Άνοιγμα κυρίου μενού

Γρίβα Κιλκίς

οικισμός της Ελλάδας
(Ανακατεύθυνση από Γρίβα)

Συντεταγμένες: 40°57′15″N 22°24′38″E / 40.95417°N 22.41056°E / 40.95417; 22.41056

Γρίβα
Γενική άποψη της Γρίβας
Γρίβα βρίσκεται στο τόπο Greece
Γρίβα
Γρίβα
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚεντρικής Μακεδονίας
ΔήμοςΠαιονίας
Κατοικήθηκε817 μ.Χ.
Έκταση21.34 km2
Υψόμετρο470 m
Πληθυσμός770
Ταχ. κωδ.613 00
Τηλ. κωδ.23430
ΠολιούχοςΆγιος Αθανάσιος ο Μέγας
Ιστοσελίδαwww.grivanews.wordpress.com

Η Γρίβα, που μέχρι το 1926 ονομαζόταν Κρίβα, είναι χωριό της επαρχίας Παιονίας, του νομού Κιλκίς. Είναι κτισμένη στους πρόποδες της ανατολικής πλαγιάς του όρους Πάικο σε υψόμετρο 470 μέτρων και έχει 770 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα της Δημοτικής ενότητας Γουμένισσας του Δήμου Παιονίας της επαρχίας Παιονίας στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.

Το χωριό βρίσκεται στην αρχή του ορεινού όγκου του Πάικου, 70 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την πρωτεύουσα της Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη, 50 χιλιόμετρα ανατολικά από την πρωτεύουσα του Νομού Κιλκίς, και 20 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από τα Γιαννιτσά.

Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, τη δενδροκομία και την υλοτομία. Το χωριό ανήκει στην αμπελουργική ζώνη παραγωγής του οίνου Ονομασίας Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητος «Γουμένισσα» και «Πάικο».

Στη Γρίβα υπάρχει νηπιαγωγείο. To 2θέσιο Δημοτικό σχολείο έκλεισε το 2012.

Πίνακας περιεχομένων

ΙστορίαΕπεξεργασία

Από το 1525 και μετέπειτα καταγράφεται στη γύρω περιοχή ύπαρξη αρματολών και κλεφτών[1].

Τον 15ο αιώνα με διαταγή του Οθωμανού σουλτάνου φυτεύτηκαν στην ευρύτερη περιοχή μουριές με σκοπό την παραγωγή μεταξιού και συστηματοποιήθηκε η καλλιέργεια. Αυτή η εξέλιξη φέρνει στην περιοχή, κατά τους επόμενους δύο αιώνες, πολλούς αγροτοεργάτες (κυρίως Βουλγάρους) προκειμένου να εργαστούν στα οθωμανικά τσιφλίκια, καθώς οι Έλληνες είναι πλέον λιγοστοί και απρόθυμοι να εργάζονται σ’ αυτά. Πολλοί κάτοικοι αναγκάστηκαν πλέον να χρησιμοποιούν την σλαβική γλώσσα για την επικοινωνία στις δημόσιες εκδηλώσεις.[2]

Τον 17o και 18ο αιώνα φτάνουν στην περιοχή πολλοί Βλάχοι, εκδιωγμένοι από τη Βόρειο Ήπειρο και Δυτική Μακεδονία, από τις λεηλασίες των Τουρκαλβανών. Στο χωριό, μετά τα μέσα του 18ου αιώνα, ομιλούνταν η αποκαλούμενη και «Εντόπια» σλαβική διάλεκτος.

Η Γρίβα, ως οικισμός του όρους Πάικο, από το 1696 απολάμβανε φορολογικές απαλλαγές και ήταν δεσμευμένη να προσφέρει υπηρεσίες στην Υψηλή Πύλη επεξεργαζόμενη μάλλινα υφάσματα από τα οποία κατασκευάζονταν οι στολές του τουρκικού στρατού, του σώματος Θεσσαλονίκης[3].

Ομολογίες πληροφορούν ότι, από το 1768 μέχρι και το 1808, πραγματοποιήθηκε πλήθος εξεγέρσεων με γνωστότερο όλων τον οπλαρχηγό Νίκο Τσάρα (Νικοτσάρας).

Με την επανάσταση του 1821 η περιοχή βρέθηκε σε ασφυκτικό κλοιό από τους Οθωμανούς. Με εντολές του Πασά της Θεσσαλονίκης Αβδούλ Αμπούδ, εντάθηκαν οι έρευνες σε σπίτια και έγινε συστηματικός εκφοβισμός των κατοίκων, προσπαθώντας έτσι να αποτραπεί κάθε εξέγερση γιατί η Γρίβα θεωρούνταν χωριό στρατηγικής σημασίας με επίκαιρη θέση [4]. Από τη Γρίβα ήταν ο κλέφτης του Ολύμπου Δημήτριος Τσώρας που το 1821 συγκέντρωσε άντρες από το Πάικο και την περιοχή Έδεσσας προκειμένου να συνδράμει στην επανάσταση[5]. Στα χρόνια αυτά, οι κάτοικοι συχνά πρόβαιναν σε διάφορες μορφές αντίστασης με αποτέλεσμα ο Πασάς Αβδούλ Αμπούδ να δώσει διαταγή βίαιου εξισλαμισμού[εκκρεμεί παραπομπή].

Το 1874 η άτυπη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα της Γρίβας ζήτησε το ίδιο έτος, από τη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Βοδενών (Έδεσσα) την επίσημη σύσταση και εκτύπωση της Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητας Γρίβας. Ζητούσε δε τη σύνταξη και εκτύπωση σχετικού κανονισμού και την κατακύρωση σφραγίδας. Το αίτημα αυτό των ικανοποιήθηκε. Κατά τη Μακεδονική επανάσταση του 1878, οι Γριβιώτες συμμετείχαν ενεργά και αρκετοί πήραν τα όπλα και κινητοποιήθηκαν[6]. Το 1880 ανεγέρθει στη Γρίβα πέτρινο σχολείο όμοιας αρχιτεκτονικής με της Γουμένισσας. Ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο σχολείο της περιοχής. Στην αρχική του μορφή το Δημοτικό Σχολείο Γρίβας είχε 4 αίθουσες διδασκαλίας, ένα γραφείο στον επάνω όροφο και δυο διαδρόμους.[7].

Στις 15 Οκτωβρίου 1912 η Γρίβα υπέστη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή από πυρκαϊά που έβαλαν οι Οθωμανοί. Διασώθηκε το σχολείο και η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Πολλοί κάτοικοι φονεύθηκαν[εκκρεμεί παραπομπή]. Απελευθερώθηκε και ενσωματώθηκε στο Ελληνικό Βασίλειο. Εφημερίδα της εποχής[εκκρεμεί παραπομπή] αναφέρει τα εξής:

«Προ τινός αι αρχαι Γουμέντζης (Γουμένισσας) επληροφορήθησαν οτι εν τω χωρίω Κρίβας (Γρίβα), του Διαμερίσματος Θεσσαλονίκης ευρίσκετο δεκαεξαμελής συμμορία υπο τον Έλληνα αρχηγόν Βάγκον. Το χωρίον περιεκυκλώθη υπο 2.000 (Οθωμανών) στρατιωτών και ήρξατο συμπλοκή καθ' ην εφονεύθησαν 6 στρατιώται. Η συμμορία δε έσπασε την γραμμήν και διέφυγεν άθικτος. Την επομένην διετάχθη ο βομβαρδισμός και η πυρπόλησις του χωριού. Οι εκ του πυρός αναγκαζόμενοι να εξέλθουν τών οικιών των εφονεύοντο υπό του στρατού, τα δε πτώματα ερρίπτοντο είς το πύρ, ίνα εξαφανίζωνται. Πολλά γυναικόπαιδα κατωρθώθη να σωθώσι υπό του Έλληνος ιερέως Γουμέντζας (Γουμένισσας) Παπαδημητρίου, επι τούτω αποσταλέντος. Έκ των κατοίκων εφονεύθησαν περί τους 80, άπασαι δε αι οικίαι κατεστράφησαν εντελώς πλην των δύο σχολείων και των δύο εκλησσιών, της ελληνικής και της βουλγαρικής. Κατά το διάστημα τής σφαγής εγένετο διαρπαγή υπό στρατιωτών και τών προσδραμόντων βασιβουζούκων[8]

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τέλη 1915, Γαλλο-Βρετανικά στρατεύματα προέλασαν στη περιοχή της Παιονίας. Οι Γάλλοι έκαναν βάση τους στο Μακεδονικό Μέτωπο τη Γουμένισσα και δημιούργησαν υλοτομείο στην σημερινή περιοχή της Λίπτας στη Γρίβα. Εκεί αποψίλωσαν το πυκνό δάσος καστανιάς που υπήρχε, δημιουργώντας ξυλεία στήριξης σιδηροδρομικών δοκών στη Γαλλία, στη διαδρομή από το Παρίσι[ασαφές][εκκρεμεί παραπομπή].

