Αυτοκινητόδρομος 90 (Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης)

(Ανακατεύθυνση από Αυτοκινητόδρομος 90 (Ελλάδα))


Traffic Sign GR - KOK 2009 OMOE-KSA 2003 - PI-27 - squared - VCT.svg
Aυτοκινητόδρομος 90
Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης
Autokinetodromos A90 number.svg
A90 Map 2018.jpg
Χάρτης του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), Οκτώβριος 2018
Πληροφορίες δρόμου
Αναλυτικός χάρτης Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) 2019
_________________Τμήμα της Ε75

Μήκος:_____________310 χλμ

Σημαντικοί κόμβοι
Δυτικό τέρμα:_______Κίσσαμος

Ανατολικό τέρμα:_________Σητεία

Τοποθεσία
Διαδρομή
Περιφέρειες:________Κρήτη

Σημαντικές_________Κίσσαμος, Χανιά, Ρέθυμνο,
πόλεις:_____________Ηράκλειο, Άγιος Νικόλαος, Σητεία

Δίκτυο αυτοκινητοδρόμων
Αυτοκινητόδρομοι της Ελλάδας

Ο Αυτοκινητόδρομος 90 (Α90), γνωστός και ως Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, (ΒΟΑΚ) είναι υπό σχεδιασμό αυτοκινητόδρομος στην Ελλάδα που αποτελεί τμήμα του Πρωτεύοντος Εθνικού οδικού δικτύου και των διευρωπαϊκών οδικών δίκτυων Ε65 (Στο τμήμα από το Καστέλι Κισσάμου μέχρι τα Χανιά) και Ε75. Μέχρι στιγμής, είναι ο μοναδικός αυτοκινητόδρομος στην Κρήτη, αλλά και γενικότερα σε νησί της Ελλάδας και όχι στην ηπειρωτική χώρα. Έχει μήκος 310 χλμ και εκτείνεται από το Καστέλι Κισσάμου μέχρι τη Σητεία. Ουσιαστικά, ενώνει την Περιφερειακή ενότητα Χανίων με την Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου, μέσω των Περιφερειακών Ενοτήτων Ρεθύμνης και Ηρακλείου.

Σήμερα, η κατασκευή, η λειτουργία και η συντήρηση του Αυτοκινητοδρόμου 90 έχουν κατά το μεγαλύτερο μέρος του παραχωρηθεί στον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ) ΑΕ, ο οποίος είναι δημόσια επιχείρηση κοινής ωφέλειας.[1] Παλαιότερα, τις αρμοδιότητες αυτές κατείχε η Ειδική Υπηρεσία Δημοσίων Έργων (ΕΥΔΕ) ΒΟΑΚ ΑΕ (2000-2013).[2]

Ο Αυτοκινητόδρομος 90 ακολουθεί την διαδρομή της νέας Εθνικής Οδού 90, (Με εξαίρεση το κομμάτι Γούρνες-Χερσόνησος όπου κατασκευάστηκε αερογέφυρα στο φαράγγι Αποσελέμη παρακάμπτοντας την τέως χάραξη.). Η κατασκευή ξεκίνησε κατά την δεκαετία του 1990, αλλά μέχρι σήμερα, απειροελάχιστα τμήματα έχουν μετατραπεί σε τετράιχνο αυτοκινητόδρομο μήκους 22 μ. και διαχωριστική νησίδα στην μέση και το μεγαλύτερο μέρος του είναι επί του παρόντος σε μορφή οδού ταχείας κυκλοφορίας.

Περιγραφή διαδρομήςΕπεξεργασία

 
Ο Α90 περιμετρικά της πόλεως του Ηρακλείου (τμήμα που έχει μετατραπεί σε αυτοκινητόδρομο)
 
Ο ΒΟΑΚ μεταξύ ΠΕ Ρεθύμνου και Χανίων (τμήμα που δεν έχει μετατραπεί σε αυτοκινητόδρομο)

Ο αυτοκινητόδρομος ΒΟΑΚ είναι ένας μεγάλος αυτοκινητόδρομος στον άξονα Δύσης-Ανατολής στην Κρήτη που συνδέει τη δυτικότερη πόλη και λιμάνι, την Κίσσαμο με την ανατολικότερη, τη Σητεία. Είναι επίσης μέρος δύο μεγάλων ευρωπαϊκών διαδρομών: Ε65 (Κίσσαμος-Χανιά) και (Ε75 Χανιά-Ρέθυμνο-Ηράκλειο-Άγιος Νικόλαος-Σητεία).[3]

