Αθηνόδωρος Προύσαλης

Έλληνας ηθοποιός

Ο Αθηνόδωρος Προύσαλης (15 Δεκεμβρίου 1926 - 5 Ιουνίου 2012) ήταν Έλληνας ηθοποιός, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη[1].

Αθηνόδωρος Προύσαλης
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Αθηνόδωρος Προύσαλης (Ελληνικά)
Γέννηση15  Δεκεμβρίου 1926
Κωνσταντινούπολη
Θάνατος5 Ιουνίου 2012 (85 ετών)
Αθήνα
Αιτία θανάτουέμφραγμα του μυοκαρδίου
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΕλληνικά
ΣπουδέςΔραματική Σχολή Ωδείου Αθηνών
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταηθοποιός

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε το 1926 στην Κωνσταντινούπολη και ήρθε στην Ελλάδα το 1932. Αρχικά εγκαταστάθηκαν στην Κοκκινιά, όπου ο μικρός Αθηνόδωρος είχε την ευκαιρία να μεγαλώσει ανάμεσα σε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και να αποκτήσει μερικές από τις μερακλίδικες συνήθειες τους.

Ο πατέρας του ήταν μηχανουργός, ο παππούς του ιερέας και λόγω της οικονομικής τους άνεσης δεν χρειάστηκε να δουλέψει από μικρός και έτσι μπόρεσε να σπουδάσει. Στη διάρκεια της κατοχής πέρασε δύσκολα όπως και όλοι οι Έλληνες. Αυτό που θυμόταν πάντα από εκείνες τις μέρες ήταν ότι το βράδυ έπεφτε να κοιμηθεί και δεν ήξερε αν θα τον συλλάβουν το πρωί, καθώς παντού γίνονταν μπλόκα, τόσο από τους Γερμανούς όσο και από τους ταγματασφαλίτες. Είχε αναφέρει ότι τότε έζησε για πρώτη φορά τον πόνο της απώλειας, καθώς πολλοί φίλοι του σκοτώθηκαν. Στο τέλος του Εμφυλίου γράφτηκε κρυφά από τους δικούς του στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. [1]

«Εσύ πάψε, θα σου ρίξω φλιτ», «Μια αψηλή τσιριμπίμ τσιριμπόμ», «Θα κανελώνανε το ρυζόγαλο;» «Μυρίζεις απήγανο», «Άρχισες πάλι το λιβανιστήρι;” Αυτές είναι μόνο μερικές από τις αξέχαστες ατάκες που έχει πει ο αγαπημένος μάγκας του ελληνικού κινηματογράφου, Αθηνόδωρος Προύσαλης. Ένας από τους πιο δημοφιλείς και πετυχημένους ηθοποιούς, που στην πενηντάχρονη καριέρα του, έπαιξε σε 100 ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου και 20 του «κουλτουριάρικου», όπως αποκαλούσε τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο. Κατά κύριο λόγο έπαιζε τον λαϊκό τύπο, περισσότερο σε κωμωδίες.

Καθιερώθηκε ως ηθοποιός σε κινηματογραφικές ταινίες όπου ενσάρκωσε, κυρίως, τον τύπο του μάγκα. Πρωτοεμφανίστηκε στον κινηματογράφο το 1952 με την ταινία Το στραβόξυλο και στο θέατρο το 1953 με τον θίασο της Γιώτας Λάσκαρη στο έργο Ο τρομερός καλόγερος.

Συνεργάστηκε με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το Πειραϊκό Θέατρο του Δημήτρη Ροντήρη, τον θίασο του Νίκου Χατζίσκου, το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη, το Θέατρο Τέχνης κ.ά. Εξαιρετική ήταν η ερμηνεία του στο Φιντανάκι του Παντελή Χορν, που ανέβασε το Θέατρο Τέχνης το 1988. Συνεργάστηκε και με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο στις ταινίες Ταξίδι στα Κύθηρα, Ο μελισσοκόμος, Το μετέωρο βήμα του πελαργού.

Διακρίθηκε και σε ρόλους σε τηλεοπτικές σειρές. Χαρακτηριστική ήταν η συμμετοχή του στη δημοφιλή σειρά Εγκλήματα.

Στο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1990 κέρδισε τιμητική διάκριση για την ερμηνεία του στους Αθηναίους.[1]

Πρώτα βήματα στον κινηματογράφοΕπεξεργασία

Η πρώτη του εμφάνιση στη μεγάλη οθόνη ήταν το 1952, στην ταινία Στραβόξυλο. Τότε που ακόμα το σινεμά ήταν σε πρωτόγονη κατάσταση. Του είχε κάνει εντύπωση που ο εικονολήπτης έπρεπε να γυρίζει με το χέρι του σε σταθερό ρυθμό, το καρούλι του φιλμ. Για να διατηρήσει αυτό το συγχρονισμό έλεγε από μέσα του τον εθνικό ύμνο! Ο πρώτος επίσημος ρόλος του ήταν στη Λατέρνα, φτώχεια και γαρύφαλλο του Αλέκου Σακελλάριου, με τον Βασίλη Αυλωνίτη και τον Μίμη Φωτόπουλο. Στην πρώτη σκηνή της ταινίας ο Προύσαλης ενσαρκώνει έναν μεροκαματιάρη που εξιστορεί τη ζωή των δύο πρωταγωνιστών. Ο Σακελλάριος του υπέδειξε στην πρόβα να πει τα λόγια του μάγκικα. Ο Αθηνόδωρος όμως σκέφτηκε ότι δεν ταίριαζε σε ένα τίμιο φτωχό εργάτη να μιλήσει σαν μαγκάκι, αλλά σαν έναν λαϊκό, εργατικό άνθρωπο και έτσι με θράσος υποκρίθηκε, όπως εκείνος έκρινε. Ο Σακελλάριος δεν αντέδρασε. Απεναντίας εκτίμησε το ταλέντο του νέου ηθοποιού και του ζήτησε το τηλέφωνό του για μελλοντικές συνεργασίες. Από τότε, σε όλη του την καλλιτεχνική ζωή, ο Προύσαλης αψηφούσε τους σκηνοθέτες αν πίστευε ότι είχαν λάθος. Πάντα όμως είχε σωστή κρίση και έτσι δεν έχασε ποτέ δουλειά. Ο ίδιος ξεχώριζε την Επιχείρηση Απόλλων, γιατί είχε μεγάλο και καλό ρόλο.

Ποτέ δεν παραπονέθηκε για τους μικρούς ρόλους που του έδιναν στο σινεμά, αντιθέτως ήταν ευγνώμων γιατί εκείνες τις δύσκολες εποχές κέρδισε αρκετά χρήματα. Όπως είχε πει, ένα καλοκαίρι είχε κερδίσει περίπου 15.000 ευρώ (σε σημερινή αναγωγή) και έτσι κατάφερε να αποκτήσει το πρώτο του αυτοκίνητο. Θαύμαζε πολύ τον Θανάση Βέγγο στους κινηματογραφικούς του ρόλους, γιατί αν και δεν είχε σπουδάσει ποτέ ήταν εξαιρετικά ταλαντούχος! Στο θέατρο άρχισε να δουλεύει το 1953, όπου υποδύθηκε και δραματικούς και κωμικούς ρόλους, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που έγινε πρωταγωνιστής. Στα πρώτα του βήματα, συνεργάστηκε με την Κυβέλη, που του έδειχνε ιδιαίτερη αδυναμία. Ένας κακεντρεχής συνάδερφος του, ζήλεψε που τον συμπαθούσε τόσο πολύ η ηλικιωμένη τότε Κυβέλη [2], που του έβγαλε το παρατσούκλι ο “νεκρόφιλος”. Ο Αθηνόδωρος πικράθηκε πολύ από αυτό το περιστατικό. Για αυτό και πάντοτε έλεγε ότι δύο πράγματα σιχαινόταν στη ζωή του. Τη ζήλια και την αχαριστία.

Προσωπική ζωή και θάνατοςΕπεξεργασία

Ποτέ δεν προκάλεσε με τις πράξεις του. Έζησε μία ήρεμη ζωή. Παντρεύτηκε την Τούλα, μια καλόκαρδη κοπέλα από τη Θεσσαλονίκη, που αν και κάποια στιγμή χώρισαν, δεν έπαψε να τον φροντίζει μέχρι το τέλος. Απέκτησαν μία κόρη, τη θεατρολόγο Εύη Προύσαλη, που της είχε μεγάλη αδυναμία. Σε μία από τις τελευταίες συνεντεύξεις του είχε πει ότι δεν φοβάται τον θάνατο, το μόνο που ήθελε ήταν να μην αρρωστήσει, να φύγει μια και έξω. Αυτό που τον πείραζε ήταν που είχε χάσει τους καλύτερους του φίλους και ένιωθε ορφανός. Λίγους μήνες μετά, στις 5 Ιουνίου του 2012, έφυγε και εκείνος από τη ζωή στα 85 του χρόνια. Τα τελευταία χρόνια ο πιο επιτυχημένος ρόλος του ήταν στην τηλεοπτική σειρά Εγκλήματα. Αν και είχε αποσυρθεί τυπικά από το σανίδι στα 69 του χρόνια, ήταν ευτυχισμένος που δεν είχε περάσει καμία χρονιά χωρίς να χτυπήσει το τηλέφωνό του για δουλειά.

ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

Έτος Τίτλος Ρόλος
Δεκαετία 1950
1952 Οι εγωιστές
Το στραβόξυλο αστυφύλακας
1957 Λατέρνα, φτώχεια και γαρύφαλλο θαμώνας ταβέρνας
Της νύχτας τα καμώματα θαμώνας μπαρ
Δεκαετία 1960
1960 Στρατιώτες δίχως στολή πατριώτης
1963 Ο τρελάρας ταξιτζής
Πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης Πανάγος
1964 Το δόλωμα μέλος σπείρας
1965 Ιστορία μιας ζωής Γιώργης
Τέντυ μπόι αγάπη μου Κυριάκος
Το χώμα βάφτηκε κόκκινο χωροφύλακας
Ένα έξυπνο έξυπνο μούτρο Μπάμπης Καντουράκης, μεγαλομανάβης
Μια τρελή... τρελή οικογένεια Μανώλης, ναυτεργάτης
Περάστε την πρώτη του μηνός πωλητής παπουτσιών
1966 Τζένη, Τζένη αμαξάς
Εμείς οι αμαρτωλοί
1967 Ο μόδιστρος Κούλης
Πατέρα κάτσε φρόνιμα Περικλής Καραστεφάνου
Καλώς ήρθε το δολάριο Σταμάτης Τσίμπας
Άδικη κατάρα επιστάτης βίλας
Πυρετός στην άσφαλτο φύλακας κλινικής
Από τα Ιεροσόλυμα με αγάπη
Κάποτε κλαίνε και οι δυνατοί Βαγγέλης
1968 Η καρδιά ενός αλήτη Κωνσταντής
Επιχείρησις Απόλλων [3] Μανώλης, οδηγός λεωφορείου
Το κανόνι και τ' αηδόνι
Ο τσαχπίνης Πανάγος
Ανοιχτή επιστολή Αλέκος
Τα ψίχουλα του κόσμου κύριος Στεφάνου, πατέρας Φλώρας
Ταπεινός και καταφρονεμένος γιατρός
Καρδιά που λύγισε από τον πόνο Παντελής
Ξεριζωμένη γενιά
Μια Ιταλίδα απ' την Κυψέλη ιδιοκτήτης νυχτερινού κέντρου
1969 Το θύμα Μπάμπης Μπαγλάμης, στέλεχος δισκογραφικής
Γιατί με πρόδωσες
Η ωραία του κουρέα Περικλής
Φτωχογειτονιά αγάπη μου Αρίστος
Ένας άνδρας με συνείδηση Θανάσης
Φοβάται ο Γιάννης το θεριό Γεράσιμος
Δεκαετία 1970
1970 Βαβυλωνία Μπαστιάς (λοκαντιέρης)
Ο τελευταίος αιχμάλωτος περιπλανώμενος έμπορος
Ο νάνος και οι εφτά Χιονάτες Αποστόλης Πίτουλας
Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά πρόεδρος κοινότητας
Εσένα μόνο αγαπώ μπουζουξής
Ο τελευταίος των κομιτατζήδων Στρατής Στάμου
Η τύχη μου τρελάθηκε Πανάγος Μαγκλάρας
Ο αετός των σκλαβωμένων Θείος
Το παιδί της μαμάς Αναστάσης
1971 Η εφοπλιστίνα Νικήτας
Ο αρχιψεύταρος Νότης Χατζηδήμας
Καταναλωτική κοινωνία τραγουδιστής
Μαντώ Μαυρογένους Κωνσταντής
Ένα αγόρι αλλιώτικο από τ' άλλα Ιορδάνης
Οι εγωισταί Σωτήρης
Ο τρελοπενηντάρης Φρίξος Μπατακούνας
Αγάπησα μια πολυθρόνα παλιατζής
Ο Μανωλιός στην Ευρώπη Κλέαρχος
1972 Η Ρένα είναι οφσάιντ αστυνόμος
Απ' τα αλώνια στα σαλόνια Γρηγόρης
1973 Ο προεστός του χωριού Διαμαντής
1979 Οι φανταρίνες διοικητής στρατοπέδου
Μονά ζυγά δικά μου Πάτροκλος Γιουσουφάκης
Τα παιδιά τις πιάτσας Προκόπης Γράσσος
Δεκαετία 1980
1980 Ρένα, να η ευκαιρία εφοριακός
Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο συνταγματάρχης
1981 Το μεγάλο κανόνι Μήτσος
Το ξένο είναι πιο γλυκό Ηλίας
1982 Ρεπό τζαμάς
Και ο πρώτος ματάκιας Μεγάλος
1983 Δάσκαλε τι δίδασκες; Θωμάς
1984 Ταξίδι στα Κύθηρα μοίραρχος
Ο έρωτας του Οδυσσέα συνάδελφος
1985 Ο Αγκαλίτσας αρχιφύλακας
Μια νύφη για όλους
Αγόρια στην πορνεία πρόεδρος κοινότητας
Τα παιδιά του Κρόνου πατέρας Άρη
Ο Ράμπο από τα Τρίκαλα Βλαδίμηρος
Μούτρο... το μουτράκι Νεόφυτος Τράμπας
Ράκος Νο 14 και ο πρώτος μπουνάκιας Θανάσης Σπίνος, πατέρας Ηρακλή
1986 Ο μελισσοκόμος
Αδελφή μου... Αγάπη μου... Μιχάλης Δεβουραίος
Τρελοί, παλαβοί κι ανάποδοι Γιώργος
Το διαβολοθήλυκο Κυριάκος
1987 120 Ντεσιμπέλ πατέρας Νάσου
Οι δεκατρείς γυναίκες
Η ψεύτρα από το Κατάκωλο Λέων
Λάκης, ο σουξές Αρβύλας
Σ' αγαπάω, στο τιμόνι που κρατάω Ανέστης
Το 'πε, το' πε ο παπαγάλος, είσαι κόκορας μεγάλος Ανδρέας
Τρελές αστυνομικόνες, απίθανα θηλυκά Πλάτων
1988 Το σπίτι της θείας Μπάμπης
Τίποτα δεν άλλαξε, λαέ υπαρχηγός αστυνομίας
Ο πεθερόπληκτος Παντελής
1989 Ο τελευταίος πειρασμός του Μήτσου Σάββας
Το χωριό εκπαιδεύεται Ευθύμιος Καραφατσέας
Συζυγικό κοκτέιλ Λάζαρος
Δεκαετία 1990
1990 Ο εραστής Ισαάκ
1991 Οι Αθηναίοι Πατσουρέας
Ο δραπέτης Λάμπρος
Το μετέωρο βήμα του πελαργού ξενοδόχος
1997 Ο κύριος με τα γκρι πρόεδρος
Δεκαετία 2000
2003 Πολίτικη κουζίνα Ιορδάνης

