Κάτω Μετόχι Λασιθίου

οικισμός της Ελλάδας

Το Κάτω Μετόχι είναι χωριό του δήμου Οροπεδίου Λασιθίου, της περιφερειακής ενότητα Λασιθίου της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 66 κατοίκους. Απέχει 52 χιλιόμετρα από τον Άγιο Νικόλαο και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 820 μ., στους ανατολικούς πρόποδες του όρους Αφέντης Χριστός. Το όνομα Κάτω προέρχεται από το γεγονός ότι βρίσκεται κοντά στο χαμηλότερο σημείο του οροπεδίου, τον Χώνο, όπου αποστραγγίζονται τα επιφανειακά νερά του οροπεδίου.[2]

Κάτω Μετόχι Λασιθίου
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Κάτω Μετόχι Λασιθίου
35°11′7″N 25°25′54″E
ΧώραΕλλάδα[1]
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Οροπεδίου Λασιθίου
Πληθυσμός66 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Το οροπέδιο Λασιθίου κατά τα πρώτα ενετικά χρόνια ήταν εστία αναβρασμού και έδρα συχνών επαναστάσεων εναντίον των Βενετών, με αποτέλεσμα οι Βενετοί το 1364 να αποφασίσουν να καταστρέψουν τα χωριά του οροπεδίου και να απαγορεύσουν την κατοίκηση σε αυτό. Το 1465 όμως αποφασίστηκε να αρχίσει πάλι η καλλιέργεια σιτηρών στο οροπέδιο, αρχίζοντας τότε η εποχική κατοίκηση του οροπεδίου κατά τη σπορά και τη συγκομιδή. Αυτοί οι προσωρινοί οικισμοί - μετόχια έγιναν με τον καιρό μόνιμοι οικισμοί.[3]

Ένα από αυτά τα μετόχια ήταν και το μετόχι Γαϊδαρόμαντρα, Mettocchio Gaidaromandra όπως αναφέρεται στην απογραφή του Καστροφύλακα το 1583, ο οποίος αναφέρει ότι ο πληθυσμός του ήταν 89 κάτοικοι, και ήταν ένας από τους μεγαλύτερους οικισμούς του οροπεδίου. Δεν είναι γνωστό γιατί λεγόταν Γαϊδουρόμανατρα. Ίσως εκεί μαζεύονταν τα υποζύγια (γαϊδούρια), τα οποία μετέφεραν την παραγωγή του οροπεδίου στις αποθήκες στο Καστέλι Πεδιάδας. Ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα αναφέρει το μετόχι και στη δική του απογραφή το 1630 ως Metochio Gaiduromandra. Στην τουρκική απογραφή του 1671 είχε 20 χαράτσια, ενώ σε έγγραφο του 1691 αναφέρεται πάλι Γαϊδουρόμαντρα. Στην απογραφή η οποία διεξήχθη από τους Αιγυπτίους το 1834, αναφέρεται μαζί με το Γεροντομούρι (σημερινός Άγιος Χαράλαμπος) και είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, με 30 οικογένειες να κατοικούν σε αυτό.[2]

Ο Μιχαήλ Χουρμούζης στο έργο του Κρητικά, το 1842, αναφέρει το χωριό ως Κάτω Μετόχι. Στην απογραφή του 1881 το Μετόχι, όπως αναφερόταν, υπαγόταν στον δήμο Ψυχρού και σύμφωνα με την απογραφή είχε 146 χριστιανούς κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 148 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Το 1920 είχε οριστεί έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου.[2] Το 1925 ορίστηκε έδρα της κοινότητας Κάτω Μετοχίου, μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση το 1997, όταν εντάχθηκε στον δήμο Οροπεδίου Λασιθίου.[4]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[2] 148 167 234 251 239 190 177 130 86 66

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 385. 
  3. Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 845–846. 
  4. «Κάτω Μετόχι (Λασιθίου)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019.