Κάτω Νευροκόπι

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 41°20′38.0″N 23°52′0.1″E / 41.343889°N 23.866694°E / 41.343889; 23.866694

Το Κάτω Νευροκόπι είναι κωμόπολη του νομού Δράμας και έδρα του ομώνυμου δήμου. Έχει πληθυσμό 2.157 κατοίκους (2011).

Κάτω Νευροκόπι
Πανοραμική άποψη της κωμόπολης
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Κάτω Νευροκόπι
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
Περιφερειακή ΕνότηταΑνατολικής Μακεδονίας και Θράκης
ΔήμοςΚάτω Νευροκοπίου
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΔράμας
Υψόμετρο559
Πληθυσμός2.157 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΖύρνοβο
Ταχ. κωδ.66033
Τηλ. κωδ.25230
Ο Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου στο Κάτω Νευροκόπι.

Το Κάτω Νευροκόπι βρίσκεται στο κέντρο του ομώνυμου οροπεδίου, βορειοδυτικά της Δράμας σε απόσταση 47χλμ. από το κέντρο της. Απέχει 12 χλμ. από τα σύνορα της Βουλγαρίας, όπου και βρίσκεται το τελωνείο Εξοχής. Το παλαιό όνομα της κώμης ήταν Ζύρνοβο και μετονομάστηκε σε Κάτω Νευροκόπι από τους Έλληνες του Νευροκοπίου (σήμερα στη Βουλγαρία) που προσέφυγαν εκεί μετά τη συνθήκη του Νεϊγύ[1].

ΙστορίαΕπεξεργασία

Η ευρύτερη περιοχή του Κάτω Νευροκοπίου έχει κατοικηθεί από την Παλαιολιθική περίοδο. Οι κάτοικοι κατά την Αρχαϊκή εποχή είχαν επαφές με τα κεντρικά Βαλκάνια, αλλά και με τα παράλια της Μακεδονίας και Θράκης. Οι φυλές που κατοικούσαν ήταν Θρακικές, κυρίως Οδομάντες και Ηδωνοί. Η περιοχή του λεκανοπεδίου του Κάτω Νευροκοπίου κατακτήθηκε από το Φίλιππο Β΄. Μετά τη Μάχη των Φιλίππων, το 42 π.Χ. εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, Ρωμαίοι. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, υπήρχαν μεγάλα κτήματα, ιδιωτικά και μοναστικά. Μετά τον 7ο αιώνα η περιοχή δέχτηκε κύματα σλαβικών επιδρομών από το Βορρά.

Το 1383 κατακτήθηκε η περιοχή από τους Οθωμανούς και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μουσουλμάνοι. Το 1530 είχε 385 χριστιανικά και 219 μουσουλμανικά νοικοκυριά [εκκρεμεί παραπομπή].

Το 1870 ιδρύθηκε η Βουλγαρική εξαρχία και μια μακρά περίοδος εθνικών ανταγωνισμών λαμβάνει χώρα και στο Κάτω Νευροκόπι. Το 1882 ξεκίνησε η προσπάθεια της Ελληνικής πλευράς να αμυνθεί στις Βουλγαρικές αξιώσεις με τη βοήθεια της μητρόπολης. Οι εξαρχικοί του Κάτω Νευροκοπίου διεκδίκησαν το ναό του Αγίου Δημητρίου. Το 1899 οι εξαρχικοί προκάλεσαν επεισόδια για τον έλεγχο του ναού και η Οθωμανική διοίκηση αποφάσισε να αναστείλει τη λειτουργία του. Το Πάσχα του 1901 οι Οθωμανική διοίκηση επέτρεψε την επαναλειτουργία του ναού με τη συμφωνία της εναλλάξ λειτουργίας σε ελληνικά και βουλγαρικά, αλλά το Πάσχα του 1902 λόγω της συνέχισης των επεισοδίων, ο ναός ξανάκλεισε. Την επόμενη χρονιά, Βούλγαροι κομιτατζήδες ανέλαβαν ένοπλη δράση στην περιοχή προκειμένου να τρομοκρατήσουν τους Ελληνικούς πληθυσμούς. Τότε δολοφονήθηκε και ο δάσκαλος Θωμάς Παπαγεωργίου. Τον Οκτώβριο του 1903 με πρωτοβουλία του μητροπολίτη Δράμας, ο ναός του Αγίου Δημητρίου λειτούργησε ξανά, ενόψει της γιορτής του ομώνυμου Αγίου με συμμετοχή πατριαρχικών και εξαρχικών. Ανήμερα του Αγίου Δημητρίου όμως, ένοπλη ομάδα 30 κομιτατζήδων επιτέθηκαν στο ναό και συνέλαβαν τους Έλληνες εκκλησιαστικούς επιτρόπους Ιωάννη Ζαφειρίου, Νικόλαο Γερμανό, το γιο του Γεώργιο Γερμανό και το δάσκαλο Κωνσταντίνο Χρηστίδη, τους οποίους εκτέλεσαν. Την παραμονή των Χριστουγέννων του 1906, σώμα 300 κομιτατζήδων περικύκλωσαν το Κάτω Νευροκόπι και μετά από τρίωρη επίθεση δολοφόνησαν τους Έλληνες προύχοντες.

Ο ελληνικός στρατός μπήκε στη κωμόπολη στις 4 Ιουλίου του 1913. Τα επόμενα χρόνια, και μετά τις ανταλλαγές πληθυσμών, στο Κάτω Νευροκόπι κατέφυγαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη[2]. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοι μετανάστευσαν στην Τουρκία σύμφωνα με την Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών ενώ, μέχρι το 1932, 324 εξαρχικές οικογένειες μετανάστευσαν στη Βουλγαρία[3][4].

Την 1η Απριλίου του 1927 η κωμόπολη μετονομάστηκε από Ζύρνοβο σε Κάτω Νευροκόπι[5].

ΠροσωπικότητεςΕπεξεργασία

Από την περιοχή του Δήμου Νευροκοπίου κατάγονταν πολλοί επιφανείς αγιογράφοι του 19ου αιώνα, όπως ο Στέργιος Γεωργιάδης και ο Γεώργιος Ζυρνοβίτης (από το Κάτω Νευροκόπι) και ο Δημητρίου (από το Κατάφυτο), οι οποίοι αγιογράφησαν τις εκκλησίες της περιοχής: στην κώμη του Κάτω Νευροκοπίου και στα χωριά Δασωτό, Κάτω Βροντού, Περιθώρι, Λευκόγεια, Παγονέρι, Βώλακα, Ακρινό, Λιβαδάκι, Οχυρό, Εξοχή, Βαθύτοπο και Γρανίτη, την περίοδο 1812-1890[6].

Οι κάτοικοι της περιοχής του δήμου Κάτω Νευροκοπίου συμμετείχαν στους αγώνες για τη Μακεδονία κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα. Σπουδαιότεροι Μακεδονομάχοι ήταν ο Ιωάννης Αβριώνης από το Περιθώρι, ο Δημήτριος Πέντσας από το Παγονέρι και ο Άρμεν Κούπτσιος από το Βώλακα[7]. Άλλη προσωπικότητα της περιοχής ήταν ο Χρήστος Τάσκας από το Παγονέρι που έδρασε ως οπλαρχηγός των αντιστασιακών σωμάτων του Αντών Τσαούς κατά τη διάρκεια της Κατοχής[8]. Στο Κάτω Νευροκόπι γεννήθηκε ο Επίσκοπος Ρωγών Φιλόθεος Θεοδωρόπουλος που διακονεί ως βοηθός επίσκοπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών.[9]

ΚλίμαΕπεξεργασία

Το Κάτω Νευροκόπι βρίσκεται 42 χλμ. από την Δράμα και έχει ηπειρωτικό κλίμα. Η ψυχρότητα των χειμώνων του είναι χαρακτηριστική και λόγω του κρύου που επικρατεί εκεί αποκαλείται και ως "Σιβηρία της Ελλάδας" διότι στην περιοχή καταγράφονται μερικές από τις χαμηλότερες θερμοκρασίες στην Ελληνική επικράτεια. Η χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει ποτέ καταγραφεί είναι -28°C[10].

ΦωτογραφίεςΕπεξεργασία

Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου  
Μνημείο νεκρών Β' ΠΠ  
Θέα από κορυφή προφήτη Ηλία  
Οδός Ελευθερίου Βενιζέλου  
 

Αρχείο:Dimotiko sxoleio kato nevrokopiou.jpg

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Π. Ν. Νιγδέλης, Από το Νευροκόπι στην Αθήνα, η επίτύμβια επγραφή IG ΙΙ/ΙΙΙ 10770 και η προέλευσή της, σελ. 152». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2014. 
  2. Γενικό Λύκειο Κάτω Νευροκοπίου, To Νευροκόπι Χθες και Σήμερα
  3. Εθνοτικές Αλλαγές στη Βόρεια Ελλάδα (Μακεδονία), Δημήτριου Καστοριανού, μεταπτυχιακού ιστορικού
  4. Η μετανάστευση του εξαρχικού πληθυσμού από το ελληνικό τμήμα της Μακεδονίας προς τη Βουλγαρία με τη συνθήκη του Νεϊγύ (Neuilly) [2013]
  5. Ζύρνοβον -- Κάτω Νευροκόπιον
  6. Τηλέμαχος Τσελεπίδης, "Νευροκόπι - Συνοπτικό ιστορικό χρονικό 1850-1913", ανέκδοτη έρευνα, Δράμα 29 Οκτωβρίου 1995
  7. Αφανείς γηγενείς Μακεδονομάχοι, επιστημονική επιμέλεια Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, ΕΜΣ, Θεσσαλονίκη 2008
  8. Χατζηαναστασίου, Τάσος (2003). Αντάρτες και καπετάνιοι. Η εθνική αντίσταση κατά της βουλγαρικής κατοχής της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, 1942-1944. Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη. σελ. 44. ISBN 960-343-703-4. 
  9. Εκκλησία της Ελλάδος
  10. Μeteoclub, Τα χαμηλότερα και υψηλότερα ρεκόρ θερμοκρασίας στην Ελλάδα