Γρεβενά

πόλη της Δυτικής Μακεδονίας

Συντεταγμένες: 40°5′6″N 21°25′39″E / 40.08500°N 21.42750°E / 40.08500; 21.42750


Τα Γρεβενά είναι πόλη της Μακεδονίας, έδρα του δήμου Γρεβενών και πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Γρεβενών στην δυτική Μακεδονία.[2][3] Το υψόμετρο στην πλατεία των Γρεβενών είναι 535μ.

Γρεβενά
Πλατεία Αιμιλιανού Γρεβενών.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Γρεβενά
40°5′6″N 21°25′39″E
2011 Dimos Grevenon.png
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Γρεβενών
Γεωγραφική υπαγωγήΠεριφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
Υψόμετρο530 μέτρο
Πληθυσμός13 137 (2011 και 2011)[1]
Ταχ. κωδ.511 00
Τηλ. κωδ.24620
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)
ΙστότοποςΕπίσημος ιστότοπος
Commons page Σχετικά πολυμέσα
Καποδιστριακός Δήμος Γρεβενών (1999-2010)
Καλλικρατικός Δήμος Γρεβενών, ο μεγαλύτερος σε έκταση της Ελλάδας (2011-σήμερα)
Η κεντρική πλατεία Μητροπολίτη Αιμιλιανού των Γρεβενών.

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Η πόλη των Γρεβενών χτίστηκε ακριβώς πλάι στις θέσεις δυο αρχαίων-ρωμαϊκών οικισμών, από τους οποίους ο ένας βρισκόταν δυτικά (στο ύψωμα «Μπούσιου μύλος») και ο άλλος ανατολικά (στη ράχη «Άγιος Αθανάσιος») από τα τελευταία σπίτια της σημερινής πόλης[4]. Επίσης, λείψανα ενός άλλου αρχαίου οικισμού, με διάρκεια ζωής από τα προϊστορικά ως τα ρωμαϊκά χρόνια, επισημάνθηκαν στο ύψωμα «Τούμπα», που βρίσκεται σε απόσταση μόλις τριών χιλιομέτρων βόρεια από τα Γρεβενά[5]. Κομμάτι της αρχαίας Ελιμείας και κοιτίδα των Δωριέων, η περιοχή διέγραψε δημιουργική πορεία έντονης πολιτιστικής, κοινωνικής και ιστορικής ζωής. Τα Γρεβενά αναφέρονται για πρώτη φορά σε κείμενο την εποχή του Βυζαντίου με το όνομα Γριβάνα από τον Κωνσταντίνο τον Πορφυρογέννητο (905 – 953). Το όνομα συναντιέται σε γραπτές και προφορικές πηγές με τις παραλλαγές «Γραιβινό», «Γρεβενός», «Γρεβυνόν», «Γκρεμπενίτζ», «Γρεβαινά», «Γρεβαινό» κλπ. Το πιθανό είναι η τοπωνυμία να είναι λατινικής προέλευσης, καθώς στη λατινική γλώσσα υπάρχει η λέξη gravis = δυσχερής, απότομος, τραχύς και το επίρρημα grave με παραπλήσιες έννοιες.Την περίοδο της τουρκοκρατίας, υπήρξε αρματολίκι και αναφέρεται το 1537 ως ένα από τα πέντε στα οποία χωριζόταν η Μακεδονία κάτω από τον Αξιό ποταμό[2].

Στα κρίσιμα χρόνια μετά τον Μακεδονικό Αγώνα σημαντικό ρόλο για τον Ελληνισμό διαδραμάτισε ο Μικρασιάτης Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμιλιανός ο οποίος μαρτύρησε σε ηλικία 34 ετών στις 30 Σεπτεμβρίου 1911 από κομιτατζήδες και ρουμανίζοντες.[6].

Το 1922 μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Γρεβενών Μικρασιάτες και Θρακιώτες πρόσφυγες.[7] Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και ο Κωνσταντίνος Ταλιαδούρης Θρακιώτης - από τον Σκοπό Ανατολικής Θράκης - ο οποίος αργότερα ως υπουργός Βορείου Ελλάδος της Κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου 1964 ενήργησε ώστε να επιτευχθεί η ίδρυση αυτοτελούς Νομού Γρεβενών με νόμο τον Οκτώβριο του 1964.

