Ο Μωρίς-Αλεξίς Ζαρ, ορθότερα: Μορίς Ζαρ[17][18][19][20][21] (γαλλικά: Maurice-Alexis Jarre, 13 Σεπτεμβρίου 1924 – 28 Μαρτίου 2009)[22][23][24] ήταν Γάλλος συνθέτης και διευθυντής ορχήστρας, που χαρακτηρίσθηκε ως «ένας από τους γίγαντες της κινηματογραφικής μουσικής του 20ού αιώνα».[25] Είναι ο πατέρας του εξίσου διάσημου συνθέτη Ζαν-Μισέλ Ζαρ.

Μωρίς Ζαρ
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Maurice Jarre (Γαλλικά)
Προφορά
Γέννηση13  Σεπτεμβρίου 1924[1][2][3]
5ο δημοτικό διαμέρισμα της Λιόν[4][5][6]
Θάνατος28  Μαρτίου 2009[2][1][7]
Μαλιμπού[8]
Αιτία θανάτουκαρκίνος
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςWestwood Village Memorial Park Cemetery[9]
ΚατοικίαΛυών
Χώρα πολιτογράφησηςΓαλλία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΓαλλικά[10][11]
ΣπουδέςΠανεπιστήμιο του Παρισιού
Κονσερβατόριο του Παρισιού
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητασυνθέτης
διευθυντής ορχήστρας
συνθέτης μουσικών θεμάτων για κινηματογραφικές ταινίες
Αξιοσημείωτο έργοLara's Theme
Περίοδος ακμής1958 - 2001
Οικογένεια
ΣύζυγοςFrance Pejot (1946–1953)
Dany Saval (1965–1967)
Laura Devon (1967–1984)
ΤέκναΖαν-Μισέλ Ζαρ
Stéfanie Jarre
ΣυγγενείςΚέβιν Ζαρ (θετός υιός και υιοθετημένος γιος)
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΌσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής (1962)
Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής
Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (1965)
Βραβείο Γκράμι για Καλύτερη Μουσική Επένδυση για Οπτικά Μέσα (1966)
Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής (1984)
τιμητικό βραβείο Σεζάρ (1986)
Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (1984)
Κινηματογραφικό Βραβείο BAFTA Καλύτερης μουσικής επένδυσης (1986)
Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (1988)
Κινηματογραφικό Βραβείο BAFTA Καλύτερης μουσικής επένδυσης (1990)
Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (1995)
European Film Academy Achievement in World Cinema Award (2005)[12]
αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ (3  Φεβρουαρίου 1994)[13][14]
Ταξιάρχης του Εθνικού Τάγματος της Τιμής (10  Νοεμβρίου 1998)[15]
Αξιωματικός της Λεγεώνας της Τιμής (1  Απριλίου 1994)[16]

Παρότι συνέθεσε αρκετά συναυλιακά έργα, ο Μωρίς Ζαρ είναι περισσότερο γνωστός για τη μουσική που συνέθεσε για κινηματογραφικές ταινίες, ιδίως για τις συνεργασίες του με τον σκηνοθέτη Ντέιβιντ Λην. Ο Ζαρ συνέθεσε τη μουσική για όλες τις ταινίες του Λην από τον Λόρενς της Αραβίας (1962) και μετά. Αξιοσημείωτες συνεργασίες του με άλλους σκηνοθέτες περιλαμβάνουν τα έργα Το τρένο (1964), Ο Λέων της Αραβίας (1976), Το λιοντάρι της ερήμου (1981), Μάρτυρας εγκλήματος (1985) και Αόρατος εραστής (1990).

Τρεις από τις συνθέσεις του συμπλήρωσαν συνολικά 42 εβδομάδες στην κορυφή του βρετανικού τσαρτ, με τη μεγαλύτερη επιτυχία να είναι το τραγούδι "Somewhere My Love" («Κάπου η αγάπη μου» με τη μουσική από το «θέμα της Λάρας» της ταινίας Δόκτωρ Ζιβάγκο).

Ο Ζαρ ήταν συνολικά εννέα φορές υποψήφιος για βραβεία της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου («Όσκαρ»), κερδίζοντας τα τρία, για τις ταινίες του Λην Ο Λώρενς της Αραβίας (1962), Δόκτωρ Ζιβάγκο (1965) και Το πέρασμα στην Ινδία (1984). Επιπλέον, είχε κερδίσει 4 Χρυσές Σφαίρες, 2 BAFTA, και ένα Grammy.

