Αμπέλ Γκανς

Γάλλος σκηνοθέτης

Ο Αμπέλ Γκανς (γαλλικά: Abel Gance), (1889 - 1981) ήταν Γάλλος σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών. Υπήρξε σημαντική μορφή του γαλλικού κινηματογράφου και πρωτοπόρος της γαλλικής αβάν-γκαρντ.[19]

Αμπέλ Γκανς
GANCE Abel-24x30b-.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Abel Gance (Γαλλικά)
Γέννηση25  Οκτωβρίου 1889[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14]
18ο δημοτικό διαμέρισμα Παρισιού[15][16]
Θάνατος10  Νοεμβρίου 1981[1][2][3][4][5][6][7][8][16][14]
16ο δημοτικό διαμέρισμα Παρισιού[17][18]
Αιτία θανάτουφυματίωση
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Χώρα πολιτογράφησηςΓαλλία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΓαλλικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΓαλλικά[2]
ΣπουδέςΛύκειο Σαπτάλ
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητασεναριογράφος
ηθοποιός ταινιών
σκηνοθέτης κινηματογραφικών έργων
παραγωγός ταινιών
μοντέρ
Οικογένεια
ΣύζυγοςΣιλβί Γκανς (1933–1978)
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΒραβείο Μέλους Βρετανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (1981)
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

 
Ο Αμπέλ Γκανς και ο συνθέτης Αρτύρ Χόνεγκερ, 1926
 
Αφίσα για την ταινία Ο τραγικός έρωτας της Μόνα Λίζα, 1912

Ο Αμπέλ Γκανς γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 1889 στο Παρίσι στο 18ο διαμέρισμα. Ήταν νόθος γιος ενός ευκατάστατου γιατρού, του Αμπέλ Φλαμάν και της Φρανσουάζ Περετόν. Αρχικά πήρε το όνομα της μητέρας του και ανατράφηκε μέχρι την ηλικία των οκτώ ετών από τους παππούδες στο Κομεντρί (Αλλιέ), στην κεντρική Γαλλία. Στη συνέχεια, επέστρεψε στο Παρίσι  στη μητέρα του, η οποία παντρεύτηκε τον Αντόλφ Γκανς, σοφέρ και μηχανικό στο επάγγελαμα, του οποίου το όνομα έλαβε ο Άμπελ. Φοίτησε σε καθολικό κολέγιο και στη συνέχεια στο λύκειο. Άρχισε να σπουδάζει νομικά, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του και αφιερώθηκε στο θέατρο και την ποίηση.

Mέχρι να βρει την πραγματική του κλίση, ασχολήθηκε με το θέατρο -το 1908 προσελήφθη στο Βασιλικό θέατρο των Βρυξελλών και πραγματοποίησε θεατρικές τουρνέ στη Γαλλία, με την ποίηση - δημοσίευσε μια συλλογή ποιημάτων με τίτλο Un doigt sur le clavier- και με τον κινηματογράφο σαν ηθοποιός σε μερικές ταινίες - ο Λεόνζ Περέ του εμπιστεύτηκε τον πρώτο του σημαντικό ρόλο στον κινηματογράφο στην ταινία του Μολιέρος του 1909. Αυτή την εποχή, έγραψε επίσης σενάρια και ένα θεατρικό Η Νίκη της Σαμοθράκης.[20]

Σύντομα, άρχισε να κάνει κινηματογραφικές ταινίες. Το 1911 ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής Το γαλλικό φιλμ και έκανε την πρώτη του ταινία Το Φράγμα (La Digue) την ίδια χρονιά. Από το 1911 έως το 1918, γύρισε περίπου είκοσι ταινίες που τον έκαναν γνωστό στο γαλλικό κοινό, μεταξύ των οποίων ο Λευκός Νέγρος (Le Nègre blanc, 1912), Η τρέλα του δόκτορα Τυμπ (La Folie du docteur Tube,1915), το Μάτερ Ντολορόζα (Mater Dolorosa,1917), Η Δέκατη Συμφωνία ( La Dixième Symphonie, 1918). Σε μια εποχή που ο κινηματογράφος δεν ήταν ακόμη μεγάλη τέχνη, συνέβαλε στην ανανέωση, είδε τις δυνατότητες και ρίχτηκε στις τεχνικές έρευνες.[21]

Στις 9 Μαρτίου 1912, η ​​Ciné-Journal δημοσίευσε το πρώτο γνωστό θεωρητικό κείμενό του για τον κινηματογράφο: Τι είναι ο κινηματογράφος; Μια έκτη τέχνη!

Από το 1918 επιβλήθηκε ως καινοτόμος σκηνοθέτης, ανήκε στην ομάδα σκηνοθετών του ιμπρεσιονιστικού κινηματογράφου, με έργα που έρχονταν σε αντίθεση με την παραγωγή της εποχής. Το Κατηγορώ (J'accuse,1919) μια καταγγελία του πολέμου - η ιστορία δύο ανδρών, ο ένας παντρεμένος, ο άλλος εραστής της συζύγου του άλλου, που συναντώνται στα χαρακώματα του A΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και η ιστορία τους γίνεται ένας μικρόκοσμος μέσα στη φρίκη του πολέμου - και Η Ρόδα (La Roue, 1922) αύξησαν τη φήμη του. Μετά από σύντομο διάλειμμα με την κωμωδία Βοήθεια! (Au Secours!, 1924) με τον σταρ της εποχής Μαξ Λίντερ, γύρισε την ταινία Ναπολέων (1927), μια από τις τελευταίες μεγάλες γαλλικές επιτυχίες του βωβού κινηματογράφου.[22]

Με την έλευση του ομιλούντος κινηματογράφου, γύρισε Το Τέλος του κόσμου (La Fin du monde, 1931) αλλά ήταν σοβαρή οικονομική αποτυχία. Συνέχισε με λιγότερο προσωπικές ταινίες και ανάπλασε παλαιότερα έργα του, όπως το Ναπολέων (1934). Είχε εμπορικές επιτυχίες όπως η Λουκρητία Βοργία (Lucrèce Borgia,1935) - ταινία που προκάλεσε σκάνδαλο επειδή η πρωταγωνίστρια εμφανίστηκε γυμνή και δέχθηκε επίθεση από την Ένωση για την αποκατάσταση της δημόσιας ηθικής - και τον επόμενο χρόνο το Ένας μεγάλος έρωτας του Μπετόβεν (Un grand amour de Beethoven,1936), το Κατηγορώ (J'accuse,1938) με τον Βικτόρ Φρανσέν -ριμέικ της ταινίας του 1919 με βελτιώσεις, περικοπές και προσθήκη ήχου, τον Χαμένο Παράδεισο (Paradis Perdu, 1940) ταινία-αναφορά για τον Φρανσουά Τρυφώ και στην οποία εμφανίστηκε η Μισελίν Πρελ.

Το 1954, μετά από μακροχρόνια σιωπή, γύρισε τον Πύργο των οργίων (La Tour de Nesle,1955) και τις δύο τελευταίες του ταινίες Αούστερλιτς (Austerlitz, 1960) με διεθνές καστ και Συρανό και Ντ'Αρτανιάν το 1962.[23]

Έγραψε επίσης πολλά θεωρητικά κείμενα για τον κινηματογράφο, με κυριότερο το βιβλίο του Πρίσμα (Prisme,1930).

Ο Αμπέλ Γκανς πέθανε στις 10 Νοεμβρίου 1981 σε ηλικία 92 ετών στο Παρίσι και αναπαύεται στο νεκροταφείο Ωτέιγ του Παρισιού.

Τεχνικές ανακαλύψειςΕπεξεργασία

Το 1925 ο Αμπέλ Γκανς, 40 χρόνια πριν από το cinerama, έριχνε στο ίδιο πλάνο 16 εικόνες τη μια πάνω στην άλλη, εφευρίσκοντας έτσι το σύστημα πολυβιζιόν (polyvision) χάρη σε μια τρισδιάστατη οθόνη,[24] μια διαδικασία ταινίας που έδινε πλάτος εικόνας τρεις φορές μεγαλύτερο από την παραδοσιακή μορφή και δημιούργησε ένα νευρώδες και έξυπνο μοντάζ.

Το 1929 έλαβε, μαζί με τον Αντρέ Ντεμπρί, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την ηχητική σκηνογραφία, πρόγονο της στερεοφωνίας (πατέντα Γκανς-Ντεμπρί). Το 1934, στη διασκευή της ταινίας του Ναπολέων, χρησιμοποίησε αυτή τη διαδικασία.

Από το 1937, με τον οπτικό Πιέρ Ανζενιέ, ανέπτυξε τον «πικτογράφο» (πατέντα Γκανς-Ανζενιέ το 1938), μια οπτική συσκευή για να αντικαταστήσει το ντεκόρ με απλές μακέτες ή φωτογραφίες.

Οι τελευταίες εργασίες πριν από το θάνατό του ήταν πάνω στην τρισδιάστατη εικόνα.[25]

ΔιακρίσειςΕπεξεργασία

Το 1974, έλαβε το Εθνικό Μεγάλο Κινηματογραφικό Βραβείο (Grand Prix National du Cinéma) και το 1981 σε αφιέρωμα κατά την τελετή των Βραβείων Σεζάρ του απονεμήθηκε - μαζί με τον Αλαίν Ρενέ και τον Μαρσέλ Πανιόλ - τιμητικό βραβείο, λίγους μήνες πριν από το θάνατό του.

Ο Αμπέλ Γκανς χρησιμοποίησε όλες πτυχές της τεχνικής του κινηματογράφου και το έργο και η επιρροή του αναγνωρίστηκε από συγχρόνους του όπως ο Ζαν Επστάιν και αργότερα από τους Γάλλους σκηνοθέτες της Νουβέλ Βαγκ.