ΠεριγραφήΕπεξεργασία

Στα Γρεβενά υπάρχουν δύο κεντρικές πλατείες, η πλατεία Αιμιλιανού με τα κανόνια και η πλατεία του Ρολογιού, ενωμένες με έναν πεζόδρομο. Πρωταγωνιστής τα μανιτάρια, που έβαλε στη ζωή των Γρεβενών ο πρωτοπόρος ερευνητής Γιώργος Κωνσταντινίδης, το δείχνουν και τα μανιταροαγάλματα σε όλη την πόλη, και ένα εστιατόριο αφιερωμένο στα μανιτάρια και η εξοικείωση των κατοίκων με το σπορ της μανιταροσυλλογής και τα μαγαζιά που πουλούν πολύ καλά προϊόντα μανιταριών αποξηραμένα και διάφορα σκευάσματα –σάλτσες, ζυμαρικά, ακόμα και λικέρ και γλυκά του κουταλιού[8].

Επιπρόσθετα, στο νομό υπάρχει και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας (6ο χλμ Παλαιάς Ε.Ο, Γρεβενά) στο οποίο περιλαμβάνονται τα τμήματα 1. Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας 2. Διοίκηση Επιχειρήσεων (ΠΣΔ) 3. Διοίκηση Επιχειρήσεων

Από τους πιο ορεινούς νομούς της χώρας, τα Γρεβενά φιλοξενούν ένα μεγάλο τμήμα του «Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου» με βουνά όπως η θρυλική Πίνδος και κοιλάδες σαν την προστατευόμενη Βάλια Κάλντα με τα απέραντα δάση βελανιδιάς, ποτάμια και παραπόταμους, λίμνες και μοναδικούς γεωλογικούς σχηματισμούς[9].

Τα Γρεβενά βρίσκονται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας, στο δυτικό λεκανοπέδιο του ποταμού Αλιάκμονα, βόρεια του μεγαλύτερου παραπόταμού του Βενέτικο. σε υψόμετρο 530 μέτρα[2]. Έχει πληθυσμό 13.137 κατοίκων, σύμφωνα με την απογραφή του 2011[10]. Διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις γίνονται το καλοκαίρι, ενώ λαμβάνουν χώρα και διάφορα τοπικά έθιμα όπως τα "Ανακατωσάρια" και η "Γκαμήλα" την Κυριακή της Αποκριάς[11]. Το Νοέμβριο του 2007 ανακηρύχθηκε επίσημα "Πόλη των Μανιταριών".[12]

Την τελευταία δεκαετία τα Γρεβενά ακολουθούν αναπτυξιακή πορεία, έχουν αποκτήσει μεγάλα έργα υποδομής δίνοντας έμφαση στον ορεινό όγκο του νομού με τα πυκνά δάση και τα αλπικά τοπία, έχουν αναπτύξει ποικίλες πολιτιστικές δράσεις και έχουν κατορθώσει να αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ορεινούς πόλους έλξης τουριστών κυρίως κατά τη διάρκεια του χειμώνα.[εκκρεμεί παραπομπή]

Η πόλη των Γρεβενών απέχει 432 χιλιόμετρα από την Αθήνα (μέσω Τρικάλων), 164 χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη (μέσω Βέροιας) και 98 χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα[13].

Η πρόσβαση από όλη τη Βόρεια Ελλάδα είναι δυνατή μέσω της Εγνατίας Οδού, ενώ για τις περιοχές νότια της Θεσσαλίας η πρόσβαση γίνεται μέσω Τρικάλων ή Λάρισας. Το 2024 όταν ολοκληρωθεί ο Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας θα ενώνεται η πόλη απευθείας με την Αθήνα καθώς και με όλη την κεντρική και δυτική Θεσσαλία.

ΠληθυσμόςΕπεξεργασία

Ιστορική εξέλιξη πληθυσμού των Γρεβενών[14]
Έτος Πληθυσμός
1940 4.392 _
1951 5.191 18,2
1961 7.347 41,5
1971 8.383 14,1
1981 7.739 -7,7
1991 10.787 39,4
2001 12.037 11,6
2011 [15] 13.374 11,1

ΓρεβενιώτεςΕπεξεργασία

Αθλητικοί ΣύλλογοιΕπεξεργασία

Ο Πυρσός Γρεβενών[21] στο ποδόσφαιρο, ο Πρωτέας[22] στο μπάσκετ και ο Γυμναστικός[23] στο βόλεϊ έχουν προσφέρει τις μεγαλύτερες επιτυχίες σε Εθνικές Κατηγορίες για το νομό Γρεβενών.

Αθλητικοί Σύλλογοι που δραστηριοποιούνται στο νομό Γρεβενών (όσοι είναι ενεργοί το 2015):

  • Πυρσός Γρεβενών (ποδόσφαιρο)
  • Πρωτέας Γρεβενών (μπάσκετ)
  • Γυμναστικός Σύλλογος Γρεβενών (βόλεϊ και στίβος)
  • Γυμναστική Ένωση Γρεβενών (στίβος)
  • Αθλητικός Σύλλογος Γρεβενών ΕΛΙΜΕΙΑ (κολύμβηση)

και ακόμη 10-15 σύλλογοι που αγωνίζονται στα τοπικά πρωταθλήματα ποδοσφαίρου της ΕΠΣ Γρεβενών.

Επίσης στο Δήμο Δεσκάτης δραστηριοποιούνται οι:

  • Ποδοσφαιρικός Όμιλος Καμβουνιακός Δεσκάτης (ποδόσφαιρο)
  • Γυμναστικός Σύλλογος Δεσκάτης (βόλεϊ και στίβος)

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011». (Ελληνικά) Ελληνική απογραφή 2011. Ελληνική Στατιστική Αρχή. 1  Μαΐου 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 177, τομ.9. 
  3. «Γεωγραφική Αρμοδιότητα | Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας». Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας. http://www.pdm.gov.gr/periferia/chorika-oria/geografiki-armodiotita/. Ανακτήθηκε στις 2018-10-19. 
  4. [1] Αρχειοθετήθηκε 2017-04-24 στο Wayback Machine. Δημήτρης Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (Έκδοση της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), σ. 84. ISBN 960-7265-01-7.
  5. [2] Αρχειοθετήθηκε 2017-04-24 στο Wayback Machine. Δημήτρης Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της Μακεδονίας, ό. π., σ. 84. ISBN 960-7265-01-7.
  6. Αιμιλιανός Λαζαρίδης: Ο Μικρασιάτης επίσκοπος και μάρτυρας της Μακεδονίας
  7. «Ηρθαν οι “πρόσφυγγες” να πάρουν το ψωμί μας», 25.09.2016, Σταύρος Μαλαγκονιάρης, efsyn.gr
  8. «Γρεβενά: Η πόλη των μανιταριών και της έντονης δράσης». Greece@Russia. 2016-03-18. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2018-08-22. https://web.archive.org/web/20180822060626/http://www.elru2016.gr/el/content/grevena-i-poli-ton-manitarion-kai-tis-entonis-drasis. Ανακτήθηκε στις 2018-10-19. 
  9. «Γεωγραφία-Περιβάλλον». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2018-10-21. https://web.archive.org/web/20181021161535/http://www.visitwestmacedonia.gr/el/geografia-periballon-grevena. Ανακτήθηκε στις 2018-10-19. 
  10. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10549 (σελ. 75 του pdf)
  11. «Γιορτές, Πανηγύρια». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2018-10-08. https://web.archive.org/web/20181008053443/http://www.visitwestmacedonia.gr/el/ethima-panigiria-grevena. Ανακτήθηκε στις 2018-10-19. 
  12. Καθημερινή[νεκρός σύνδεσμος]
  13. «Οδηγικές χιλιομετρικές αποστάσεις μεταξύ πόλεων - apostaseis.gr». www.apostaseis.gr. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2018. 
  14. http://dlib.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/categoryyears?p_cat=10007862&p_topic=10007862
  15. «Αρχειοθετημένο αντίγραφο» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2013. 
  16. «Οι εις τα μητρώα των αγωνιστών του 1821, αναγραφόμενοι Μακεδόνες, Γεώργιος Χ. Χιονίδης, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 17 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2011. 
  17. Γεωργίου Πετσίβα (επιμέλεια), Ιωάννη Καραβίτη, Ο Μακεδονικός Αγών, Αθήνα 1994, τόμος Α΄, σσ. 360,382
  18. Αρχείο Διεύθυνσης Εφέδρων Πολεμιστών, Αγωνιστών, Θυμάτων, Αναπήρων, Αρχείο Μακεδονικού Αγώνα, φ. Ζ-119
  19. Α. Ανεστόπουλος, Ο Μακεδονικός Αγών 1903-1908, τόμος Β΄, Θεσσαλονίκη 1969, σ. 115
  20. Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, επιστημονική επιμέλεια Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008
  21. «Απαιτείται έλεγχος ασφάλειας». www.facebook.com. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2016. 
  22. «Απαιτείται έλεγχος ασφάλειας». www.facebook.com. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2016. 
  23. «Απαιτείται έλεγχος ασφάλειας». www.facebook.com. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2016. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία