Πέτρος Βυζάντιος

συνθέτης και πρωτοψάλτης

Ο Πέτρος Βυζάντιος, ή "Φυγάς", (ακμή περ. 1770 - 1808) υπήρξε μαθητής του Πέτρου Πελοποννησίου.

Πέτρος Βυζάντιος
Γέννηση1770
Γιενίκιοϊ
Θάνατος1808
Ιάσιο
ΕθνικότηταΈλληνες
Χώρα πολιτογράφησηςΟθωμανική Αυτοκρατορία
Ιδιότηταπρωτοψάλτης και συνθέτης

Υπηρέτησε την Mεγάλη του Χριστού Eκκλησία ως Δομέστικος (περ. 1771 - 1789), ως Λαμπαδάριος (1789 - 1800) και ως Πρωτοψάλτης (1800 - περ. 1805).

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στο Νεοχώρι Βοσπόρου[1]. Εκεί άρχισε να σπουδάζει μουσική και γρήγορα έγινε δεξιοτέχνης στο χειρισμό της πανδουρίδας και του αραβικού πλαγίαυλου (νέι). Το 1800 ο Πέτρος αναδείχθηκε Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, αλλά περίπου το 1805 παύθηκε από τον Πατριάρχη Νικαίας Καλλίνικο Ε΄[2] λόγω της δευτερογαμίας του, η οποία δεν επιτρεπόταν στους ψάλτες. Εξ αιτίας αυτού του γεγονότος «έφυγε» στη Χερσώνα, εξού και «Φυγάς», και από εκεί πήγε στο Ιάσιο, όπου διέμεινε μέχρι τον θάνατό του το 1808.

ΜουσικήΕπεξεργασία

Η μακρόχρονη ψαλτική του δράση συνυπάρχει με τη διδακτική και κυρίως με τη λαμπρή επίδοση στον χώρο της μελοποιίας και στις εξηγήσεις των παλαιών μελών. Καταρχήν, στον τομέα της σύνθεσης συμπλήρωσε τα δύο γνωστά βιβλία του Πέτρου Πελοποννησίου, το Aναστασιματάριο, μελοποιώντας τα Κεκραγάρια που έλειπαν με την παρεπόμενη Στιχολογία, και το Ειρμολόγιο των Καταβασιών, προσθέτοντας Ειρμούς κανόνων διαφόρων εορτών. Ο ίδιος επίσης τόνισε εξ αρχής ένα Σύντομο Aναστασιματάριο και το κυριότερο, για πρώτη φορά, το Σύντομο Eιρμολόγιο[3]. Έχει μελοποιήσει ακόμη και πολλά μέλη της Παπαδικής, όπως Κοινωνικά των Kυριακών (τρεις στάσεις) και ορισμένα του Ενιαυτού, οκτώ Χερουβικά κατ' ήχον, Δοξολογίες, δύο Θεοτόκια, οκτώ Τιμιωτέρες κατ' ήχον, τον Νεκρώσιμο Άμωμο, και μερικά άλλα. Οι συνθέσεις του διακρίνονται για το απλό και απέριττο, ενώ ο ίδιος έψαλλε, όπως σημειώνει o Xρύσανθος εκ Μαδύτων[4]:
«εις το εύτακτον μάλλον αφορών και εις το εύρυθμον της ψαλμωδίας.»[5]

ΧειρόγραφαΕπεξεργασία

Επίσης, η επίδοσή του υπήρξε μεγάλη στις εξηγήσεις και στην αντιγραφή των χειρογράφων. Στο ζήτημα των εξηγήσεων ακολούθησε το αναλυτικό γραφικό σύστημα του Πέτρου Πελοποννησίου, το οποίο απλοποίησε ακόμη περισσότερο, και σ' αυτό εξήγησε πολλά από τα παλαιά και νεώτερα μέλη, για παράδειγμα:

 
Ο Πέτρος ο Βυζάντιος έγινε δεξιοτέχνης στο χειρισμό του αραβικού πλαγίαυλου (νέι).

Ιδιόγραφα έργα του σώζονται πάρα πολλά, κάποια είναι χρονολογημένα[6] και κάποια άλλα δεν είναι. Έχει αντιγράψει μεταξύ άλλων, σε πολλαπλά ως επί το πλείστον αντίτυπα, εκτός από δικά του έργα και όλα τα έργα του Πέτρου Πελοποννησίου, όπως επίσης και πολυάριθμες Aνθολογίες της Nέας Παπαδικής.

Μερικά έργαΕπεξεργασία

  • Eιρμολόγιο του Πέτρου Πελοποννησίου
  • Σύντομο Eιρμολόγιο[3]
  • Aναστασιματάριο του Πέτρου Πελοποννησίου
  • Σύντομο Aναστασιματάριο
  • Δοξαστάριο του Πέτρου Πελοποννησίου
  • Δοξαστάριο του Iακώβου του Πρωτοψάλτου

ΣυνεισφοράΕπεξεργασία

Mε την ψαλτική και διδακτική του δράση, το συνθετικό, εξηγητικό και αντιγραφικό του έργο, ο Πέτρος Bυζάντιος παραμένει ένας από τους πιο σημαντικούς μουσικούς στη δεύτερη μεγάλη περίοδο ακμής (1770 - 1820) του νεώτερου εκκλησιαστικού μέλους.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Βρίσκεται στις Ευρωπαϊκές ακτές του Βοσπόρου και η σημερινή του ονομασία είναι Γενίκιοϊ (τουκρ.: Yeniköy, Sarıyer).
  2. Εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης στις 17 Ιουνίου του 1801
  3. 3,0 3,1 Πρώτη δημοσίευση, Kωνσταντινούπολη (1825)
  4. Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος του Δυρραχίου
  5. "Θεωρητικὸν μεγὰ τῆς Μουσικῆς" του Χρυσάνθου, σελ. LIII
  6. Μεταξύ των ετών 1773 - 1806

ΠηγέςΕπεξεργασία