Καλαμαριά

ένας από τους δήμους του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης

Συντεταγμένες: 40°34′59.999″N 22°57′0.000″E / 40.58333306°N 22.95000000°E / 40.58333306; 22.95000000


Η Καλαμαριά είναι πυκνοκατοικημένη περιοχή και ομώνυμος Δήμος στο νοτιοανατολικό τμήμα του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης με πληθυσμό 91.518 κατοίκους και έκταση 7.200 στρέμματα. Είναι ένας από τους πιο πυκνοκατοικημένους δήμους της Ελλάδας.[2]

Καλαμαριά
Corner of Al. Akritidi str. and Amisou str. - panoramio.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Καλαμαριά
40°35′0″N 22°57′0″E
2011 Dimos Kalamarias.png
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΠεριφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη και Πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης
Υψόμετρομέτρο
Πληθυσμός91 518 (2011)[1]
Ταχ. κωδ.551 xx
Τηλ. κωδ.2314
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)
ΙστότοποςΕπίσημος ιστότοπος
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΙστορίαΕπεξεργασία

 
Πρόσφυγες του 1922 στην Καλαμαριά.

Ευρήματα της προϊστορικής εποχής ανακαλύφθηκαν στο ακρωτήριο Μικρό Έμβολο. Η ονομασία Καλαμαριά πρωτοεμφανίστηκε το 1083 και αναφερόταν σε όλη την περιοχή νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο στην περιοχή του σημερινού δήμου. Προέρχεται από τη φράση Σκάλας μεριά, όπου Σκάλα εννοείται η αποβάθρα τού στόλου που αποτελούσε έδρα του βυζαντινού Θέματος της Καλαμαριάς (μεσν. Κατεπανίκιον Καλαμαρίας)[3].

Ο όρος δεν σχετιζόταν με τη σημερινή περιοχή καθώς η πραγματική γεωγραφική περιοχή της Καλαμαριάς εκτείνονταν από τα σημερινά Νέα Μουδανιά έως τη Θέρμη, ενώ κατά την Τουρκοκρατία αποτελούσε "ναχιγιέ", ο οποίος περιελάμβανε χωριά όπως τα Βασιλικά, την Επανομή, τον Τρίλοφο αλλά και τα τότε μουσουλμανικά χωριά που φέρουν σήμερα τις ονομασίες Σήμαντρα, Πλαγιάρι (τότε Ουζούν Αλή), Μεσημέρι, Ραιδεστός μετά την εκεί εγκατάσταση Ελλήνων προσφύγων. Κατά την περίοδο του Βυζαντίου και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η περιοχή ήταν σχεδόν ακατοίκητη.[εκκρεμεί παραπομπή]

Το 1920 έγιναν οι πρώτες εγκαταστάσεις πληθυσμών προσφύγων από τη Γεωργία. Ωστόσο ο μαζικός εποικισμός έγινε μετά την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. Στις περιοχές της Καλαμαριάς που βρέχονταν από τη θάλασσα εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τα παράλια κυρίως της Μικράς Ασίας, διότι αφενός θύμιζαν τους τόπους των πατρίδων τους και αφετέρου έδιναν τη δυνατότητα της αλιείας ως επαγγέλματος που ασκούσαν στη Μικρά Ασία πριν ξεριζωθούν. Έτσι οι πρόσφυγες δημιούργησαν συνοικισμούς που τους έδωσαν ονόματα από τις πατρίδες τους: Νέα Κρήνη (από την Κρήνη (ή Τσεσμέ) της Ερυθραίας Μικράς Ασίας), Νέα Τούζλα-Καραμπουρνάκι (από την Τούζλα της Μικράς Ασίας), Κατιρλί (από το Κατιρλί Βιθυνίας της Μικράς Ασίας) κ.ά.[4] Στην Καλαμαριά εδρεύει το αθλητικό σωματείο Απόλλων Καλαμαριάς που ιδρύθηκε το 1926 από πρόσφυγες (άλλωστε στη Σμύρνη υπήρχε αθλητικός σύλλογος Απόλλων)[εκκρεμεί παραπομπή], όπως και ο Σύλλογος "Ναύαρχος Βότσης"[5], λειτουργεί από την ίδρυση του το 1933, στον εβραϊκό συνοικισμό του Κάμπελ. [6]

Στην Καλαμαριά έζησε τα τελευταία του χρόνια έως τον θάνατό του, το 1925, ο Θρακιώτης πρόσφυγας Μητροπολίτης Ηρακλείας Γρηγόριος Καλλίδης μαζί με τους εκ Θράκης πρόσφυγες συμπατριώτες του, και για τον λόγο αυτό η κεντρική οδός της περιοχής φέρει το όνομά του.[7][8] Άλλη κεντρική οδός φέρει το όνομα του Θρακιώτη δημοσιογράφου Βλάση Γαβριηλίδη, ο οποίος γεννήθηκε στους Επιβάτες Ανατολικής Θράκης το 1848 και θεωρείται ο «πατέρας» της ελληνικής δημοσιογραφίας.

Προβλήματα στην εκπαίδευσηΕπεξεργασία

Τα τελευταία χρόνια η Καλαμαριά αντιμετωπίζει προβλήματα με την εκπαιδευτική υποδομή της. Παρατηρείται μέτρια κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών σε κτίρια και αύλειους χώρους, λόγω της οικιστικής πίεσης και της ραγδαίας πληθυσμιακής αύξησης που εντείνουν το πρόβλημα της σχολικής στέγης. Επίσης παρατηρούνται προβλήματα στις υπάρχουσες σχολικές υποδομές.[9][10][11][12][13]Στην Καλαμαριά, υπάρχουν εφτά γενικά λύκεια και ένα επαγγελματικό. Γυμνάσια υπάρχουν δέκα 18 Δημοτικά σχολεία και 20 Νηπιαγωγεία.

Εγκαταλελειμμένα κτήριαΕπεξεργασία

Το κτίριο του παλαιού νοσοκομείου Παναγία στη Νέα Κρήνη Καλαμαριάς έκλεισε το 2013 επί υποργίας Αδωνι Γεωργιάδη και έτσι εγκαταλείφθηκε και ερήμωσε. Οι εσωτερικοί χώροι έμειναν αφύλακτοι και έγιναν βορά σε πλιάτσικο, οι υποδομές λεηλατήθηκαν και σήμερα έχει μετατραπεί σε εστία μόλυνσης, εγκυμονώντας κινδύνους τόσο για την σωματική ασφάλεια των ανθρώπων όσο και για τη δημόσια υγεία. [14][15][16][17][18]

Υπάρχουν όμως και κτίρια εγκαταλλελειμένα, κτίρια -φαντάσματα, κτίρια στοιχειωμένα, συνδεδεμένα με μύθους, όπως η Οικία Χατζηγώγου στην Αρετσού, [1], [2]καθώς και το σπίτι που βρίσκεται επί της οδού Μιαούλη Ανδρεά.

Το εθνικιστικό Πογκρόμ του ΚάμπελΕπεξεργασία

 
Ο εβραϊκός συνοικισμός Κάμπελ κατεστραμμένος από εθνικιστές το 1931.

Το εθνικιστικό Πογκρόμ του Κάμπελ αναφέρεται στις βιαιοπραγίες και στον εμπρησμό της εβραϊκή φτωχογειτονιάς Κάμπελ της Καλαμαριάς, από ακραία ελληνικά εθνικιστικά στοιχεία με αποκορύφωμα το βράδυ της 29ης Ιουνίου του 1931[19]. Στη συνοικία Κάμπελ διέμεναν περίπου 220 οικογένειες Εβραίων, οι περισσότερες σε παράγκες, που μετακινήθηκαν εκεί μετά την μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917 [20][21][22][23][24]

Φιλοξενία προσφύγωνΕπεξεργασία

Ο Δήμος Καλαμαριάς, σύμφωνα με την υπ. αριθμ. 128/2019 απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου υλοποιεί το πρόγραμμα «REACT» (Refugee, Assistance, Collaboration, Thessaloniki), που αφορά στην υποστήριξη της φιλοξενίας προσφύγων στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης σε Συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Το πρόγραμμα υλοποιείται από το 2016 από τον Δήμο Καλαμαριάς. Σκοπός είναι η παροχή φιλοξενίας προσφύγων σε ενοικιαζόμενα διαμερίσματα είτε σε οικογένειες.[25][26]

Οικισμός Εργατικών ΚατοικιώνΕπεξεργασία

Ο οικισμός του Φοίνικα ανήκει στον Δήμο Καλαμαριάς. Σχεδιάστηκε τη δεκαετία του '60 με ορθογώνιες εργατικές κατοικίες, όπου τα επόμενα χρόνια σε αυτές βρήκαν στέγη κυρίως ευάλωτες ομάδες - Ρομά και αργότερα παλιννοστούντες από την πρώην Σοβιετική Ένωση.[27][28]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011». (Ελληνικά) Ελληνική απογραφή 2011. Ελληνική Στατιστική Αρχή. 1  Μαΐου 2011.
  2. «Ανακοίνωση αποτελεσμάτων Απογραφής Μόνιμου Πληθυσμού 2011 (28 Δεκ. 2012)» (PDF). Ελληνική Στατιστική Αρχή. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  3. Γ. Θεοχαρίδης, 1977: «Καλαμαριά», Μακεδονικά 17, σελ. 273 κ.εξ.
  4. «Θεσσαλονίκη και Πρόσφυγες | Mikrasiatis». 9 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2021. 
  5. www.navarchosvotsis.gr ΑΠΣ Ναύαρχος Βότσης
  6. "Ιδρύεται εν Θεσσαλονίκη και εν τω Συνοικισμώ Κάμπελ Σύλλογος υπό την επωνυμίαν "Σύλλογος Ναυάρχου Νικολάου Βότση". Σκοπός του Συλλόγου είναι: α) Ο εξωραϊσμός του Συνοικισμού δια της ιδρύσεως Σχολείου, Ιατρείου, Εκκλησίας, ως και ο καλλωπισμός τούτου δια δενδροφυτεύσεως, φωτισμού και υδρεύσεως, β) Η μεταξύ των μελών του Συλλόγου αλληλεγγύη και υποστήριξις ένεκα ενδεδειγμένης ανάγκης και αναλόγως των δυνάμεων του Συλλόγου, γ) Η ηθική και υλική ενίσχυσις των αναξιοπαθούντων, ασθενούντων και δια πάσαν εργασίαν ανικάνων καθισταμένων μελών και δ) Η προσπάθεια προς εξεύρεσιν εργασίας εις τα άεργα μέλη του Συλλόγου." Στους σκοπούς του Συλλόγου δεν περιλαμβανόταν καμία αθλητική δραστηριότητα. Το έργο που είχε να επιτελέσει ήταν αποκλειστικά κοινωνικό. Ακολούθησαν πέντε τροποποιήσεις και η δημιουργία στην αρχή χορωδιακού και θεατρικού τμήματος και στη συνέχεια καθαρά αθλητικών, και χορευτικών τμημάτων.
  7. «Ο Άγιος Γρηγόριος (ο Καλλίδης) ο εκ Θράκης - Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Νοεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2018. 
  8. Ένας Άγιος περιγράφεται από μία συγγενή του
  9. Πρόβλημα με τη δίχρονη προσχολική εκπαίδευση σε σχολεία Θεσσαλονίκης και Καλαμαριάς, 4 Σεπτεμβρίου 2019, life-events
  10. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ - Προβλήματα & Περιορισμοί
  11. ««Ψάχνουν» επίλυση τα προβλήματα στο 2ο Δημοτικό Καλαμαριάς, 14.11.2017, thessnews». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. 
  12. Στον “αέρα” 80 μαθητές στο Δ. Καλαμαριάς – Δεν υπάρχουν αίθουσες διδασκαλίας, Σεπτέμβριος 4, 2019 thesstoday
  13. Διχάζει η κατάληψη σχολείου στην Καλαμαριά, 06.02.2019, Η Καθημερινή
  14. «Σαπίζει το πρώην νοσοκομείο Παναγία, 2.11.2017, thessnews». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2019. 
  15. Ρημάζει το πρώην νοσοκομείο “Παναγία” στην Καλαμαριά, Μάιος 23, 2019, thesstoday
  16. Eστία μόλυνσης αποτελεί το πρώην νοσοκομείο «Παναγία», ΕΡΤ, 21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2018
  17. Θεσσαλονίκη: Εισαγγελική παρέμβαση για το πρώην νοσοκομείο «Παναγία», 15 Φεβρουαρίου 2018, aftodioikisi.gr
  18. Αποκλειστικό: εικόνες ντροπής στο πρώην Νοσοκομείο “Παναγία” , 17 Φεβ. 2018, antenna.gr
  19. «Ο εμπρησμός της εβραϊκής συνοικίας του Κάμπελ στην Θεσσαλονίκη (29 Ιουνίου 1931) - istorikathemata.com». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2018. 
  20. Μάριος Ορφανός, Η Εθνική Ένωσις Ελλάς και το Πογκρόμ του Καμπέλ μέσα από τον τύπο, Διπλωματική Εργασία,Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, 2013
  21. Μαρία Βασιλικού, Εθνοτικές αντιθέσεις στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου: Η περίπτωση του εμπρησμού του Κάμπελ, 'Ιστωρ 7(1994),σελ.153-174
  22. Aristotle A. Kallis, The Jewish Community of Salonica Under Siege: The Antisemitic Violence of the Summer of 1931, Oxford University Press, 2006
  23. Τζιουμάκης, Γιώργος (2009). Ο εβραϊκός πληθυσμός της Θεσσαλονίκης και η εκπαίδευσή του, πριν και μετά την ενσωμάτωση της πόλης στο ελληνικό κράτος. Διπλωματική εργασία. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Παιδαγωγική Σχολή.
  24. ο συνοικισμός Κάμπελ βρίσκεται στη θέση του σημερινού συνοικισμού Βότση
  25. «Πρόγραμμα «REACT» – Φιλοξενία και ενοικίαση διαμερισμάτων για πρόσφυγες». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιουνίου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2019. 
  26. Παράταση και επέκταση του προγράμματος φιλοξενίας προσφύγων «REACT», efsyn.gr
  27. Ταξίδι στην Άκρη της Πόλης: O Φοίνικας, vice.com
  28. «Εργατικές κατοικίες Φοίνικα. Μακρινή γειτονιά, parallaximag.gr». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2020.