Διάσημοι σκηνοθέτες όπως ο Ακίρα Κουροσάβα και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα έχουν εκφράσει τον θαυμασμό τους για το έργο του Αμπέλ Γκανς.

Η οδός Αμπέλ Γκανς στο Παρίσι φέρει το όνομά του.

ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

Έτος Γαλλικός τίτλος Ελληνικός τίτλος
1911 La Digue Το Φράγμα
1912 Le Tragique Amour de Mona Lisa Ο τραγικός έρωτας της Μόνα Λίζα
1912 Il y a des pieds au plafond
1912 La Pierre philosophe Η φιλοσοφική λίθος
1912 Le Masque d'horreur
1912 Le Nègre blanc Ο Λευκός Νέγρος
1915 La Fleur des ruines
1915 La Folie du Docteur Tube Η τρέλα του δόκτορα Τυμπ
1915 L'Énigme de dix heures
1915 L'Héroïsme de Paddy
1915 Strass et Compagnie
1915 Un drame au château d'Acre
1916 Ce que les flots racontent
1916 Fioritures
1916 Le Fou de la falaise
1916 Le périscope Το περισκόπιο
1916 Les Gaz mortels
1917 Barberousse
1917 La Zone de la mort Η Ζώνη του θανάτου
1917 Le droit à la vie Le Droit à la vie
1917 Mater Dolorosa Μάτερ Ντολορόζα
1918 Ecce Homo
1918 La Dixième Symphonie Η Δέκατη Συμφωνία
1919 J'accuse Κατηγορώ
1923 La Roue Η ρόδα
1924 Au Secours! Βοήθεια!
1927 Napoléon Nαπολέων
1928 Marines et cristaux
1931 La Fin du monde Το τέλος του κόσμου
1932 Mater Dolorosa Μάτερ Ντολορόζα (διασκευή)
1933 Le Maître de forges
1934 La Dame aux camélias Η Κυρία με τις καμέλιες
1934 Poliche
1935 Jérôme Perreau, héros des barricades
1935 Le Roman d'un jeune homme pauvre
1935 Lucrèce Borgia Λουκρητία Βοργία
1935 Napoléon Bonaparte Ναπολέων Βοναπάρτης (διασκευή)
1937 Un grand amour de Beethoven Ένας μεγάλος έρωτας του Μπετόβεν
1938 J'accuse! Κατηγορώ (διασκευή)
1938 Le Voleur de femmes
1939 Louise Λουίζ
1940 Paradis perdu Χαμένος Παράδεισος
1941 Vénus aveugle Τυφλή Αφροδίτη
1943 Le Capitaine Fracasse Καπταίν Φρακάς
1953 Lumière
1953 Quatorze juillet 14 Ιουλίου
1955 La Tour de Nesle Ο πύργος των οργίων
1956 Magirama Μαζιράμα
1960 Austerlitz Αούστερλιτς
1964 Cyrano et d'Artagnan Συρανό και Ντ'Αρτανιάν
1966 Marie Tudor Μαρία Τυδώρ
1967 Valmy Βαλμί
1971 Bonaparte et la Révolution Ο Βοναπάρτης και η Επανάσταση (διασκευή)

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 119451352. Ανακτήθηκε στις 13  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12096198k. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 3,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Abel-Gance. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 RKDartists. 332313. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 (Αγγλικά) SNAC. w6xd1fbk. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 (Αγγλικά) Find A Grave. 7719675. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. 7,0 7,1 7,2 filmportal.de. 283391f3f8e449baa14061c73c7c140f. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. 8,0 8,1 8,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. gance-abel.
  9. 9,0 9,1 «Gran Enciclopèdia Catalana» (Καταλανικά) Grup Enciclopèdia Catalana. 0028934.
  10. 10,0 10,1 GeneaStar. gancea.
  11. 11,0 11,1 Roglo. p=abel;n=gance.
  12. 12,0 12,1 «Proleksis enciklopedija» (Κροατικά) 22633.
  13. 13,0 13,1 Dalibor Brozović, Tomislav Ladan: «Hrvatska enciklopedija» (Κροατικά) Miroslav Krleža Lexicographical Institute. 1999. 21198. ISBN-13 978-953-6036-31-8. ISBN-10 953-6036-31-2.
  14. 14,0 14,1 14,2 (Γερμανικά) Munzinger Personen. 00000016605. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  15. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 13  Δεκεμβρίου 2014.
  16. 16,0 16,1 Archives de Paris.
  17. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  18. «Fichier des personnes décédées»
  19. . «/lifetone.gr/Η γέννηση του κινηματογραφικού ιμπρεσιονισμού». 
  20. . «imdb.com/Abel Gance/Biography». 
  21. . «camerastyloonline/Γαλλικός Ιμπρεσιονισμός στον Κινηματογράφο». 
  22. . «theguardian.com/film/2016/nov/13/napoleon-review-abel-gance». 
  23. . «mubi.com/cast/abel-gance». 
  24. Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα, τομ. 17, σελ. 407
  25. . «cinematheque.fr/video/Les inventions techniques d'Abel Gance».