Άνοιγμα κυρίου μενού

Η Φιλυριά (πρώην Λιμπάχοβο) είναι χωριό του Δήμου Παιονίας της περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς και έδρα της ομώνυμης Κοινότητας. Είναι κτισμένο στους πρόποδες της ανατολικής πλαγιάς του όρους Πάικου σε υψόμετρο 164 μέτρων και έχει 279 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Βρίσκεται σε απόσταση 6 χλμ. από την Γουμένισσα,15 χλμ. από τα Γιαννιτσά, 25 χλμ. από το Πολύκαστρο και 48 χλμ. από το Κιλκίς. Οι κάτοικοί του είναι μείγμα γηγενών Μακεδόνων, Σαρακατσάνων και απογόνων προσφύγων, από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Ρωμυλία, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν μετά το 1923. Σήμερα, έχουν έντονη πολιτιστική δράση μέσω του πολιτιστικού συλλόγου "Η Φιλυριά".

Φιλυριά Κιλκίς
Libahovo Filarea Greece.JPG
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Φιλυριά Κιλκίς
40°54′0″N 22°28′39″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Παιονίας
Πληθυσμός246 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Πίνακας περιεχομένων

ΓεωγραφίαΕπεξεργασία

Η Φιλυριά είναι κτισμένη στους πρόποδες της ανατολικής πλαγιάς του όρους Πάικο σε υψόμετρο 264 μέτρα. Στα ανατολικά βρίσκεται ο παραπόταμος του Αξιού, Πλατανόρεμα ή Ξεροπόταμος που πηγάζει από το Πάικο. Σε απόσταση 6 χλμ. βρίσκεται η κωμόπολη Γουμένισσα. Το χωριό είναι σχετικά πεδινό. Γι αυτό η κύρια ασχολία είναι η γεωργία, οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως την αμπελουργία και την καλλιέργεια δημητριακών.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Το χωριό αναφέρεται από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Οι κάτοικοί του ήταν Χριστιανοί, πολλοί εκ των οποίων προσχώρησαν στη βουλγαρική Εξαρχία, στις αρχές του 20ού αιώνα. Η παλιά ονομασία του χωριού ήταν Λιμπάοβο ή Λιπάχοβο. Το 1900 ζούσαν 145 χριστιανοί, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν Εξαρχικοί.

Το χωριό απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς στις 23 Οκτωβρίου 1912, κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού πολέμου, όταν εισήλθε ο Ελληνικός στρατός.

Το 1923 με τις ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος, Βουλγαρίας και Τουρκίας, ο ελληνόφωνος πληθυσμός ενισχύθηκε από πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Ρωμυλία. Το 1928 το χωριό κατοικήθηκε από 64 προσφυγικές οικογένειες και είχε 234 κατοίκους.

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο,η Φιλυριά ήταν υπό γερμανική κατοχή από τον Απρίλιο του 1941 έως τον Οκτώβριο του 1944. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, ακολούθησε μετανάστευση στις ΗΠΑ, Αυστραλία, Δυτική Γερμανία καθώς και εσωτερική μετανάστευση στη Θεσσαλονίκη και Αθήνα.

ΕκκλησίεςΕπεξεργασία

Αξιοπρόσεκτες είναι οι δύο εκκλησίες του οικισμού. Η μικρή εκκλησία Αγίας Κυριακής είναι κτισμένη πάνω σε λόφο με βελανιδιές, σε ρυθμό βασιλικής, από το 1864. Η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής είναι κτισμένη με πέτρα στην ομορφότερη πλαγιά του οικισμού. Στην γιορτή της ενορίας γίνεται το τοπικό πανηγύρι.

Ιερός Ναός Αγίας ΚυριακήςΕπεξεργασία

Στο δυτικό άκρο του δημοτικού διαμερίσματος Φιλυριάς, του δήμου Παιονίας, βρίσκεται ο ναός της Αγίας Κυριακής. Ο ναός ανεγέρθηκε στο πρώτο μισό του 19 αιώνα. Πρόκειται για τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με μέγιστες εσωτερικές διαστάσεις 7,60 μ. Χ 1,310 μ. περίπου. Ο ναός κάηκε το 1928 και καταστράφηκαν όλες οι ξύλινες κατασκευές του. Έτσι χάθηκαν οι στοές στη νότια πλευρά, ο νάρθηκας και το υπερώο στα δυτικά, οι κίονες και οι ξύλινες οροφές, καθώς και ο ξυλόγλυπτος εξοπλισμός του ναού. Οι κόγχες της προθέσεως και του διακονικού εγγράφονται στο πάχος του αναταλικού τοίχου, ενώ στο βόρειο τοίχου βρίσκεται το θαλασσίδιο. Η κόγχη του ιερού εσωτερικά είναι ημικυκλική, ενώ εξωτερικά είναι πολύπλευρη. Ο ναός έχει δύο εισόδους, μία στο νότο για τον κύριο ναό και μία στα δυτικά. Στο νότιο θύρωμα διαμορφωνόταν υπέρθυρο προσκυνητάρι και έχει διασωθεί η λίθινη πλάκα με ίχνη της τοιχογραφίας με την τιμώμενη Αγία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξωτερική διαμόρφωση της αψίδας του ιερού με τυφλά αψιδώματα, καθώς και το λαξευτό πώρινο γείσο που περιτρέχει το ναό. Σήμερα στο ναό έχει πλήρως ανακατασκευασθεί η ξύλινη στέγη του. Ο ναός βρίσκεται σε χρήση και ανήκει στην μητροπολιτική περιφέρεια Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου. Ως κηρυγμένο μνημείο, από το 1987, εποπτεύεται από το ΥΠ.ΠΟ./9η ΕΒΑ.

ΠολιτισμόςΕπεξεργασία

Σύλλογος Ρίζες ίδρυση Δραστηριότητα Τόπος
Η Φιλυριά Πόντος 1978 Παραδοσιακό χορευτικό συγκρότημα Φιλυριά

ΑθλητισμόςΕπεξεργασία

Σύλλογος Άθλημα Κατηγορία Έδρα
Κεραυνός Φιλυριάς Ποδόσφαιρο Γ'Ερασιτεχνική Στάδιο Φιλυριάς

ΠληθυσμόςΕπεξεργασία

έτος κάτοικοι
1900 145
1905 176
1910 128
1928 234
1981 716
1991 304
2001 279
2011 246

ΠηγέςΕπεξεργασία

Η Φιλυριά (πρώην Λιμπάχοβο) είναι χωριό του Δήμου Παιονίας της περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς και έδρα της ομώνυμης Κοινότητας. Είναι κτισμένο στους πρόποδες της ανατολικής πλαγιάς του όρους Πάικου σε υψόμετρο 164 μέτρων και έχει 279 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Βρίσκεται σε απόσταση 6 χλμ. από την Γουμένισσα,15 χλμ. από τα Γιαννιτσά, 25 χλμ. από το Πολύκαστρο και 48 χλμ. από το Κιλκίς. Οι κάτοικοί του είναι μείγμα Σαρακατσάνων και απογόνων προσφύγων, από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Ρωμυλία, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν μετά το 1923. Σήμερα, έχουν έντονη πολιτιστική δράση μέσω του πολιτιστικού συλλόγου "Η Φιλυριά".