Άνοιγμα κυρίου μενού

Βικιπαίδεια:Οδηγός μορφοποίησης λημμάτων

Ο Οδηγός μορφοποίησης λημμάτων παρέχει συνοπτικά οδηγίες για τη μορφοποίηση των λημμάτων της Βικιπαίδειας (βλέπε επίσης Βικιπαίδεια:Βασική μορφή λήμματος). Για πιο περίπλοκα λήμματα, καλό θα είναι να αντιγράψετε τον κώδικα κάποιου λήμματος που φαίνεται να έχει τη σωστή μορφοποίηση. Για τη γενική πολιτική μορφοποίησης δείτε το Εγχειρίδιο μορφής.

Το λήμμα αυτό δεν αφορά τη χρήση του κώδικα που εμφανίζει τα διάφορα στοιχεία του κειμένου (όπως λίστες, σύνδεσμους, πρότυπα). Οι πληροφορίες αυτές περιγράφονται στο Βοήθεια:Πώς να επεξεργαστείτε μια σελίδα, αλλά και στον Οδηγό για νέους χρήστες. Παραδείγματα εφαρμογής των όσων αναφέρονται παρακάτω μπορείτε κατ' αρχήν να δείτε στο Βικιπαίδεια:Προβεβλημένα λήμματα.

ΓενικάΕπεξεργασία

ΕλληνικάΕπεξεργασία

Τα λήμματα της Βικιπαίδειας γράφονται στη δημοτική (νεοελληνική κοινή) και ακολουθείται το μονοτονικό σύστημα, τηρώντας τους κανόνες της ισχύουσας σχολικής γραμματικής. Σχόλια στις σελίδες συζήτησης σε πολυτονικό και άτονη γραφή είναι ανεκτά· καλό όμως είναι να χρησιμοποιούνται με μέτρο, δείχνοντας κατανόηση στη δυσκολία πολλών να τα διαβάζουν. Αποφύγετε σχόλια σε greeklish καθώς και σε ΚΕΦΑΛΑΙΟΓΡΑΜΜΑΤΗ ή έντονη γραφή, διότι δίνετε την εντύπωση ότι φωνάζετε και θεωρείται αγένεια προς τους συνομιλητές σας. Σχόλια με μη αποδεκτή μορφοποίηση πιθανόν να αφαιρεθούν. Αν υπάρχει διαφωνία για την ορθογραφία ή τη σύνταξη, οι συντάκτες μπορούν να συμβουλευτούν και να επικαλεστούν σύγχρονα λεξικά και γραμματικές, αλλά σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να επιλέγουν τη γραφή που προκρίνουν τα περισσότερα κάθε φορά έργα.

Κατ' εξαίρεση μπορούν να γραφούν όπως έχουν δοθεί / βρεθεί ή δημοσιευτεί στο πρωτότυπο σε καθαρεύουσα / πολυτονικό σύστημα / αρχαία ελληνικά ή σε διαλέκτους παραθέματα από αρχαίους Έλληνες / λογίους / Βυζαντινούς συγγραφείς και γενικά συγγραφείς του παρελθόντος. Προτείνεται δε η απόδοση του παραθέματος στη δημοτική γλώσσα, προς διευκόλυνση των αναγνωστών οι οποίοι θεωρούμε ότι δεν είναι αναγκαστικά εξοικειωμένοι με γλωσσικούς τύπους άλλους από τους ισχύοντες σήμερα.

ΠαράγραφοιΕπεξεργασία

Οι παράγραφοι που αποτελούνται από μια ή δυο προτάσεις θα πρέπει να αποφεύγονται αν δεν εξυπηρετούν ιδιαίτερο σκοπό (π.χ. διάρθρωση ενοτήτων με σκοπό την αποκατάσταση της ουδετερότητας του λήμματος), καθώς διακόπτουν τη ροή του κειμένου. Με το ίδιο κριτήριο, μια παράγραφος γίνεται δυσανάγνωστη, αν ξεπεράσει ορισμένο μέγεθος.

Τα λήμματα γενικά περιλαμβάνουν παραγράφους κειμένου και όχι αριθμημένες λίστες. Όμως μερικές φορές η χρήση μιας λίστας με κουκκίδες ή αριθμούς μπορεί να σπάσει ένα μεγάλο, μονολιθικό κομμάτι κειμένου, ειδικά αν το θέμα απαιτεί μεγάλη προσπάθεια από τους αναγνώστες. Οι λίστες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται υπερβολικά μέσα στο κείμενο, αλλά είναι συνηθισμένες στα παραρτήματα στο τέλος του λήμματος.

Εσωτερικοί σύνδεσμοι προς άλλα λήμματα (wikilinks)Επεξεργασία

Τα λήμματα της Βικιπαίδειας περιέχουν εσωτερικούς συνδέσμους, που προσφέρουν πληροφορίες για σημαντικές λέξεις σε αντίστοιχα λήμματα ή ενότητες λημμάτων, με τις προϋποθέσεις ότι:

  • Οι πληροφορίες θα βοηθήσουν τον αναγνώστη να κατανοήσει το αρχικό λήμμα.
  • Δεν υπάρχει ή δεν είναι εφικτή η συνοπτική εξήγηση εντός του λήμματος.

Μια σύντομη φράση που εξηγεί τον όρο μπορεί να είναι μερικές φορές η προτιμότερη λύση, ωστόσο χρησιμοποιήστε εσωτερικούς συνδέσμους, αντί να επαναλαμβάνετε εξηγήσεις του ίδιου πράγματος. Παρομοίως, προσπαθήστε να μη δημιουργείτε εσωτερικούς συνδέσμους για τον ίδιο όρο πάρα πολλές φορές μέσα σε ένα λήμμα. Χρήσιμοι εσωτερικοί σύνδεσμοι που δεν περιλαμβάνονται στο κυρίως κείμενο μπορούν να μπουν στην ενότητα Δείτε επίσης (βλ. παρακάτω) στο τέλος του λήμματος.

Για παράδειγμα, στο λήμμα Πνευματική ιδιοκτησία, η σημασία της φράσης βάσεις δεδομένων είναι άγνωστη σε πολλούς χρήστες. Η πολυπλοκότητα του όρου δεν επιτρέπει να γίνει σύντομη ανάλυσή του εντός του λήμματος (μια μικρή φράση ή σημείωση). Αν γινόταν αυτό, είναι πολύ πιθανό να υπήρχε επαναλαμβανόμενο περιεχόμενο. Επομένως, είναι απαραίτητο να προστεθεί σύνδεσμος προς το λήμμα Βάση δεδομένων, που εμφανίζεται με τη μορφή βάσεις δεδομένων.

Δομή του λήμματοςΕπεξεργασία

Εισαγωγικά στοιχείαΕπεξεργασία

Το λήμμα θα πρέπει, εκτός αν είναι πολύ σύντομο, να ξεκινά με εισαγωγή αποτελούμενη από μία ή περισσότερες εισαγωγικές παραγράφους. Στην εισαγωγή δεν θα πρέπει να τίθεται η επικεφαλίδα ==Εισαγωγή== ή κάτι ανάλογο.

Το θέμα του λήμματος θα πρέπει να τονίζεται με έντονα γράμματα (π.χ. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης) σε κανονική θέση, κατά προτίμηση στην πρώτη πρόταση ή κάπου αλλού μέσα στην πρώτη παράγραφο. Το θέμα του λήμματος είναι συνήθως ίδιο με τον τίτλο της σελίδας, αν και μπορεί να εμφανίζεται ελαφρά παραλλαγμένο ή σε διαφορετική μορφή σε σχέση με τον τίτλο (π.χ. "Η Υπηρεσία Ενημερώσεως Ενόπλων Δυνάμεων (πιο γνωστή ως ΥΕΝΕΔ) ήταν τηλεοπτικός σταθμός..."). Τα λήμματα στην ελληνική Βικιπαίδεια συνήθως αρχίζουν κάπως σαν "Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (4 Μαρτίου 1851 - 3 Ιανουαρίου 1911) ήταν Έλληνας λογοτέχνης γνωστός για τα ηθογραφικά του διηγήματα", χωρίς να αποκλείονται παραλλαγές.

Συνήθως, η πρώτη παράγραφος εξηγεί σε λίγες γραμμές το αντικείμενο, έτσι ώστε ο αναγνώστης να προετοιμαστεί για τις πιο αναλυτικές πληροφορίες που θα ακολουθήσουν. Αν χρειάζεται συμπληρωματικό εισαγωγικό υλικό πριν από την πρώτη ενότητα, μπορεί να μπει σε επόμενη παράγραφο. Οι εισαγωγές των βιογραφικών λημμάτων χρησιμοποιούνται και ως περιλήψεις, περιλαμβάνοντας τα πιο γνωστά επιτεύγματα του προσώπου που αποτελεί αντικείμενο του λήμματος.

Μετά την εισαγωγή, εφόσον το λήμμα έχει περισσότερες από τέσσερεις ενότητες, εμφανίζεται αυτόματα ένας πίνακας περιεχομένων. Η πρώτη ενότητα αρχίζει μετά τον πίνακα περιεχομένων.

ΕνότητεςΕπεξεργασία

Οι επικεφαλίδες που δημιουργούν μια νέα ενότητα στο κείμενο βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση του λήμματος και εμφανίζουν επιπλέον τον πίνακα περιεχομένων. Οι επικεφαλίδες έχουν σειρά μεγέθους και πρέπει να ξεκινάτε με μια ==Επικεφαλίδα==, συνεχίζοντας με μια ===Υποκεφαλίδα===, μια ====Υπο-υποκεφαλίδα==== κ.τ.λ.

Όπως και με τις παραγράφους, ενότητες και υποενότητες πολύ μικρές σε μέγεθος φορτώνουν το λήμμα και εμποδίζουν τη ροή του. Μικρές παράγραφοι και μεμονωμένες προτάσεις συχνά δεν δικαιολογούν τη χρήση υποκεφαλίδας και σε τέτοιες περιπτώσεις είναι προτιμότερη η χρήση αριθμημένου καταλόγου.

Το κατά πόσο κάποια μέρη του λήμματος πρέπει να εμφανίζονται σε ενότητα μέσα στο λήμμα ή να μεταφερθούν σε δική τους σελίδα λόγω μεγέθους και ανάπτυξης της ενότητας είναι θέμα κρίσης και ελέγχου του συνολικού μεγέθους του λήμματος. Όταν κρίνετε ότι πληροφορίες που υπάρχουν και σε άλλο λήμμα πρέπει να μπουν και σε αυτό που γράφετε, αναφέρετέ τες σε μια μικρή ενότητα, τοποθετώντας κάτω από την επικεφαλίδα τη σημείωση:

Επίσης, καλό είναι να αποφεύγετε τη χρήση συνδέσμων στις επικεφαλίδες.

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΣημειώσειςΕπεξεργασία

Βάλτε εδώ κάποιες σημειώσεις που δεν θέλετε να υπάρχουν στο κυρίως κείμενο, αλλά είναι χρήσιμες για την επεξήγηση του θέματος με μεγαλύτερη λεπτομέρεια.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

Βάλτε εδώ σε λίστα με κουκκίδες τα βιβλία, άρθρα, ιστοτόπους κ.λπ., που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγγραφή του λήμματος και προς τα οποία υπάρχουν παραπομπές μέσα στο λήμμα. Το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει η πλήρης παραπομπή, όπως θα γινόταν για οποιαδήποτε άλλη βιβλιογραφία. Για παράδειγμα:

Πολύφημος Αναγνώστου, Η καθημερινή ζωή των Φαραώ, εκδόσεις Γκίζα, Αλεξάνδρεια 1926, σελ. 126-129

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

Βάλτε εδώ, αλφαβητικά κατά προτίμηση, το σύνολο όλων των πηγών που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγγραφή του λήμματος. Ο τίτλος της ενότητας μπορεί να είναι και: Πηγές.

Πρόσθετη βιβλιογραφίαΕπεξεργασία

Βάλτε εδώ, σε λίστα με κουκκίδες, βιβλία, συγγράμματα, άρθρα κ.λπ. που προτείνετε ως πρόσθετη βιβλιογραφία, χρήσιμο γνωστικό υπόβαθρο ή πηγές πρόσθετων πληροφοριών για τους αναγνώστες. Η ενότητα Πρόσθετη βιβλιογραφία (ο τίτλος της ενότητας μπορεί να είναι και: Επιπλέον ανάγνωση) περιέχει αντικείμενα που δεν βρίσκονται στο διαδίκτυο, τα οποία περικλείονται σε ενότητα με όνομα Εξωτερικοί Σύνδεσμοι (βλ. παρακάτω).

Συνηθισμένα παραρτήματαΕπεξεργασία

Τα παραρτήματα είναι κάποιες ενότητες που προαιρετικά υπάρχουν στο τέλος κάθε λήμματος.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

Βάλτε εδώ, σε λίστα με κουκκίδες, άλλα λήμματα της Βικιπαίδειας που έχουν σχέση με το θέμα. Π.χ.:

Τα σχετικά λήμματα θα πρέπει να είναι ομαδοποιημένα ανά θέμα για πιο εύκολη πλοήγηση. Επίσης προσθέστε μια μικρή επεξηγηματική πρόταση, όταν η συνάφεια του συνδέσμου δεν είναι προφανής. Για παράδειγμα:

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Βάλτε εδώ, σε λίστα, εξωτερικές ιστοσελίδες που χρησιμοποιήσατε ή προτείνετε στους αναγνώστες του λήμματος. Δώστε και μια περιγραφή αν γίνεται: http://www.nlg.gr Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

Συνδέσεις προς αδελφικά εγχειρήματα της ΒικιπαίδειαςΕπεξεργασία

Αν υπάρχει το σχετικό υλικό, μπορείτε να δημιουργήσετε συνδέσμους και προς τη Βικιθήκη, τα Βικιφθέγματα ή άλλα αδελφικά εγχειρήματα της Βικιπαίδειας, προσθέτοντας τα αντίστοιχα πρότυπα ({{Βικιθήκη}}, {{Βικιφθέγματα}} κ.τ.λ.).

ΠρόσθεταΕπεξεργασία

ΠαραθέματαΕπεξεργασία

Τα παραθέματα από τρίτους συγγραφείς πρέπει να είναι σύντομα (όχι περισσότερο από 10-12 γραμμές), να περιέχουν πλήρεις περιόδους του αρχικού κειμένου και, φυσικά, να είναι σχετικά με το ζήτημα του λήμματος. Αν ξεπερνούν τις τρεις-τέσσερεις γραμμές κειμένου, πρέπει να είναι χωριστά από το υπόλοιπο κείμενο σε παράγραφο με εσοχή, διαφορετικά ενσωματώνονται στο κείμενο.

Τηρούμε την ορθογραφία και τη σύνταξη του πρωτοτύπου των παραθεμάτων. Δεν τονίζουμε με πλάγια ή μαύρα στοιχεία λέξεις ή φράσεις του κειμένου αν δεν το έχουν κάνει οι ίδιοι οι συγγραφείς, οπότε και δηλώνουμε με σαφήνεια ότι "Η έμφαση είναι του συγγραφέα". Αποφεύγουμε, τέλος, τη χρήση παραθεμάτων στις υποσημειώσεις, προτιμώντας την ένταξή τους στο σώμα του κειμένου.

Για τη χρήση πολυτονικού στα παραθέματα ισχύουν όσα αναφέρονται παραπάνω για την παλαιότητα του κειμένου. Μετά το πρωτότυπο κείμενο, προτείνεται η απόδοση των παραθεμάτων στη δημοτική γλώσσα (νεοελληνική κοινή), εφόσον είναι απαραίτητο για τη διευκόλυνση των αναγνωστών.

ΕικόνεςΕπεξεργασία

Αν στο λήμμα μπορούν να προστεθούν σχετικές εικόνες, ψάξτε στην Κοινή Βικιπαίδεια να τις βρείτε και τοποθετήστε τες στην κατάλληλη θέση. Μπορείτε να επιφορτώσετε και εικόνες εκτός Κοινής Βικιπαίδειας, αφού πρώτα όμως σιγουρευτείτε για την κατάσταση των πνευματικών τους δικαιωμάτων και τις σημάνετε ανάλογα με μια Πινακίδα πνευματικών δικαιωμάτων. Για περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε τα Βικιπαίδεια:Πολιτική χρήσης εικόνων και Βοήθεια:Επιφόρτωση αρχείου.

ΠρότυπαΕπεξεργασία

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε διάφορα πρότυπα σε μια σελίδα. Τα πρότυπα είναι τμήματα κειμένου ή πίνακες ταξινόμησης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με την ίδια μορφή σε περισσότερες από μία σελίδες. Για παράδειγμα, για λήμματα που αποτελούν ευρύτερη κατηγορία, όπως οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, έχει δημιουργηθεί το πρότυπο {{Βυζαντινός Αυτοκράτορας}}, που μπορεί να προστεθεί σε σελίδες με βιογραφικά Βυζαντινών Αυτοκρατόρων.