Ο δρόμος έχει μήκος 310 χιλιόμετρα περίπου. Σε όλο του το μήκος έχει διατομή δίιχνης οδού ταχείας κυκλοφορίας, χωρίς διαχωριστικό στηθαίο στην μέση και πλάτος 12 μ. περίπου. Μερικά άλλα τμήματα έχουν πλάτος 8 μ. και ελάχιστα έχουν προδιαγραφές αυτοκινητοδρόμου.

Με την ολοκλήρωσή του, ο ΒΟΑΚ θα έχει προδιαγραφές αυτοκινητοδρόμου σε όλο του το μήκος.[4]

ΔιόδιαΕπεξεργασία

Σήμερα (Απρίλιος 2021) ο ΒΟΑΚ δεν διαθέτει διόδια. Σύμφωνα με τον υφυπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Γιάννη Κεφαλογιάννη, ο ΒΟΑΚ θα διαθέτει διόδια, τόσο μετωπικά, όσο και σε κόμβους. Ο Κεφαλογιάννης έχει δηλώσει πως θα χρησιμοποιηθεί το κλειστό σύστημα διοδίων (ο χρήστης θα πληρώνει όση διαδρομή διανύει).[5]

Αξιοσημείωτες δομέςΕπεξεργασία

 
Η γέφυρα Γερανίου Ρεθύμνου, μία από της πρώτες αερογέφυρες του ΒΟΑΚ
 
Η Σήραγγα Βραχασίου στο Λασίθι είναι μία από τις πρώτες σήραγγες οδοποιίας στην Ελλάδα


Σήμερα ο ΒΟΑΚ διαθέτει απειροελάχιστες αερογέφυρες, κοιλαδογέφυρες και σήραγγες. Ωστόσο, υπήρχαν αερογέφυρες πολύ πριν ξεκινήσει η μετατροπή σε αυτοκινητόδρομο. Μερικά παραδείγματα είναι οι γέφυρες Παλαιόκαστρου και Παντάνασσας πριν τα Λινοπεράματα Ηρακλείου, οι οποίες κατασκευάστηκαν προς αποφυγήν επιχωμάτωσης των αντίστοιχων κοιλαδών, όπως προέβλεπε η αρχική τότε μελέτη. Αξίζει να γίνει λόγος και για την σήραγγα στο Βραχάσι Λασιθίου, που επιλέχθηκε αντί τομής στον ορεινό όγκο του Ανάβλυχου, το οποίο-λόγω της ασταθούς μορφολογίας του-θα προκαλούσε κατολίσθηση. Όλες αυτές οι μεγάλες και καινοτόμες για την εποχή-θα λέγαμε-υποδομές, έγιναν την περίοδο 1971-1973.[2]

Μέχρι στιγμής (Απρίλιος 2021), δεκαπέντε (15) νέες σήραγγες και σαράντα (40) νέες γέφυρες είναι γνωστό ότι θα προστεθούν. Μία σήραγγα μήκους 230 μέτρων και μία γέφυρα 250 μέτρων θα προστεθούν μεταξύ Σούδας και Καλυβών Χανίων, μία σήραγγα μήκους 230 μέτρων και μία γέφυρα 250 μέτρων μεταξύ Καλυβών και Αγίων Πάντων Χανίων, πέντε σήραγγες μήκους 4,59 χιλιομέτρων και 8 γέφυρες μήκους 2,23 χιλιομέτρων μεταξύ Βρυσών Αποκορώνου Χανίων, Πετρέ Ρεθύμνου και Ατσιποπούλου, 5 σήραγγες μήκους 3,19 χιλιομέτρων και 18 γέφυρες μήκους 3,08 χιλιομέτρων μεταξύ Εξάντη Ρεθύμνου, Φόδελε Ηρακλείου και Λινοπεραμάτων, τέσσερις γέφυρες συνολικού μήκους 910 μέτρων, μία σήραγγα μήκους 375 μέτρων μεταξύ Χερσονήσου Ηρακλείου και Μαλίων, δύο σήραγγες μήκους σχεδόν 4 χιλιομέτρων και μία γέφυρα μήκους 425 μέτρων μεταξύ Μαλίων και Νεάπολης Λασιθίου.[6]

ΙστορικόΕπεξεργασία

Κατά τη δεκαετία του 1990, στην νέα Εθνική Οδό 90 που κατασκευαζόταν από τα τέλη της δεκαετίας του 1960, σημειώθηκε ραγδαίος κυκλοφοριακός φόρτος. Ο δρόμος άρχισε να ανακατασκευάζεται σε έναν αυτοκινητόδρομο τεσσάρων λωρίδων με διαχωριστικό στηθαίο. Τα πρώτα τμήματα που διαπλατύνθηκαν έγιναν στα πλαίσια του Β΄ ΚΠΣ, και είχαν μήκος 16 χιλιόμετρα συνολικά.[2]

Η ΕΥΔΕ BOAK (Ειδική χρήση Δημοσίων Έργων ΒΟΑΚ), ήταν ο διαχειριστής του σχεδιασμού και της κατασκευής ελληνικών κρατικών έργων στον ΒΟΑΚ. Τα διαχωριστικά στηθαία μείωσαν δραματικά τα ατυχήματα. Στο τμήμα από τα Λινοπεράματα στον Γιόφυρο, την περίοδο 1999-2001 σημειώθηκαν 23 θάνατοι, ενώ την περίοδο 2002-2005 μειώθηκαν στους 2.[2]

Μέχρι το 2019, μόλις 51 χιλιόμετρα αναβαθμίστηκαν σε αυτοκινητόδρομο τεσσάρων λωρίδων με λωρίδα έκτακτης ανάγκης και διαχωριστικό στηθαίο, 9 περίπου στα Χανιά, 7 χιλιόμετρα περίπου στο Ρέθυμνο και 35 χιλιόμετρα στο νομό Ηρακλείου, από τα Λινοπεράματα στην Χερσόνησο.

Στα διαπλατυμένα τμήματα γύρω από τις πόλεις των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου, η αναβάθμιση / διαπλάτυνση του δρόμου αποσκοπούσε στην αύξηση του κυκλοφοριακού φορτίου και βασίστηκε στο οδικό σχέδιο του 1968. Τα όρια ταχύτητας δεν ξεπερνούν τα 90 χλμ/ω, με εξαίρεση το τμήμα Γούρνες-Χερσόνησος, το μόνο τμήμα του δρόμου που πληροί τις σύγχρονες προδιαγραφές. [7][8]

Δεκαετία του 2020Επεξεργασία

Παρόλο που πριν το 2019 υπήρχε ήδη διαγωνισμός για την δημοπράτηση του ΒΟΑΚ, με την εκλογή της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη αποφασίστηκε ο διαγωνισμός αυτός να ακυρωθεί και να επαναμελετηθεί το έργο.

Στις αρχές του 2020, ανακοινώθηκαν δύο πιθανά σενάρια ως προς την χρηματοδότηση του ΒΟΑΚ. Το πρώτο σενάριο αφορά το να λάβει η κυβέρνηση έσοδα από άλλη σύμβαση παραχώρησης. Το πρόβλημα είναι ότι χρειαζόταν η έγκριση των πιστωτών, διότι μέρος των εν λόγω χρημάτων πάει στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Στο δεύτερο σενάριο μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι επιστροφές των κεντρικών τραπεζών προκειμένου να χρηματοδοτηθεί το έργο, το οποίο εξετάζεται σε ανώτατο κυβερνητικό κλιμάκιο.[9] Το χρονοδιάγραμμα έχει ως εξής:

Χρονοδιάγραμμα ανακατασκευής ΒΟΑΚΕπεξεργασία

  • Παρουσίαση τελικής χάραξης ΒΟΑΚ από τον Πρωθυπουργό: Απρίλιος 2021[10]
  • Περιβαλλοντική αδειοδότηση: Φθινόπωρο 2021
  • Υποβολή δεσμευτικών προσφορών : Άνοιξη 2022
  • Αξιολόγηση και ανάδειξη προσωρινού αναδόχου: Φθινόπωρο 2022
  • Υπογραφή σύμβασης: Α' 3μηνο του 2023
  • Έναρξη των συμβάσεων: Θέρος 2023

