Μούντρος Ρεθύμνου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 35°16′37″N 24°22′2″E / 35.27694°N 24.36722°E / 35.27694; 24.36722

Ο Μούντρος είναι χωριό του δήμου Ρεθύμνης, της περιφερειακής ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 91 κατοίκους. Απέχει 23 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένος σε υψόμετρο 280 μ.[1] Έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός.

Μούντρος Ρεθύμνης
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Μούντρος Ρεθύμνης
35°16′37″N 24°22′2″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Ρεθύμνης
Υψόμετρο280 μέτρο
Πληθυσμός91 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Βορειοανατολικά και νοτιοδυτικά του χωριού σώζονται ερείπια, κεραμική και νομίσματα τα οποία χρονολογούνται από την βυζαντινή εποχή, ενώ τα παλαιότερα χρονολογήθηκαν στην παλαιοχριστιανική περίοδο. Στη θέση Κεφάλα βρίσκονται ερείπια βυζαντινού ναού αφιερωμένου στον Άγιο Ευστράτιο, ενώ στην ίδια θέση βρίσκεται πηγή νερού με το όνομα Κομνηνόβρυση ή Κομηνόβρυση, το οποίο πιθανότατα σχετίζεται με τη δυναστεία των Κομνηνών, η οποία βασίλευσε την περίοδο 1081-1185. Βυζαντινά ερείπια σώζονται και στη θέση Πέρα Μούντρος.[2]

Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Mundro στην επαρχία Ρεθύμνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Mundro με 339 κατοίκους και ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 κάνει μνεία στο χωριό πάλι ως Mundro.[1] Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Ρουστίκων και είχε 346 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 377 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου.[1] Το 1925, ο Μούνδρος ορίστηκε έδρα κοινότητας, η οποία περιελάμβανε επίσης το χωριό Βελονάδο. Η κοινότητα παρέμεινε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Νικηφόρου Φωκά.[3]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] 377 335 332 298 289 236 163 144 117 91

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Στο χωριό σήμερα σώζονται τμήματα κτιρίων της ενετικής εποχής, με πιο χαρακτηριστικά τα θυρώματα, τα παράθυρα και τα εντοιχισμένα οικόσημα. Ανάμεσα στα κτίρια του χωριού ξεχωρίζει διώροφο κτίριο με εντυπωσιακό θύρωμα. Στο θύρωμα σώζεται η επιγραφή PER TOT DISCRIMINA RERUM, η οποία προέρχεται από το ποίημα Αινειάδα του Βιργίλιου (Ι 208), μαζί με τη χρονολογία MDCXI (1611). Το τοξωτό θύρωμα περιβάλλεται από δύο πεσσούς με επίκρανα, οι οποίοι στηρίζουν ένα αέτωμα. Εντός του αετώματος σώζεται θυρεός, ο οποίος δεν έχει ταυτιστεί.[4] Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες των κατοίκων, το κτίσμα λειτουργούσε ως δικαστήριο στον άνω όροφο, ενώ ο κάτω όροφος είχε το ρόλο φυλακής.[5] Το συγκρότημα έχει χαρακτηριστεί ως αρχαιολογικός χώρος και ιστορικό μνημείο.[6]

Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται ο δίκλιτος ναός του Αγίου Νικολάου και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (οι κάτοικοι του χωριού αναφέρουν ότι είναι αφιερωμένος στους Αγίους Αναργύρους). Ο ναός μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ήταν ο νεκροταφικός ναός του χωριού, όμως το νεκροταφείο μεταφέρθηκε εκτός οικισμού και γύρω από τον ναό διαμορφώθηκε πλατεία. Ο ναός ξανακτίστηκε και από τον αρχικό ναό σώζεται μόνο ο νότιος τοίχος, με σπαράγματα τοιχογραφιών, οι οποίες χρονολογούνται από τον 14ο-15ο αιώνα.[7] Άλλοι ναοί του χωριού περιλαμβάνουν τους Κοίμηση της Θεοτόκου, Μεταμόρφωση του Σωτήρα και Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη. Ο νεκροταφικός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στο Άγιο Πνεύμα.[8]

Το κτίριο του δημοτικού σχολείου Μούντρου έχει χαρακτηριστεί μνημείο μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του διότι είναι αξιόλογο κτίριο ειδικής λειτουργίας (διδακτήριο), σημαντικό για τη μελέτη της ιστορίας της αρχιτεκτονικής των σχολικών κτιρίων στην Κρήτη την τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα και αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της περιοχής και είναι συνδεδεμένο με τις μνήμες τους.[9]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 556. 
  2. «Άγιος Ευστράτιος». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  3. «Κ. Μούντρου (Ρεθύμνης)». Διοικητικές Μεταβολές Δήμων και Κοινότητων - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  4. «Οικία». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  5. «Μούντρος». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  6. «ΥΑ 16307/9-9-1965 - ΦΕΚ 605/Β/16-9-1965». listedmonuments.culture.gr. ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  7. «Άγιος Νικόλαος - Παναγιά». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  8. «Επαρχία Ρεθύμνου». www.imra.gr. Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. 2010. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  9. «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΝΕΣΑΚ/9250/264/4-2-2005 - ΦΕΚ 211/Β/17-2-2005». listedmonuments.culture.gr. ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019.