Λεβ Γιάσιν

Σοβιετικός ποδοσφαιριστής

Ο Λεβ Ιβάνοβιτς Γιάσιν (ρωσικά: Лев Ива́нович Я́шин‎‎, 22 Οκτωβρίου 1929 – 20 Μαρτίου 1990) ήταν Σοβιετικός ποδοσφαιριστής που αγωνιζόταν στη θέση του τερματοφύλακα. Θεωρούμενος ως ο καλύτερος στην θέση του όλων των εποχών,[1][2][3][4] ψηφίστηκε ως ο κορυφαίος από τη Διεθνή Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής Ποδοσφαίρου (IFFHS), τόσο του 20ού αιώνα, όσο και όλων των εποχών το 2021.[5][6] Ψηφίστηκε 10ος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα και ο μόνος τερματοφύλακας σε ειδική ψηφοφορία μεταξύ των νικητών της Χρυσής Μπάλας που διοργάνωσε το γαλλικό περιοδικό France Football το 1999.[7]

Λεβ Γιάσιν

1966
Προσωπικές πληροφορίες
Πλήρες όνομαΛεβ Ιβάνοβιτς Γιάσιν
Ημερ. γέννησης22 Οκτωβρίου 1929
Τόπος γέννησηςΜόσχα, Σοβιετική Ένωση
Ημερ. θανάτου20 Μαρτίου 1990 (60 ετών)
Τόπος θανάτουΜόσχα, Σοβιετική Ένωση
Ύψος1,89 μ.
ΘέσηΤερματοφύλακας
Ομάδες νέων
1949–1950ΦΚ Ντιναμό Μόσχας
Επαγγελματική καριέρα*
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1950–1970ΦΚ Ντιναμό Μόσχας358(1)
Εθνική ομάδα
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1954–1967ΕΣΣΔ78(0)
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Έφερε επανάσταση στη θέση του τερματοφύλακα επιβάλλοντας την εξουσία του σε ολόκληρη την άμυνα. Με φωνητική παρουσία στο τέρμα, κατεύθυνε τους αμυντικούς του, απομακρύνονταν από την εστία για να κόψει σέντρες και επίσης έβγαινε έξω για να ανακόψει επιθετικούς, που έγιναν σε μια στιγμή που οι τερματοφύλακες αγωνιζόνταν τα 90 λεπτά όρθιοι.[2][8] Οι εμφανίσεις του έκαναν ανεξίτηλη εντύπωση στο παγκόσμιο κοινό στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958, το πρώτο που μεταδόθηκε διεθνώς. Είναι ο μόνος τερματοφύλακας που έχει κερδίσει το βραβείο της Χρυσής Μπάλας.[9] Το 2011 ήταν ο πρώτος τερματοφύλακας που έγινε μέλος και από τα 15 πρώτα μέλη που εισήχθησαν στην Αίθουσα Φήμης του Ποδοσφαίρου (Salón de la Fama del Fútbol) στην Πατσούκα, της πολιτείας Ιδάλγο του Μεξικού.[10][11]

Βιογραφία Επεξεργασία

Πρώτα χρόνια Επεξεργασία

Ο Γιασίν γεννήθηκε στη Μόσχα σε οικογένεια βιομηχανικών εργατών. Ήταν μόλις 12 ετών όταν το καλοκαίρι του 1942 κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, άρχισε να δουλεύει ως βοηθός σε εργαστήριο μετάλλου.[12] Τα παιδικά του χρόνια ήταν φτωχικά με το Δευτέρο Παγκόσμιο Πόλεμο να έχει ξεσπάσει και η οικογένειά του μετακόμισε στο Ουλιάνοβσκ, 800 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Η πόλη είχε επιλεγεί από το εργοστάσιο πυρομαχικών για την ανακατασκευή του στο οποίο εργάστηκε ο πατέρας του, ενώ η μητέρα του είχε αποβιώσει όταν ο Λεβ ήταν έξι ετών. Αργότερα και ο ίδιος δούλεψε στην ίδια μονάδα, αρχικά βοηθώντας στην εκφόρτωση βαγονιών.[13][14] Το 1944 επέστρεψε στη Μόσχα, αλλά η ρουτίνα του εργοστασίου συνεχίστηκε.[15]

Από την παιδική του ηλικία αγάπησε το ποδόσφαιρο. Δεν είχε πραγματική μπάλα, έτσι την έφτιαχναν από κουρέλια δεμένα με σχοινιά. Ξεκίνησε ως τερματοφύλακας χόκεϊ επί πάγου στην ομάδα του εργοστασίου, κερδίζοντας μάλιστα και ένα πρωτάθλημα.[8] Χάρη στο χόκεϊ όξυνε την αντίληψη των ματιών του, αποκτώντας αντανακλαστική ταχύτητα που αργότερα μετέφερε στο ποδόσφαιρο. Οι αγώνες του Κυπέλλου της Σοβιετικής Ένωσης του 1944, του πρώτου μεταπολεμικού τουρνουά ποδοσφαίρου, του έκαναν μεγάλη εντύπωση και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, άρχισε να παίζει ποδόσφαιρο - παίζοντας για την ομάδα νέων του εργοστασίου. Στα 17 έπρεπε να αντικαταστήσει τον τερματοφύλακα της ομάδας ποδοσφαίρου, κάνοντας τα πρώτα του βήματα στο άθλημα.[16][17]

Καριέρα σε συλλόγους Επεξεργασία

Το 1949 προσχώρησε στην ομάδα νέων της Ντιναμό Μόσχας που σχετίζεται με το σοβιετικό υπουργείο αστυνομίας και ασφάλειας, στην οποία συνέχισε σε ολόκληρη την καριέρα του. Αρχικά ήταν αναπληρωματικός και αγωνίζονταν ευκαιριακά. Σε μια περιοδεία φιλικών το 1950 στον Καύκασο δέχθηκε ανεπίτρεπτα γκολ. Στις 2 Ιουλίου 1950, σε έναν αγώνα εναντίον της Σπαρτάκ Μόσχας, ο πρώτος τερματοφύλακας τραυματίστηκε και ο δεύτερος τερματοφύλακας είχε αποχωρήσει την προηγούμενη μέρα λόγω ασθένειας και ως εκ τούτου ο Λεβ Γιασίν έπαιξε για την πρώτη ομάδα για πρώτη φορά. Έκανε ένα παρόμοιο λάθος, που οδήγησε στο γκολ των αντιπάλων στο ισόπαλο 1–1. Ο αγώνας έληξε ισόπαλος. Ωστόσο, ο Γιασίν εμφανίστηκε στο αρχικό σχήμα στο επόμενο παιχνίδι πρωταθλήματος με την Ντιναμό Τιφλίδας, θεωρήθηκε υπεύθυνος για την ήττα της ομάδας δεχόμενος πέντε γκολ και έτσι παρέμεινε στον πάγκο για περίπου τέσσερα χρόνια. Η απογοήτευση του ήταν μεγάλη σε σημείο που σκόπευε να εγκαταλείψει το ποδόσφαιρο προτιμώντας το χόκεϊ, όπου συνέχιζε με επιτυχία.[16][18]

Το 1953 ο τραυματισμός του βασικού τερματοφύλακα της ομάδας και της Εθνικής τον έφερε στο προσκήνιο. Έκανε το ντεμπούτο του στις 2 Μαΐου σε νικηφόρο αγώνα της ομάδας του αφήνοντας υποσχέσεις με αποτέλεσμα τη γρήγορη καθιέρωση. Στη πρώτη του χρονιά η ομάδα ήταν τέταρτη στο πρωτάθλημα, κατέκτησε όμως το Κύπελλο της ΕΣΣΔ, το πρώτο από τα τρία της καριέρας του. Η επόμενη χρονιά ήταν από τις καλύτερες στην καριέρα του κατακτώντας το πρώτο πρωτάθλημα από τα πέντε της σταδιοδρομίας του.[14][19] Στο ντεμπούτο του, ένα φιλικό, δέχθηκε ένα γκολ που σημείωσε ο αντίπαλος τερματοφύλακας. Ήταν κάτι που θα έπρεπε να αποφύγει ακόμη και σε αυτό το πρώιμο στάδιο. Εμφανίστηκε μόνο σε άλλες δύο περιπτώσεις εκείνη τη σεζόν, και οι δύο στο πρωτάθλημα.[20][21] Σταδιακά στη Ντιναμό απέδειξε το εκπληκτικό ταλέντο του και αυτό τον οδήγησε στην Εθνική όπου από εκεί τον έμαθε και ο υπόλοιπος κόσμος. Το 1962 οι εμφανίσεις του στο Παγκόσμιο Κύπελλο και ο αποκλεισμός από τη γηπεδούχο Χιλή έτυχαν αρνητικής κριτικής από τους φιλάθλους της πατρίδας του. Όμως, στο πρωτάθλημα της Σοβιετικής Ένωσης του 1963 δέχθηκε μόνο 7 γκολ σε 27 αγώνες, γεγονός που τον οδήγησε στην κατάκτηση της Χρυσής Μπάλας εκείνη τη χρονιά.[9][13]

Σε 358 αγώνες πρωταθλήματος δε δέχθηκε γκολ στα 204, ενώ απέκρουσε συνολικά τουλάχιστον 150 πέναλτι,[3][14] αριθμός που παραμένει ακατάρριπτο ρεκόρ στην ποδοσφαιρική ιστορία.[22] Ήταν γνωστός για τον αθλητικότητά του, την άριστη θέση, το υψηλό του ανάστημα, την ανδρεία, την επιβλητική παρουσία του απέναντι στους αντίπαλους και το ακροβατικά αντανακλαστικά. Ήταν ο πρώτος τερματοφύλακας που χρησιμοποίησε τις γροθιές του στην αντιμετώπιση των υψηλών αντιπάλων προσπαθειών. Όμως το βασικό του πλεονέκτημα ήταν η ικανότητα να προβλέπει τις ενέργειες του αντιπάλου και να παίρνει τη σωστή θέση εκ των προτέρων στο τέρμα. Έφερε επανάσταση στη θέση του τερματοφύλακα επιβάλλοντας την εξουσία του σε ολόκληρη την άμυνα. Με τη φωνητική του παρουσία στον κίνδυνο ενός γκολ, έδινε εντολές στους αμυντικούς του, έβγαινε από τη γραμμή του για να αναχαιτίσει επιτιθέμενους.[23][24][25] Ήταν ο πρώτος τερματοφύλακας που απομακρυνόταν της εστίας του για να βοηθήσει και την ανάπτυξη του παιχνιδιού της ομάδας του, γεγονός που τον ανήγαγε σε πρωτοπόρο και από τους επιδραστικους στην ιστορία του αθλήματος.[26][27][28]

Ο Γιασίν συνήθιζε να αγωνίζεται με μαύρη εμφάνιση και μαύρα γάντια και «σκέπαζε» την εστία του με τις τοποθετήσεις και τις αλτικές του ικανότητες, ενώ συνήθιζε να αγωνίζεται με μαύρη εμφάνιση και μαύρα γάντια. Από αυτά του έδωσαν παρατσούκλια όπως «μαύρη αράχνη», «μαύρο χταπόδι», «μαύρος πάνθηρας» κ.ά.[19][26][20]

Διεθνής καριέρα Επεξεργασία

Αγωνίστηκε για πρώτη φορά με την Εθνική της Σοβιετικής Ένωσης το 1954. Το 1956 κέρδισε στους Ολυμπιακούς Αγώνες το χρυσό μετάλλιο δεχόμενος δύο γκολ σε πέντε αγώνες (πέμπτος στην ψηφοφορία της Χρυσής Μπάλας εκείνη τη χρονιά[29]), ενώ είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1960, πραγματοποιωντας ένα από τα καλύτερα παιχνίδια στην καριέρα του στον τελικό με την Γιουγκοσλαβία (2–1).[30][31][32]

Σαν μέλος της ομάδας της Σοβιετικής Ένωσης πήρε μέρος στη διοργάνωση Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958, όπου αποκλείστηκε στον προημιτελικό από τη Σουηδία έχοντας πραγματοποιήσει εξαιρετικές εμφανίσεις. Το 1962 στη διοργάνωση της Χιλής, η Σοβιετική Ένωση φαίνονταν ότι θα πρωταγωνιστούσε όντας πρωταθλήτρια Ευρώπης αλλά η απόδοση του σπουδαίου τερματοφύλακα της ήταν κάτι παραπάνω από μέτρια. Στην πρώτη φάση ένας άγνωστος Κολομβιανός πέτυχε γκολ, ενώ στη συνέχεια αποκλείστηκε στα προημιτελικά κόντρα στη Χιλή με δύο γκολ που δέχθηκε έξω από την περιοχή στα οποία φαινόταν ότι θα μπορούσε να έχει κάνει πολύ περισσότερα.[16][26][33] Το 1966 στη διοργάνωση της Αγγλίας ήταν στην τέταρτη θέση και το 1970 στη διοργάνωση του Μεξικού ήταν 40 ετών και ο ρόλος του ήταν πιο πολύ αυτός του βοηθού προπονητή παρά του παίκτη, μιας και ήταν η τρίτη επιλογή της ομάδας ως τερματοφύλακας.[15][34] Συνολικά συμμετείχε σε 13 αγώνες Παγκοσμίου Κυπέλλου και δέχθηκε 17 γκολ (τέσσερα παιχνίδια χωρίς να δεχθεί γκολ).[35][36]

Κλείνοντας τη διεθνή του σταδιοδρομία είχε 78 συμμετοχές έχοντας δεχθεί 70 τέρματα. Το τελευταίο του παιχνίδι το έδωσε το 1971 με τη Ντιναμό Μόσχας απέναντι σε ομάδα επίλεκτων της στο Στάδιο Λουζνικί της Μόσχας (αποτέλεσμα 2–2). Σε αυτό το παιχνίδι παρευρέθησαν πάνω από 100.000 θεατές για να τον δουν να αγωνίζεται για τελευταία φορά. Μερικοί από τους παίκτες που τον τίμησαν σε αυτό το παιχνίδι του ήταν οι Πελέ, Εουσέμπιο, Γκερντ Μίλερ και Φραντς Μπεκενμπάουερ.[17][30] Ο Πελέ τον θεωρούσε το «για πάντα νούμερο ένα».[37] Μία από τις καλύτερες εμφανίσεις του έκανε το 1963 ως μέλος της «επίλεκτης ενδεκάδας κόσμου» απέναντι στην Εθνική Γαλλίας στο Παρκ ντε Πρενς, καθώς έκανε εντυπωσιακές αποκρούσεις. Το 1963 έγινε ο πρώτος και μοναδικός τερματοφύλακας στον κόσμο που κέρδισε το βραβείο του καλύτερου Ευρωπαίου ποδοσφαιριστή.[9][38] Στις 23 Οκτωβρίου 1963 συμμετείχε ως μέλος της Μικτής Κόσμου στον αγώνα απέναντι στην Εθνικής Αγγλίας για τον εορτασμό των 100 χρόνων της αγγλικής ποδοσφαιρικής ιστορίας μαζί με τους Αλφρέδο Ντι Στέφανο, Φέρεντς Πούσκας, Ρεϊμόν Κοπά, Εουσέμπιο, Φρανσίσκο Χέντο, Ντζάλμα Σάντος, Γιόζεφ Μάζοπουστ, Ντένις Λόου, Ούβε Ζέελερ κα. Αγωνίστηκε μόνο στο πρώτο ημίχρονο λόγω τραυματισμού, χωρίς να δεχθεί γκολ (τελικό αποτέλεσμα 2–1 υπέρ των Άγγλων).[39][40] Επίσης, ήταν τερματοφύλακας της Μικτής Ευρώπης στον αγώνα προς τιμή του Στάνλεϊ Μάθιους στις 28 Απριλίου 1965.[41][42] Σύμφωνα με δημοσιεύματα των εφημερίδων, είχε πολύ καλή απόδοση χωρίς την οποία πιθανότατα η ομάδα του θα είχε χάσει.[43]

 
Σε αγώνα εναντίον της Αργεντινής το 1961

Συνολικά αγωνίστηκε σε 812 παιχνίδια στην καριέρα του από τους οποίους σε 480 δεν δέχθηκε γκολ. Μετά το τέλος της καριέρας του προπόνησε ομάδες σε μικρά πρωταθλήματα της Φινλανδίας.

Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση Επεξεργασία

Το διάστημα 1981–1989 ήταν Αντιπρόεδρος της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της ΕΣΣΔ. Το 1986 έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής που τιμήθηκε με την είσοδο του στο Ολυμπιακό Τάγμα (Silver Olympic Order), την ύψιστη αθλητική τιμή.[1][15][44] Δύο χρόνια αργότερα τιμήθηκε και από τη FIFA (ένας από τους πρώτους) με την ανώτατη διάκριση του αθλήματος, το Τάγμα Αξίας.[45] Το ένα του πόδι ακρωτηριάστηκε έπειτα από τραυματισμό στο γόνατο. Εξ αιτίας, όμως, επιπλοκών απεβίωσε το 1990. Στο γήπεδο της Ντιναμό ένα άγαλμά του διακοσμεί τον περιβάλλοντα χώρο.[46][47] Αγάλματά του υπάρχουν ακόμα στη Μόσχα και στο Ρίο ντε Τζανέιρο.[13]

Το 1994 επιλέχθηκε στην καλύτερη ομάδα όλων των εποχών του Παγκοσμίου Κυπέλλου.[7] Από τότε η FIFA ονόμασε το βραβείο για τον καλύτερο τερματοφύλακα του εκάστοτε Παγκοσμίου Κυπέλλου ως «Βραβείο Λεβ Γιάσιν» (Lev Yashin Award).[48] Το 1998 η FIFA τον εξέλεξε στην καλύτερη ενδεκάδα του 20ού αιώνα.[49][50] Το 2000 η Παγκόσμια Ομοσπονδία τον ανακήρυξε σε «Τερματοφύλακα του 20ού Αιώνα». Το 2003 επελέγη από τη Ρωσική Ποδοσφαιρική Ένωση ως ο «χρυσός παίκτης» της για τον εορτασμό των 50 χρόνων της ΟΥΕΦΑ.[51] Από το 2019 το γαλλικό περιοδικό France Football ονόμασε το ετήσιο βραβείο για τον κορυφαίο τερματοφύλακα του κόσμου με το όνομά του ( Yashin Trophy).[23]

Το 2018 ο Γκόρντον Μπανκς, ψηφισμένος ως δεύτερος καλύτερος του 20ού αιώνα από την IFFHS, δήλωσε ότι ο Γιασίν είναι ο καλύτερος τερματοφύλακας όλων των εποχών χωρίς αμφιβολία.[52]

Άλλα στοιχεία Επεξεργασία

  • Για γούρι έπαιρνε μαζί του δύο καπέλα σε κάθε αγώνα και το ένα το άφηνε πίσω από το τέρμα του ενώ το άλλο το φορούσε στο κεφάλι του
  • Αν και ήταν ιδιαιτέρα αθλητικός όταν ρωτήθηκε για το μυστικό της επιτυχίας του δήλωσε:«Ένα τσιγάρο για να καλμάρουν τα νεύρα και ένα ποτό για να σφίξουν οι μύες».

Τίτλοι Επεξεργασία

Ντιναμό Μόσχας

  • Πρωτάθλημα ΕΣΣΔ χόκεϊ επί πάγου : 1953
  • Πρωτάθλημα ΕΣΣΔ (5) : 1954, 1955, 1957, 1959, 1963
  • Κύπελλο ΕΣΣΔ (3) : 1953, 1957, 1970

Σοβιετική Ένωση

  • Ολυμπιακό χρυσό μετάλλιο : 1956
  • Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα : 1960

Ατομικές διακρίσεις Επεξεργασία

 
  • Ευρωπαίος Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς, Βραβείο «Χρυσή Μπάλα» (1963)
  • Καλύτερος τερματοφύλακας της ΕΣΣΔ (3) : 1960, 1963, 1966
  • Ευρωπαίος τερματοφύλακας της χρονιάς (με βάση την κατάταξη Ballon d'Or) (9) : 1956, 1957, 1959, 1960, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966
  • Καλύτερη Ομάδα Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος (2) : 1960, 1964
  • FIFA XI (2) : 1963, 1968
  • Καλύτερη Ομάδα όλων των εποχών στο Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA : 1994
  • FIFA Ομάδα-όνειρο Παγκοσμίων Κύπελλων : 2002
  • Παγκόσμια Ομάδα του 20ού αιώνα
  • IFFHS : Παγκόσμια Ομάδα του XXού αιώνα
  • IFFHS : Καλύτερος τερματοφύλακας του 20ού αιώνα
  • IFFHS legends
  • World Soccer περιοδικό World XI (4) : 1963, 1964, 1966, 1967
  • World Soccer περιοδικό : Καλύτεροι XI όλων των εποχών 2013
  • World Soccer περιοδικό : Οι 100 μεγαλύτεροι ποδοσφαιριστές του 20ού αιώνα
  • Καλύτερος Τερματοφύλακας του Αιώνα της FIFA, και μέλος της Ενδεκάδας (ΧΙ) του Αιώνα της FIFA (2000)
  • Χρυσός Παίκτης της Ρωσίας από την Ποδοσφαιρική Ένωση της Ρωσίας, ως ο πιο εξέχων παίκτης τους τα τελευταία 50 χρόνια (Νοέμβριος 2003) για τον εορτασμό του Ιωβηλαίου της UEFA
  • France Football : Ballon d'or Dream Team (2020)
  • IFFHS Παγκόσμια Ομάδα - Όνειρο Όλων των Εποχών : 2021
  • Χρυσό μετάλλιο «του σφυριού και του δρεπανιού» (αστέρι) του Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργατιάς μαζί με το Τάγμα του Λένιν (ισάξιο με το στρατιωτικό βραβείο «Ήρωας της ΕΣΣΔ») (1989)

Τιμές Επεξεργασία

  •   Τάγμα Αξίας της FIFA (Ordre du mérite de la FIFA) : 1984
  •   Ολυμπιακό Τάγμα (Olympic Order) : 1986
  •   Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας (Орден Трудового Красного Знамени) : 1957
  •   Τάγμα του Λένιν (Орден Ленина) : 1967

Παραπομπές Επεξεργασία

  1. 1,0 1,1 «IOC : Lev Yashin» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  2. 2,0 2,1 «FIFA : Lev Yashin, the impregnable Spider» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2020. 
  3. 3,0 3,1 «Encyclopædia Britannica : Lev Yashin». Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2020. 
  4. «The New York Times : On Team of All-Time Greats, Pelé Shines Brightest» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουνίου 2022. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2022. 
  5. «IFFHS XXth CENTURY (1901-2000) WORLD GOALKEEPER - LEV YASHIN NUMBER 1» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Δεκεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2022. 
  6. «IFFHS ALL TIME WORLD MEN'S DREAM TEAM» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  7. 7,0 7,1 «The Best x Players of the Century/All-Time» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023. 
  8. 8,0 8,1 «Lev Yashin: Russian Revolutionary» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαΐου 2014. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2014. 
  9. 9,0 9,1 9,2 « FRANCE FOOTBALL : PALMARÈS BALLON D'or 1963 - Lev Yachine» (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020. 
  10. «El Salón de la Fama ya tiene inquilinos» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2020. 
  11. «Hall of Fame of Soccer Mexico and World: World» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2021. 
  12. «Λεβ Γιασίν: Η «Μαύρη Αράχνη» του ποδοσφαίρου!». Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2020. 
  13. 13,0 13,1 13,2 «Ο Λεβ Γιασίν έπρεπε να πεθάνει προτού κατακτήσει την κορυφή». Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  14. 14,0 14,1 14,2 «Лев Яшин» (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  15. 15,0 15,1 15,2 «Лев Яшин» (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  16. 16,0 16,1 16,2 «¿Por qué Lev Yashin es tan famoso?» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Δεκεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2022. 
  17. 17,0 17,1 «Лев Иванович Яшин — биография» (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  18. «YASHIN Lev Ivanovich: nasce il portiere moderno» (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2021. 
  19. 19,0 19,1 «Λεβ Γιασίν». Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2022. 
  20. 20,0 20,1 «A tribute to Lev Yashin» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2018. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2020. 
  21. «Отец всех вратарей» (στα Ρωσικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2020. 
  22. «Best Players of the 1960s» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Φεβρουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2024. 
  23. 23,0 23,1 «Euros legends: Russia's Lev Yashin, the Ballon d'Or winning goalkeeper» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2022. 
  24. «Late Lev Yashin» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2021. 
  25. «UEFA : Casillas names his top ten No1s» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2020. 
  26. 26,0 26,1 26,2 «Yashin» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2020. 
  27. «Why many rank Lev Yashin as the greatest goalkeeper of all time» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουνίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2020. 
  28. «FOOTBALL GREATEST PLAYERS : Lev Yashin» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  29. «Why a Goalkeeper Will Never Win Another Ballon d'Or» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2023. 
  30. 30,0 30,1 «Lev Yashin Biography» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουλίου 2020. 
  31. «Λεβ Γιασίν, ο θρύλος της "μαύρης αράχνης"». Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2022. 
  32. «Brian Glanville's all-time European Championship XI» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2022. 
  33. «Lev Yashin: The Soviet Truant Who Became the Most Influential Goalkeeper in History» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2020. 
  34. «Pele, Messi, Moore: Could this be the greatest all-time World Cup XI?» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουλίου 2023. 
  35. «Λεβ Γιασίν: Η «μαύρη αράχνη» του ποδοσφαίρου». Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2020. 
  36. «Meet the Idols of the Football World Cup» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουνίου 2021. 
  37. «7 facts about Lev Yashin, the greatest football player in Russia's history» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2020. 
  38. «European Footballer of the Year ("Ballon d'Or")» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Ιουνίου 2023. 
  39. «England 2 - Rest of the World 1 - 1963» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020. 
  40. «Όταν η Αγγλία τίμησε ένα αιώνα ποδοσφαίρου!». Ανακτήθηκε στις 13 Ιουνίου 2020. 
  41. «RETRO FOOTBALL: THE INCREDIBLE TEAM SHEETS FOR SIR STANLEY MATTHEWS' FAREWELL TESTIMONIAL, 1965» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2020. 
  42. «Yashin, Puskas and Di Stefano: Stanley Matthews' testimonial line-up featured the greatest assembly of footballers ever» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαΐου 2023. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2023. 
  43. «FIFA MUSEUM : The farewell of the first Football Knight» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2023. 
  44. «Juan Antonio Samaranch, president of the International Olympic Committee» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2022. 
  45. «FIFA Order of Merit holders» (PDF) (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 2 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2022. 
  46. «Lev Yashin – The Greatest Ever 'Keeper» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2020. 
  47. «Ακρωτηριασμένος και νεκρός μόλις στα 60: Το θλιβερό τέλος του θρύλου Λεβ Γιασίν». Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022. 
  48. «Top World Cup goalkeepers» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020. 
  49. «World Team of the 20th Century» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2021. 
  50. «Η καλύτερη 11άδα του 20ού αιώνα». Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2021. 
  51. «UEFA : Golden Players take centre stage» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2007. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2020. 
  52. «The amazing story of former goalkeeper Lev Yashin, ex-Ballon d'Or winner, Order of Lenin recipient and saver of 151 penalties» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2020. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επεξεργασία