ΤηλεόρασηΕπεξεργασία

Τίτλος
Ντόλτσε Βίτα
Εγκλήματα
Εκείνες κι εγώ
Δύο Ξένοι
Εντιμότατοι κερατάδες
Επτά θανάσιμες πεθερές
Το κόκκινο δωμάτιο
Οι αταίριαστοι
Άγρια παιδιά
Η γενιά των 592 ευρώ
Παππούδες εν δράσει
Για μια γυναίκα κι ένα αυτοκίνητο

Οι ιερόσυλοι. (1983)

Θεατρικές παραστάσειςΕπεξεργασία

Κατάλογος βασικών πληροφοριών θεατρικών παραστάσεων στις οποίες συμμετείχε ο Αθ. Προύσαλης ως ηθοποιός.

σεζόν παράσταση ρόλος θίασος θέατρο σκηνοθέτης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1958/1959 Ο τοπικός παράγων Σπύρος Δαλέγκος Πειραϊκό Θέατρο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά Δημήτρης Ροντήρης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1958/1959 Αρραβωνιάσματα Δικηγόρος Θίασος Νίκου Χατζίσκου Υπαίθριον Θέατρον Νίκου Χατζίσκου Νίκος Χατζίσκος
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Παραμύθι χωρίς όνομα Σιδεράς Θίασος Νέο Θέατρο Νέο Θέατρο Βασίλης Διαμαντόπουλος
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Τα δέντρα πεθαίνουν όρθια Κυνηγός Θίασος Νέο Θέατρο Νέο Θέατρο Βασίλης Διαμαντόπουλος
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963 Σίβυλλα Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Σωκράτης Καραντινός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963 Το μυστικό της κοντέσσας Βαλέραινας Κόντε Μανώλης Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Αλέξης Σολομός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963 Ο αρχοντοχωριάτης Κοβιέλος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος περιοδεία Σωκράτης Καραντινός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964
Το νησί της Αφροδίτης Ρίτσαρντ Κιτς Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος περιοδεία
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών
Αλέξης Σολομός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964
Ιφιγένεια εν Αυλίδι Γέρος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος περιοδεία Σωκράτης Καραντινός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964 Οθέλλος Ροδρίγος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Σωκράτης Καραντινός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1964/1965 Το πανηγύρι Φραγγοράφτης Θέατρο Τέχνης "Κάρολος Κουν" Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν - Υπόγειο Κάρολος Κουν
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1967/1968 Ο σύζυγος της κυρίας Προέδρου Βίκτορ Ντερβάλ Θίασος Κώστα Μουσούρη Θέατρο Μουσούρη Κώστας Μουσούρης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Χίπισσα Ιωάννα Θωμάς Στρεφιάδης Θεατρικές επιχειρήσεις Βαγγέλη Λιβαδά Θέατρο Αμιράλ Κωστής Μιχαηλίδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1988/1989 Το Φιντανάκι Γιαβρούσης Θέατρο Τέχνης "Κάρολος Κουν" Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν - Φρυνίχου Μίμης Κουγιουμτζής

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

[4]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Πέθανε ο Αθηνόδωρος Προύσαλης tovima.gr
  2. «Κυβέλη (ηθοποιός)». Βικιπαίδεια. 2019-05-23. https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=%CE%9A%CF%85%CE%B2%CE%AD%CE%BB%CE%B7_(%CE%B7%CE%B8%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CF%8C%CF%82)&oldid=7547275. [νεκρός σύνδεσμος]
  3. Γκίκα, Γεωργία (2010). Η προβολή των ελληνικών τουριστικών περιοχών µέσω των ξένων κινηµατογραφικών ταινιών. Βόλος: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. σελ. 22. 
  4. tzeni (5 Ιουνίου 2014). «Αθηνόδωρος Προύσαλης. Αψήφησε τον Σακελλάριο και πληγώθηκε όταν κάποιος τον είπε "νεκρόφιλο", επειδή κέρδισε την συμπάθεια της Κυβέλης». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Ανακτήθηκε στις 13 Αυγούστου 2019.