρικούπη 50, Αθήνα
Φοιτητική πτέρυγα Πανελλήνια Αγωνιστική Σπουδαστική Παράταξη
Πτέρυγα νεολαίας Νεολαία ΠΑΣΟΚ
Ιδεολογία Σοσιαλδημοκρατία[1][2]
Δημοκρατικός σοσιαλισμός
Πολιτική θέση Κεντροαριστερά
Εθνική προσχώρηση Δημοκρατική Συμπαράταξη
Κίνημα Αλλαγής
Ευρωπαϊκή προσχώρηση Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα
Διεθνής προσχώρηση Σοσιαλιστική Διεθνής
Ομάδα Κοινοβουλίου Ε.Ε. Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών
Χρώματα      Πράσινο
Κοινοβούλιο
18 / 300
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
2 / 21
Περιφέρειες
107 / 703
Ιστοσελίδα
pasok.gr
Πολιτικό σύστημα Ελλάδας
Πολιτικά κόμματα
Εκλογές

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. υπηρέτησε ως κυβέρνηση από το 1981 μέχρι το 1989 και από το 1993 μέχρι το 1996 με πρωθυπουργό τον ιδρυτή του, Ανδρέα Παπανδρέου, από το 1996 μέχρι το 2004 με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη και από το 2009 μέχρι το 2011 με πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου.

Το κόμμα εκπροσωπείται στη Βουλή των Ελλήνων μέσα από την κοινοβουλευτική ομάδα της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, με 18 βουλευτές. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκπροσωπείται από δύο ευρωβουλευτές, στη Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών.

Επίσης, είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος και της Σοσιαλιστικής Διεθνούς.

Πίνακας περιεχομένων

ΙστορικόΕπεξεργασία

ΊδρυσηΕπεξεργασία

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1974, ο Ανδρέας Παπανδρέου ανακοίνωσε την ίδρυση του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος. Σύμφωνα με την ιδρυτική διακήρυξη του κόμματος, σκοπός της δράσης του ΠΑ.ΣΟ.Κ. είναι να επιφέρει στη χώρα:

  • Εθνική Ανεξαρτησία
  • Λαϊκή Κυριαρχία
  • Κοινωνική Απελευθέρωση και
  • Δημοκρατική διαδικασία.

Οι συστατικές ομάδες του ΠΑ.ΣΟ.Κ.Επεξεργασία

Ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης Μιχάλης Σπουρδαλάκης κατατάσσει τα ιδρυτικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ σε τρεις κατηγορίες.[3] Η τυπολογία του είναι σε γενικές γραμμές, αλλά όχι οικουμενικά, αποδεκτή.

  • Οι αριστεροί σοσιαλιστές. Αυτή την ομάδα αποτελούσαν μέλη του ΠΑΚ, νεολαίοι που πρωταγωνίστησαν στον αντιχουντικό αγώνα και την εξέγερση του Πολυτεχνείου, πρώην μέλη του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ και γενικότερα οι μεγάλες ριζοσπαστικοποιημένες μάζες που συγκροτούσαν την κομματική βάση του ΠΑΣΟΚ. Η πιο καθαρά σοσιαλιστική ομάδα μέσα στο ΠΑΣΟΚ αποκαλούνταν «η Αριστερά της Αριστεράς». Πίστευαν γενικά στον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας, στην εθνικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων, στο τέλος της εξάρτησης της χώρας από τις ΗΠΑ, στην παραδειγματική τιμωρία των χουντικών και σε μία επιθετική εξωτερική πολιτική
  • Οι εκσυγχρονιστές ή μεταρρυθμιστές σοσιαλδημοκράτες. Στελέχη όπως ο Κώστας Σημίτης. Ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι και διανοούμενοι, ανήκαν στα μεσαία και ανώτερα στρώματα. Πίστευαν στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Ελλάδας και σε μία γενικά μετριοπαθή και σοσιαλδημοκρατική πολιτική.
  • Οι «παλαιοκομματικοί» ή παλιοί βενιζελικοί και παλιοί φιλελεύθεροι. Στελέχη όπως ο Μένιος Κουτσόγιωργας. Κεντρογενείς με σημεία αναφοράς τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Νικόλαο Πλαστήρα και τον Γεώργιο Παπανδρέου. Φανατικά αντιδεξιοί αλλά και αντικομμουνιστές, είχαν μεγάλες ικανότητες στην απόκτηση και διατήρηση της εξουσίας. Γίνονταν συνεχώς στόχος κριτικής για λαϊκισμό (από τους εκσυγχρονιστές) και για πολιτικαντισμό (από τους αριστερούς), όμως χωρίς αυτούς πολύ δύσκολα θα έφτανε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.

1974-1981: Τα πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. συμμετείχε για πρώτη φορά στις εθνικές εκλογές του 1974, αποσπώντας ποσοστό 13,5%, που μεταφράστηκε στην ανάδειξη 15 βουλευτών. Στις βουλευτικές εκλογές του 1977 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. διπλασίασε το ποσοστό του και εξέλεξε 92 βουλευτές, καταλαμβάνοντας τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Συνέδριο Χρονολογία
1ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Μάιος 1984
2ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Σεπτέμβριος 1990
3ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Απρίλιος 1994
4ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Ιούνιος 1996
5ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Μάρτιος 1999
6ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Οκτώβριος 2001
7ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Μάρτιος 2005
Προγραμματικό Συνέδριο Μάιος 2007
8ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Μάρτιος 2008
9ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Μάρτιος 2013
10ο Συνέδριο ΠΑΣΟΚ Ιούνιος 2015

1981-1989: ΚυβέρνησηΕπεξεργασία

Τον Οκτώβριο του 1981 το ΠΑ.ΣΟ.Κ., μετά από μία φορτισμένη προεκλογική περίοδο, με το σύνθημα «Αλλαγή» και «Η Ελλάδα στους Έλληνες», κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές με ποσοστό 48% και την κοινοβουλευτική πλειοψηφία με 173 βουλευτές, σχηματίζοντας την πρώτη αυτοδύναμη σοσιαλιστική κυβέρνηση στην ιστορία της χώρας με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Το 1984 διεξήχθη το 1ο Συνέδριο του ΠΑ.ΣΟ.Κ., στο οποίο επανεξελέγη ομόφωνα ο Ανδρέας Παπανδρέου ως πρόεδρος. Τον Ιούνιο του 1985, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κέρδισε εκ νέου τις βουλευτικές εκλογές με ποσοστό 45%, εξέλεξε 161 βουλευτές και σχημάτισε και πάλι αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Η αναπτυξιακή στρατηγική που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από τις κυβερνήσεις ΠΑ.ΣΟ.Κ. την περίοδο 1984 - 1990 χαρακτηρίστηκε κυρίως από τη μεγάλη διασπορά των διαθέσιμων πόρων σε μικρά έργα υποδομής σε ολόκληρη τη χώρα. Η πολιτική αυτή στήριξε την οικονομική δραστηριότητα και διευκόλυνε τη βελτίωση του επιπέδου ζωής στις αγροτικές και περιμετρικές περιοχές. Αναβάθμισε το επαρχιακό δίκτυο μεταφορών και ενίσχυσε τον εκσυγχρονισμό των μικρών γεωργικών επιχειρήσεων και την ίδρυση ξενοδοχείων μικρού και μεσαίου μεγέθους σε πολλές περιοχές. Το 1989, περίοδο μεγάλης πολιτικής έντασης, λόγω του οικονομικού σκανδάλου Κοσκωτά, και με τον ιδρυτή του ασθενή, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έχασε τις εκλογές.

1989-1993: ΑντιπολίτευσηΕπεξεργασία

Την περίοδο της κυβέρνησης Τζαννή Τζαννετάκη, η Βουλή, με τις ψήφους των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας και του Συνασπισμού, παρέπεμψε τον πρόεδρο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και πολλά από τα στελέχη του σε Ειδικό Δικαστήριο για τις κατηγορίες περί εμπλοκής τους στο σκάνδαλο Κοσκωτά, αλλά και για υποκλοπές τηλεφωνικών συνδιαλέξεων από την Ε.Υ.Π. (τότε Κ.Υ.Π.). Με τα στελέχη του υπόδικα και έπειτα από δύο επιπλέον εκλογικές αναμετρήσεις (Νοέμβριος 1989 και Απρίλιος 1990), το ΠΑ.ΣΟ.Κ. βρέθηκε στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

1993-1996: ΚυβέρνησηΕπεξεργασία

Τον Οκτώβριο του 1993 και μετά την απόφαση του Ειδικού Δικαστηρίου, το οποίο έκρινε αθώο λόγω αμφιβολιών με ψήφους 7 προς 6 τον Ανδρέα Παπανδρέου, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. επανήλθε στην εξουσία με ποσοστό 47%. Ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε νέα κυβέρνηση. Τον Οκτώβριο του 1995 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. εισήλθε σε μία κρίσιμη περίοδο εντάσεων και εσωκομματικών τριβών, καθώς από την Κεντρική Επιτροπή παραιτήθηκε ο Δημήτρης Τσοβόλας, για να ιδρύσει αργότερα το ΔΗ.Κ.ΚΙ.. Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής εξελέγη ο Κώστας Σκανδαλίδης, μετά την είσοδο του Άκη Τσοχατζόπουλου στην κυβέρνηση. Λίγες μέρες αργότερα ο Ανδρέας Παπανδρέου εισήλθε στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο μετά από νέα κρίση της υγείας του.

1996-2004: ΚυβέρνησηΕπεξεργασία

Μετά από την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου από την πρωθυπουργία στις 17 Ιανουαρίου 1996, η Κεντρική Επιτροπή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. με εισήγηση του Κώστα Σκανδαλίδη αποφάσισε τις διαδικασίες εκλογής του πρωθυπουργού από την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος. Την επόμενη μέρα η κοινοβουλευτική ομάδα επέλεξε ανάμεσα στους Κώστα Σημίτη, Άκη Τσοχατζόπουλο, Γεράσιμο Αρσένη και Γιάννη Χαραλαμπόπουλο, τον Κώστα Σημίτη ως νέο πρωθυπουργό της χώρας. Τον Ιούνιο του 1996 απεβίωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου και το 4ο Συνέδριο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. εξέλεξε πρόεδρο τον Κώστα Σημίτη.

Με πρόεδρο τον Κώστα Σημίτη το ΠΑ.ΣΟ.Κ. νίκησε στις εθνικές εκλογές του 1996. Στις επόμενες εκλογές τον Απρίλιο του 2000, ο Κώστας Σημίτης επανεξελέγη με ποσοστό 43,79% έναντι 42,73% της Ν.Δ. και το ΠΑ.ΣΟ.Κ. εξέλεξε 158 βουλευτές.

Μετά την παραίτηση του Κώστα Σημίτη από την προεδρία του ΠΑ.ΣΟ.Κ., τον Φεβρουάριο του 2004, εκλέγεται ο γιος του Ανδρέα Παπανδρέου, Γιώργος Παπανδρέου, πρόεδρος του κόμματος με πανελλαδική ψηφοφορία, στην οποία ήταν και ο μόνος υποψήφιος. Στις εκλογές ψήφισαν περισσότεροι από 1.000.000 μέλη και φίλοι του κόμματος.

Εσωκομματικές εκλογές ανάδειξης προέδρου ΠΑΣΟΚ, 2007
Υποψήφιος Ψήφοι %
Γιώργος Παπανδρέου 427.021 55,91
Ευάγγελος Βενιζέλος 291.593 38,18
Κώστας Σκανδαλίδης 43.848 5,74
Έγκυρες ψήφοι 763.674
Άκυρες ψήφοι 5.842
Λευκές ψήφοι 1.212
Σύνολο ψήφων 769.156 100
Εγγεγραμμένοι 974.6661
  • Πηγή: pasok.gr
  • 1347.991 μέλη και 626.675 "φίλοι"

2004-2009: ΑντιπολίτευσηΕπεξεργασία

Στις εκλογές 2004 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έπειτα από έντεκα χρόνια διακυβέρνησης της χώρας με τρεις εκλογικές νίκες (1993, 1996, 2000) έχασε τις εκλογές με ποσοστό 40,55% και πέρασε στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Μετά την εκλογική ήττα, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ξεκίνησε μια διαδικασία ανασυγκρότησης του κόμματος σε όλα τα επίπεδα και προσαρμογής της οργανωτικής του δομής στις απαιτήσεις της εποχής μας με έμφαση στη συμμετοχή του πολίτη, την αποκέντρωση και τη χρήση νέων τεχνολογιών.

Το κίνημα δεν μπόρεσε να κερδίσει την πρωτιά ούτε και στις επόμενες εκλογές, στις 16 Σεπτεμβρίου 2007. Στις εκλογές αυτές έλαβε το 38,1% των ψήφων και 102 έδρες Μετά το αρνητικό αποτέλεσμα, ο πρόεδρός του, Γιώργος Παπανδρέου, ζήτησε την ανανέωση της εμπιστοσύνης στο πρόσωπό του. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανακοίνωσε την ίδια ημέρα την υποψηφιότητά του για τη θέση του προέδρου. Επίσης υποψήφιος στις εκλογές ανάδειξης προέδρου του κόμματος, που διεξήχθησαν στις 11 Νοεμβρίου, ήταν και ο Κώστας Σκανδαλίδης. Επανεξελέγη ο Γιώργος Παπανδρέου με ποσοστό 55% έναντι 38% του Ευάγγελου Βενιζέλου.

2009-2012: ΚυβέρνησηΕπεξεργασία

Στις βουλευτικές εκλογές του 2009 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έλαβε ποσοστό 43,92% και 160 έδρες στην Βουλή, σχηματίζοντας αυτοδύναμη κυβέρνηση. Γρήγορα, οι προγραμματικές προεκλογικές δεσμεύσεις του Γιώργου Παπανδρέου αναθεωρήθηκαν λόγω της άσχημης οικονομικής κατάστασης. Η κυβέρνηση υπέγραψε δανειακή σύμβαση (Μνημόνιο Αλληλοκατανόησης) με την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη λήψη μέτρων λιτότητας. Κατά την ψήφιση των μέτρων, διαγράφτηκαν από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος οι βουλευτές Βασίλης Οικονόμου και Γιάννης Δημαράς, οι οποίοι ίδρυσαν αργότερα το Πανελλήνιο Άρμα Πολιτών,[4] και η Σοφία Σακοράφα, η οποία εντάχθηκε στο ΣΥ.ΡΙΖ.Α..[5][6]

 
Προεκλογική συγκέντρωση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στην Θεσσαλονίκη το 2009

Κατά καιρούς ανεξαρτητοποιήθηκαν από την Κοινοβουλευτική Ομάδα ιστορικά ανώτερα στελέχη, όπως ο Γιώργος Λιάνης[7] και η Μιλένα Αποστολάκη,[8] άλλοι παραιτήθηκαν από βουλευτές,[9][10] ενώ άλλοι διαγράφτηκαν, λόγω των διαφοροποιήσεών τους σε νομοσχέδια που σχετίζονταν με το Μνημόνιο.[11] Ο Παναγιώτης Κουρουμπλής, που διαγράφτηκε για τον ίδιο λόγο,[12] ίδρυσε, μαζί με στελέχη της ευρύτερης αριστεράς και του ΠΑ.ΣΟ.Κ., την Ενωτική Κίνηση,[13] και αργότερα προσχώρησε στο ΣΥ.ΡΙΖ.Α..[14][15]

Το Νοέμβριο του 2011, η κυβέρνηση Παπανδρέου λαμβάνει ψήφο εμπιστοσύνης.[16] Ωστόσο, λίγες ημέρες αργότερα, ο Γιώργος Παπανδρέου σε συνάντηση με τον πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας Αντώνη Σαμαρα υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια, αποφάσισαν το σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας υπό το Λουκά Παπαδήμο, για την εφαρμογή των πολιτικών λιτότητας.[17][18] Στην κυβέρνηση συμμετείχε και ο Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός.[19]

Η νέα κυβέρνηση, συμφώνησε στη σύναψη νέας δανειακής σύμβασης (2ο Μνημόνιο).[20] Αρκετοί βουλευτές του κόμματος παραιτήθηκαν από την έδρα τους εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά τους για την οικονομική πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση,[21][22][23] ενώ την ημέρα της ψηφοφορίας στη Βουλή, 22 βουλευτές καταψήφισαν το νομοσχέδιο, με αποτέλεσμα να διαγραφούν.[24] Μεταξύ των βουλευτών που διεγράφησαν ήταν και κορυφαία στελέχη του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και των κυβερνήσεων Παπανδρέου, όπως η Λούκα Κατσέλη και ο Χάρης Καστανίδης, οι οποίοι μαζί με άλλους πέντε βουλευτές ίδρυσαν την Κοινωνική Συμφωνία,[25] η Βάσω Παπανδρέου και η Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, ενώ άλλοι πέντε από τους διαγραφέντες, προσχώρησαν στη Δημοκρατική Αριστερά.[26]

Μετά την παραίτηση του Γιώργος Α. Παπανδρέου από τη θέση του Πρωθυπουργού ξεκίνησαν οι διαδικασίες και για την αλλαγή ηγεσίας στο ΠΑ.ΣΟ.Κ..[27] Υποψηφιότητα για την ηγεσία του κόμματος κατέθεσαν ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Χρήστος Παπουτσής[28] και ο Στέφανος Τζουμάκας.[29] Στην Εθνική Συνδιάσκεψη του ΠΑ.ΣΟ.Κ., στις 12 Μαρτίου του 2012, ανακηρύχθηκε πρόεδρος του κόμματος ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ως μοναδικός υποψήφιος για το αξίωμα, καθώς ήταν ο μοναδικός ο οποίος κατάφερε να συγκεντρώσει τον απαραίτητο αριθμό υπογραφών, βάσει καταστατικού.[30]

Η διάλυση της Βουλής, τον Απρίλιο του 2012, και η προκήρυξη εκλογών βρήκε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. με 130 βουλευτές, αποδυναμωμένο και αποψιλωμένο από στελέχη.[31] Τον ίδιο μήνα, σε πανελλήνια δημοσκόπηση, λάμβανε ποσοστό της τάξης μόλις του 12,5%.[32]

2012-2015: ΣυγκυβέρνησηΕπεξεργασία

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έχασε τις εκλογές του Μαΐου του 2012 λαμβάνοντας 13,18% των ψήφων και τερμάτισε τρίτο, πίσω από το ΣΥ.ΡΙΖ.Α. (16,78%) και τη Νέα Δημοκρατία (18,85%), εκλέγοντας μόλις 41 βουλευτές.[33] Πολλά ιστορικά στελέχη του κινήματος αλλά και υπουργοί των κυβερνήσεων Παπανδρέου και Σημίτη βρέθηκαν μετά από πολλά χρόνια κοινοβουλευτικής πορείας εκτός κοινοβουλίου.

 
Ελιά-Δημοκρατική Παράταξη

Στις επαναληπτικές εκλογές του Ιουνίου, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. πήρε και πάλι την τρίτη θέση, εκλέγοντας 33 βουλευτές και λαμβάνοντας το 12,3% των ψήφων. Παρ' όλα αυτά, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. συμφώνησε με τη Νέα Δημοκρατία και τη Δημοκρατική Αριστερά στο σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας, βάσει προγραμματικής συμφωνίας, για επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου (το οποίο είχε υπογράψει η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ.) και απάλυνση των δυσβάσταχτων όρων που επεβλήθησαν.[34][35] Πρωθυπουργός ορκίστηκε ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Αντώνης Σαμαράς.

