Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Ρόμπερτ Γουάιζ (Robert Earl Wise, 10 Σεπτεμβρίου 1914 - 14 Σεπτεμβρίου 2005) ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης, μοντέρ και κινηματογραφικός παραγωγός, βραβευμένος με δυο Όσκαρ Σκηνοθεσίας για τις ταινίες Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story, 1961) και Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music, 1965). Ο Γουάιζ ήταν επίσης υπεύθυνος για το μοντάζ των ταινιών του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane, 1941) και Οι Υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons, 1942). Σημαντική θέση στη φιλμογραφία του ως σκηνοθέτη κατέχουν οι ταινίες Σκλάβος του Εγκλήματος (Born to Kill, 1947), Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up, 1949), Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still, 1951), Εμείς οι Ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me, 1956), Ένοχες Γυναίκες (Until They Sail, 1957), Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent Run Deep, 1958), Θέλω να Ζήσω! (I Want to Live!, 1958), Ο Στοιχειωμένος Πύργος (The Haunting, 1963), Τα Βότσαλα της Άμμου (The Sand Pebbles, 1966), Η Σταρ (Star!, 1968) και Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg, 1975). O Γουάιζ υπήρξε πρόεδρος του Σωματείου Σκηνοθετών Αμερικής από το 1971 εώς και το 1975, καθώς και πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών από το 1984 εώς και το 1987.

Ρόμπερτ Γουάιζ
Robert wise 1990.jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Robert Wise (Αγγλικά)
Γέννηση10  Σεπτεμβρίου 1914[1][2][3][4][5][6][7]
Winchester
Θάνατος14  Σεπτεμβρίου 2005[1][2][4][5][6][8][7]
Λος Άντζελες[9]
Αιτία θανάτουέμφραγμα του μυοκαρδίου
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Χώρα πολιτογράφησηςΗνωμένες Πολιτείες Αμερικής
ΣπουδέςFranklin College
Ιδιότητασκηνοθέτης κινηματογραφικών έργων, παραγωγός ταινιών, μοντέρ και συνδικαλιστής
ΒραβεύσειςΕθνικό μετάλλιο των τεχνών, Βραβείο της Ένωσης Αμερικανών Σκηνοθετών, Όσκαρ Σκηνοθεσίας, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και AFI Life Achievement Award (1998)
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τον καλλιτέχνη

Ο Γουάιζ σκηνοθέτησε με επιτυχία πολλά διαφορετικά κινηματογραφικά είδη (φιλμ νουάρ, γουέστερν, μιούζικαλ, τρόμου, επιστημονικής φαντασίας και μελόδραμα) και το 1998 τιμήθηκε με βραβείο καριέρας από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου.

ΚαριέραΕπεξεργασία

Ο Γουάιζ ξεκίνησε να εργάζεται ως μοντέρ στο χώρο του κινηματογράφου κατά τα μέσα της δεκαετίας του '30, δείχνοντας από νωρίς τις ικανότητες του και το 1941 βρέθηκε υποψήφιος για Όσκαρ καλύτερου μοντάζ για την ταινία του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane)[10]. Στα 30 του, το 1944, έκανε το ντεμπούτο ως σκηνοθέτης της ταινίας τρόμου Οι Άνθρωποι Γάτες Εκδικούνται (The Curse of the Cat People), αντικαθιστώντας τον σκηνοθέτη που είχε αναλάβει αρχικά την ταινία, ο οποίος δεν ήταν πλέον διαθέσιμος[11]. Την επόμενη χρονιά έκανε την πρώτη του επιτυχία σκηνοθετώντας τους Μπέλα Λουγκόζι και Μπόρις Καρλόφ στην ταινία Η Εκδίκηση του Νεκρού (The Body Snatcher, 1945)[12] και μετά από μια σειρά ταινιών Β' διαλογής καθιερώθηκε με τη σκηνοθεσία της ταινίας Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up, 1949)[13], με πρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Ράιαν. Το 1951 γύρισε την ταινία επιστημονικής φαντασίας Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still, 1951) με τους Πατρίσια Νιλ και Σαμ Τζάφι, ενώ το 1956 τον Πολ Νιούμαν και τον Στηβ ΜακΚουήν στην ταινία Εμείς οι Ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me, 1956)[14]. Μετά τη συνεργασία του το 1958 με τον Κλαρκ Γκέιμπλ στην ταινία Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent Run Deep), ανέλαβε τη σκηνοθεσία (σε συνεργασία με τον Τζερόμ Ρόμπινς) του μιούζικαλ Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story, 1961) που βραβεύτηκε με 10 βραβεία Όσκαρ, του χάρισε το πρώτο του Όσκαρ Σκηνοθεσίας[15] και καθιέρωσε την Νάταλι Γουντ ως αστέρα πρώτου μεγέθους. Τέσσερα χρόνια αργότερα σκηνοθέτησε τους Τζούλι Άντριους και Κρίστοφερ Πλάμερ στο μιούζικαλ Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music, 1965) που βραβεύτηκε με 5 βραβεία Όσκαρ και του χάρισε το δεύτερο Όσκαρ Σκηνοθεσίας[16]. Όντας στο μεταίχμιο της δόξας ο Γουάιζ άρχισε να σκηνοθετεί λιγότερες ταινίες και το 1966 σκηνοθέτησε τον Στηβ ΜακΚουήν στην επική ταινία Τα Βότσαλα της Άμμου (The Sand Pebbles, 1966)[17]. Κατά τη δεκαετία του '70 σκηνοθέτησε τους Τζορτζ Σι Σκοτ και Αν Μπάνκροφτ στην ταινία Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg, 1975), τους Άντονι Χόπκινς και Μάρσα Μέισον στο θρίλερ Μετεμψύχωση (Audrey Rose, 1977) καθώς και την πρώτη ταινία της σειράς Σταρ Τρεκ.

Το 1998 έλαβε βραβείο καριέρας από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου και το 2000 σκηνοθέτησε την τελευταία του ταινία A Storm in Summer. Ο Γουάιζ απεβίωσε το 2005 σε ηλικία 91 ετών από καρδιακή προσβολή.

ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

Έτος Ταινία Σκηνοθέτης Διευθυντής Εκτέλεσης Παραγωγής Μοντέρ Ηθοποιός Σημειώσεις
1934 Η Εύθυμη Ζωντοχήρα (The Gay Divorcee) Υπεύθυνος για τα ηχητικά εφέ
Ανθρώπινη Δουλεία (Of Human Bondage)
1935 Τοπ Χατ (Top Hat)
Ο Καταδότης (The Informer)
1939 Το Βαλς του Χωρισμού (The Story of Vernon and Irene Castle) Βοηθός Μοντέρ
Δεσποινίς Μητέρα (Bachelor Mother) Ναι
Ξανθός Κίνδυνος (5th Ave Girl) Ναι
Η Παναγία των Παρισίων (The Hunchback of Notre Dame) Ναι
1940 Ποια απ' τις Δυο; (My Favorite Wife) Ναι
Γυναίκες στην Πάλη της Ζωής (Dance, Girl, Dance) Ναι
1941 Πολίτης Κέιν (Citizen Kane) Ναι Υποψηφιότητα — Όσκαρ Καλύτερου Μοντάζ
Έρως και Χρήμα (The Devil and Daniel Webster) Ναι
1942 Οι Υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons) Ναι Ναι Σκηνοθέτης σε πρόσθετες σκηνές
7 Ημέρες Ευθυμίας (Seven Days' Leave) Ναι
1943 Ιπτάμενοι Μαχητές (Bombardier) Ναι
Το Δίλημμα (The Fallen Sparrow) Ναι
The Iron Major Ναι
1944 Αποστολή στη Δαμασκό (Action in Arabia) Σκηνοθέτης δεύτερης μονάδας
Οι Άνθρωποι Γάτες Εκδικούνται (The Curse of the Cat People) Ναι Αντικαταστάτης του σκηνοθέτη Γκάνθερ φον Φριτς
Δεσποινίς Φιφί (Mademoiselle Fifi) Ναι
1945 Η Εκδίκηση του Νεκρού (The Body Snatcher) Ναι
Ο Μαύρος Κυνηγός (A Game of Death) Ναι
1946 Ποιος θα τον Δικάσει; (Criminal Court) Ναι
1947 Σκλάβος του Εγκλήματος (Born to Kill) Ναι
1948 Αίμα στο Φεγγάρι (Blood on the Moon) Ναι
Mystery in Mexico Ναι
1949 Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up) Ναι
1950 Τα Τρία Μυστικά (Three Secrets) Ναι
Ο Όρκος του Λιποτάκτη (Two Flags West) Ναι
1951 Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still) Ναι
Για Λίγη Αγάπη (The House on Telegraph Hill) Ναι
1952 Something for the Birds Ναι
Η Πόλις των Παρανόμων (The Captive City) Ναι
1953 Ο Άρχων του Ειρηνικού (Return to Paradise) Ναι
Μεγάλες Στιγμές (So Big) Ναι
Αιχμάλωτοι των Μογγόλων (Destination Gobi) Ναι
Αρουραίοι της Ερήμου (The Desert Rats) Ναι
1954 Ο Πύργος των Φιλόδοξων (Executive Suite) Ναι
1956 Εμείς οι Ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me) Ναι
Ελύγισα για Πρώτη Φορά (Tribute to a Bad Man) Ναι
Ο Τρωικός Πόλεμος (Helen of Troy) Ναι
1957 Ένοχες Γυναίκες (Until They Sail) Ναι
Από το Κολλέγιο στο Στριπτίζ (This Could Be the Night) Ναι
1958 Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent, Run Deep) Ναι
Θέλω να Ζήσω (I Want to Live!) Ναι Υποψηφιότητα—Όσκαρ Σκηνοθεσίας
Υποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας
1959 Οι Λύκοι Μεταξύ τους (Odds Against Tomorrow) Ναι Ναι
1961 Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story) Ναι Ναι Σκηνοθεσία σε συνεργασία με τον Τζερόμ Ρόμπινς
Νίκη - Όσκαρ Σκηνοθεσίας
Νίκη - Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας
Υποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας
1962 Το Παιχνίδι της Μοναξιάς (Two for the Seesaw) Ναι
1963 Ο Στοιχειωμένος Πύργος (The Haunting) Ναι Ναι Υποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας
1965 Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music) Ναι Ναι Νίκη - Όσκαρ Σκηνοθεσίας
Νίκη - Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας
Υποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας
1966 Τα Βότσαλα της Άμμου (The Sand Pebbles) Ναι Ναι Υποψηφιότητα - Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας
Υποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας
Υποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Δραματικής Ταινίας
1968 Η Σταρ (Star!) Ναι
1970 Πληγωμένη Πεταλούδα (The Baby Maker) Ναι
1971 Ανδρομέδα, Αποστολή Ακρως Απόρρητος (The Andromeda Strain) Ναι Ναι
1973 36 Ώρες από τη Ζωή Ενός Μανεκέν (Two People) Ναι Ναι
1975 Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg) Ναι Ναι
1977 Μετεμψύχωση (Audrey Rose) Ναι
1979 Σταρ Τρεκ: Η Ταινία (Star Trek: The Motion Picture) Ναι Υποψηφιότητα — Βραβείο Saturn Καλύτερης Σκηνοθεσίας
1986 Το Ζευγάρι των Παρανόμων (Wisdom) Ναι
1989 Rooftops: Χορεύοντας στις Στέγες της Νέας Υόρκης (Rooftops) Ναι
1996 Οι Βλακέντιοι (The Stupids) Ναι Γείτονας του Στάνλεϊ
2000 A Storm in Summer Ναι Τηλεταινία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12443420d. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. (Αγγλικά) Internet Movie Database. nm0936404. Ανακτήθηκε στις 17  Οκτωβρίου 2015.
  4. 4,0 4,1 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Robert-Wise. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 (Αγγλικά) SNAC. w6h99ff6. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 (Αγγλικά) Find A Grave. 11750517. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. 7,0 7,1 (Γερμανικά) Brockhaus Enzyklopädie. wise-robert. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. filmportal.de. 227b03da77204080bc77e51c8053862b. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  9. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  10. Gehring, Wes D. (2012). Robert Wise: Shadowlands. Indianapolis: Indiana Historical Society Press. σελ. 1. ISBN 978-0-87195-296-7. 
  11. Gehring, p. 65–66.
  12. Gerhing, p. 77–78.
  13. Gehring, p. 128.
  14. Gehring, p. 193–194.
  15. Gehring, p. 221.
  16. Gehring, p. 240.
  17. Gehring, p. 246.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία