Άνοιγμα κυρίου μενού

Άγιος Βασίλειος Αχαΐας

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 38°19′0″N 21°49′0″E / 38.31667°N 21.81667°E / 38.31667; 21.81667

Ο Άγιος Βασίλειος είναι χωριό στη βόρεια ακτή της Πελοποννήσου και αποτελεί οικισμό και δημοτικό διαμέρισμα του πρώην Δήμου Ρίου. Μάλιστα είναι το δεύτερο σε σπουδαιότητα και πληθυσμό δημοτικό διαμέρισμα του εν λόγω δήμου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είχε 2.662 κατοίκους[1]. Αποτελεί παραθαλάσσιο τουριστικό θέρετρο και τόπο εξοχικής αλλά και μόνιμης κατοικίας για πολλούς Πατρινούς. Στο χωριό λειτουργεί μεταξύ άλλων νηπιαγωγείο ενώ αθλητικά ενεργός είναι η ποδοσφαιρική ομάδα του "Κεραυνού Αγίου Βασιλείου"[2].

Άγιος Βασίλειος
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Άγιος Βασίλειος
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Πατρέων
Δημοτική ενότητα Ρίου
Δημοτική κοινότητα Αγίου Βασιλείου
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου
Περιφερειακή ενότητα Αχαΐας
Υψόμετρο 19
Πληθυσμός 2.662 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Γουναριάνικα
Τηλ. κωδ. 2610

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

 
Η παραλία του Αγίου Βασιλείου

Στην αρχαιότητα στην ανατολική του πλευρά (περιοχή Χατζέικα-πράσινο λιμανάκι) ήταν κτισμένη η πόλη Πάνορμος όπως αναφέρεται από τον Παυσανία στα «Αχαϊκά». Συμπληρωματικά η αρχαία Πάνορμος, κατά τον Παυσανία τοποθετείται γεωγραφικά ανάμεσα στο ακρωτήριο Ρίου και το ακρωτήριο Δρέπανο απέχουσα ισόποσα 10 στάδια (αρχαία μονάδα μέτρησης αντιστοιχούσα με 192 μέτρα περίπου)[3].

Η αρχαία Πάνορμος φαίνεται στους χάρτες των αποικιών της αρχαίας Ελλάδας στην νότια Ιταλία (Magna Greccia - Paestum). Το σημερινό Παλέρμο στην Σικελία μεταφράζεται ως Πάνορμος. Η Πάνορμος χαρτογραφείται και μεταγενέστερα στην Χάρτα του Ρήγα Φεραίου. Επίσης στη ναυμαχία της Ναυπάκτου που έγινε στις 17 Οκτωβρίου του 1571 με τους Οθωμανούς, με αφορμή τον έλεγχο των στενών Ρίου - Αντιρρίου αναφέρεται και η Πάνορμος ως το απάνεμο λιμάνι όπου οι συμμαχικές δυνάμεις επιδιόρθωσαν τα πλοία τους από τις ζημιές που είχαν υποστεί.

Η πρώτη γνωστή ναυμαχία που έγινε στον Πατραϊκό Κόλπο (Καλυδώνιος Κόλπος) καταγράφηκε από το Θουκυδίδη και φέρεται να έγινε το τρίτο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου και συγκεκριμένα το 429 π.χ. Στη ναυμαχία αυτή, που έγινε μεταξύ της Πάνορμου και της Ναυπάκτου, αντικρούσθηκε ο Πελοποννησιακός στόλος, ο οποίος ήταν συγκεντρωμένος στο φυσικό λιμάνι της Πάνορμου, τη σημερινή περιοχή "Τεκές" αποτελούμενος από πλοία της Σπάρτης και των αποικιών της Κορίνθου, εναντίον ενός στόλου αποτελούμενου από πλοία της Αθηναϊκής Συμμαχίας με νίκη του στόλου της Αθηναϊκής Συμμαχίας.

Οι πρώτοι κάτοικοί του κατάγονταν από τα Γουναριάνικα (έναν από τους οικισμούς της περιοχής της Νωνάκριδας). Οι κάτοικοι κατέβηκαν και εγκαταστάθηκαν στην ευρύτερη περιοχή του Ρίου στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Μετέφεραν από τη Νωνάκριδα την εικόνα της Αγίας Κυριακής και έχτισαν την εκκλησία του Αγίου Βασιλείου από όπου πήρε το όνομα το χωριό, που αρχικά ονομαζόταν Γουναριάνικα. Ως ιδρυτής του χωριού φέρεται ο γιατρός Φαίδωνας Διαμαντόπουλος, το όνομα του οποίου φέρει η ομώνυμη κεντρική πλατεία όπου στεγάζεται και το σημερινό κοινοτικό γραφείο. Από τις αφηγήσεις των παλαιών κατοίκων, ο προαναφερόμενος είχε συγγενική σχέση (γαμπρός) με τον Αλέξη Σολιώτη, οπλαρχηγό της επανάστασης του 1821 πού δρούσε στην περιοχή των Κλουκινών, όπως αλλιώς ονομαζόταν η ευρύτερη περιοχή της Νωνάκριδος[4].

ΤοπωνύμιαΕπεξεργασία

Το σημερινό "Πράσινο Λιμανάκι", ονομαζόμενο και «Ντεκές», φέρει την ονομασία του από παλαιό Οθωμανικό ησυχαστήριο (μοναστήρι) της περιοχής. Άλλα τοπωνυμία της περιοχής είναι: τα «Γολέμια», το «Σαλιάνι», το «Τραγάνι», η «Παλιόλακα», ο «Βορρός», του «Κεφαλά», του «Αλέξη», τα «Περιστερέϊκα», η «Σμερτούλα», τα «Περιβολάκια» και του «Μούσκουρα».

Παραπομπές και υποσημειώσειςΕπεξεργασία

  1. ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  2. Αθλητικοί σύλλογοι σε όλη την Ελλάδα, fa3.gr. Ανακτήθηκε: 24/03/2016.
  3. "... σταδίους [δὲ] Πατρῶν πεντήκοντα ἀπέχουσα, λιμὴν δὲ ὁ Πάνορμος σταδίοις πέντε καὶ δέκα ἀπωτέρω τῆς ἄκρας. τοσούτους δὲ ἀφέστηκεν ἑτέρους ἀπὸ Πανόρμου τὸ Ἀθηνᾶς καλούμενον τεῖχος..." - Παυσανίας, Αχαϊκά 2.20
  4. Ανηφορίζοντας προς την σημερινή Ζαρούχλα και λίγο πριν το χωριό Αγρίδι στα αριστερά μας υπάρχει Τύμβος αφιερωμένος στον οπλαρχηγό Α. Σολιώτη κάνοντας μνεία στην πρώτη επαναστατική πράξη κατά των Τούρκων στις 14 Μαρτίου του 1821. Μέχρι πρόσφατα (1984) τα Γουναριάνικα εξακολουθούσαν να υπάρχουν ως οικισμός της Περιστέρας. Η νεότερη εκκλησία (η παλαιότερη είχε καεί από τους Τούρκους), η οποία κτίστηκε με δωρεές από μετοικίσαντες κατοίκους του Αγίου Βασιλείου, των Καμαρών, και της Ροδοδάφνης, εξακολουθεί να «λειτουργείται», στις 7 Ιουλίου Εορτή της Μεγαλομάρτυρος Κυριακής, έθιμο, το οποίο ακολουθείται και στον σημερινό Άγιο Βασίλειο με αντίστοιχο «πανηγύρι».

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Αλέξιος Παναγόπουλος, Ιστορικό λεξικό περιοχής Δήμου Ρίου Νομού Αχαΐας (από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα), Εκδόσεις «περί τεχνών», Πάτρα 2003. ISBN 960-8260-32-9.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία