Άνοιγμα κυρίου μενού

Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας (Θεσσαλονίκη)

οδός στη Θεσσαλονίκη

Η Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας είναι ένας οδικός άξονας στη Θεσσαλονίκη. Ως άξονας αποτελεί φυσική συνέχεια της Λεωφόρου Εθνικής Αντιστάσεως στην Καλαμαριά. Διαθέτει τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας, εκ των οποία η μία αποκλειστικά για τα λεωφορεία και έχει κατεύθυνση προς τα δυτικά.

Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας (Θεσσαλονίκη)
Peel Queen Olga's Street.jpg
Ο Πύργος της Ευτυχίας μουΚόκκινοι Πύργοι) επί της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας
ΚατασκευαστήςΟθωμανική υπηρεσία οδοποιίας
ΣυντήρησηΔήμος Θεσσαλονίκης
Μήκος3.3 χιλ.
Πλάτος25 - 30 μ.
ΠεριοχήΚηφησιά, Ντεπώ (Άγιος Ελευθέριος), Ανάληψη (Εξοχές), Φάληρο
ΕκκίνησηΛεωφόρος Εθνικής Αντιστάσεως (Καλαμαριά-Συμβολή με οδό Αιγαίου)
ΤέλοςΛεωφόρος Βασιλέως Γεωργίου (Συμβολή με οδό Αγίας Τριάδος)
Εκκίνηση κατασκευής1860
Ολοκλήρωση1885
Η άποψη της Βασιλίσσης Όλγας το 1897 (πριν την επιχωμάτωση της Νέας παραλίας και της δημιουργίας της λεωφόρου Μεγάλου Αλεξάνδρου)
Η άποψη της Βασιλίσσης Όλγας το 1904
Η Κάζα Μπίανκα
Η Βίλλα Μορντώχ -πρώην Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης

ΙστορικάΕπεξεργασία

Πριν την απελευθέρωση και τον 'Α Παγκόσμιο πόλεμοΕπεξεργασία

Η εγκατάσταση των κατοίκων της Θεσσαλονίκης έξω από τα νοτιοανατολικά τείχη, χρονολογείται πριν από τα 1890.[1] Η κατεδάφιση του παραθαλάσσιου και των νοτιοδυτικών τειχών από τους Οθωμανούς χρονολογείται στην δεκαετία του 1860. Η ανατολική περιοχή, το 1885 είχε περισσότερους παράδρομους και μετρούσε μόλις 69 σπίτια και άφθονα χωράφια. Η περιοχή αναπτύχθηκε με γοργό ρυθμό. Η δόμηση συνεχίστηκε με την εγκατάσταση οικογενειών με ψηλό κυρίως εισόδημα, οι οποίες ανήκαν σε διάφορες εθνότητες. Παράλληλα όμως κατασκευάστηκαν και μικρότερα κτίρια μικροαστών, ή χαμηλών εισοδηματικά κοινωνικών τάξεων. Έτσι δημιουργείται η περιοχή των Εξοχών με την παράλληλη κατασκευή της λεωφόρου των Πύργων ή λεωφόρου Εξοχών (σημερινή Βασιλίσσης Όλγας). Οι εύποροι Θεσσαλονικείς κτίζουν τις επαύλεις τους στα διεθνή πρότυπα του εκλεκτισμού και υιοθετούν διαφορετικά χαρακτηριστικά που συμβολίζουν την εθνικότητα και τη θρησκεία τους. Αυτή είναι και η μοναδική διαφοροποίησή τους αφού στη συνοικία των εξοχών, για πρώτη φορά, οι άνθρωποι δε διαχωρίζονται βάσει εθνικότητας και θρησκείας, αλλά βάσει οικονομικής και κοινωνικής θέσης.[2]

Στην διάρκεια του μεσοπολέμουΕπεξεργασία

Μετά την απελευθέρωση, το 1912, οι μουσουλμάνοι εγκαταλείπουν τις επαύλεις τους, κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου τα κτίρια επιτάσσονται και στεγάζουν στρατιωτικές υπηρεσίες. Επίσης το κτιριακό δυναμικό της λεωφόρου συμπληρώθηκε από περιορισμένο αριθμό νέων κατασκευών, που συντάχθηκαν μορφολογικά με τα αρχιτεκτονικά ρεύματα της εποχής.[3] Παράλληλα, όμως, μεγάλο μέρος των επιβλητικών επαύλεων εγκαταλείφθηκε, λόγω της αποχώρησης των μουσουλμανικών και αρκετών εβραϊκών οικογενειών. Πολλά κτήρια χρησιμοποιήθηκαν μετά το 1922 για την στέγαση προσφύγων. Μέχρι την έναρξη του Β' Παγκοσμίου πολέμου η λεωφόρος αριθμούσε περίπου 100 επαύλεις.

Μέτα τον Β΄Παγκόσμιο ΠόλεμοΕπεξεργασία

Μετά την λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η εικόνα της λεωφόρου αλλάζει ριζικά και οριστικά. Ο δραματικός περιορισμός του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης είχε σαν αποτέλεσμα πολλά σπίτια να εγκαταλειφθούν, ενώ άλλα κτίρια επιτάχθηκαν. Σιγά σιγά η λεωφόρος χάνει την ευρωπαϊκή της αύρα, καθώς υποβαθμίζεται στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμό και την αύξηση του ποσοστού δόμησης αλλά και του θεσμού της αντιπαροχής. Το 1957 ξηλώνονται οι γραμμές του τραμ και το λιθόστρωτο, ο δρόμος ασφαλτοστρώνεται και μετατρέπεται σε λεωφόρο ταχείας κυκλοφορίας. Τις επόμενες δεκαετίες παράλληλα με την αύξηση του πληθυσμού στην ανατολική Θεσσαλονίκη και την Καλαμαριά ο δρόμος γίνεται σημαντικό εμπορικό κέντρο, καθώς συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό μικροεπιχειρήσεων και καταστημάτων. Πλέον η λεωφόρος είναι ένας από τους πιο σημαντικούς οδικούς άξονες της πόλης, καθώς εξυπηρετεί τους κατοίκους της Καλαμαριάς, της ανατολικής Θεσσαλονίκης και τους διερχόμενους από το αεροδρόμιο προς το κέντρο, ενώ αποτελεί (μαζί με την λεωφόρο Κωνσταντίνου Καραμανλή) τις δύο ανατολικές εισόδους της πόλης.

Τα αρχοντικά επί της λεωφόρουΕπεξεργασία

  • Βίλα Μπιάνκα: Βρίσκεται στην συμβολή με την Θεμιστοκλή Σοφούλη. Χτίσθηκε στο χρονικό διάστημα 1911-1913, χρησιμοποιήθηκε ως Ιταλικό Προξενείο στην Κατοχή, μεταπολεμικά μετατράπηκε σε νηπιαγωγείο και δημοτικό σχολείο, ενώ σήμερα φιλοξενεί την Δημοτική Πινακοθήκη της Θεσσαλονίκης.
  • Βίλλα Μορντώχ: Βρίσκεται στην συμβολή με την 25ης Μαρτίου. Η Βίλα Μορντώχ κατοικήθηκε από την οικογένεια Μορντώχ από το 1905 μέχρι το 1940. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε από το ΙΚΑ και, μέχρι πρόσφατα, λειτούργησε ως Δημοτική Πινακοθήκη της Θεσσαλονίκης. Από τις αρχές του 2013 στεγάζει τις υπηρεσίες του Ε' διαμερίσματος Θεσσαλονίκης και του Οργανισμού Ρυθμιστικού Θεσσαλονίκης.
  • Βίλα Χιρς Λεωφ.: Βρίσκεται επί της Βασιλίσσης Όλγας 144 στην περιοχή του Ντεπώ. Κατασκευάστηκε το 1900. Επί κατοχής στεγάστηκε εκεί η Γκεστάπο. Χαρακτηρίζεται ως στοιχειωμένο καθώς υπάρχουν πολλές μαρτυρίες ανθρώπων που τα βράδια ακούνε φωνές από το εσωτερικό του σπιτιού. Στεγάστηκε στο παρελθόν το Α’ Αστυνομικό Τμήμα της Ανατολικής Θεσσαλονίκης, ενώ σήμερα είναι ακατοίκητη και ετοιμόρροπη.

ΣυγκοινωνίαΕπεξεργασία

Το 1985 ξεκινάει η συγκοινωνιακή σύνδεση της λεωφόρου καθώς επεκτείνεται κατά μήκος της η γραμμή του τραμ και φτάνει μέχρι το Ντεπώ, όπου και θα μεταφερθούν οι εγκαταστάσεις, η αποθήκη των οχημάτων, οι στάβλοι και τα γραφεία της εταιρείας. Το 1957 καταργήθηκε το τραμ, ξηλώνονται οι γραμμές και οι εγκαταστάσεις ερημώνονται. Σήμερα εξυπηρετείται από 7 γραμμές αστικών λεωφορείων. Σε όλο το μήκος εξυπηρετείται από τις γραμμές 3 (ΙΚΕΑ), 8 (ΙΚΕΑ) και 78 (Αεροδρόμιο), από την Πλούτωνος μέχρι το τέρμα από τις γραμμές 5 (Νέα Κρήνη) και 6 (Καλαμαριά), από την 28ης Οκτωβρίου μέχρι το τέρμα από τις γραμμές 33 (Άγιος Παντελεήμονας) και 39 (Κηφισιά), ενώ ένα μικρό τμήμα μεταξύ Αιγαίου-Μοσχωνησίων εξυπηρετείται από την γραμμή 2 (ΙΚΕΑ) και ένα άλλο τμήμα μεταξύ Πλούτωνος-25ης Μαρτίου εξυπηρετείται από την γραμμή 30 (Τριανδρία). Ακόμη η λεωφόρος εξυπηρετείται όλο το βράδυ μέσω του νυχτερινού δρομολογίου της γραμμής 78Ν.

ΔιαδρομήΕπεξεργασία

Κόμβοι Βασιλίσσης Όλγας
Αιγαίου Από την συμβολή με την οδό Αιγαίου ξεκινάει η λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας, ως συνέχεια της λεωφόρου Εθνικής Αντιστάσεως στην περιοχή της Κηφισιάς. Αριστερά προς την Αιγαίου βρίσκεται το κέντρο της Καλαμαριάς.
Μοσχονησίων Διασταυρώνεται με την οδό Μοσχονησίων η οποία είναι προέκταση της οδού Βούλγαρη. Βόρεια μέσω της Βούλγαρη η περιοχή της Βούλγαρη και του Χαριλάου. Στην συμβολή των δρόμων κατασκευάζεται ο μελλοντικός σταθμός μετρό Νομαρχία, ενώ αριστερά βρίσκεται η έδρα της περιφερειακής ενότητας Θεσσαλονίκης.
Δελφών-Σοφούλη Διασταυρώνεται με την οδό Δελφών στην κατάληξη της οδού. Βόρεια κατά μήκος της Δελφών βρίσκεται η περιοχή του Ντεπώ. Λίγο μετά διασταυρώνεται με την οδό Θεμιστοκλή Σοφούλη όπου βρίσκεται η Βίλα Μπιάνκα. Νότια κατά μήκος της Σοφούλη καταλήγουμε στην Αρετσού και την Νέα Κρήνη.
Μαρτίου Διασταυρώνεται με την οδό 25ης Μαρτίου. Νότια το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, ενώ βόρεια κατευθυνόμαστε προς την Κωνσταντίνου Καραμανλή και την περιοχή Χαριλάου. Επίσης λίγα μέτρα βόρεια βρίσκεται ο μελλοντικός σταθμός μετρό Πατρικίου.
Ανάληψη Διασταυρώνεται με την οδό Πέτρου Συνδίκα στο ύψος της Ανάληψης. Βόρεια η συνοικία της Ανάληψης. Νότια από το ύψος της Συνδίκα ξεκινάει η Νέα Παραλία.
Μπότσαρη Ένας από τους πιο σημαντικούς κόμβους της Βασιλίσσης Όλγας είναι η διασταύρωση με την οδό Μάρκου Μπότσαρη. Βόρεια μέσω της Μπότσαρη οι περιοχές Κάτω Τούμπα και Χαριλάου. Στο παραλιακό μέτωπο σε αυτό το ύψος βρίσκονται οι κήπος του ήχου καθώς και ο Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Θεσσαλονίκης. Ο κόμβος αυτός χαρακτηρίζεται συχνά από έντονη κίνηση.
28ης Οκτωβρίου Διασταυρώνεται με την Οδό 28ης Οκτωβρίου στο ύψος του Φαλήρου. Βόρεια η συνοικία του Φλέμινγκ.
Φάληρο-Αγία Τριάδα Η Βασιλίσσης Όλγας καταλήγει στην συμβολή με την οδό Αγίας Τριάδος, στα όρια των περιοχών του Φαλήρου και της Αγίας Τριάδας. Η λεωφόρος συνεχίζει ως λεωφόρος Βασιλέως Γεωργίου Α', στην αφετηρία της οποίας συναντάται το άγαλμά του. Μέσω της Βασιλέως Γεωργίου, καταλήγει στη ΧΑΝΘ.
 
Ο χάρτης του τραμ της Θεσσαλονίκης (Διακρίνεται η διακλάδωση ανατολικά κατά μήκος της Βασιλίσσης Όλγας-1938)

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία