Εθνική Οδός 90 (Ελλάδα)

εθνική οδός στην Ελλάδα
Greek-Road-sign-p26.svg
Εθνική Οδός 90
GR-EO-90.svg Tabliczka E65.svg Tabliczka E75.svg
Αναλυτικός χάρτης Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) 2017
Πληροφορίες
Μέρος της Ε65 και της Ε75
Μήκος: 312 χλμ.
Τοποθεσία
Περιφέρειες: Κρήτη
Πόλεις: Κίσσαμος, Χανιά, Ρέθυμνο,

Ηράκλειο, Άγιος Νικόλαος, Σητεία,

Η Εθνική Οδός 90 (γνωστή και ως Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, ΒΟΑΚ, κωδικός: EO90) είναι οδός ταχείας κυκλοφορίας της Κρήτης. Αποτελεί τμήμα του Διευρωπαϊκού δικτύου της Ελλάδας.[1]

Ο υπό κατασκευή αυτοκινητόδρομος Α 90 αποτελεί ουσιαστικά την αναβάθμιση της εθνικής αυτής οδού την οποία και θα αντικαταστήσει μετά την ολοκλήρωσή του. Ακόμη, η οδός είναι μέρος της Ευρωπαϊκής Οδού 75 και της Ευρωπαϊκής Οδού 65.

ΔιαδρομήΕπεξεργασία

 
Η Εθνική Οδός 90, κοντά στο Ηράκλειο.

Η Εθνική Οδός 90 διέρχεται την Βόρεια Κρήτη, ξεκινώντας από το Καστέλλι Κισσάμου και καταλήγει στην Σητεία. Περνά από τα Χανιά, το Ρέθυμνο, το Ηράκλειο και τον Άγιο Νικόλαο. Πλέον, τα τμήματα περιμετρικά των πολεοδομικών συγκροτημάτων Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου έχουν αναβαθμιστεί σε αυτοκινητόδρομο.

 
Η σήραγγα Βραχασίου

ΙστορικόΕπεξεργασία

 
Η Εθνική Οδός 90, κοντά στην Αμνισσό.

1911-δεκαετία 1960: Κατασκευή της Π.Ε.Ο.Επεξεργασία

Η παλαιά Εθνική Οδός 90, ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1911, στα χρόνια της Κρητικής Πολιτείας[2] και ολοκληρώθηκε το 1925.[3] Είχε μήκος περίπου 94 χιλιόμετρα στον Νομό Χανίων, 69 στον Νομό Ρεθύμνης, 72 στον Νομό Ηρακλείου και 93 στον Νομό Λασιθίου, με συνολικό μήκος 328 χλμ. περίπου. Είχε πλάτος 8 μέτρων. Διερχόταν από πολλούς οικισμούς, άλλοτε στο παραλιακό μέτωπο και άλλοτε με ορεινή χάραξη. Αν και βοήθησε στην μετακίνηση επί της Μεγαλονήσου και έφερε τις μεγαλουπόλεις πιο κοντά, με την πάροδο του χρόνου η οδός δεν θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τον όγκο οχημάτων, καθώς το αυτοκίνητο μπαίνει ολοένα και περισσότερο σε ευρεία χρήση. Από την άλλη, στα ορεινά τμήματα συμβαίνουν τροχαία ατυχήματα, που ευθύνονται εν μέρει στην χάραξη της οδού, αλλά και στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες της ορεινής νήσου. Έτσι, η κατασκευή νέας χάραξης γίνεται ολοένα και πιο επιβεβλημένη.

1960-1970: Κατασκευή της Νέας Εθνικής ΟδούΕπεξεργασία

Η νέα Εθνική Οδός 90 σχεδιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και άρχισε να κατασκευάζεται το 1968, με σκοπό τη σύνδεση των μεγάλων αστικών κέντρων, λιμανιών και αεροδρομίων και την οικιστική και τουριστική ανάπτυξη. Πριν την κατασκευή της, είχαν προταθεί κι άλλες ιδέες, μεταξύ άλλων, και η αναβάθμιση της παλιάς Εθνικής Οδού. Όταν ξεκίνησε να κατασκευάζεται, προβλεπόταν να έχει μήκος 302 χλμ. και κόστος 2.000.000.000 δρχ.[4]. Το 1964, ανατέθηκε η κατασκευή του έργου σε 9 μελετητικά γραφεία. Το πρώτο τμήμα που υπογράφηκε, ήταν το Χανιά-Ρέθυμνο το 1963. Αρχικά προβλεπόταν να κατασκευαστεί από τον Πλάτανο Χανίων μέχρι την Σητεία, αλλά τελικά ξεκίνησε από τα Χανιά. Στην αρχές του επόμενου έτους, υπογράφηκε και η σύμβαση για τα τμήματα Ρέθυμνο-Δαφνέδες Μυλοποτάμου και Δαφνέδες-Ηράκλειο. Ο ανάδοχος του τμήματος Σταυρωμένος-Μπαλί ήταν η εταιρεία "ΞΕΚΤΕ", ενό για το τμήμα Μπαλί-Φόδελε ο "Σκαπανεύς".[2] Η αρχική διατομή είχε πλάτος 11-12,5 μέτρα, στο τμήμα από το Καστέλι μέχρι τον Άγιο Νικόλαο και ~8 µ. στο τμήμα από τον Άγιο Νικόλαο μέχρι την Σητεία, αλλά στη συνέχεια προστέθηκε και λωρίδα βραδυπορείας σε σημεία με μεγάλες κλίσεις.

Ο στόχος όμως να παραμείνουν οι κλίσεις κάτω του 7,5% και η µέση ταχύτητα µελέτης 80 km/h δεν ήταν εφικτός λόγω του ορεινού ανάγλυφου, ενώ για λόγους περιορισμού του κόστους, ο αρχικός σχεδιασμός δεν συμπεριλάμβανε σήραγγες ή κοιλαδογέφυρες (την τότε εποχή, η νοοτροπία της Διεύθυνσης Μελετών του Υπουργείου Δημοσίων Έργων ήταν να αποφεύγονται τα μεγάλα τεχνικά έργα όπως σήραγγες και κοιλαδογέφυρες, κυρίως λόγω κόστους). Το τμήμα Χανιά-Ρέθυμνο ήταν σε φάση ολοκλήρωσης το 1967 και μπήκε σε κυκλοφορία το επόμενο έτος.[2] Οι γέφυρες Παντάνασσας και Παλαιοκάστρου κοντά στο Ηράκλειο, μήκους 150 μέτρων έκαστη, κατασκευάστηκαν το 1971, αντί να επιχωματωθούν οι δύο αντίστοιχες κοιλάδες. Η σήραγγα Βραχασίου, μήκους 285 μέτρων, κατασκευάστηκε το 1971-1973, αντί τομής σε σαθρά πετρώματα, με τον κίνδυνο κατολίσθησης. Η σήραγγα Βραχασίου ήταν η πρώτη σήραγγα εθνικής οδοποιίας που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα. Κατά την διάνοιξή της, ύπηρξε κατολίσθηση λόγω σαθρών εδάφων (γραφίτης), αλλά ο χαλαρός όγκος σταθεροποιήθηκε με τσιμεντενέσεις.[1]

ΑποδοχήΕπεξεργασία

Η κατασκευή του ΒΟΑΚ βοήθησε την οικονομική και τουριστική ανάπτυξη της βόρειας Κρήτης τις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Ωστόσο, διαπιστώθηκαν κάποια λάθη χάραξης, καθώς σε πολλά σημεία θα μπορούσαν να κατασκευαστούν κοιλαδογέφυρες/σήραγγες, ή να μετακινηθεί η χάραξη νοτιότερα. Με την πάροδο του χρόνου, άρχισαν να προστίθενται νέα τμήματα, κυρίως μέσω του Β' ΚΠΣ, συνολικά γύρω στα 47 χλμ, και πλάτος 12,5 μ. Άλλα τμήματα που κατασκευάστηκαν αργότερα ήταν οι γέφυρες μεταξύ Ηρακλείου και Μαλίων, η γέφυρα στο Χαμέζι και οι σήραγγα μεταξύ Αγίου Νικολάου και Καλού Χωριού Λασιθίου. Κατά τη δεκαετία του 1990, σημειώθηκε ραγδαίος κυκλοφοριακός φόρτος και έτσι ξεκίνησε να κατασκευάζεται ο Αυτοκινητόδρομος 90.[1]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 http://www.teetak.gr/files/ekdiloseis/synedria/koinisiskepsi_DE_TEE/boak.pdf
  2. 2,0 2,1 2,2 «Ποιος πραγματικά έκανε τον ΒΟΑΚ;». ΠΑΤΡΙΣ. 24 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2020. 
  3. Tα Ρούστικα Αριστείδης Ε. Παναγιωτάκης σελ.58
  4. «Ο "Οικονομικός Ταχυδρόμος" παρουσιάζει τα μεγάλα παραγωγικά έργα.» (στα Ελληνικά (Καθαρεύουσα/Πολυτονικό σύστημα)). Οικονομικός Ταχυδρόμος (179): 27. 1 Φεβρουαρίου 1968. https://ibb.co/PCb4XgM. «Καστέλι-Σητεία: Ὁ ὁδικός σπόνδυλος τῆς Κρήτης».