Τα πρώτα χρόνια

Επεξεργασία

Ο Μ. Ζαρ γεννήθηκε στη Λυών το 1924, ως γιος της Γκαμπριέλ Ρενέ (το γένος Μπουλί) και του τεχνικού διευθυντή ραδιοφώνου Αντρέ Ζαρ.[26] Αρχικώς εγγράφηκε στη σχολή μηχανικών του Πανεπιστημίου του Παρισιού, αλλά αποφάσισε να ακολουθήσει μαθήματα μουσικής. Παράτησε τη Σορβόννη ενάντια στη θέληση του πατέρα του και εγγράφηκε στο Κονσερβατόριο του Παρισιού για να σπουδάσει σύνθεση και αρμονία. Νωρίς στη ζωή του έγινε διευθυντής του Εθνικού Λαϊκού Θεάτρου, ενώ συνέθεσε την πρώτη μουσική επένδυση ταινίας στη Γαλλία το 1951.[27]

Μουσική για τον κινηματογράφο

Επεξεργασία

Το 1961 η σταδιοδρομία του Ζαρ άλλαξε όταν ο Βρετανός κινηματογραφικός παραγωγός Σαμ Σπίγκελ τού ζήτησε να γράψει τη μουσική για την επική ταινία Ο Λώρενς της Αραβίας, σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Λην.[28] Η μουσική του αυτή τού εξασφάλισε το πρώτο του Βραβείο Όσκαρ, με αποτέλεσμα να συνεχίσει επενδύοντας μουσικά όλες τις υπόλοιπες ταινίες του Λην. Την ίδια περίοδο έγραψε μουσική για τις ταινίες Το τρένο (1964) και Γκραν Πρι (1966) του Τζον Φρανκενχάιμερ, ενώ στο αναμεταξύ είχε μία ακόμα μεγάλη επιτυχία με την ταινία του Λην Δόκτωρ Ζιβάγκο, που περιελάμβανε και το βαλσάκι του μουσικού θέματος της Λάρα (αργότερα με την προσθήκη στίχων από τον Πολ Φράνσις Γουέμπστερ έγινε το τραγούδι "Somewhere My Love") και του χάρισε το δεύτερο Όσκαρ του. Συνεργάσθηκε με τον Άλφρεντ Χίτσκοκ σε μία από τις τελευταίες του ταινίες, το Τοπάζ (1969). Παρότι ο Χίτσκοκ δεν έμεινε ευχαριστημένος από την ταινία, ικανοποιήθηκε από τη μουσική του Ζαρ, λέγοντάς του: «Εγώ δεν σου έδωσα μια σπουδαία ταινία, όμως εσύ μου έδωσες μια σπουδαία μουσική». Η μουσική του για την Κόρη του Ράιαν (1970), με ιρλανδική υπόθεση, αποφεύγει τελείως τα παραδοσιακά ιρλανδικά μοτίβα, εξαιτίας των προτιμήσεων του Λην. Το τραγούδι "It was a Good Time," από την Κόρη του Ράιαν ηχογραφήθηκε αργότερα από μουσικούς σταρ όπως η Λάιζα Μινέλι κατά τη δεκαετία του 1970. Ο Ζαρ έκανε τη μουσική για τους Καταραμένους του Λουκίνο Βισκόντι (1969) και για τον Άνθρωπο που θα γινόταν βασιλιάς (1975) του Τζον Χιούστον.

Ο Ζαρ πήρε μία υποψηφιότητα για Όσκαρ για την βιογραφική ταινία του Μωάμεθ Ο Λέων της Αραβίας του Μουσταφά Ακάντ το 1976. Ακολούθησαν οι επενδύσεις για τις ταινίες Μάρτυρας εγκλήματος (1985) και Ο κύκλος των χαμένων ποιητών (1989), για την οποία κέρδισε ένα BAFTA.

Μετά το 1970 ο Ζαρ έστρεψε το ενδιαφέρον του στην επιστημονική φαντασία, γράφοντας μουσική για ταινίες όπως Το νησί στη στέγη του κόσμου (1974), Ο εφιάλτης του προέδρου (1984), Ο εχθρός μου (1985) και Μαντ Μαξ: Απόδραση από το βασίλειο του κεραυνού (1985). Η μουσική για το τελευταίο έργο είναι γραμμένη για πλήρη ορχήστρα, ενισχυμένη με χορωδία, 4 πιάνα, a εκκλησιαστικό όργανο, ντιντζεριντού, φουτζάρα, εξωτικά κρουστά, και τρία οντ Μαρτενό, που τα βρίσκουμε και σε αρκετά άλλα έργα του Ζαρ, όπως στον Λώρενς της Αραβίας. Η μπαλαλάικα εξάλλου έχει εξέχουσα θέση στην ενορχήστρωση του Ζαρ για τον Δόκτορα Ζιβάγκο.

Το 1990 ο Ζαρ κέρδισε μία ακόμα υποψηφιότητα για Όσκαρ με το μεταφυσικό αισθηματικό έργο Αόρατος εραστής (Ghost). Ωστόσο, η μουσική του για την τελευταία σκηνή της ταινίας βασίζεται πάνω στο "Unchained Melody" του κινηματογραφικού συνθέτη Άλεξ Νορθ.[24] Αξιοσημείωτες μουσικές επενδύσεις του Ζαρ είναι επίσης το παθιασμένο ερωτικό θέμα για την ταινία Ολέθρια σχέση (1987) και τα σκυθρωπά ηλεκτρονικά ηχητικά τοπία για την ταινία After Dark, My Sweet (1990).

Ο Ζαρ είχε τον σεβασμό άλλων συνθετών, όπως του Τζον Γουίλιαμς, που δήλωσε μετά τον θάνατό του: «Θα μείνει έντονα στη μνήμη για τη συνεισφορά του στην κινηματογραφική μουσική... όλοι έχουμε εμπλουτισθεί από την κληρονομιά του».[29]

Ο Ζαρ συνέθεσε μουσική και για την τηλεόραση, όπως για τη γνωστή μίνι σειρά Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ (1977) σε σκηνοθεσία του Φράνκο Τζεφφιρέλλι, καθώς και για το Σογκούν (1980).

Η τελευταία μουσική που έγραψε ο Ζαρ ήταν το 2001, για την τηλεταινία Η αντίσταση, που είχε ως θέμα την εξέγερση του γκέτο της Βαρσοβίας.[24]

Ηλεκτρονική σύνθεση

Επεξεργασία

Ο Ζαρ συνέθεσε κυρίως για ορχήστρες, αλλά άρχισε να προτιμά την ηλεκτρονική σύνθεση τη δεκαετία του 1980. Είχε αναφέρει πάντως ότι η σύνθεση με ηλεκτρονικά μέσα της μουσικής για τον Μάρτυρα εγκλήματος ήταν στην πραγματικότητα πιο κοπιώδης, χρονοβόρα και ακριβή στην παραγωγή της από ό,τι θα ήταν μία ορχηστρική σύνθεση. Κάποιες άλλες ηλεκτρονικές συνθέσεις του Ζαρ από την ίδια δεκαετία είναι για τις ταινίες Ολέθρια σχέση, Επικίνδυνα χρόνια, Ο κατάσκοπος των δύο ηπείρων και Aδιέξοδο. Κάποια άλλα έργα από την ίδια περίοδο έχουν μίγμα ηλεκτρονικών και ακουστικών συνθέσεων, π.χ. τα Γορίλες στην ομίχλη, Ο κύκλος των χαμένων ποιητών, Η ακτή του κουνουπιού και Ξύπνημα στον εφιάλτη.

Προσωπική ζωή και θάνατος

Επεξεργασία

Ο Ζαρ έκανε 4 γάμους, με τους πρώτους τρεις να καταλήγουν σε διαζύγιο. Από τον πρώτο, με τη Φρανσέτ Πεζό (Francette Pejot) τη δεκαετία του 1940, μετά τον πόλεμο, γεννήθηκε ο μετέπειτα διάσημος συνθέτης ηλεκτρονικής μουσικής Ζαν-Μισέλ Ζαρ. Το 1965, ο Μωρίς νυμφεύθηκε τη Γαλλίδα ηθοποιό Ντανί Σαβάλ και απέκτησαν μαζί μία κόρη, τη Στεφανί. Ακολούθησε το 1967 ο γάμος με την Αμερικανίδα ηθοποιό Λόρα Ντέβον, της οποίας υιοθέτησε τον γιο, τον μετέπειτα σεναριογράφο Κέβιν Ζαρ, που έγραψε την υπόθεση για ταινίες όπως το Ράμπο ΙΙ: Η αποστολή και Η μούμια. Από το 1984 μέχρι τον θάνατό του,[30] ο Ζαρ ήταν παντρεμένος με τη Φονγκ Φ. Κονγκ.

Ο Μωρίς Ζαρ πέθανε από καρκίνο στο Μαλιμπού της Καλιφόρνιας σε ηλικία 84 ετών.[31]

Επιλεγμένη φιλμογραφία και βραβεύσεις

Επεξεργασία
`Ετος Πρωτότυπος τίτλος Τίτλος στα ελληνικά Βραβεύσεις-σημειώσεις
1958 La Tête contre les murs Το κεφάλι κοντά στον τοίχο
1959 Les yeux sans visage Μάτια χωρίς πρόσωπο
La bête à l'affût Ο δολοφόνος τη βρήκε στο λουτρό
Vous n'avez rien à déclarer?
Les étoiles de midi
1960 La main chaude Κορμιά που καίει ο πόθος
Crack in the Mirror Ραγισμένος καθρέφτης
Recours en grâce Μια φωνή από το παρελθόν
1961 Le président
Pleins feux sur l'assassin Το αίνιγμα των 7 κληρονόμων
Le puits aux trois vérités Το αίνιγμα με τις τρεις αλήθειες
Amours célèbres Διάσημοι εραστές
Le temps du ghetto Το γκέτο της Βαρσοβίας
1962 Les oliviers de la justice
Lawrence of Arabia Ο Λόρενς της Αραβίας Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Υποψήφια για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτ. μουσικής
The Longest Day Η πιο μεγάλη μέρα του πολέμου
Les dimanches de Ville d'Avray Κυριακές με την Σιμπέλ
L'oiseau de paradis
Le soleil dans l'oeil Μάτια γεμάτα ήλιο
Thérèse Desqueyroux Τερέζα Ντεκερού
1963 Mourir à Madrid Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη
Les dimanches de Ville d'Avray Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης μουσικής προσαρμογής
Judex
Un roi sans divertissement
1964 Behold a Pale Horse
The Train
1965 The Collector
Doctor Zhivago Δόκτωρ Ζιβάγκο Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Βραβείο Γκράμι για καλύτερο σάουνττρακ (1967)
1966 Paris brûle-t-il ? Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Gambit
Grand Prix
The Professionals
1967 Η νύχτα των στρατηγών
1968 Μπαρμπαρέλλα
Villa Rides
5 Card Stud
The Fixer
Isadora
1969 The Extraordinary Seaman
Topaz Τοπάζ
Οι Καταραμένοι
1970 The Only Game in Town
El Condor
Η κόρη του Ράιαν
1971 Plaza Suite
Μονομαχία στον Κόκκινο ήλιο
1972 Pope Joan
The Life and Times of Judge Roy Bean Υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού ("Marmalade, Molasses & Honey")
The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds
1973 Ash Wednesday
The Mackintosh Man
1974 The Island at the Top of the World
Great Expectations
1975 The Man Who Would Be King Ο άνθρωπος που θα γινόταν βασιλιάς Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Mandingo
Posse
1976 Shout at the Devil
The Last Tycoon
1977 Το μήνυμα Αρχικός τίτλος: Μωάμεθ, ο αγγελιοφόρος του Θεού - Υποψηφιότητα Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Jesus of Nazareth Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ Μίνι σειρά για την τηλεόραση
Crossed Swords
March or Die
1979 The Magician of Lublin
The Tin Drum
Winter Kills
1980 The Last Flight of Noah's Ark
The Black Marble
Σογκούν Μίνι σειρά για την τηλεόραση
Resurrection
1981 Το λιοντάρι της ερήμου
Taps, η σάλπιγγα της ανταρσίας
1982 Firefox
Τρελοί γιατροί, απίθανες εγχειρήσεις Εναλλακτικός τίτλος: Νέοι, γιατροί κι ερωτευμένοι
Επικίνδυνα χρόνια
1984 A Passage to India‎‎ Το πέρασμα στην Ινδία Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Dreamscape
Άκρως τρελό κι απόρρητο
1985 Witness‎‎ Μάρτυρας εγκλήματος Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Mad Max Beyond Thunderdome
Enemy Mine
1986 Η Ακτή του Κουνουπιού Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Tai-Pan
Solarbabies
1987 Το αδιέξοδο
Fatal Attraction Ολέθρια σχέση
Gaby: A True Story
1988 Γορίλες στην ομίχλη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
1989 Chances Are
Dead Poets Society Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών BAFTA καλύτερης κινηματογραφικής μουσικής
Prancer
1990 Ghost‎‎ Αόρατος εραστής Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Jacob's Ladder
Almost an Angel
Solar Crisis
1991 Only the Lonely
1992 School Ties
1993 Σχέση ζωής
Ο Κος.Τζόουνς
1994 The River Wild Αχρησιμοποίητη μουσική για τους τίτλους, ο Ζαρ αντικαταστάθηκε από τον Τζέρυ Γκόλντσμιθ
1995 A Walk in the Clouds Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
1996 The Sunchaser
1999 Sunshine Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
2000 I Dreamed of Africa Ονειρεύτηκα την Αφρική


Παραπομπές

Επεξεργασία
  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 26  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13895592w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 www.tvrage.com/passedaway.php?bshow=2010-03-29.
  4. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
  5. www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/film-obituaries/5078000/Maurice-Jarre.html.
  6. Ιστορικό Αρχείο Ρικόρντι. 9812. Ανακτήθηκε στις 3  Δεκεμβρίου 2020.
  7. (Αγγλικά) Internet Broadway Database. 11930. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. www.nytimes.com/2009/03/31/arts/music/31jarre.html. Ανακτήθηκε στις 3  Μαρτίου 2023.
  9. 9,0 9,1 (Αγγλικά) Find A Grave. 214006417. Ανακτήθηκε στις 22  Απριλίου 2023.
  10. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13895592w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  11. CONOR.SI. 14543715.
  12. www.europeanfilmacademy.org/2005.103.0.html. Ανακτήθηκε στις 24  Δεκεμβρίου 2019.
  13. Ανακτήθηκε στις 6  Ιουνίου 2021.
  14. walkoffame.com/maurice-jarre/. Ανακτήθηκε στις 22  Απριλίου 2023.
  15. PREX9802682D.
  16. PREX9410579D.
  17. Γκένας, Πάνος. «Λόρενς της Αραβίας: Η μουσική εποποιία του Μορίς Ζαρ». www.cinemagazine.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2024. 
  18. Μαγκλίνης, Ηλίας (31 Μαρτίου 2009). «Μορίς Ζαρ: ο συνθέτης του «Δόκτωρ Ζιβάγκο» σίγησε». Η Καθημερινή (στα greek). Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2024. 
  19. «Έφυγε στα 84 ο συνθέτης Μορίς Ζαρ». Τα Νέα. 30 Μαρτίου 2009. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2024. 
  20. «Πέθανε ο πολυβραβευμένος Γάλλος συνθέτης Μορίς Ζαρ». in.gr. 30 Μαρτίου 2009. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2024. 
  21. Γαλανού, Λήδα. «Ρεβεγιόν με τον Λόρενς, την Τάρα και τ’ άλλα παιδιά». Η Εφημερίδα των Συντακτών. https://www.efsyn.gr/tehnes/sinema/275101_rebegion-me-ton-lorens-tin-tara-kai-t-alla-paidia. 
  22. McLellan, Dennis (31 Μαρτίου 2009). «Maurice Jarre dies at 84; composer for 'Lawrence of Arabia'». Los Angeles Times. http://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-maurice-jarre31-2009mar31,0,4263401.story. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009. 
  23. Weber, Bruce (31 Μαρτίου 2009). «Maurice Jarre, Hollywood Composer, Dies at 84». The New York Times. http://www.nytimes.com/2009/03/31/arts/music/31jarre.html. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009. 
  24. 24,0 24,1 24,2 «Maurice Jarre Songs, Albums, Reviews, Bio & More». AllMusic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2024. 
  25. McLellan, Dennis (31 Μαρτίου 2009). «Maurice Jarre dies at 84; composer for 'Lawrence of Arabia'». Los Angeles Times. http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-maurice-jarre31-2009mar31-story.html. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2014. 
  26. «Maurice Jarre at». Filmreference.com. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2012. 
  27. «Maurice Jarre: Information and Much More from». Answers.com. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2012. 
  28. Leydon, Joe (30 Μαρτίου 2009). «MovingPictureBlog.blogspot.com, 30 Μαρτίου 2009». Movingpictureblog.blogspot.com. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2012. 
  29. «Award Winning Musical Film Composer Maurice Jarre Dies From Cancer At 84». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2011. Ανακτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2015. 
  30. «Oscar-winning movie legend Maurice Jarre dies». Cnn.com. 31 Μαρτίου 2009. http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/03/30/maurice.jarre.composer.obit/index.html. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 
  31. Corliss, Richard (2009-03-30). «Obituary at». Time.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2012-05-22. https://web.archive.org/web/20120522193934/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1888336,00.html. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Επεξεργασία