Αράμ Χατσατουριάν

Σοβιετικός συνθέτης κλασικής μουσικής


Ο Αράμ Ιλίτς Χατσατουριάν (αρμενικά: Արամ Խաչատրյան, ρώσικα: Аpaм Ильич Xaчaтypян, 6 Ιουνίου 1903 - 1 Μαΐου 1978) ήταν Αρμένιος συνθέτης.

Αράμ Χατσατουριάν
Aram Khachaturian, Pic, 17.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Արամ Խաչատրյան (Αρμενικά) και Арам Ильич Хачатурян (Ρωσικά)
Γέννηση24 Μαΐουιουλ. / 6  Ιουνίου 1903γρηγ.[1]
Τιφλίδα[2][3]
Θάνατος1  Μαΐου 1978[4][5][6][7][8][9]
Μόσχα[10][11][12][13]
Τόπος ταφήςΠάνθεον του Κομιτάς (40°9′41″ s. š., 44°30′7″ v. d.)
ΕθνικότηταΑρμένιοι
Χώρα πολιτογράφησηςΡωσική Αυτοκρατορία
Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΡωσικά
Aρμενικά[14]
ΕκπαίδευσηDoktor Nauk in History of art
ΣπουδέςΩδείο της Μόσχας (1929–1934)
Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας
Gnessin State Musical College (έως 1929)
Ωδείο της Μόσχας (1934–1936)
Gnessin Russian Academy of Music[15]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητασυνθέτης
διευθυντής ορχήστρας
χορογράφος
μουσικολόγος
μουσικός παιδαγωγός
διδάσκων πανεπιστημίου
πιανίστας
συνθέτης μουσικών θεμάτων για κινηματογραφικές ταινίες
παιδαγωγός
πολιτικός
τσελίστας[16]
ΕργοδότηςΩδείο της Μόσχας (από 1950)
Gnessin Russian Academy of Music (από 1950)
Αξιοσημείωτο έργοPiano Concerto
Masquerade
Περίοδος ακμής1926
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΚομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης
Οικογένεια
ΣύζυγοςΝίνα Μακάροβα (1933–1976)
ΑδέλφιαSuren Khachaturian
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαμέλος του Ανώτατου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης
ΒραβεύσειςΒραβείο Στάλιν (1941)
Κρατικό Βραβείο Ε.Σ.Σ.Δ. (1971)
Τάγμα του Λένιν (5  Ιουνίου 1973)
Ήρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας (5  Ιουνίου 1973)
Τάξη της Οκτωβριανής Επανάστασης (1971)
Καλλιτέχνης του Λαού της ΕΣΣΔ (1954)
Βραβείο Λένιν (1959)
Καλλιτέχνης επί τιμή της ΣΣΔ της Αρμενίας
Καλλιτέχνης του λαού της Αρμενικής ΣΣΔ
Μετάλλιο «Για την υπεράσπιση της Μόσχας»
Μετάλλιο για την Άμυνα του Καυκάσου
Μετάλλιο "Για ηρωική δουλειά στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο 1941-1945"
Χρυσό Μετάλλιο του Σφυροδρέπανου (5  Ιουνίου 1973)
Τάγμα του Λένιν (4  Νοεμβρίου 1939)
Τάγμα του Λένιν (5  Ιουνίου 1963)
Τάξη του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας (24  Νοεμβρίου 1945)
Τάξη του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας (14  Οκτωβρίου 1966)
Βραβείο Στάλιν (1943)
Βραβείο Στάλιν (1946)
Βραβείο Στάλιν (1950)
Καλλιτέχνης του λαού της Ρωσικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας (1947)
Καλλιτέχνης του λαού της Αρμενικής ΣΣΔ (1955)
Καλλιτέχνης του λαού της Γεωργιανής ΣΣΔ (1963)
Καλλιτέχνης του λαού της Αζερμπαϊζάνικης ΣΣΔ (1973)
Αξιόλογος καλλιτέχνης της Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας (1944)
Ταξιάρχης των Τεχνών και των Γραμμάτων (1974)
Polish Cultural Merit Order
Ιστότοπος
www.khachaturian.am
Υπογραφή
Aram Khachaturian signature.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε το 1903 στην Τιφλίδα της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας και πέθανε στη Μόσχα το 1978. Εγκαταστάθηκε στη Μόσχα από το 1920, όπου και μαθήτευσε σε διάφορους μουσικοδιδάσκαλους στη περίφημη σχολή Γκνέσιν. Σπούδασε βιολοντσέλο και σύνθεση και πολύ γρήγορα άρχισε να διακρίνεται. Στη συνέχεια φοίτησε στο Ωδείο Μόσχας (1929-1934) υπό τους Μιασκόφσκη και Λιτίνσκη. Οι συνθέσεις του «τρίο για φλάουτο, βιολί και πιάνο» και «Πρώτη συμφωνία» απέδειξαν την ιδιοφυΐα του και την ικανότητά του στην εκμετάλλευση λαϊκών μελωδιών. Από το 1934 συνέθεσε τρεις συμφωνίες για πιάνο, βιολοντσέλο και ορχήστρα, τη «Δεύτερη συμφωνία» (1943), μουσική για μπαλέτο και το έργο για χορωδία και ορχήστρα «Ποίημα για τον Στάλιν», (για τη συμπλήρωση των 25 χρόνων από τη μπολσεβική επανάσταση), καθώς και μουσική για θεατρικά και κινηματογραφικά έργα.

Ο Χατσατουριάν διετέλεσε αντιπρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής της Ένωσης των Σοβιετικών Συνθετών από το 1939 μέχρι το 1948. Από το 1951 άρχισε να διδάσκει στο Ωδείο της Μόσχας και να ασχολείται με τη διεύθυνση ορχήστρας. Είναι ίσως, μαζί με τον Προκόφιεφ και τον Σοστακόβιτς, οι σημαντικότεροι συνθέτες της Σοβιετικής Ένωσης στην σχεδόν εβδομηντάχρονη ιστορία της. Αφιερώθηκε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη της αρμενικής μουσικής καθώς θεωρήθηκε αυθεντία της τουρκμενικής και αζερμπαϊτζανικής μουσικής. Τιμήθηκε με πολλά βραβεία ρωσικά (μεταξύ των οποίων δύο φορές με το βραβείο Στάλιν) καθώς και ευρωπαϊκά.

Όσον αφορά το ύφος της μουσικής του, έχει έντονο ανατολίτικο χρώμα, πράγμα που οφείλεται στην επιρροή του από την αρμένικη παράδοση, την οποία μελέτησε πολύ προσεκτικά. Επίσης, επηρεάστηκε και από τις νέες τάσεις που είχαν αρχίσει να εμφανίζονται στην υπόλοιπη Ευρώπη, καταφέρνοντας να τις αξιοποιήσει με πολύ μέτρο και σε συνδυασμό με τη μουσική παράδοση. Γενικά τα έργα του Χατσατουριάν διακρίνονται για τη χρωματική αρμονία αλλά και την παραδοξότητα που μερικές φορές φθάνει σε μονοτονία. Στη χρήση όμως των οργάνων "σόλο" έναντι της ορχήστρας ακολούθησε τη παράδοση των Αλεξάντερ Μποροντίν και Αλεξάντερ Γκλαζούνοφ. Σημειώνεται ότι ο Χατσατουριάν συνέθεσε και τον εθνικό ύμνο της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Αρμενίας.

Μερικά από τα πιο γνωστά του έργα είναι το μπαλέτο Γκαϊανέ (1942) που περιλαμβάνει τον πολύ γνωστό Χορό των σπαθιών, η δεύτερη συμφωνία (1943), το Βαλς για κοντσέρτο (1955) και το μπαλέτο Σπάρτακος (1956).

Το 1948 κατηγορήθηκε μαζί με τους Ντμίτρι Σοστακόβιτς και Σεργκέι Προκόφιεφ για αστικοποίηση της μουσικής τους από την ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσίας. Παραδεχόμενος όμως την ενοχή του αποκατέστησε την πρότερη εύνοια του καθεστώτος. Μετά όμως το θάνατο του Στάλιν καυτηρίασε δημόσια την εις βάρος του εκείνη κατηγορία. Το 1954 ονομάστηκε "Καλλιτέχνης του Λαού της Σοβιετικής Ένωσης" και πέντε χρόνια μετά έλαβε και το 2ο βραβείο Λένιν.
Επίσης η σύζυγός του Νίνα Μακάροβα καθώς και ο ανιψιός του Καρέν Χατσατουριάν υπήρξαν συνθέτες, λιγότερο όμως σημαντικοί.

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • "Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου", τόμ. 18ος, σελ. 591.
  • "Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα", τόμ. 61ος, σελ. 26.

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • «Εγκυκλοπαίδεια Παγκόσμιας μουσικής», Εκδόσεις Αλκυών, τόμ. 8, σσ. 953-954.
  • Μαρία Δημητριάδου (1998), «Παραδόσεις Ιστορίας Μουσικής», Εκδόσεις Ντορεμί, σελ. 109.


  1. 1,0 1,1 (Ρωσικά) Homeland heroes. www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=10971. Ανακτήθηκε στις 6  Αυγούστου 2019.
  2. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
  3. «Хачатурян Арам Ильич» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  4. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 118675427. Ανακτήθηκε στις 13  Αυγούστου 2015.
  5. (Αγγλικά) SNAC. w6mp54mx. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. (Αγγλικά) Find A Grave. 8888008. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. filmportal.de. d7bd10e16b6b433392b4a4e9d03ab742. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. chatschaturjan-aram-iljitsch.
  9. «Gran Enciclopèdia Catalana» (Καταλανικά) Grup Enciclopèdia Catalana. 0035590.
  10. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  11. www.hyperion-records.co.uk/dc.asp?dc=D_SIGCD312.
  12. www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-anatol-vieru-1181072.html.
  13. www.musicweb-international.com/classrev/2007/Aug07/Khachaturian_3932292.htm.
  14. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13895967s. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  15. Ανακτήθηκε στις 10  Ιουλίου 2019.
  16. Ανακτήθηκε στις 24  Ιουνίου 2019.