Τζερμιάδο Λασιθίου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 35°11′54″N 25°29′24″E / 35.19833°N 25.49000°E / 35.19833; 25.49000

Το Τζερμιάδο, παλιά γραφή Τζερμιάδω,[1] (επίσημο: Τζερμιάδον) είναι χωριό του νομού Λασιθίου στην Κρήτη και έδρα του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου[2] (πρώην επαρχία Λασιθίου). Σύμφωνα με τη απογραφή του 2011 έχει 637 κατοίκους.[3] Διαθέτει γυμνάσιο και λύκειο, κέντρο υγείας, υποκαταστήματα τραπεζών και ταχυδρομείο, ενώ το δημοτικό σχολείο έπαυσε τη λειτουργία του το 2014 λόγω έλλειψης μαθητών και συγχωνεύτηκε με αυτό του Αγίου Γεωργίου. Οι κάτοικοί του ασχολούνται κυρίως με την καλλιέργεια πατάτας και άλλων οπωροκηπευτικών. Βρίσκεται 49 χλμ. δυτικά του Αγίου Νικολάου και 55 χλμ. ανατολικά του Ηρακλείου σε υψόμετρο 840 μέτρα[4].

Τζερμιάδο
Ο κεντρικός δρόμος του Τζερμιάδου
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Τζερμιάδο
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΛασιθίου
ΔήμοςΟροπεδίου Λασιθίου
ΚοινότηταΤζερμιάδου
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΛασιθίου
Υψόμετρο840 μ.
Πληθυσμός637 (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ.72052
Τηλ. κωδ.+30 28440

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Στην περιοχή του χωριού υπάρχουν ίχνη κατοίκησης από τη νεολιθική εποχή. Το σπήλαιο της Τραπέζας, γνωστό και ως Κρόνιον, ανατολικά του χωριού, θεωρείται ότι κατοικείται από την υπονεολιθική-πρωτομινωική περίοδο. Στη θέση Κάστελος, ανατολικά του χωριού, έχουν βρεθεί ταφές και κατοικίες που χρονολογούνται από την νεολιθική εποχή μέχρι τη μεσομινωική. Όστρακα νεολιθικής έως υστερομινωικής εποχής έχουν βρεθεί στο σπήλαιο στη συνοικία Αργουλιάς. Ταφές νεολιθικής εποχής έχουν βρεθεί και στο σπήλαιο στη θέση Σκαφίδια. Θεωρείται ότι με την κατοίκηση στον Κάστελο, το σπήλαιο της Τράπεζας μετατράπηκε σε χώρο ταφής και ως ιερό και σε αυτό έχω βρεθεί προσφορές και αναθήματα, όπως πρωτομινωικά ειδώλια από ελεφαντόδοντο. Πριν το τέλος της μεσομινωικής εποχής, όμως εγκαταλείφθηκε και τη θέση του ως ιερό πήρε το Δικταίον Άντρον, κοντά στο χωριό Ψυχρό. Στη θέση Πόντα Αγία Άννα έχουν υστερομινωικά όστρακα και στην επιφάνεια του εδάφους αρχαϊκά και ελληνιστικά μπρούτζινα αντικείμενα και ρωμαϊκά νομίσματα.[5]

Στην απογραφή του Καστροφύλακα (Κ105), το 1583, αναφέρονται οι οικισμοί Αλογόσπηλιο, Γαϊτανού και Σκαφίντια, τοπωνύμια τα οποία σήμερα σώζονται ως συνοικίες του χωριού. Η παλαιότερη μνεία στην ονομασία Τζερμιάδο γίνεται από τον Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα, ο οποίος το αναφέρει το 1630 ως Zermiades, και το οποίο ήταν το μεγαλύτερο χωριό της επαρχίας. Το όνομα Τζερμιάδο θεωρεί ο Στέργιος Σπανάκης ότι προέρχεται από το επώνυμο των πρώτων οικιστών του χωριού, των Τζερμιάδων.[5] Στην τουρκική απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Cermyado. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, απεγράφησαν 100 χριστιανικές οικογένειες. Κατά την επανάσταση του 1866, το 1867, οι Τούρκοι είχαν περικυκλώσει τον Κόρακα στο Τζερμιάδο και στη μάχη που ακολούθησε, καταστράφηκε και το Τζερμιάδο.[5] Το 1879, δημιουργήθηκε ο δήμος Τζερμιάδου (Πόδε Δήμος) με έδρα το ομώνυμο οικισμό, που περιλάμβανε τα μισά χωριά του Οροπεδίου από Πινακιανό έως Άγιο Κωνσταντίνο, ενώ τα υπόλοιπα χωριά από τον Άγιο Γεώργιο έως Κάτω Μετόχι αποτέλεσαν τον Πέρα Δήμο. Έως τότε πρωτεύουσα του Οροπεδίου Λασιθίου κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ήταν το Μέσα Λασίθι.[5] Στην απογραφή του 1881, είχε 894 χριστιανούς κατοίκους και 4 Τούρκους, οι οποίοι ήταν οι φοροεισπράκτορες.[5]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Πορεία πληθυσμού σύμφωνα με τις απογραφές:[5]

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 918 1163 1331 1243 1246 1129 1060 1079 747 637

ΚλίμαΕπεξεργασία

Το κλίμα που επικρατεί είναι ηπειρωτικό με μέτριες βροχές και συχνούς παγετώνες, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ανάλογος την χρονιά. Κατά τους μήνες Σεπτέμβριο έως και Νοέμβριο ο καιρός δεν είναι ιδιαιτέρως ψυχρός και βροχερός, συνήθως είναι ηλιόλουστος με την θερμοκρασία να ξεπερνά τους 12⁰C,μετά τα μέσα Νοεμβρίου ο καιρός αρχίζει να γίνετε ποιο βροχερός και ψυχρός με την θερμοκρασία να πέφτει αισθητά και ο καιρός αρχίζει να είναι δριμύς με περισσότερες μέρες ψύχους και περισσότερες βροχές και ορισμένες φορές χιονοπτώσεις..      

Κοινότητα ΤζερμιάδουΕπεξεργασία

Περιλαμβάνοντας μόνο την έδρα της η Κοινότητα Τζερμιάδου, σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 637 κατοίκους.[3]

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές Συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Νικόλαο Πεδιαδίτη.

Κοινοτάρχες ΤζερμιάδουΕπεξεργασία

Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Τζερμιάδου.

Πρόεδροι Κοινότητος Τζερμιάδου
περίοδος όνομα
1978–1982 Βερίγος Εμμανουήλ
1982–1986 Μαρκόπουλος Γεώργιος
1986–1990 Χαλκιαδάκης Αρχελάος
1990–1994 Πατεράκης Μιχαήλ
1994–1998 Σιγανός Εμμανουήλ
2010–2014
2014–2019 Καθεκλάκης Ιωάννης
2019– Πεδιαδίτης Νικόλαος

 ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. 33. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 148. 
  2. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2022. 
  3. 3,0 3,1 «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10878 (σελ. 404 του pdf)
  4. «Προορισμός ΤΖΕΡΜΙΑΔΟ (Κωμόπολη) ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ - Greek Travel Pages». www.gtp.gr. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2022. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 761–3. 

 ΠηγέςΕπεξεργασία

"Μέσα Λασίθι - ένα ιστορικό χωριό του Οροπεδίου Λασιθίου", του Εμμ. Ι. Φαρσάρη