Άνοιγμα κυρίου μενού

Γιούρι Γκαγκάριν

Σοβιετικός κοσμοναύτης και πιλότος, ο πρώτος άνρθωπος που πήγε στο διάστημα

Ο Γιούρι Αλεξέγιεβιτς Γκαγκάριν (Юрий Алексеевич Гагарин, 9 Μαρτίου 193427 Μαρτίου 1968[1]) ήταν Σοβιετικός κοσμοναύτης που, στις 12 Απριλίου του 1961, έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα και μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Γιούρι Γκαγκάριν
Yuri Gagarin (1961) - Restoration.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Юрий Алексеевич Гагарин (Ρωσικά)
Γέννηση9  Μαρτίου 1934
Klushino
Θάνατος27  Μαρτίου 1968
Kirzhach
Αιτία θανάτουΑεροπορικό δυστύχημα
Τόπος ταφήςΝεκρόπολη Τείχους του Κρεμλίνου
ΚατοικίαΈνωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
ΕθνικότηταΡώσοι
Χώρα πολιτογράφησηςΈνωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
Θρησκείααθεϊσμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΡωσικά
ΣπουδέςSaratov Industrial Technical (από 1951)
Orenburg Military Aviation Piloting High School (1955–1957)
Zhukovsky Air Force Engineering Academy (1961–1968)
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητααεροπόρος
αστροναύτης
αξιωματικός
πολιτικός
εξερευνητής
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΚομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης
Οικογένεια
ΣύζυγοςValentina Ivanovna Gagarina
ΤέκναYelena Gagarina
Galina Yuryevna Gagarina
ΓονείςAnna Gagarina
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςσυνταγματάρχης, podpolkovnik, Ταγματάρχης, υπολοχαγός και Υπολοχαγός/Yuri Gagarin Cosmonaut Training Center και Σοβιετική Πολεμική Αεροπορία
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαμέλος του Ανώτατου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης
ΒραβεύσειςΉρωας της Σοβιετικής Ένωσης (14  Απριλίου 1961)
Τάγμα του Λένιν (14  Απριλίου 1961)
Πιλότος-κοσμοναύτης της ΕΣΣΔ (27  Ιουνίου 1961)
Hero of Socialist Labour of Czechoslovakia (29  Απριλίου 1961)
Hero of Socialist Labour (24  Μαΐου 1961)
Order of Georgi Dimitrov (24  Μαΐου 1961)
Order of the Cross of Grunwald, 1st class (20  Ιουνίου 1961)
Order of the Flag of the Republic of Hungary (21  Αυγούστου 1961)
Τάγμα του Καρλ Μαρξ (22  Οκτωβρίου 1963)
Τάγμα του Νείλου (31  Ιανουαρίου 1962)
Τάγμα του Κλέμεντ Γκότβαλντ
Hero of Labor (28  Απριλίου 1962)
Star of the Republic of Indonesia (10  Ιουνίου 1961)
Order of Playa Girón (18  Ιουλίου 1961)
Order of the Star of Africa (6  Φεβρουαρίου 1962)
Jubilee Medal "40 Years of the Armed Forces of the USSR" (1958)
Medal "For the Development of Virgin Lands" (12  Απριλίου 1961)
Χρυσός Αστέρας (14  Απριλίου 1961)
Jubilee Medal "Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945" (9  Μαΐου 1965)
Medal "For Impeccable Service", 3rd class (Μαρτίου 1966)
Μετάλλιο για τα «50 χρόνια των Ενόπλων Δυνάμεων της ΕΣΣΔ» (Ιανουαρίου 1968)
Τάγμα του Σταυρού του Νότου (1961)
Τιμητικό Δίπλωμα Αθλητισμού της ΕΣΣΔ
μετάλλιο "Για τις άψογες υπηρεσίες"
d:Q16663835
Order of Aeronautical Merit
Ανώτατο Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης
d:Q16654323
Υπογραφή
Gagarin Signature.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Έγινε διάσημος και εξαιρετικά δημοφιλής παγκοσμίως, και του απονεμήθηκε ένας μεγάλος αριθμός μεταλλείων και βραβεύσεων, ανάμεσα τους και αυτό του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης η οποία ήταν και η ανώτατη διάκριση της χώρας. Η πτήση του με το Βοστόκ-1 ήταν η μοναδική, ωστόσο υπηρέτησε ως μέλος του αναπληρωματικού πληρώματος του Σογιούζ-1. Αργότερα απέκτησε τη θέση του αναπληρωτή διευθυντή εκπαίδευσης στο κέντρο εκπαίδευσης κοσμοναυτών έξω από τη Μόσχα, το οποίο ονομάστηκε προς τιμή του.

Ο Γκαγκάριν πέθανε το 1968 όταν το αεροσκάφος MiG-15 που πετούσε κατά την διάρκεια εκπαίδευσης κατέπεσε από μηχανική βλάβη. Προς τιμή του έχει ιδρυθεί το βραβείο Γιούρι Γκαγκάριν.

Τα πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε κοντά στο Κλούσινο, κοντά στο Γκζατσκ, δυτικά της Μόσχας. Οι γονείς του δούλευαν στην κολλεκτίβα της περιοχής. Ο ίδιος, αφού δούλεψε σε χυτήριο, παρακολούθησε την τεχνική σχολή του Σαράτωφ, όπου άρχισε και τις πρώτες του πτήσεις με ελαφρά αεροπλάνα. Το 1955, ακολουθώντας το πάθος του για τα αεροπλάνα, μπήκε στη Σχολή Πιλότων στο Όρενμπουργκ. Αποφοίτησε το 1957 με επαίνους, και στη συνέχεια υπηρέτησε αρχικά με το Βόρειο Στόλο κοντά στον Αρκτικό Κύκλο, πετώντας σε εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες, ενώ αργότερα έγινε δοκιμαστής πιλότος, πετώντας καινούργια και πειραματικά αεροσκάφη. Το 1959 επιλέχτηκε, μαζί με 20 άλλους, για να εκπαιδευτεί ως κοσμοναύτης, με σκοπό την πρώτη πτήση ανθρώπου στο διάστημα.

Ακολούθησε μια πολύ σκληρή διαδικασία επιλογής και εκπαίδευσης. Οι υποψήφιοι κοσμοναύτες έπρεπε, μεταξύ άλλων, να αντέξουν σε επιταχύνσεις 13 g, και η ψυχολογική εκπαίδευση περιελάμβανε ένα 24ωρο σε ένα σκοτεινό και ηχομονωμένο δωμάτιο. Οι τελικοί υποψήφιοι για το πρώτο ταξίδι στο διάστημα ήταν ο Γκαγκάριν και ο Γκέρμαν Τίτωφ, που επιλέχτηκαν, εκτός από την άριστη επίδοσή τους κατά την εκπαίδευση, και για το μικρό τους ανάστημα (το ύψος του Γκαγκάριν ήταν μόλις 1,58), μιας και ο θάλαμος της κάψουλας που θα τους μετέφερε στο διάστημα ήταν εξαιρετικά περιορισμένος και το μικρό βάρος του κοσμοναύτη αποτελεί σημαντικό προσόν, αφού μειώνει το κόστος. Η τελική απόφαση ήταν να πετάξει ο Γκαγκάριν, με τον Τίτωφ σαν εφεδρικό.

Η ιστορική πτήση του ΓκαγκάρινΕπεξεργασία

Έτσι, στις 12 Απριλίου 1961, Τετάρτη του Πάσχα, στις 09:07 ώρα Μόσχας, ο Γιούρι Γκαγκάριν ξεκίνησε για το ιστορικό του ταξίδι μέσα στο Βοστόκ 1. Εικοσιπέντε λεπτά μετά την εκτόξευση, μπήκε σε μια ελλειπτική τροχιά με απόγειο 302 χιλιόμετρα, περίγειο 175 χιλιόμετρα και περίοδο 89 λεπτά και 34 δευτερόλεπτα, κινούμενος με ταχύτητα 7,61 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο (27.396 χιλιόμετρα ανά ώρα). Το κωδικό του όνομα κατά τη διάρκεια της πτήσης ήταν Кедр (Κέδρος).

Πίσω στη Γη, τα νέα ήδη ξεκινούσαν για το γύρο του κόσμου. Το Σοβιετικό Επιτελείο τον προήγαγε, όσο ήταν στο διάστημα, σε Ταγματάρχη - για την περίπτωση που δεν γυρνούσε. Μάλιστα, είχαν ετοιμαστεί τρία δελτία τύπου για την αποστολή πριν την εκτόξευση: ένα για την περίπτωση επιτυχίας και δυο για την περίπτωση αποτυχίας. Ο Γκαγκάριν δεν είχε τον έλεγχο του σκάφους του, επειδή κανείς δεν ήξερε πώς οι συνθήκες κατά την πτήση θα επηρέαζαν τον άνθρωπο βιολογικά και ψυχολογικά· ο συνδυασμός για το ξεκλείδωμα του χειριστηρίου βρισκόταν μέσα σ' ένα σφραγισμένο φάκελο που είχε μαζί του, ενώ το σκάφος ελεγχόταν από επιτελείο επιστημόνων και τεχνικών στη Γη.

Μετά από 67 λεπτά σε τροχιά, το προσωπικό ελέγχου πτήσης έδωσε εντολή στο σκάφος να πυροδοτήσει τους κινητήρες επιβράδυνσης και να αρχίσει την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα. Ο Γκαγκάριν δεν προσγειώθηκε μαζί με την κάψουλα, αλλά χρησιμοποίησε το εκτινασσόμενο κάθισμά του σε ύψος 7 χιλιομέτρων, και μετά από ελεύθερη πτώση χρησιμοποίησε το αλεξίπτωτό του και προσγειώθηκε κοντά στην πόλη Τακτάροβα. Μια γυναίκα, η εγγονή της και η αγελάδα τους ήταν οι πρώτοι που είδαν τον Γκαγκάριν να επιστρέφει. Η συνολική διάρκεια της αποστολής, που τελείωσε στις 10:55 ώρα Μόσχας με την προσγείωση του Γκαγκάριν, ήταν 108 λεπτά.

Ήρωας της Σοβιετικής ΈνωσηςΕπεξεργασία

Μετά την πτήση του ο Γκαγκάριν έγινε παγκόσμια γνωστός, και ταξίδεψε σε πολλές χώρες προκειμένου να διαφημίσει την επιτυχία της Σοβιετικής Ένωσης. Τιμήθηκε με το μετάλλιο Ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης. Όπως και οι υπόλοιποι Σοβιετικοί κοσμοναύτες μετά από αυτόν, χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από το Σοβιετικό Κράτος για λόγους προπαγάνδας και δημοσίων σχέσεων, και ο άλλοτε ατάραχος Γκαγκάριν άρχισε να φθείρεται από τη δημοσιότητα: άρχισε να πίνει και να έχει προβλήματα με το γάμο του. Παρόλα αυτά συνήλθε, και μετά από μια παγκόσμια περιοδεία, ξαναγύρισε στο διαστημικό πρόγραμμα της Ε.Σ.Σ.Δ. Εκτός από κοσμοναύτης, ανέλαβε και εκπαιδευτής και σύμβουλος στο σχεδιασμό των σκαφών Βοσχόντ και Σογιούζ, και της Σοβιετικής προσπάθειας για την κατάκτηση της Σελήνης. Ασχολήθηκε ακόμα με τα προκαταρκτικά σχέδια ενός επαναχρησιμοποιούμενου διαστημοπλάνου. Αν και ήθελε να ξαναπετάξει, θεωρήθηκε εθνικό κεφάλαιο, και το 1967 του απαγορεύτηκε και τυπικά, μετά και την καταστροφική πτήση του Σογιούζ 1, να συμμετάσχει ξανά σε διαστημική πτήση (κάτι ανάλογο έγινε και με τον Τζον Γκλεν, πρώτο αμερικανό στο διάστημα, που ξαναπέταξε μόνο στα βαθιά του γεράματα). Ο Γκαγκάριν θα μπορούσε στο εξής να πετάει μόνο αεροπλάνα, και μόνο με τη συνοδεία δεύτερου πιλότου.