Πηγή:[11]

Aνακατασκευή ΒΟΑΚΕπεξεργασία

Τμήμα Πρόοδος Εργασιών Έτος παράδοσης Κατασκευή Παραπ,
Λιμένας Κισσάμου-Βαμβακόπουλο φάση εκπόνησης των τοπογραφικών μελετών/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης Μελλοντικά Σύμβαση Παραχώρησης [12]
Βαμβακόπουλο-Μουρνιές εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης Δεκαετία '90 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Μουρνιές-Σούδα εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2002 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Α.Κ. Σούδας-Α.Κ.Ατσιπόπουλου υποβολή ΜΠΕ τον Απρίλιο 2021/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης Μελλοντικά Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Α.Κ.Ατσιπόπουλου-Α.Κ.Αμαρίου (παράκαμψη Ρεθύμνου) εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης Δεκαετία '90[14] Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Α.Κ. Αμαρίου-Α.Κ Λινοπεραραμάτων υποβολή ΜΠΕ τον Απρίλιο 2021/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2028 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Λινοπεράματα-Α.Κ. Παπαναστασίου εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2003[15] Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Α.Κ. Παπαναστασίου-Αεροδρόμιο Ηρακλείου εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2009 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Αεροδρόμιο Ηρακλείου-Καρτερός εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2011 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Καρτερός-Γούρνες εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2005 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Γούρνες-Χερσόνησος εκπονείται η μελέτη βελτίωσης/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης 2019 Σύμβαση Παραχώρησης [13]
Χερσόνησος-Νεάπολη υποβλήθηκε για έγκριση η ΜΠΕ/2021:έκδοση ΑΕΠΠΟ και έναρξη Β'Φάσης Μελλοντικά ΣΔΙΤ [13]
Νέαπολη-Άγιος Νικόλαος βρίσκεται σε φάση διενέργειας των γεωτεχνικών ερευνών/2021: Δημοπράτηση Μελλοντικά Δημόσιο Έργο [13]
Άγιος Νικόλαος-Λιμένας Σητείας βρίσκεται σε φάση ολοκλήρωσης των μελετών που απαιτούνται Μελλοντικά [13]

ΑσφάλειαΕπεξεργασία

Στον ΒΟΑΚ, συμβαίνουν συχνά τροχαία ατυχήματα. Παρόλο που εν μέρει οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα, ο ΒΟΑΚ έχει:[2]

  1. Μεγάλο κυκλοφοριακό φόρτο σε σχέση με την γεωμετρία του
  2. Έχει κατασκευαστεί με βάσει παρωχημένες προδιαγραφές
  3. Στοιχειώδης συντήρηση

Κατάλογος εξόδωνΕπεξεργασία

Παρακάτω, παραθέτονται όλοι οι κόμβοι του ΒΟΑΚ (με πράσινο οι ολοκληρωμένοι και με μπλε-λευκό οι σχεδιαζόμενοι), οι οποίοι είναι γνωστό ότι θα συμπεριληφθούν:[6]

Περιφερειακή ενότητα χλμ Ονομασία Προορισμός Σημειώσεις Παραπ.
Χανίων ?? Βαμβακόπουλο
?? Μουρνιές Επαρχιακός Δρόμος με αριθμό 35 [16]
?? Σούδα [17]
?? Πλατάνι
?? Άπτερα
Καλάμι
?? Καλύβες
?? Άγιοι Πάντες
?? Βάμος
?? Βρύσες Επαρχιακός Δρόμος με αριθμό 54 [16]
?? Γεωργιούπολη (1)
?? Γεωργιούπολη (2)
Ρεθύμνης ?? Επισκοπή Επαρχιακή Οδός 1 [18]
?? Γεράνι (1)
?? Γεράνι (2)
?? Ατσιπόπουλο
?? Τυμπάκι
?? Αμάρι
?? Εξάντης Επαρχιακή οδός 27 [16]
?? Μπαλί Επαρχιακή οδός 2 [16]
?? Αλμυρίδα
?? Σίσες (1)
?? Σίδες (2)
Ηρακλείου ?? Φόδελε
?? Αγία Πελαγία
?? Παλαιόκαστρο
?? Λινοπεράματα
Γάζι Επαρχιακός Δρόμος με αριθμό 4 [16]
?? οδός Μεσαράς [17]
?? λεωφόρος Παπαναστασίου [17]
?? Κατσαμπάς
?? Κρατικός Αερολιμένας Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης»
?? Καρτερός Επαρχιακός Δρόμος με αριθμό 48
?? Ανώπολη
?? Γούρνες
?? Νέος Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Μελλοντικός κάθετος προς Νέο Αεροδrόμιο Καστελίου
?? Καστέλλι [17]
?? Χερσόνησος [17]
?? Σταλίδα
?? Μάλια
Λασιθίου ?? Σίσι
?? Μονή Αγίου Γεωργίου Σεληνάρι
?? Νεάπολη
?? Λίμνες
?? Λακώνια
?? Άγιος Νικόλαος

Τελευταία ενημέρωση: Απρίλιος 2021

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Η Εταιρεία – OAKAE». Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2021. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 «Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) (2008)» (PDF). 
  3. «EUROPEAN AGREMENT ON MAIN INTERNATIONAL TRAFFIC ARTERIES (AGR)» (PDF) (PDF). United Nations Economic Commission for Europe. 28 Μαρτίου 2008. Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2011. 
  4. «ΒΟΑΚ: Το 2023 η έναρξη των έργων, «σίγουρα» τα διόδια». Η Εφημερίδα των Συντακτών. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2021. 
  5. «ΒΟΑΚ: Το 2023 η έναρξη των έργων, «σίγουρα» τα διόδια». Η Εφημερίδα των Συντακτών. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2021. 
  6. 6,0 6,1 Καραγιάννης, Νίκος (12 Απριλίου 2021). «Η ακτινογραφία του ΒΟΑΚ – Ποιά έργα θα γίνουν σε κάθε τμήμα του αυτοκινητόδρομου». Ypodomes.com. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021. 
  7. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα : 0.
  8. «BOAK: Παραδίδεται το πρώτο πραγματικό τμήμα αυτοκινητόδρομου στο Γούρνες-Χερσόνησος - ypodomes.com». http://www.ypodomes.com/index.php/autokinitodromoi/uperastikoi/voreios-odikos-axonas-kritis/item/46193-boak-paradidetai-to-proto-pragmatiko-tmima-aftokinitodromou-sto-goyrnes-xersonisos. Ανακτήθηκε στις 2018-04-07. [νεκρός σύνδεσμος]
  9. «ΒΟΑΚ: Τα δύο σενάρια για την χρηματοδότηση του έργου, δια στόματος Καραμανλή». ekriti (στα Αγγλικά). 18 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2020. 
  10. Στα Χανιά τον Απρίλιο η παρουσίαση του νέου ΒΟΑΚ από τον Κυριάκο Μητσοτάκη
  11. Καραγιάννης, Νίκος (8 Δεκεμβρίου 2020). «ΒΟΑΚ: Το 2023 η έναρξη των έργων, προστίθεται και το τμήμα Χανιά-Κίσσαμος». Ypodomes.com. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2021. 
  12. «Υπ. Υποδομών: Το χρονοδιάγραμμα και τα νέα χαρακτηριστικά του ΒΟΑΚ». Η Εφημερίδα των Συντακτών. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2021. 
  13. 13,00 13,01 13,02 13,03 13,04 13,05 13,06 13,07 13,08 13,09 13,10 13,11 13,12 «Το χρονοδιάγραμμα και τα νέα χαρακτηριστικά του ΒΟΑΚ». HANIA.news. 7 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2021. 
  14. Οι κόμβοι Ατσιποπούλου και Αμαρίου κατασκευάστηκαν αργότερα.
  15. Ο Α.Κ. Παπαναστασίου κατασκευάστηκε αργότερα
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 Απόφαση ΔΜΕΟ/Ε/Ο/266/1995: Ανακατάταξη Επαρχιακού Δικτύου των Νομών της Χώρας
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 ΦΕΚ 319/τ. Β'/1963 αριθμ. Γ. 25871/9-7-1963 Απόφαση Υπουργού Δημοσίων Έργων, Περί αριθμήσεως εθνικών οδών
  18. Βασιλικό διάταγμα 6/2/56 - Άρθρο 40