Ο Μίκλος Χόρτι (ουγγρ. Horthy Miklós, γερμαν. Nikolaus Horthy, 18 Ιουνίου 1868 - 9 Φεβρουαρίου 1957) ήταν Ούγγρος ναύαρχος και πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε αντιβασιλέας της Ουγγαρίας από το 1920 έως το 1944. Ανήλθε στην εξουσία μετά την κατάπνιξη του σοβιετικού καθεστώτος υπό τον Μπέλα Κουν, το οποίο είχε επικρατήσει στη χώρα το 1919 και ηγήθηκε ενός αυταρχικού εθνικιστικού καθεστώτος. Συμμάχησε με τη Ναζιστική Γερμανία με στόχο να επανέλθουν στην Ουγγαρία περιοχές που είχαν χαθεί μετά την ήττα στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά όταν η ήττα των Γερμανών έγινε ξεκάθαρη, προσπάθησε να έρθει σε συνεννόηση με τους συμμάχους, με αποτέλεσμα τον Οκτώβριο του 1944 να καθαιρεθεί και να συλληφθεί από τους Γερμανούς. Η υστεροφημία του σήμερα στην Ουγγαρία είναι αμφιλεγόμενη.

Μίκλος Χόρτι
Portraits de Miklós Horthy.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Horthy Miklós (Ουγγρικά)
Γέννηση18  Ιουνίου 1868[1][2][3][4][5]
Kenderes
Θάνατος9  Φεβρουαρίου 1957[6][1][2][3][4][5]
Εστορίλ[7][6]
Τόπος ταφήςΛισαβόνα και Kenderes
Χώρα πολιτογράφησηςΑυστροουγγαρία
Βασίλειο της Ουγγαρίας
ΘρησκείαΚαλβινισμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΟυγγρικά[8]
ΣπουδέςReformed College of Debrecen (1876–1878)
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταπολιτικός
διπλωμάτης
αξιωματικός
Περίοδος ακμής1896
Οικογένεια
ΣύζυγοςMagdolna Purgly (1901–1957)
ΤέκναIstván Horthy
Miklós Horthy[9]
Paulette Horthy[9]
Magdolna Horthy[9]
ΓονείςIstván Horthy[9] και Paula Halassy[9]
Οικογένειαd:Q1055277
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςΑντιναύαρχος/Αυστροουγγρικό Πολεμικό Ναυτικό
Πόλεμοι/μάχεςΑ΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαRegent of Hungary (1920–1944)
ΒραβεύσειςΤάγμα του Λευκού Αετού
μεγαλόσταυρος του Τάγματος των τριών αστέρων
Order of the White Star, Collar Class
Τάγμα 1ης κλάσης του Εσθονικού Ερυθρού Σταυρού
Τάγμα του Σταυρού του Αετού, 1η κλάση
Σταυρός της Ελευθερίας
Σταυρός των Ιπποτών του Σιδηρού Σταυρού
Iron Cross 1st Class
Iron Cross 2nd Class
Παράσημο του γερμανικού αετού
Τάγμα του Μαύρου Αετού
Τάγμα του Ερυθρού Αετού 2α Τάξη
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Μαρίας Θηρεσίας
Third Class Military Merit Cross
Vitéz
Μεγαλόσταυρος με Αλυσίδα του Τάγματος της Αξίας της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας
Τάγμα του Σιδηρού Στέμματος
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Αγίου Στεφάνου της Ουγγαρίας
Τάγμα του Ελέφαντα
Βασιλικό Τάγμα των Σεραφείμ
Order of the Star of Karađorđe
Μεγαλόσταυρος του Σωτήρος
Ιπποτικός Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Αγίου Όλαφ
Τάγμα του Καρόλου Γ΄
Τάγμα των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου
Τάγμα του Αγίου Μιχαήλ
Order of Prince Danilo I, 1st class
Τάγμα του Μουχάμαντ Άλι
Τάγμα της Αξίας (Χιλή)
Αστέρας της Καλλίπολης
Τάγμα του Χρυσού Σπιρουνιού
Τάγμα του Ευαγγελισμού
Μεγαλόσταυρος Ιππότης του Τάγματος των Αγίων Μαυρικίου και Λαζάρου
Μεγαλόσταυρους ιππότης του Τάγματος του Στέμματος της Ιταλίας
Grand Cordon of the Supreme Order of the Chrysanthemum
Υπογραφή
Miklos Horthy signature.svg
Θυρεός
Coat of arms of the Lands of the Holy Hungarian Crown (1915-1918, 1919-1946; angels).svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Γεννήθηκε στο Κέντερες από οικογένεια ευγενών γαιοκτημόνων. Εισήλθε στην Ναυτική Ακαδημία του Φιούμε, απ' όπου αποφοίτησε ως αξιωματικός του Ναυτικού.[10] Το 1909-14 διετέλεσε υπασπιστής του αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου πολέμου έδρασε ως καπετάνιος του καταδρομικού Νοβάρα στην Αδριατική σε διάφορες μικρές συγκρούσεις και επιδρομές από το λιμάνι του Κοτόρ. Στις 14-15 Μαΐου 1917 οδήγησε μια δύναμη οκτώ πλοίων και τριών υποβρυχίων εναντίον του Ιταλικού και Βρετανικού στόλου στη ναυμαχία των στενών του Οτράντο. Η ναυμαχία αυτή αποτέλεσε τη μεγαλύτερη ναυτική σύγκρουση στην Αδριατική θάλασσα κατά τη διάρκεια του πολέμου και έληξε με νίκη των Αυστριακών. [11] Στις αρχές του 1918 σημειώθηκε ανταρσία στη ναυτική βάση του Κοτόρ επηρεασμένη από τη Ρωσική Επανάσταση. Αφού κατεστάλη η ανταρσία, ο αυτοκράτορας Κάρολος αντικατέστησε τον αρχηγό του ναυτικού Μαξιμίλιαν Νιεγκόβαν με τον Χόρτι. Ο Χόρτι προσπάθησε να αποκαταστήσει την πειθαρχία στο στόλο αλλά κατά τους τελευταίους οκτώ μήνες του πολέμου που ήταν ανώτατος διοικητής, το ναυτικό δεν επέδειξε ιδιαίτερη δραστηριότητα. Με το τέλος του πολέμου, η Αυστροουγγαρία διαλύθηκε και η Ουγγαρία βρέθηκε χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα. Ο στόλος πέρασε στο νεοσύστατο Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων. [12]

