Να μη συγχέεται με τη θεία της Βεατρίκη της Καστίλης (1242-1303) βασίλισσα της Πορτογαλίας.

Η Βεατρίκη της Καστίλης (Καστιλιανικά: Beatriz, Τόρο, 8 Μαρτίου 1293 - 25 Οκτωβρίου 1359) μέλος του Οίκου της Ιβρέας-Καστίλης ήταν πριγκίπισσα της Καστίλης και με τον γάμο της έγινε βασίλισσα της Πορτογαλίας (1325 - 1357).[2][3][4] Παρέμεινε βασίλισσα της Πορτογαλίας από την άνοδο στον θρόνο του συζύγου της Αλφόνσου Δ΄ της Πορτογαλίας (1325) μέχρι τον θάνατο του (28 Μαΐου 1357).[5][6] Η Βεατρίκη ήταν κόρη του Σάντσο Δ΄ της Καστίλης και της Μαρίας των Ιβρέα-Καστίλης, κόρης του Αλφόνσου κυρίου της Μολίνα.[7][8] Είχε άλλα έξι αδέλφια ανάμεσα στα οποία ήταν ο Φερδινάνδος Δ΄ της Καστίλης και η Ισαβέλλα της Καστίλης, βασίλισσα της Αραγωνίας σύζυγος του Ιάκωβου Β΄ της Αραγωνίας και του Ιωάννη Γ΄ της Βρετάνης.[9]

Βεατρίκη της Καστίλης Β΄, βασίλισσα της Πορτογαλίας
Rainha D. Beatriz de Castela II - Rei D. Afonso IV.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση8  Μαρτίου 1293
Toro
Θάνατος25  Οκτωβρίου 1359
Λισαβόνα
Τόπος ταφήςΚαθεδρικός Ναός της Λισαβόνας
Χώρα πολιτογράφησηςΣτέμμα της Καστίλης
Οικογένεια
ΣύζυγοςΑλφόνσος Δ΄ της Πορτογαλίας (1309–1357)[1]
ΤέκναΜαρία της Πορτογαλίας, βασίλισσα της Καστίλης
Πέτρος Α΄ της Πορτογαλίας
Ελεονώρα της Πορτογαλίας, βασίλισσα της Αραγωνίας
ΓονείςΣάντσο Δ΄ της Καστίλης και Μαρία της Μολίνα
ΑδέλφιαΙσαβέλλα της Καστίλης, βασίλισσα της Αραγωνίας
Φίλιππος της Καβρέρα & Ριβέρα
Φερδινάνδος Δ΄ της Καστίλης
Πέτρος του Κάμερος
Enrique de Castilla
Alfonso de Castilla
Violante Sánchez de Castilla
ΟικογένειαΚαστιλιανός Οίκος της Ιβρέας και Πορτογαλικός Οίκος της Βουργουνδίας
Θυρεός
Royal Coat of Arms of the Crown of Castile (1230-1284).svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

 
Η Βεατρίκη της Καστίλης όπως εμφανίζεται σε ένα γενεαλογικό δέντρο του 16ου αιώνα

Σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών έκλεισε η γαμήλια συμφωνία (13 Σεπτεμβρίου 1297), ο στόχος ήταν να επανέλθουν οι φιλικές σχέσεις ανάμεσα στο Βασίλειο της Καστίλης και την Πορτογαλία ύστερα από συγκρούσεις που κράτησαν πολλά χρόνια. Με την "Συνθήκη του Αλκανίκες" που υπέγραψαν ο μητέρα της Μαρία της Μολίνα και ο μελλοντικός πεθερός της Διονύσιος της Πορτογαλίας συμφωνήθηκαν οι διπλοί γάμοι ανάμεσα στα παιδιά τους. Η Βεατρίκη θα παντρευόταν τον διάδοχο του Πορτογαλικού θρόνου Αλφόνσο Δ΄, η αδελφή του Κωνσταντία της Πορτογαλίας θα παντρευόταν ταυτόχρονα τον αδελφό της βασιλιά της Καστίλης Φερδινάνδο Δ΄.[10][11][12] Η Βεατρίκη εγκατέλειψε αμέσως μετά την Καστίλη και μετακινήθηκε στην Πορτογαλία όπου μεγάλωσε στην αυλή του βασιλιά Διονυσίου μαζί με τον μελλοντικό σύζυγο της ο οποίος τότε ήταν έξι ετών.[13] Ο μελλοντικός πεθερός της κληρονόμησε από τον κοινό τους παππού βασιλιά της Καστίλης Αλφόνσο τον Σοφό την τεράστια αγάπη για την ποίηση, την λογοτεχνία και τους τροβαδούρους, στοιχεία που είχε έντονα και η Βεατρίκη.[14] Δύο από τους νόθους γιους του Διονυσίου ήταν επίσης σημαντικές καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες : Ο Πέτρος Αλφόνσος του Μπαρσέλος που έγραψε τα "Γενικά Χρονικά της Ισπανίας" και την "Βίβλο Γενεαλογιών" και ο Αλφόνσος Σάντσες του Αλμπουκέρκε, αγαπημένος γιος του βασιλιά επίσης μεγάλος τροβαδούρος.[15]

Γάμος και προίκαΕπεξεργασία

Με την υπογραφή της "Συνθήκης του Αλκανίκες" και την μετακόμιση της Βεατρίκης στην Πορτογαλία ο βασιλιάς Διονύσιος έδωσε προίκα στην μελλοντική νύφη του μιά σειρά από πόλεις όπως η Έβορα, η Βίλα Βισόζα, η Βίλα Ρεάλ και η Βίλα Νόβα ντε Γκάια, της εξασφάλισαν ετήσια έσοδα 6.000 λίρες.[16][17] Μετά τον γάμο η προίκα αυξήθηκε, ο σύζυγος της που δεν είχε ανέβει ακόμα στον θρόνο της έδωσε περιουσία στην Σανταρέμ (1325), στην Αταλάια (1337), μια βίλα στο Αλενκέρ (1341), την Μονή Αγίου Βικεντίου εκτός των τειχών (1350) και μιά βίλα στην Σίντρα. Ο γιος της Πέτρος αργότερα (1357) της έδωσε περισσότερες πόλεις όπως την Όμπιδος, την Τόρρες Νόβας, την Ουρέμ και την Πόρτο ντε Μος.[18] Η τελετή του γάμου πραγματοποιήθηκε στην Λισαβόνα (12 Σεπτεμβρίου 1309).[19][20] Η παπική απαλλαγή ήταν απαραίτητη λόγω της συγγένειας αφού κοινός πρόγονος τόσο στην Βεατρίκης και τον Αλφόνσο όσο και στα αδέλφια τους ήταν ο βασιλιάς της Καστίλης Αλφόνσος ο Σοφός. Ο Πάπας Βονιφάτιος Η΄ έδωσε την απαλλαγή με Παπική Βούλα (1301) αλλά επειδή το ζευγάρι ήταν ανήλικο ο γάμος αναβλήθηκε μέχρι την εποχή που ο Αλφόνσος έφτασε 18 ετών και η Βεατρίκη 16.[21][22] Ο γάμος ήταν γόνιμος και ευτυχής, ο Αλφόνσος Δ΄ έσπασε την παράδοση των προκατόχων του και δεν έκανε κανένα παιδί εκτός γάμου, τα τέσσερα από τα επτά παιδιά τους πέθαναν σε βρεφική ηλικία.[23]

Ειρηνική βασίλισσαΕπεξεργασία

 
Το "κάστρο του Όμπιδος το οποίο ο Πέτρος Α΄ της Πορτογαλίας έδωσε δώρο στην μητέρα του

Η Βεατρίκη όπως και η πεθερά της μεγάλωσε από μικρή στην Πορτογαλία και σαν βασίλισσα έπαιξε σημαντικό ρόλο στις πολιτικές υποθέσεις του βασιλείου, ήταν "η πρώτη Πορτογαλίδα βασίλισσα που γεννήθηκε ξένη και πέθανε σαν γνήσια Πορτογαλίδα". Με τον θάνατο του πεθερού της ο σύζυγος της Αλφόνσος Δ΄ που ανέβηκε στον θρόνο "δεν είχε ξεχάσει τα προηγούμενα μίση του". Ο ετεροθαλής αδελφός του Αλφόνσος Σάντσες που είχε συγκρουστεί μαζί του για την διαδοχή εισήχθη σε δίκη σαν υπεύθυνος για τον θάνατο του άλλου ετεροθαλούς αδελφού τους Χοάο Αλφόνσο και εξορίστηκε στην Καστίλη.[24] Όταν ο σύζυγος και ο ανεψιός-γαμπρός της Αλφόνσος ΙΑ΄ της Καστίλης βρέθηκαν σε πόλεμο (1336-1339) η Βεατρίκη διέσχισε τα σύνορα και έφτασε στην Μπαδαχόθ με στόχο να συναντήσει τον βασιλιά της Καστίλης και να κλείσει ειρήνη, οι προσπάθειες δεν είχαν αποτέλεσμα.[25] Έστειλε απεσταλμένους στην αυλή του Αλφόνσου Δ΄ της Αραγωνίας με στόχο να ενισχυθούν οι σχέσεις ανάμεσα στο Βασίλειο της Πορτογαλίας και το Βασίλειο της Αραγωνίας που είχαν εξασθενήσει σημαντικά τον τελευταίο καιρό. Ο λόγος ήταν ότι ο γιος της ο μελλοντικός Πέτρος Α΄ της Αραγωνίας αρνήθηκε να παντρευτεί την Λευκή, ανεψιά του βασιλιά της Αραγωνίας επειδή την βρήκε "διανοητικά καθυστερημένη, συνεπώς ανίκανη για γάμο".[26]

Με την δολοφονία της Ινές ντε Κάστρο η χώρα βρέθηκε σε απειλή νέου σκληρού εμφύλιου πολέμου ανάμεσα στον γιο της και τον σύζυγο της Αλφόνσο Δ΄ που διέταξε την δολοφονία της.[27] Η Βεατρίκη και ο αρχιεπίσκοπος της Μπράγκα με σκληρές προσπάθειες κατάφεραν να συμφιλιώσουν πατέρα και γιο και να κλείσουν ειρήνη (1355).[28] Στο θρησκευτικό τομέα ίδρυσε νοσοκομείο στην Λισαβώνα (1329), με τον σύζυγο της ίδρυσε ίδρυμα με στόχο την θεραπεία 24 φτωχών ανθρώπων και από τα δύο φύλλα, χρηματοδοτούσε καθημερινά το ίδρυμα και παρείχε όλες τα έξοδα.[29] Στην διαθήκη της άφησε σημαντικά ποσά στα διάφορα τάγματα ιδιαίτερα το Τάγμα των Δομινικανών και το Τάγμα των Φραγκισκανών, ζήτησε να ταφεί με το απλό Φραγκισκιανό ένδυμα.[30]

ΟικογένειαΕπεξεργασία

 
Ο Καθεδρικός ναός της Λισαβώνας όπου βρίσκονται οι τάφοι της Βεατρίκης και του συζύγου της

Με τον σύζυγο της Αλφόνσο Δ΄ της Πορτογαλίας απέκτησε :

Η βασίλισσα Βεατρίκη εκτέλεσε τρεις διαθήκες και τάφηκε στην Λισαβώνα σε ηλικία 66 ετών, τάφηκε στον Καθεδρικό ναό της Λισαβώνας δίπλα από τον σύζυγο της όπως ζήτησε στην διαθήκη της.[55][56] Άν και οι τάφοι είχαν κατασκευαστεί το βασιλικό ζεύγος τάφηκε στην αρχή στην χορωδία της εκκλησίας, ο Ιωάννης Α΄ της Πορτογαλίας μετέφερε αργότερα τις σαρκοφάγους στο παρεκκλήσι του Καθεδρικού ναού.[57] Ο τάφος καταστράφηκε από τον Μεγάλο Σεισμό της Λισαβόνας (1755) αλλά τον 18ο αιώνα αιώνα αντικαταστάθηκε με νέους. Η "Λίβρος των Διαταγμάτων του Καθεδρικού" (1710-1716) περιγράφει τον τάφο της Βεατρίκης όμοιο με αυτόν του συζύγου της με την επιγραφή "Βεατρίκη, βασίλισσα της Πορτογαλίας και σύζυγος του Αλφόνσου Δ΄".[58]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. p11345.htm#i113442. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2020.
  2. Lourenco Menino 2008, σ. 350
  3. Sousa 1735, σ. 314
  4. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  5. Sousa 1735, σ. 305
  6. Sousa 1735, σ. 311
  7. Sousa 1735, σ. 312
  8. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 215
  9. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 215
  10. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 215
  11. Lourenco Menino 2008, σσ. 350-351
  12. Gonzalez Minguez 2004, σ. 228–229
  13. Lourenco Menino 2008, σ. 354
  14. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 215-216
  15. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 216
  16. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 216
  17. Lourenco Menino 2008, σ. 354
  18. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 227
  19. Sousa 1735, σ. 312
  20. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  21. Lourenco Menino 2008, σ. 355
  22. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 216-217
  23. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 216-217
  24. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 222
  25. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 223
  26. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 223
  27. Lourenco Menino 2008, σ. 355
  28. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 223
  29. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 226
  30. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 236-237
  31. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  32. Sotto Mayor Pizarro 1997, σ. 201
  33. Sousa 1735, σσ. 315, 317 και 322
  34. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 218
  35. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  36. Sotto Mayor Pizarro 1997, σ. 201
  37. Sousa 1735, σ. 315
  38. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  39. Sousa 1735, σ. 315
  40. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  41. Sotto Mayor Pizarro 1997, σ. 201
  42. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 228-229
  43. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  44. Sotto Mayor Pizarro 1997, σ. 201
  45. Sousa 1735, σ. 315
  46. Sotto Mayor Pizarro 1997, σ. 201
  47. Sousa 1735, σ. 315
  48. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 217
  49. Sousa 1735, σ. 359
  50. Sotto Mayor Pizarro 1997, σ. 201
  51. Sousa 1735, σ. 359
  52. Sousa 1735, σ. 362
  53. Sousa 1735, σ. 363
  54. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 217, 220
  55. Sousa 1735, σ. 314
  56. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 232-233
  57. Rodrigues Oliveira 2010, σσ. 234-235
  58. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 238

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • González Mínguez, César (2004). "Fernando IV de Castilla (1295-1312): Perfil de un reinado" (PDF). Espacio, Tiempo y Forma, Serie III, Historia Medieval (in Spanish) (17). Madrid: Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED), Facultad de Geografía e Historia.
  • Lourenço Menino, Vanda Lisa (2008). "Cartas de Arras da Rainha D. Beatriz (1309-1359)" (PDF). Estudios humanísticos. Historia (in Portuguese) (7). León: Universidad de León: Servicio de Publicaciones. pp. 349–358. ISSN 1696-0300. Archived from the original (PDF) on 18 April 2014. Retrieved 11 June 2015.
  • Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros.
  • Sotto Mayor Pizarro, José Augusto (1997). Linhagens Medievais Portuguesas: Genealogias e Estratégias (1279-1325 (in Portuguese). Oporto: Doctorate thesis, author’s edition.
  • Sousa, António Caetano de (1735). Historia Genealógica da Casa Real Portugueza (PDF) (in Portuguese). Lisbon: Lisboa Occidental, of. de Joseph Antonio Da Sylva, Impressor da Academia Real.
  • Rodrigues, Ana María S.A. (2012). "The Treasures and Foundations of Isabel, Beatriz, Elisenda and Leonor: The Art Patronage of Four Iberian Queens in the Fourteenth Century". In Martin, Therese (ed.). Reassessing the roles of women as 'makers' of medieval art and architecture. II. Leiden: Brill.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Beatrice of Castile (1293–1359) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).