Ο Γκαγκάριν στην ΑθήναΕπεξεργασία

Στο πλαίσιο μίας θριαμβικής περιοδείας του ανά τον κόσμο, ο Γιούρι Γκαγκάριν έφτασε στις 12 Φεβρουαρίου του 1962 στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Η υποδοχή που του επιφυλάχθηκε από το πλήθος κατά τη διαδρομή του προς την Αθήνα ήταν ενθουσιώδης. Το σύνθημα "Γκαγκάριν-ειρήνη" δημιούργησε ένταση και δεν έλειψαν οι τραυματισμοί αριστερών διαδηλωτών και αστυνομικών. Ωστόσο, το επίσημο μέρος της διήμερης παραμονής του Σοβιετικού κοσμοναύτη στην Αθήνα ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρον, καθώς συμπεριέλαβε συνάντηση και συνομιλία με τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, υποδοχή στην Ακαδημία Αθηνών, ανακήρυξή του ως επίτιμου δημότη της πόλης, εγγραφή στο βιβλίο των ανακτόρων, δεξιώσεις και γεύματα στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία και επίσκεψη στην Ακρόπολη Αθηνών[2].

ΘάνατοςΕπεξεργασία

Ο Γιούρι Γκαγκάριν πέθανε στις 27 Μαρτίου 1968, λίγες μέρες πριν την έβδομη επέτειο της ιστορικής του πτήσης. Σκοτώθηκε μαζί με τον εκπαιδευτή του ενώ πετούσε με ένα MiG-15 κοντά στο Κιρζάτς. Ήταν 34 χρονών. Τα αίτια για το δυστύχημα ποτέ δεν ξεκαθαρίστηκαν, αν και αποκλείστηκε η πιθανότητα ανθρώπινου λάθους. Διάφορες εκδοχές αναφέρουν την κακοκαιρία, την πρόκληση αναταράξεων από τις μηχανές ενός μαχητικού Su-11 ή την αποσυμπίεση του θαλάμου οδήγησης. Το τότε Σοβιετικό καθεστώς είχε αναφέρει ότι ο Γκαγκάριν έμεινε μέσα στο αεροπλάνο ως το τέλος προκειμένου να μην πέσει πάνω σε ένα σχολείο.Ο Γιούρι Γκαγκάριν είναι θαμμένος στο Κρεμλίνο. Η γενέτειρα πόλη του μετονομάστηκε σε πόλη Γκαγκάριν προς τιμήν του, ενώ πολλά αγάλματά του στήθηκαν στην πατρίδα του και αλλού. Τον αποκάλεσαν Κολόμβο του Διαστήματος, Σύγχρονο Ίκαρο. Κέρδισε το θαυμασμό εκατομμυρίων ανθρώπων και ενέπνευσε χιλιάδες άλλους να συνεχίσουν στο δρόμο που άνοιξε στις 12 Απριλίου 1961.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Φύλλο εφημερίδας "Έθνος" της 28 Μαρτίου 1968, σελ. 1 : "Εφονεύθη ο Γκαγκάριν εις δυστύχημα" Ανακτήθηκε στις 28/3/2018
  2. Ο Γκαγκάριν στην Αθήνα, Ιστορικό Λεύκωμα 1962, σελ. 70, Καθημερινή (1997)

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία