Μάρπησσα Πάρου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 37°2′39″N 25°14′55″E / 37.04417°N 25.24861°E / 37.04417; 25.24861

Η Μάρπησσα (μέχρι το 1926 Τσιπίδος[2]) είναι χωριό της Πάρου, κτισμένο σε λόφο στην ανατολική πλευρά του νησιού. Απέχει 19 χιλιόμετρα από την Παροικιά και βρίσκεται κοντά στα χωριά Μάρμαρα και Πρόδρομος.[3] Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 582 κατοίκους. Η Μάρπησσα έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός.

Μάρπησσα
Μακρινή άποψη από τα ανατολικά
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Μάρπησσα
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα[1]
ΠεριφέρειαΝοτίου Αιγαίου
ΔήμοςΠάρου
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΚυκλάδων
Υψόμετρο65
Πληθυσμός582 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΤσιπίδος
Ταχ. κωδ.84400
Τηλ. κωδ.+30 22840

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Στις δυτικές πλαγιές του όρους Προφήτης Ηλίας, κοντά στην Μάρπησσα, βρίσκεται η σπηλιά των Δαιμόνων. Στην σπηλιά έχουν βρεθεί ευρήματα από την ύστερη νεολιθική περίοδο μέχρι την πρώιμη κυκλαδική περίοδο, που αντιστοιχεί περίπου στην πέμπτη με την τρίτη χιλιετία π.Χ., καθώς και ευρήματα από την ύστερη κυκλαδική περίοδο και τους μυκηναϊκούς χρόνους. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν κεραμική, κυρίως κωνικά κύπελλα, όστρακα, κόκκαλα ζώων και ίχνη πυράς.[4]

Κοντά στην Μάρπησσα βρίσκεται ο λόφος Κέφαλος στην κορυφή του οποίου κτίστηκε από τους Βενετούς κάστρο, το τρίτο στο νησί μετά από αυτή στην Παροικιά και στη Νάουσα. Το κάστρο με βάση τα αρχαιολογικά δεδομένα άρχισε να κτίζεται στα τέλη του 13ου αιώνα. Το κάστρο ήταν έτοιμο στις αρχές του 15ού αιώνα, όταν αναφέρεται από τον Κριστόφορο Μπουοντελμόντι (1415-1420). Επίσης, η κτητορική επιγραφή του ναού του Ευαγγελισμού αναφέρει ως έτος κατασκευής το 1410. Το κάστρο επεκτάθηκε περί το 1500 από τον Νικολό Α΄ Σομμαρίπα, ο οποίος και μετέφερε την έδρα του νησιού από την Παροικιά στον Κέφαλο. Ο Μπαρμπαρόσα πολιόρκησε και κατέκτησε το κάστρο το 1537.[5]

Η Μάρπησσα φαίνεται ότι άρχισε να αναπτύσσεται στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα,[5] με τη δημιουργία ενός οικισμού με οχυρωματικό χαρακτήρα.[6] Πιθανόν η Μάρπησσα, τα Μάρμαρα και ο Πρόδρομος δημιουργήθηκαν από κατοίκους του κάστρου στον Κέφαλο και κοντινών μετοχιών. Η Μάρπησσα και τα Μάρμαρα αναφέρονται στις οθωμανικές πηγές των αρχών του 17ου αιώνα.[5]

Η Μάρπησσα ορίστηκε έδρα του δήμου Μαρπήσσης το 1835, και παρέμεινε έδρα του μέχρι το 1856, και μετά ξανά πάλι από το 1865 μέχρι το 1912, όταν και ο δήμος καταργήθηκε και η Μάρπησσα ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας. Η κοινότητα καταργήθηκε το 1997, με το πρόγραμμα Καποδίστριας, και εντάχθηκε στον δήμο Πάρου.[7]

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Η Μάρπησσα έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός, με πολλά σπίτια του χωριού να χρονολογούνται από τον 17ο και τον 18ο αιώνα. Στην κεντρική πλατεία του χωριού βρίσκονται τέσσερις ανεμόμυλοι.[8] Στο χωριό λειτουργεί το Μουσείο Γλυπτών Περαντινού και λαογραφικό μουσείο.[9] Στον λόφο Κάστελλο, στη θέση του ερειπωμένου κάστρου σήμερα βρίσκεται η μονή του Αγίου Αντωνίου.

ΈθιμαΕπεξεργασία

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας στη Μάρπησσα γίνεται αναπαράσταση των Παθών του Χριστού.[10]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
  2. «Πανδέκτης: Τσιπίδος -- Μάρπησσα». pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  3. «ΜΑΡΠΗΣΣΑ (Χωριό) ΠΑΡΟΣ». www.gtp.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  4. Mavridis, Fanis (2018-06). «Cave sanctuaries in the Bronze Age Cyclades? New evidence from the island of Paros, Greece» (στα αγγλικά). Antiquity 92 (363). doi:10.15184/aqy.2018.97. ISSN 0003-598X. https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/cave-sanctuaries-in-the-bronze-age-cyclades-new-evidence-from-the-island-of-paros-greece/EE1FE231575E9C95CE08A481204315B6. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Vionis, Athanasios K. (2006-11). «The Thirteenth–Sixteenth-century Kastro of Kephalos: A Contribution to the Archaeological Study of Medieval Paros and the Cyclades1» (στα αγγλικά). Annual of the British School at Athens 101: 459–492. doi:10.1017/S0068245400021389. ISSN 2045-2403. https://www.cambridge.org/core/journals/annual-of-the-british-school-at-athens/article/abs/thirteenthsixteenthcentury-kastro-of-kephalos-a-contribution-to-the-archaeological-study-of-medieval-paros-and-the-cyclades1/4685159D630B0592AB10082FA401B0BB. 
  6. Χαραμή, Όλγα (14 Αυγούστου 2019). «Πάρος: Χωριά – έκπληξη». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  7. «Μάρπησσα (Κυκλάδων)». Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών. www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  8. «Μάρπησσα». www.paros.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  9. «Λαογραφικό Μουσείο Μάρπησσας». www.e-kyklades.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  10. «Πάσχα στη Μάρπησσα της Πάρου: Κατάνυξη και μεθυστικές μυρωδιές». in.gr. 19 Απριλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021.