Τζόσελυν Μπελ-Μπερνέλ

(Ανακατεύθυνση από Τζόσελυν Μπελ)

Η Σούζαν Τζόσελυν Μπελ-Μπερνέλ (Susan Jocelyn Bell Burnell, γενν. 15 Ιουλίου 1943) είναι Βορειοϊρλανδή αστροφυσικός. Πραγματοποίησε τη σημαντικότερη ανακάλυψή της, την ανίχνευση του πρώτου πάλσαρ στα ραδιοκύματα, ως μεταπτυχιακή φοιτήτρια το 1967. Για την ανακάλυψη αυτή ο επιβλέπων την εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής της καθηγητής Άντονυ Χιούις μοιράσθηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής με τον αστρονόμο Μάρτιν Ράυλ. Η Μπελ αγνοήθηκε ως προς αυτό, παρά το ότι υπήρξε η πρώτη που παρατήρησε και ανέλυσε με ακρίβεια πάλσαρ.[4] Η Μπελ-Μπερνέλ διετέλεσε πρόεδρος της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας και αργότερα πρόεδρος του Ινστιτούτου Φυσικής του Λονδίνου. Τον Οκτώβριο του 2014 εκλέχθηκε πρόεδρος της Βασιλικής Εταιρείας του Εδιμβούργου.

Τζόσελυν Μπελ-Μπερνέλ
Launch of IYA 2009, Paris - Grygar, Bell Burnell cropped.jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Jocelyn Bell Burnell (Αγγλικά)
Γέννηση15  Ιουλίου 1943[1]
Μπέλφαστ[2] και Άλστερ[3]
ΥπηκοότηταΗνωμένο Βασίλειο
ΣπουδέςLurgan College, The Mount School (York), Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης και Murray Edwards College
ΤέκναGavin Burnell
ΒραβεύσειςBeatrice M. Tinsley Prize (1986), Εταίρος της Βασιλικής Εταιρίας (2003), Herschel Medal (1989), Ντάμα Ταξιάρχις του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (17  Ιουνίου 2007), Μετάλλιο Άλμπερτ Αβραάμ Μάικελσον (1973), 100 Women (2014), Fellow of the Royal Society of Edinburgh (2004), J. Robert Oppenheimer Memorial Prize (1978), Grande médaille de l’Académie des sciences (2018), Βραβείο Μάικλ Φαραντέι (2010), Magellanic Premium (2000), Special Breakthrough Prize in Fundamental Physics (2018), Karl G. Jansky Lectureship (1995), Βασιλικό Μετάλλιο (2015), Gold medal of the Spanish National Research Council (11  Ιουνίου 2015), Fellow of the Institute of Physics, honorary doctorate of the University of Valencia (2017), Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ (2007) και Τάγμα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας
Ιστοσελίδα
https://www2.physics.ox.ac.uk/contacts/people/bellburnell
Επιστημονική σταδιοδρομία
Ερευνητικός τομέαςΠάλσαρ και αστρονόμος
Αξίωμαπρόεδρος (2002, 2004) και πρόεδρος (Απριλίου 2014, Απριλίου 2018)
Ιδιότητααστρονόμος, αστροφυσικός, φυσικός και επιστήμονας
Διδακτορικός καθηγητήςΆντονι Χιούις

Οικογένεια και σπουδέςΕπεξεργασία

 
Η Τζόσελυν Μπελ τον Ιούνιο του 1967

Η Σούζαν Τζόσελυν Μπελ γεννήθηκε στο Λούργκαν, στην Κομητεία Αρμάχ της Βόρειας Ιρλανδίας. Γονείς της ήταν οι M. Άλισον και Τζ. Φίλιπ.[5] Ο πατέρας της ήταν αρχιτέκτονας που είχε συμμετάσχει στη σχεδίαση του πλανηταρίου του Αρμάχ[6] και η Τζόσελυν βρήκε και διάβαζε τα αστρονομικά βιβλία του.

Η Μπελ πήγε στο σχολείο (κολέγιο) του Λούργκαν, όπου δεν επιτρεπόταν η διδασκαλία φυσικών επιστημών στα κορίτσια μέχρι που γονείς (μεταξύ των οποίων και οι γονείς της Μπελ) διαμαρτυρήθηκαν κατά της πολιτικής αυτής του σχολείου. Μέχρι τότε το πρόγραμμα μαθημάτων περιελάμβανε για τα κορίτσια μαθήματα μαγειρικής και σταυροβελονιάς αντί των θετικών επιστημών.[7]

Μετά την αποτυχία της στις εξετάσεις για το γυμνάσιο, οι γονείς της Μπελ την έστειλαν στη Σχολή Θηλέων Μάουντ της Υόρκης, στην Αγγλία, που ανήκε στους Κουακέρους. Εκεί της έκανε θετική εντύπωση το μάθημα φυσικής του κ. Τίλοτ. Αργότερα δήλωσε:

«Δεν χρειάζεται να μαθαίνεις ένα σωρό πράγματα ... απλώς λίγα και σημαντικά,  ... μετά μπορείς να τα εφαρμόσεις, να κτίσεις και να αναπτύξεις επάνω τους ... Ήταν ένας πραγματικά καλός δάσκαλος και μού έδειξε πόσο εύκολη ήταν η φυσική.»[8]

ΣταδιοδρομίαΕπεξεργασία

Η Μπελ απεφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης με πτυχίο Φυσικής Φιλοσοφίας (δηλαδή φυσικής) το 1965 και πήρε διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ (Κολέγιο Νιου Χωλ, το σημερινό Κολέγιο Μάρεϋ Έντουαρντς) το 1969. Στο Κέιμπριτζ εργάσθηκε με τον Χιούις και άλλους για την κατασκευή ενός ραδιοτηλεσκοπίου κατάλληλου για τη μελέτη των κβάζαρ με χρήση του διαστρικού σπινθηρισμού, που επιτρέπει τη διάκριση των σημειακών πηγών από τις εκτεταμένες.

Τον Ιούλιο του 1967 η Μπελ παρατήρησε ένα ασυνήθιστο ίχνος στο χαρτί του καταγραφικού που έδειχνε τα ραδιοκύματα που συνελάμβανε το νέο τους ραδιοτηλεσκόπιο (μια σειρά από κεραίες μέσα σε ένα χωράφι).[9] Ανεκάλυψε ότι το σήμα αποτελείτο από μία σειρά ταχύτατων παλμών με πολύ μεγάλη κανονικότητα, περίπου 1 παλμός ανά δευτερόλεπτο. Τού έδωσαν, με κάποια δόση χιούμορ, το προσωρινό όνομα «Μικρό Πράσινο Ανθρωπάκι 1» (Little Green Man 1, LGM-1) και μετά από μερικά χρόνια η πηγή (σήμερα γνωστή ως πάλσαρ PSR B1919+21 στον αστερισμό Αλώπεκα) ταυτοποιήθηκε ως ένα ταχύτατα περιστρεφόμενο ουράνιο σώμα, ένας αστέρας νετρονίων, ο πρώτος που ανακαλύφθηκε στην ιστορία.[10]

Μετά η Μπελ εργάσθηκε στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον (1968 ως 1973), στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο Λονδίνου (1974–1982) και στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Εδιμβούργου (1982–1991). Ταυτοχρόνως, από το 1973 μέχρι το 1987 δίδασκε και εξέταζε στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο[11], όπου το 1991 εκλέχθηκε καθηγήτρια της Φυσικής, θέση την οποία διατήρησε μέχρι το 2001. Επίσης ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον των ΗΠΑ και κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο του Μπαθ (2001–2004)[12].

Σήμερα είναι επισκέπτρια καθηγήτρια της Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και εταίρος του Κολεγίου Μάνσφηλντ.[13] Από το 2008 μέχρι το 2010 διετέλεσε πρόεδρος του Ινστιτούτου Φυσικής του Λονδίνου.[14]

Κοινωνικές δραστηριότητεςΕπεξεργασία

Η Μπελ-Μπερνέλ έχει δραστηριοποιηθεί για τη βελτίωση της θέσεως και την αύξηση του αριθμού των γυναικών σε επαγγελματικές θέσεις στον χώρο της φυσικής και της αστρονομίας.[15][16]

Θρησκευτικό έργοΕπεξεργασία

Από την εποχή των σπουδών της η Μπελ-Μπερνέλ είναι δραστήριο μέλος των Κουακέρων. Το 1989 έδωσε τη «Διάλεξη Swarthmore» στην ετήσια Παμβρετανική Συνάντησή τους στο Αμπερντήν, με τίτλο «Broken for life». Υπηρέτησε στην Επιτροπή Ειρήνης και Κοινωνικής Μαρτυρίας των Κουακέρων, που συνέταξε την αναφορά Engaging with the Quaker Testimonies: a Toolkit τον Φεβρουάριο του 2007.[17] Μία διάλεξή της του 2013 εκδόθηκε σε βιβλιαράκι με τίτλο A Quaker Astronomer Reflects: Can a Scientist Also Be Religious?, όπου διατυπώνονται οι σκέψεις της για το πώς η κοσμολογική γνώση μπορεί να συσχετισθεί με τη χριστιανική πίστη και τη Βίβλο.[18]

Την προσωπική θρησκευτική της ιστορία και πίστη απεκάλυψε σε μία συνέντευξη που έδωσε το 2006 στην Τζόαν Μπέικγουελ.[19]

ΓάμοςΕπεξεργασία

Το 1968, λίγο μετά τη μεγάλη ανακάλυψή της, η Μπελ παντρεύτηκε τον Μάρτιν Μπερνέλ, έναν δημόσιο υπάλληλο του οποίου τα καθήκοντα τον ταξίδευαν σε διάφορα μέρη της Αγγλίας. Η Μπελ εργαζόταν πολλά χρόνια με μερική απασχόληση προκειμένου να μεγαλώσει τον γιο τους Γκάβιν, σήμερα μέλος της ομάδας Φυσικής Συμπυκνωμένης ύλης στο Πανεπιστήμιο του Ληντς. Το ζευγάρι χώρισε το 1993.

Το Βραβείο ΝόμπελΕπεξεργασία

Η εργασία που ανακοίνωνε την ανακάλυψη του πρώτου πάλσαρ είχε 5 συγγραφείς. Το όνομα του Χιούις ήταν πρώτο, ενώ της Μπελ δεύτερο. Ο Χιούις κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 1974 μαζί με τον αστρονόμο σερ Μάρτιν Ράυλ, ενώ η Μπελ έμεινε χωρίς Βραβείο Νόμπελ, μία παράλειψη που έχει επικρίθει από πολλούς επιφανείς αστρονόμους[20], όπως ο σερ Φρεντ Χόυλ.[21] Η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών, στην ανακοίνωση του Βραβείου Φυσικής του 1974 ανέφερε[22] ως αιτιολογικό για τους Ράυλ και Χιούις την πρωτοποριακή εργασία τους στη ραδιο-αστροφυσική με ιδιαίτερη μνεία της τεχνικής της συνθέσως διαμετρήματος του Ράυλ και του «αποφασιστικού ρόλου» του Χιούις στην ανακάλυψη των πάλσαρ.

Η Μπελ είχε βοηθήσει στην κατασκευή του ραδιοτηλεσκοπίου[23] επί δύο χρόνια και ήταν το πρόσωπο που πρόσεξε πρώτο το ασυνήθιστο σήμα, καθώς μελετούσε μέχρι και 29 μέτρα του χαρτιού του καταγραφικού κάθε νύχτα. Η ίδια είπε αργότερα ότι ήταν επίμονη στην αναφορά του σήματος, καθώς αντιμετώπισε τον σκεπτικισμό του Χιούις, ο οποίος αρχικώς επέμενε ότι ήταν τεχνητό ανθρωπογενές παράσιτο. Μίλησε επίσης για συναντήσεις του Χιούις με τον Ράυλ στις οποίες δεν προσκαλούσαν την ίδια.[24] Το 1977 ωστόσο η Μπελ δήλωσε για το θέμα αυτό:

«Οι αντιδικίες των ορίων του έργου του ενός και του άλλου ανάμεσα σε επιβλέποντα καθηγητή και ερευνητή φοιτητή είναι πάντοτε δύσκολο, και ίσως κάποτε αδύνατο, να επιλυθούν. Δεύτερον, ο επιβλέπων έχει την τελική ευθύνη για την επιτυχία ή την αποτυχία του ερευνητικού εγχειρήματος. Μαθαίνουμε για περιπτώσεις που ένας επιβλέπων κατηγορεί τον φοιτητή του για μία αποτυχία, αλλά γνωρίζουμε ότι φταίει κυρίως ο επιβλέπων. Μού φαίνεται δίκαιο ότι ο επιβλέπων θα έπρεπε να ωφελείται και από τις επιτυχίες. Τρίτον, πιστεύω ότι θα υποβάθμιζε τα Βραβεία Νόμπελ η βράβευση με αυτά ερευνητών φοιτητών, εκτός από πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις, και δεν πιστεύω ότι αυτή είναι μία από εκείνες. Τέλος, δεν είναι κάτι που με αναστατώνει την ίδια – στο κάτω-κάτω έχω εξαίσιους ομοιοπαθείς, έτσι δεν είναι;!»[25]

Τιμητικές διακρίσειςΕπεξεργασία

Εκτός αυτών, τον Φεβρουάριο του 2013 συγκαταλέχθηκε στις 100 ισχυρότερες γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο από την εκπο