Γδόχια Λασιθίου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 35°1′4″N 25°33′21″E / 35.01778°N 25.55583°E / 35.01778; 25.55583

Τα Γδόχια είναι χωριό και Κοινότητα του Νομού Λασιθίου στο Δήμο και στην Επαρχία Ιεράπετρας με 73 κατοίκους το 2001 και ομώνυμο δημοτικό διαμέρισμα. Η απόστασή τους από την Ιεράπετρα είναι [1] 23 χιλιόμετρα στα δυτικά της πόλης. Στο χωριό υπάρχουν τρεις συνοικισμοί: τα Δασκαλιανά, τα Παπαδιανά και τα Κάτω Γδόχια. Τα δύο πρώτα πήραν το όνομά τους αντίστοιχα από τον Παπαδάκη και το Δασκαλάκη, κατοίκους του χωριού. Τα Κάτω Γδόχια ονομάστηκαν έτσι επειδή είναι κτισμένα σε πιο χαμηλή τοποθεσία. Η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία (ελαιοκομία). Στο χωριό υπάρχει κοινοτικό ιατρείο (δωρεά του Δασκαλογιάννη) και αναπαλαιωμένο Δημοτικό Σχολείο, το οποίο όμως έχει κλείσει από το 1974, εξαιτίας έλλειψης παιδιών.

Γδόχια
Άποψη του χωριού από τα βόρεια
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Γδόχια
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΔήμος Ιεράπετρας
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΛασιθίου
Υψόμετρο240
Πληθυσμός73 (2001)
www.gdohia.eu
Ο ναός του Αγίου Γεωργίου στα Γδόχια.

Καθένας από τους τρεις συνοικισμούς έχει και το ναό του. Στα Δασκαλιανά ο ναός (του 19ου αιώνα) είναι διμάρτυρος, αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και στον Άγιο Δημήτριο, στα Παπαδιανά ο Άγιος Γεώργιος, που χτίστηκε από ιδιώτη μητέρα της οποίας το παιδί σώθηκε από θαύμα από τις εκτελέσεις του 1943. Το θαύμα αποδόθηκε στον άγιο, καθώς η μητέρα του νεαρού, που καταγόταν από την Κάτω Σύμη, είχε δει όραμα τον Άγιο Γεώργιο καβαλάρη να σκεπάζει το παιδί της. Τέλος, στα Κάτω Γδόχια βρίσκεται ο ναός των Αγίων Δέκα.

Στο Δημοτικό διαμέρισμα ανήκει και ο Βάτος, με 19 κατοίκους το 2001, στον οποίο βρίσκεται ο διμάρτυρος ναός του Αγίου Παντελεήμονα και της Αγίας Πελαγίας.

Παλαιότερα λειτουργούσε αγροτικός συνεταιρισμός, ωστόσο έχει πια διαλυθεί. Το έθιμο «φουνάρες» δηλ. το άναμμα φωτιών στα προαύλια του σπιτιού τη βραδιά της Ανάστασης είναι ίσως το σημαντικότερο του χωριού.

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

 
Πορτοκαλιά στα Γδόχια.

Το χωριό υπήρχε από παλιά , πιθανότατα στο δρόμο προς Βάτο ήταν και πρωτομινωικός οικισμός, ενώ έχουν βρεθεί και θαλάσσια απολιθώματα.[2] Πρέπει να ιδρύθηκε από κάποιον Δασκαλογιάννη, ο οποίος καταγόταν από τα Σφακιά (από ηρωική οικογένεια). Αυτός έβλεπε τη θάλασσα από την περιοχή κοντά στο σημερινό ναό του Αγίου Γεωργίου και εκεί οι κουρσάροι «έγδυναν» (έκαναν πλιάτσικο). Έτσι ονομάστηκε το χωριό Γδόχια<από το γδύνω.

Το όνομα του χωριού πάντως κατά άλλη εκδοχή [3] πιθανόν να είναι αρχαϊκό ("Εκδόχια") που διασώθηκε, όπως και τόσα άλλα, τυπικά και φθογγικά αλώβητο.[4] Το αντίστοιχο ρήμα είναι το "εκδέχομαι" και η ερμηνεία του στην συγκεκριμένη περίπτωση, ότι λόγω της θέσης του, το χωριό "εκδέχεται καιρικά φαινόμενα, π.χ βροχή".

Τα Γδόχια πλήρωσαν βαρύ φόρο αίματος κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Η εισβολή των Ναζί στο χωριό και οι εκτελέσεις έγιναν στις 15 Σεπτεμβρίου του 1943. Ο τελικός απολογισμός της επιχείρησης των Γερμανών στα Γδόχια ανέρχεται σε 42 εκτελεσθέντες, μεταξύ των οποίων τέσσερις (4) από Κάτω Σύμη και έναν από το Συκολόγο. Επίσης εκτελέστηκαν στην Άνω και Κάτω Σύμη ακόμη 6 κάτοικοι Γδοχίων.

Το 1984 πυρκαγιά προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στις καλλιέργειες. Για τα αίτια της πυρκαγιάς, δεν έγινε γνωστό τι την προκάλεσε (εμπρησμός ή ατύχημα).

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

ΠηγέςΕπεξεργασία