Στις 22 Ιουνίου 2013, η Δημοκρατική Αριστερά απέσυρε τη στήριξή της, με αφορμή την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για την κατάργηση της Ε.Ρ.Τ., και το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ήταν το μόνο κόμμα, πέραν της Νέας Δημοκρατίας, που παρείχε στήριξη στην κυβέρνηση Σαμαρά. Στον ανασχηματισμό που ακολούθησε, ο πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ευάγγελος Βενιζέλος ανέλαβε Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών.[36]

Εν όψει των ευρωεκλογών του 2014, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. πρωταγωνίστησε στην ίδρυση της Ελιάς, που πραγματοποιήθηκε στην Πανελλήνια Συνδιάσκεψη στις 8 και 9 Μαρτίου 2014, στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας.[37] Τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά, καθώς συγκέντρωσε 8,02% και εξέλεξε δύο ευρωβουλευτές.[38]

Μετά τη διάλυση της Βουλής, στις 3 Ιανουαρίου 2015, ο Γιώργος Α. Παπανδρέου μαζί με 7 βουλευτές και άλλα στελέχη, αποχώρησαν από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και ίδρυσαν το Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών.[39]

Η διάσπαση αυτή καθώς και η δυσαρέσκεια προς την κυβερνητική πολιτική του 2012-2015 μείωσαν κατά πολύ τα ποσοστά του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στις βουλευτικές εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, κατατάσσοντάς το έβδομο κόμμα στη Βουλή, με ποσοστό 4,68%, που είναι και το χειρότερο στην ιστορία του, και εξέλεξε 13 βουλευτές.[40]

2015-σήμεραΕπεξεργασία

 
ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Παράταξη
Εσωκομματικές εκλογές ανάδειξης προέδρου ΠΑΣΟΚ, 2015
Υποψήφιος Ψήφοι %
Φώφη Γεννηματά 26.868 51,69
Ανδρέας Λοβέρδος 13.167 25,34
Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος 11.944 22,97
Έγκυρες ψήφοι 51.979 98,76
Άκυρες ψήφοι 139
Λευκές ψήφοι 270 0,43
Σύνολο ψήφων 52.388 100

Εξαιτίας των χαμηλών εκλογικών αποτελεσμάτων και της εκλογικής και κοινοβουλευτικής συρρίκνωσης του ΠΑ.ΣΟ.Κ., ενεργοποιήθηκαν οι εσωτερικές διαδικασίες του Κινήματος, για τη διοργάνωση Συνεδρίου.

Το 10ο Συνέδριο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. ξεκίνησε στις 5 Ιουνίου και διήρκεσε τρείς ημέρες. Στο Συνέδριο αποφασίστηκε η μετεξέλιξη του ΠΑ.ΣΟ.Κ. σε έναν πολιτικό φορέα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς και η εκλογή νέου προέδρου από τη βάση στις 14 Ιουνίου. Υποψηφιότητα κατέθεσαν η Φώφη Γεννηματά, ο Ανδρέας Λοβέρδος και ο Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος. Τέλος εξελέγησαν τα νέα μέλη της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής.

Στις εκλογές για την ανάδειξη προέδρου του ΠΑ.ΣΟ.Κ., εκλέχθηκε η Φώφη Γεννηματά, επικρατώντας του Ανδρέα Λοβέρδου, με 51,69%.

Στις 31 Αυγούστου 2015, η πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Φώφη Γεννηματά και ο πρόεδρος της Δημοκρατικής Αριστεράς Θανάσης Θεοχαρόπουλος, ανακοίνωσαν την κοινή κάθοδο των δύο κομμάτων ενόψει των βουλευτικών εκλογών του 2015, σε κοινό συνδυασμό, με το όνομα Δημοκρατική Συμπαράταξη.[41]

 
Δημοκρατική Συμπαράταξη

Τελικά, ο συνασπισμός των κομμάτων αύξησε τα ποσοστά του συγκριτικά με τις εκλογές του Ιανουαρίου, λαμβάνοντας 6,28% και 17 έδρες, έναντι 4,68% (13 έδρες) και 0,48% (καμία έδρα) για το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και τη ΔΗΜ.ΑΡ., αντίστοιχα. Μία από τις έδρες κατέλαβε ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, ενώ τις υπόλοιπες 16 το ΠΑ.ΣΟ.Κ..[42]

Στις 14 Ιανουαρίου 2016 διαγράφτηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, με απόφαση της Προέδρου, ο βουλευτής Λακωνίας Λεωνίδας Γρηγοράκος ύστερα από δηλώσεις του υπέρ του νέου Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκου Μητσοτάκη,[43] ενώ μετά από ένα χρόνο επανεντάχθηκε και πάλι στο ΠΑ.ΣΟ.Κ..[44] Επίσης, δύο βουλευτές εκλεγμένοι με Το Ποτάμι, ο βουλευτής Ροδόπης Ιλχάν Αχμέτ και ο βουλευτής Λάρισας, Κωνσταντίνος Μπαργιώτας προσχώρησαν στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. και στην Κ.Ο. της Δημοκρατικής Συμπαράταξης.[45][46]

Τον Ιούλιο του 2017 η πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Φώφη Γεννηματά, από το βήμα του συνεδρίου της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός νέου ενιαίου κεντροαριστερού φορέα στην Ελλάδα πριν από το τέλος του έτους, με εκλογή προέδρου από τη βάση.[47] Στις διεργασίες συγκρότησης του νέου φορέα συμμετείχαν τα κόμματα που συγκροτούν τη Δημοκρατική Συμπαράταξη και Το Ποτάμι.[48]

Στις εκλογές που διεξήχθησαν για την ανάδειξη του επικεφαλής του νέου κόμματος, νικήτρια αναδείχθηκε η Φώφη Γεννηματά, επικρατώντας του ευρωβουλευτή του κόμματος, Νίκου Ανδρουλάκη, με 56,75%.[49] Το νέο κόμμα ονομάστηκε Κίνημα Αλλαγής, του οποίου το ΠΑ.ΣΟ.Κ. αποτελεί συνιστώσα.[50]

Αποτελέσματα εκλογώνΕπεξεργασία

Βουλή των ΕλλήνωνΕπεξεργασία

Έτος Αρχηγός κόμματος Αριθμός ψήφων Ποσοστό ψήφων Έδρες Θέση
1974 Ανδρέας Παπανδρέου 666.413 13,59%
15 / 300
3ο κόμμα
Αντιπολίτευση
1977 Ανδρέας Παπανδρέου 1.300.025 25,30%
93 / 300
Αξιωματική
αντιπολίτευση
1981 Ανδρέας Παπανδρέου 2.726.309 48,10%
172 / 300
Κυβέρνηση
1985 Ανδρέας Παπανδρέου 2.916.735 45,82%
161 / 300
Κυβέρνηση
1989 Ι Ανδρέας Παπανδρέου 2.551.518 39,10%
139 / 300
Αξιωματική
αντιπολίτευση
1989 ΙΙ Ανδρέας Παπανδρέου 2.724.334 40,70%
128 / 300
Οικουμενική
Κυβέρνηση
1990 Ανδρέας Παπανδρέου 2.543.042 38,60%
123 / 300
Αξιωματική
αντιπολίτευση
1993 Ανδρέας Παπανδρέου 3.234.777 46,90%
170 / 300
Κυβέρνηση
1996 Κώστας Σημίτης 2.813.245 41,50%
162 / 300
Κυβέρνηση
2000 Κώστας Σημίτης 3.007.596 43,80%
158 / 300
Κυβέρνηση
2004 Γιώργος Παπανδρέου 3.002.531 40,60%
117 / 300
Αξιωματική
αντιπολίτευση
2007 Γιώργος Παπανδρέου 2.727.853 38,10%
102 / 300
Αξιωματική
αντιπολίτευση
2009 Γιώργος Παπανδρέου 3.012.373 43,92%
160 / 300
Κυβέρνηση
Κυβέρνηση
συνεργασίας
2012 Ι Ευάγγελος Βενιζέλος 831.181 13,18%
41 / 300
3ο κόμμα
2012 ΙΙ Ευάγγελος Βενιζέλος 755.832 12,28%
33 / 300
Κυβέρνηση
Συνεργασίας
2015 Ι Ευάγγελος Βενιζέλος 289.293 4,68%
13 / 300
7ο κόμμα
Αντιπολίτευση
2015 ΙΙ Φώφη Γεννηματά 341.390
(ΔΗ.ΣΥ.)
6,3%
(ΔΗ.ΣΥ.)
16 / 300
4ο κόμμα
Αντιπολίτευση

Ευρωπαϊκό ΚοινοβούλιοΕπεξεργασία

Έτος Αρχηγός κόμματος Αριθμός ψήφων Ποσοστό ψήφων Έδρες Θέση Ομάδα
1981 Ανδρέας Παπανδρέου 2.278.030 40,1%
10 / 24
S&D
1984 Ανδρέας Παπανδρέου 2.476.491 41,6%
10 / 24
S&D
1989 Ανδρέας Παπανδρέου 2.352.271 35,9%
9 / 24
S&D
1994 Ανδρέας Παπανδρέου 2.458.619 37,6%
10 / 25
S&D
1999 Κώστας Σημίτης 2.115.844 32,9%
9 / 25
S&D
2004 Γιώργος Παπανδρέου 2.083.327 34%
8 / 24
S&D
2009 Γιώργος Παπανδρέου 1.878.859 36,6%
8 / 22
S&D
2014 Ευάγγελος Βενιζέλος 458.514
(Ελιά)
8,02%
(Ελιά)
2 / 21
S&D

ΠεριφέρειεςΕπεξεργασία

Έτος Έδρες
2010
342 / 725
2014
107 / 703

Κοινοβουλευτική ΟμάδαΕπεξεργασία

Βουλή των ΕλλήνωνΕπεξεργασία

ΙΖ΄ Κοινοβουλευτική ΠερίοδοςΕπεξεργασία

Μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. εξέλεξε 16 βουλευτές, μέσα από το ψηφοδέλτιο της Δημοκρατικής Συμπαράταξης. Ωστόσο, μετά από προσχωρήσεις βουλευτών η σύνθεση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας είναι η εξής:

Ευρωπαϊκό ΚοινοβούλιοΕπεξεργασία

Νεολαία ΠΑΣΟΚΕπεξεργασία

Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ είναι η οργάνωση της πολιτικής νεολαίας του ελληνικού πολιτικού κόμματος ΠΑ.ΣΟ.Κ.. Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ στηρίζει την σπουδαστική παράταξη ΠΑΣΠ, η οποία σύμφωνα με το άρθρο 6 του καταστατικού της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ, αποτελεί αυτόνομη παράταξη του φοιτητικού κινήματος στα Πανεπιστήμια.

Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ είναι και η κάτοχος της ιστορικής σημαίας του Πολυτεχνείου[51] ενώ γραμματέας της έχει διατελέσει και ο Στέφανος Τζουμάκας, ο Βασίλης Τόγιας, η Τώνια Αντωνίου, ο Παντελής Καμάς, ο Θάνος Μωραίτης κ.α. Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ εκτός της φοιτητικής παράταξης(ΠΑΣΠ) είχε και το μαθητικό (ΠΑΜΚ). Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ είχε οργανώσεις σε όλη την Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Γραμματέας της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ ΑΘΗΝΑΣ είχε διατελέσει ο δικηγόρος Γιώργος Κουντούρης απο το 1989 μέχρι το 1997.

ΛογότυπαΕπεξεργασία

       
1974 1974-2012/2015-σήμερα 2012-2015 Εναλλακτικό

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Dimitrakopoulos, Dionyssis G.; Passas, Argyris G. (2011), The Panhellenic Socialist Movement and European integration: The primacy of the leader, Taylor & Francis, σελ. 117–156, http://books.google.co.uk/books?id=Um4LwFQx-TAC&pg=PA117&dq=panhellenic+socialist+movement+social+democratic&hl=en&sa=X&ei=NzFiT6KwGoWXhQfo16WmCA&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=panhellenic%20socialist%20movement%20social%20democratic&f=false 
  2. Magone, José M. (2011), Contemporary European Politics: A Comparative Introduction, Routledge, σελ. 376, http://books.google.co.uk/books?id=g73UtvxJsFcC&pg=PA376&dq=pasok+social+democratic&hl=en&sa=X&ei=ujBiT_HTLs-yhAeLvsyVCA&ved=0CFcQ6AEwBw#v=onepage&q=pasok%20social%20democratic&f=false 
  3. Μ. Σπουρδαλάκης, ΠΑΣΟΚ Δομή, εσωκομματικές κρίσεις και συγκέντρωση εξουσίας, εκδ.Εξάντας, Αθήνα, 1988
  4. «Πανελλήνιο Αρμα Πολιτών» το νέο κόμμα υπό τον Γ. Δημαρά
  5. Εκτός ΚΟ ΠΑΣΟΚ Γ. Δημαράς-Σ. Σακοράφα-Β. Οικονόμου
  6. Σακοράφα και Κουρουμπλής εντάχθηκαν στην Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ
  7. Ανεξαρτητοποιήθηκε ο Γιώργος Λιάνης
  8. Ανεξάρτητη βουλευτής η Μιλένα Αποστολάκη
  9. Σοκ από τις παραιτήσεις Φλωρίδη και Νασιώκα
  10. Παραιτήθηκε ο Ρομπόπουλος – Το πρώτο «όχι» της Λούκα για το άρθρο 37
  11. Εκτός ΚΟ ΠΑΣΟΚ ο Ευάγγελος Παπαχρήστος
  12. Διαγραφή για τον Κουρουμπλή μετά το «όχι» στο Μεσοπρόθεσμο
  13. Ενωτική Κίνηση: σχέδιο στον αντίποδα του μνημονίου
  14. Με τον ΣΥΡΙΖΑ «κατεβαίνουν» Κουρουμπλής, Μητρόπουλος, Κοτζιάς
  15. Σακοράφα και Κουρουμπλής εντάχθηκαν στην Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ
  16. Πήρε ψήφο εμπιστοσύνης η κυβέρνηση
  17. Καταρχήν συμφωνία στη συνάντηση Παπούλια - Παπανδρέου - Σαμαρά
  18. Λουκάς Παπαδήμος: χρειαζόμαστε ενότητα, συνεννόηση και σύνεση
  19. Η νέα κυβέρνηση του Λουκά Παπαδήμου
  20. Συμφώνησαν οι πολιτικοί αρχηγοί στα νέα μέτρα
  21. Παραιτήθηκε ο βουλευτής Αρτας του ΠΑΣΟΚ Παύλος Στασινός
  22. Παραιτήθηκαν οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Πέμη Ζούνη και Δ. Βαρβαρίγος
  23. Παραιτήθηκε η βουλευτής του ΠαΣοΚ Μάγια Τσόκλη
  24. Διαγραφές 45 βουλευτών που δεν συντάχθηκαν στη γραμμή για το Μνημόνιο
  25. "Κοινωνική Συμφωνία" το νέο κόμμα από Κατσέλη και Καστανίδη
  26. Στη ΔΗΜΑΡ πέντε διαγραφέντες του ΠΑΣΟΚ
  27. Αβέβαιο το μέλλον Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ
  28. Υποψηφιότητα Παπουτσή για την προεδρία στο ΠΑΣΟΚ
  29. Υποψήφιος πρόεδρος του ΠαΣοΚ ο Στέφανος Τζουμάκας
  30. Μοναδικός υποψήφιος για την ηγεσία του ΠαΣοΚ ο Βενιζέλος
  31. Βουλή των Ελλήνων - Τελευταία σύνθεση ολομέλειας ΙΓ΄ Περιόδου (04/10/2009 - 11/04/2012)
  32. Η τελευταία δημοσκόπηση της MRB για το Real.gr πριν από τις εκλογές
  33. Αποτελέσματα ΕΘνικών Εκλογών 2012, από το Υπουργείο Εσωτερικών, 7 Μαΐου 2012. Αρχειοθετήθηκε 17/6/2017.
  34. Σημεία προγραμματικής σύγκλισης μεταξύ των τριών πολιτικών αρχηγών που συμμετέχουν στην Κυβέρνηση
  35. «Τα 14 σημεία των προγραμματικών δεσμεύσεων της κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ». iefimerida.gr. 21 Ιουνίου 2012. http://www.iefimerida.gr/node/56521. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2012. 
  36. Ορκίστηκε η νέα κυβέρνηση ΝΔ και ΠΑΣΟΚ – Ποιοι είναι οι νέοι υπουργοί και ποιοι έμειναν εκτός
  37. «Ιδρυτική διακήρυξη της Ελιάς: «Είμαστε προωθητική δύναμη αλλαγής, παράταξη αλληλεγγύης και ελπίδας»». Τα Νέα. 08/03/2014. http://www.tanea.gr/news/politics/article/5094867/idrytikh-diakhryksh-ths-elias-eimaste-prowthhtikh-dynamh-allaghs-parataksh-allhleggyhs-kai-elpidas/. Ανακτήθηκε στις 17 August 2014. 
  38. Υπουργείο Εσωτερικών - Ευρωεκλογές 2014: Επίσημα αποτελέσματα
  39. Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών, το κόμμα του Γιώργου Παπανδρέου
  40. Οι δεκατρείς βουλευτές που εκλέχθηκαν με το ΠΑΣΟΚ
  41. Δημοκρατική Συμπαράταξη, το κοινό ψηφοδέλτιο ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ
  42. «Αυτοί είναι οι 17 βουλευτές της Δημοκρατικής Συμπαράταξης». newsit.gr. http://www.newsit.gr/politikh/Aytoi-einai-oi-17-voyleytes-toy-PASOK/435016. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2015. 
  43. Διαγραφή Γρηγοράκου από Γεννηματά
  44. Ο Λεωνίδας Γρηγοράκος επιστρέφει στη Δημοκρατική Συμπαράταξη
  45. Σε ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ κι επισήμως ο Ιλχάν Αχμέτ μετά την αποχώρηση από το Ποτάμι
  46. Στη Δημοκρατική Συμπαράταξη ο Μπαργιώτας
  47. Συνέδριο Δημοκρατικής Συμπαράταξης - Φ. Γεννηματά: Εκλογή προέδρου τον Οκτώβριο και ιδρυτικό συνέδριο τον Δεκέμβριο
  48. Ο Στ. Θεοδωράκης υποψήφιος για ένα «ανοιχτό κέντρο»
  49. Εκλογές Κεντροαριστεράς: Θριαμβευτική νίκη Γεννηματά
  50. «Κίνημα Αλλαγής» το όνομα του νέου φορέα της Κεντροαριστεράς
  51. Η ιστορία της ματωμένης σημαίας του Πολυτεχνείου

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Βερναρδάκης Χ., Η ίδρυση, η εξέλιξη και η μετεξέλιξη του ΠΑΣΟΚ: από το «κόμμα μαζών» στο «κόμμα του κράτους», 2004.
  • Ελευθερίου Κώστας, Τάσσης Χρύσανθος, ΠΑΣΟΚ, η άνοδος και η πτώση (;) ενός ηγεμονικού κόμματος, εκδ. Σαββάλας, 2013.
  • Ζαφειρόπουλος Κ. και Μαραντζίδης Ν., «Εκλογικές μεταβολές στην κοινωνική βάση του Νέου ΠΑΣΟΚ: διεύρυνση του εκλογικού ακροατηρίου και ρωγμές στον σκληρό πυρήνα», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, 14, (1999), σελ. 24-49.
  • Πανταζόπουλος Ανδρέας, Με τους πολίτες κατά του λαού: Το ΠΑΣΟΚ της νέας εποχής, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα, 2006.
  • Παππάς, Τ., Σ., Το χαρισματικό κόμμα. ΠΑΣΟΚ, Παπανδρέου, Εξουσία, εκδ. Πατάκης, 2009.
  • Παππάς Τάκης, «Κομματική κρίση και έλλειμμα ηγεσίας: To ΠΑΣΟΚ ανάμεσα σε δύο ήττες, 2004-2007», Επιστήμη και Κοινωνία, τ/χ19 (2008), σελ. 179-190.
  • Παππάς Τάκης, «Το φαινόμενο ΠΑΣΟΚ: Τι ξέρουμε, τι μένει να μάθουμε;» στο: Μανώλης Αλεξάκης και Αλέξανδρος Αφουξενίδης (επιμ.), Η σύγχρονη πολιτική κοινωνιολογία στη Ελλάδα, εκδ. Παπαζήσης, Αθήνα, σελ. 55-82.
  • Σπουρδαλάκης, Μ., ΠΑΣΟΚ. Κόμμα, κράτος, κοινωνία, εκδ. Πατάκης, 1998.
  • Σπουρδαλάκης Μιχάλης, ΠΑΣΟΚ. Δομή, εσωκομματικές κρίσεις και συγκέντρωση εξουσίας, εκδ. Εξάντας, Αθήνα, 1988.

Εξωτερικοί σύδεσμοιΕπεξεργασία