Η ήττα στον Ά' Παγκόσμιο Πόλεμο είχε ως συνέπεια πολλές περιοχές που ανήκαν στο Βασίλειο της Ουγγαρίας και μεγάλος αριθμός Ούγγρων να βρεθούν υπό τον έλεγχο των γειτονικών κρατών της Τσεχοσλοβακίας, της Ρουμανίας και της Γιουγκοσλαβίας. Η δυσαρέσκεια που προκλήθηκε σε συνδυασμό με την αναταραχή που επικρατούσε στην Ευρώπη μετά το τέλος του πολέμου, οδήγησε σε επανάσταση υπό τον Ουγγροεβραίο κομμουνιστή Μπέλα Κουν και το Μάρτιο του 1919 η Ουγγαρία ανακηρύχθηκε σοβιετική δημοκρατία. Στις 30 Μαΐου 1919 όμως οι αντίπαλοι του κομμουνιστικού καθεστώτος συγκρότησαν αντεπαναστατική κυβέρνηση στο Σέγκεντ, το οποίο βρισκόταν υπό γαλλική κατοχή, και ο Χόρτι ορίστηκε αρχηγός του Εθνικού Στρατού. Οι περισσότεροι που εντάχθηκαν σε αυτό το στράτευμα ήταν πρώην αξιωματικοί του διαλυμένου Αψβουργικού στρατού. Το καθεστώς του Κουν όμως κατέρρευσε κατόπιν της εισβολής της Ρουμανίας και της κατάληψης της Βουδαπέστης από το ρουμανικό στρατό στις 3 Αυγούστου. Μετά από τη πίεση της Αντάντ οι Ρουμάνοι αποχώρησαν και ο Εθνικός Στρατός του Χόρτι εισήλθε στην πρωτεύουσα στις 16 Νοεμβρίου. Οι παραστρατιωτικές ομάδες του Χόρτι επέβαλλαν ένα καθεστώς τρόμου, τη λεγόμενη Λευκή Τρομοκρατία, ως αντίποινα για τις διώξεις που είχαν ασκήσει οι κομμουνιστές στους αντιπάλους τους. Εκτός από σοσιαλιστές και συνδικαλιστές, στοχοποιήθηκαν οι Εβραίοι.[13]

Η νέα κυβέρνηση επανέφερε τυπικά τον θεσμό της βασιλείας και τον Μάρτιο του 1920 ο Χόρτι διορίστηκε αντιβασιλέας. O πρώην αυτοκράτορας Κάρολος προσπάθησε ανεπιτυχώς δυο φορές το 1921 να επανέλθει στο θρόνο της Ουγγαρίας με τη βοήθεια φιλομοναρχικών αξιωματικών. Στα τέλη Οκτωβρίου ο Κάρολος συνελήφθη και διατάχθηκε να εγκαταλείψει την Ουγγαρία και πέθανε ένα χρόνο αργότερα στη Μαδέρα. Στις 6 Νοεμβρίου το Ουγγρικό Κοινοβούλιο κήρυξε έκπτωτη τη δυναστεία των Αψβούργων, χωρίς όμως να καταργήσει το θεσμό της μοναρχίας και έτσι ο Χόρτι παρέμεινε αντιβασιλέας.

Ο Χόρτι το 1927 υπέγραψε σύμφωνο φιλίας με τη φασιστική Ιταλία του Μουσολίνι. Το σύμφωνό της με την Ιταλία ενέτασσε έμμεσα την Ουγγαρία στις δυνάμεις του Άξονα, ενώ η φασιστικοποίηση του καθεστώτος σημείωσε αποφασιστικό βήμα, όταν θεσμοθετήθηκε ο αντισημιτισμός με νόμο που υποχρέωνε τους Εβραίους να φέρουν ως επίρραμμα το κίτρινο άστρο. Με την βοήθεια της Γερμανίας και της Ιταλίας, η Ουγγαρία ανέκτησε πολλά από τα εδάφη που είχε στερηθεί με τη Συνθήκη του Τριανόν και όπου κατοικούσαν κατά πλειονότητα Ούγγροι. Τον Νοέμβριο του 1938 προσάρτησε τμήμα του εδάφους της Τσεχοσλοβακίας και τον Αύγουστο του 1940 απέσπασε από τη Ρουμανία το μεγαλύτερο μέρος της Τρανσυλβανίας, ενώ την άνοιξη του 1941 κατέλαβε την Κροατία.

Τον Ιούνιο του 1941, τα Ουγγρικά στρατεύματα πολέμησαν στο πλευρό των Γερμανών κατά της Σοβιετικής Ένωσης και τον Ιανουάριο του 1943, κοντά στον ποταμό Ντον, νοτίως του Βορόνεζ, οι σοβιετικές δυνάμεις αποδεκάτισαν το ουγγρικό εκστρατευτικό σώμα, το οποίο έχασε περισσότερους από τους μισούς άνδρες του και το σύνολο των αρμάτων μάχης και του υπόλοιπου οπλισμού του.

Με τη συναίνεση του Χόρτι, το 1944 γερμανικά στρατεύματα εγκαταστάθηκαν στην Ουγγαρία. Βοηθούμενοι από τις ουγγρικές αρχές οι Γερμανοί ενέτειναν και συστηματοποίησαν τον εκτοπισμό των Εβραίων. Όταν όμως οι δυνάμεις του Άξονα άρχισαν να καταρρέουν, ο Χόρτι επιχείρησε να έρθει σε συνεννόηση με τους Συμμάχους για τη σύναψη χωριστής ανακωχής. Οι προτάσεις του απορρίφθηκαν αλλά όταν οι ενέργειές του αυτές έγιναν γνωστές, οι Γερμανοί τον συνέλαβαν και στην θέση του έβαλαν τον Φέρεντς Σάλασι απόστρατο αξιωματικό του Στρατού και αρχηγό του Φασιστικού κόμματος "Σταυρωτό Βέλος". [14] Με την ήττα της Γερμανίας τον απελευθέρωσαν τα αμερικανικά στρατεύματα τον Μάιο του 1945. H Γιουγκοσλαβία ζήτησε να της παραδοθεί ο Χόρτι ως εγκληματίας πολέμου για να δικαστεί, αλλά οι Αμερικανοί αρνήθηκαν να ικανοποιήσουν αυτό το αίτημα. Ο Χόρτι πέρασε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του στο Εστορίλ της Πορτογαλίας.

Σημειώσεις - ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12217474b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 2,2 (Αγγλικά) SNAC. w6tm8pd5. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Miklos-Nagybanyai-Horthy. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) The Peerage. p70461.htm#i704606. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. horthy. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  7. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  8. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12217474b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) The Peerage.
  10. Μίκλος Χόρτι 1868-1957 Οι δοκιμασίες της Ουγγαρίας
  11. Noppen, Ryan,. Austro-Hungarian cruisers and destroyers 1914-18. Oxford,UK. ISBN 978-1-4728-1470-8. 933722361. 
  12. Hathaway, Jane, 1962- (2001). Rebellion, repression, reinvention : mutiny in comparative perspective. Westport, Conn.: Praeger. ISBN 0-275-97010-8. 45330280. 
  13. Gerwarth, Robert,. The vanquished : why the First World War failed to end (First American edition έκδοση). New York. ISBN 978-0-374-28245-5. 932060360. 
  14. Ιδέες του Σύγχρονου Κόσμου, Φασισμός, Richard Tames, Εκδόσεις Σαββάλας, σελ. 38