Το χωριό ονομαζόταν μέχρι το 1926 Κρίβα και μετονομάστηκε σε Γρίβα την 1/11/1926 με το ΦΕΚ:401/1926.[9]

Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Γρίβα ήταν υπό γερμανική κατοχή από τον Απρίλιο του 1941 έως τον Οκτώβριο του 1944. Την εποχή αυτή, δυνάμεις του ΕΛΑΣ πραγματοποίησαν πολλές επιχειρήσεις δολιοφθορών κατά των δυνάμεων του Άξονα, ενώ οι κάτοικοι διευκόλυναν τους Έλληνες αντιστασιακούς, παρέχοντάς τους καταφύγιο[εκκρεμεί παραπομπή].

Κατά τη δεκαετία του 1960 ακολούθησε μαζική μετανάστευση στη Δυτική Γερμανία, Ελβετία, καθώς και εσωτερική μετανάστευση κυρίως στη Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Τη δεκαετία του 1980 επετράπη στους πολιτικούς πρόσφυγες του Εμφυλίου Πολέμου να επιστρέψουν στη γενέτειρά τους.

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη δενδροκομία, την υλοτομία και την κτηνοτροφία. Στο χωριό παράγονται κάστανα, τυρί, κρασί και τσίπουρο.

 
Μάζεμα καστάνων στο όρος Πάικο

Το κύριο εισόδημα των κατοίκων προέρχεται από την περισυλλογή του κάστανου στο Πάικο, το μεγαλύτερο δάσος Καστανιάς της Ελλάδος[εκκρεμεί παραπομπή], χωρίς όμως να λείπουν και ο πλούτος των άλλων καλλιεργειών όπως το μήλο, η Καρυδιά, η κεράσια κλπ.

Ο Δασικός Συνεταιρισμός Γρίβας δραστηριοποιείται στις υλοτομικές περιοχές του όρους Πάικο και ανήκει διοικητικά στο Δασαρχείο Γουμένισσας. Σκοπός του είναι η υλοτομία, η μεταφορά της ξυλείας σε κεντρικούς χώρους συγκέντρωσης και η διοχέτευσή τους με φορτηγά στην εγχώρια αγορά. Ο κύκλος ανάπτυξης και κοπής των δέντρων στο Πάικο είναι 10ετής.

Η Γρίβα ανήκει αμπελο-οινικά στην περιοχή της Γουμένισσας. Από τους πρώτους κιόλας αιώνες της Τουρκοκρατίας οι κάτοικοι της ασχολούνταν με την αμπελουργία και την οινοποίηση. Με τις ερυθρές οινοποιήσιμες ποικιλίες «πιπόλκα» (ξινόμαυρο), νεγκόσκα και φαρτσάλο, παράγονταν φημισμένα μαύρα ταννινούχα κρασιά[εκκρεμεί παραπομπή]. Η οινοποίηση γινόταν είτε στα κελάρια της Γρίβας, για την οικογενειακή κυρίως κατανάλωση, είτε στη Γουμένισσα σε μεγάλες εγκαταστάσεις οινοποίησης. Το κρασί και το τσίπουρο, το εμπορεύονταν οι «Γουμεντζιανοί» ντόπιοι οινέμποροι είτε Εβραίοι μεγαλέμποροι από τη Θεσσαλονίκη, οι οποίοι το διακινούσαν με την ένδειξη της προέλευσης του (ΠΟΠ) στο Μακεδονικό χώρο αλλά και πέρα από αυτόν[εκκρεμεί παραπομπή]. Οι κάτοικοι της Γρίβας δούλευαν συχνά στα αμπέλια της Γουμένισσας, ειδικά κατά την περίοδο των σκαψιμάτων, οπότε και υπήρχε μεγάλη ανάγκη εργατικών χεριών. Γριβιώτες ήταν τέλος οι τεχνίτες βαρελάδες, οι οποίοι, περιφερόμενοι πριν τον τρύγο από κελάρι σε κελάρι, κατασκεύαζαν όλο τον οινοποιητικό εξοπλισμό της περιοχής με ξύλο καστανιάς και τον επιδιόρθωναν αν αυτό ήταν αναγκαίο. Η αμπελοκαλλιέργεια συνεχίζεται και σήμερα το προϊόν της είναι το γνωστό ξηρό μαύρο κρασί «Γουμένισσα» που έχει χαρακτηρισθεί ως ποικιλία ανωτέρας ποιότητας.

Μικρή μερίδα του πληθυσμού ασχολείται με την κτηνοτροφία (εκτρέφοντας τη βουνίσια κατσίκα του Πάικου), παράγοντας γαλακτοκομικά προϊόντα και τροφοδοτώντας την τοπική βιομηχανία με κρέας, καθώς και φρέσκο γάλα για την παραγωγή της φέτας.

ΔημογραφικάΕπεξεργασία

Κατά τις δεκαετίες του '50 και '60, ακολούθησε μαζική μετανάστευση στη Δυτική Γερμανία. Η εσωτερική μετανάστευση έγινε κυρίως στο Κιλκίς, στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα. Τη δεκαετία του '80 επετράπη στους πολιτικούς πρόσφυγες του Εμφυλίου Πολέμου να επιστρέψουν.

Η μεταβολή του πληθυσμού αποτυπώνεται στον παρακάτω πίνακα:

Έτος Πληθυσμός Αλλαγή (%)
1913 1054 - - - - -
1928 - - - - - - - - - -
1940 - - - - - - - - - -
1951 1322 - - - - -
1961 - - - - - - - - - -
1971 - - - - - - - - - -
1981 861 - 35 %
1991 779 - 10 %
2001 813 + 4 %
2011 770 - 5 %

ΠολιτισμικάΕπεξεργασία

ΣύλλογοιΕπεξεργασία

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γρίβας ιδρύθηκε το 1982. Σκοπός του Συλλόγου ήταν η προβολή της Μουσικοχορευτικής παράδοσης των χορών του χωριού. Ο Σύλλογος έχει χορευτική παρουσία στην ευρύτερη περιοχή και στο εξωτερικό. η αρχική μουσική των χορών δημιουργήθηκε από γηγενείς Γριβιώτες όπως οι Γκαϊταζήδες Κωνσταντίνος Τζιάντσης και Μυσίρκος Πέτρος. Τα χάλκινα πνευστά της Γουμένισσας, παρέλαβαν και συνέχισαν την μουσική παράδοση του χωριού, αποδίδοντας πλέον τη χορευτική παράδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Γρίβας. Το παραδοσιακό χορευτικό συγκρότημα του συλλόγου συμμετέχει στις εκδηλώσεις του Δήμου Παιονίας, με κέντρο τη Γουμένισσα, για τους εορτασμούς στο Μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας, στις 15 Αυγούστου. Επίσης διατηρεί Λαογραφική Συλλογή (έτος ίδρυσης το 1993).

Ο Σύλλογος Γυναικών Γρίβας ιδρύθηκε στις 2 Μαΐου 2009 από γυναίκες της Γρίβας. Τα ιδρυτικά μέλη του συλλόγου αγγίζουν τις 100 γυναίκες και έχει σαν σκοπούς την καλλιέργεια πολιτιστικών ιδεών και αξιών την ανεύρεση, συγκέντρωση και επεξεργασία λαογραφικών, ιστορικών, πολιτιστικών στοιχείων, με πνευματικές καλλιτεχνικές και ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, τη διατήρηση και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και συντονισμό ενεργειών για την εκτέλεση έργων κοινής ωφέλειας. Ο σύλλογος διαθέτει χορωδία με ρεπερτόριο από τραγούδια και εκκλησιαστικές ψαλμωδίες.

ΚινηματογράφοςΕπεξεργασία

  • Στη Γρίβα έχουν γυριστεί μεγάλα τμήματα της ταινίας το Εργοστάσιο ( 1981 ) του Τάσου Ψαρά.[10]
  • Ποιός θα βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά (Ντοκυμαντέρ για τη Γρίβα) ( 2015 ) σε Σενάριο Τσαρτσάνη Βασίλη και Σκηνοθεσία Τσαρτσάνη Βασίλη & Βουρβαχάκη Νίκου[11]

Σπίτι του ΠαιδιούΕπεξεργασία

 
Σπίτι του Παιδιού Γρίβας

Στη Γρίβα υπάρχει «Σπίτι του Παιδιού», ένα από τα 260 που είχε ιδρύσει το Βασιλικό Ίδρυμα Πρόνοιας κάτω από την προσωπική φροντίδα της Βασίλισσας Φρειδερίκης μετά το 1950.

Στο «Σπίτι του Παιδιού της Γρίβας» λειτουργούσε νηπιαγωγείο, βιβλιοθήκη, ξυλουργείο με μηχανήματα, αίθουσα γεοπονίας με φυτά, αίθουσα παιχνιδιών και δραστηριοτήτων, αίθουσα Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης (Πίνγκ-Πόνγκ) και κατείχε ένα προαύλιο χώρο με υπαίθρια καθίσματα και παιδότοπο.

Οι μαθητές του δημοτικού χρησιμοποιούσαν τον χώρο, αίθουσες ψυχαγωγίας και προαύλιο, τις απογευματινές ώρες για την ψυχαγωγία τους. Κατά καιρούς δραστηριοποιούνταν θεατρικές ομάδες, ομάδες εργασίας, διαλέξεις, καθώς και δραστηριότητες γενικού ή ειδικού τοπικού ενδιαφέροντος.

Παραδοσιακές φορεσιές της ΓρίβαςΕπεξεργασία

Αντρικές ΦορεσιέςΕπεξεργασία

 
Αντρική παραδοσιακή φορεσιά "Ιππέα" Γρίβας (1923)

«Ιππέα»

Η παραδοσιακή αντρική φορεσιά του "Ιππέα" της Γρίβας, ακολουθεί τη γενική γραμμή ένδυσης των ανδρών στη Μακεδονία.

Αποτελούνταν από την Τραγιάσκα, τη μάλλινη εσωτερική Φανέλα, το άνευ γιακά βαμβακερό ή μάλλινο Πουκάμισο, το μακρυμάνικο ή αμάνικο Γιλέκο, το μάλλινο Ζωνάρι μέσης (Πόις ή Πόιτς), το Παντελόνι, τις μάλλινες Kάλτσες (Τσουράπια) και τα δερμάτινα ή λαστιχένια Παπούτσια.

«Επίσημη - Εορταστική»

Η επίσημη εορταστική παραδοσιακή αντρική φορεσιά της Γρίβας, ήταν ένδυμα των ανδρών (1880) σε επίσημες εορτές και εκδηλώσεις.

Αποτελούνταν από την Τραγιάσκα, το μεταξωτό ή βαμβακερό Πουκάμισο (Κουσούλια), το μακρυμάνικο ή αμάνικο Γιλέκο με κτερίσματα, το ολόμαλλο Ζωνάρι μέσης (Πόις ή Πόιτς), το Παντελόνι, τις μάλλινες Κάλτσες (Τσουράπια), τα Τσαρούχια (Πίντσι).

«Φορεσιά 12ημέρου "Ρουσουλίες"»

  Οι “Ρουσουλίες”, ως έθιμο της Γρίβα, διαδραματίζεται το 12ήμερο μεταξύ Χριστουγέννων και Φωτών και όπως γίνεται και στα νεότερα χρόνια αντικατοπτρίζει το παρελθόν σε δύο πτυχές, ως «Πολεμικό» και ως «Ερανικό» δρώμενο.

Η πρώτη πτυχή (Πολεμική): Επιτάσσει οι πολεμιστές (Χορευτές του πολιτιστικού συλλόγου Γρίβας) να ντύνονται την παραδοσιακή φορεσιά του Τσολιά και να αποχαιρετούν  τις αγαπημένες τους  ώστε να μεταβούν σε άλλα χωριά. Στον αποχαιρετισμό, οι γυναίκες του χωριού (Μητέρες, Κόρες, Αγαπημένες) δένανε τα μαντήλια τους στην μέση και στο στήθος τους, δίνοντας το στίγμα ενθύμησης της έμμεσης παρουσία τους στην επικείμενη μάχη. Ευχή για καλή τύχη και καλή επιστροφή.

 
Παραδοσιακή Φορεσιά Γρίβας "Ρουσουλίες" (αρ. Κόϊος Χρ. Κύρος 1925)

Η δεύτερη  πτυχή (Ερανική): Όποτε η εκκλησία του πολιούχου της Γρίβας,  Αγίου Αθανασίου, χρειάζονταν διάφορες επισκευές, προσθήκες ή επεκτάσεις κι αυτές υπερκαλύπταν κατά πολύ τις δυνατότητες των κατοίκων, τότε ανέτρεχαν στο έθιμο, για την συγκέντρωση των χρημάτων.

Γυναικείες ΦορεσιέςΕπεξεργασία

«ά λα Τούρκα», κύριο επίσημο ένδυμα της Γρίβας

Η  παραδοσιακή πλέον, φορεσιά "α λα Τούρκα", (δημιούργημα προ του 1880 σε σχέδιο και ραφή υψηλής ραπτικής της Γριβιώτισσας μεγαλοράφτρας, Ελισσάβετ Λιτητάρη [Μπάπτα Λιτάτρκα (Λισσάβω)(1856-1948)], ήταν από Βελούδο και ήταν το επίσημο φόρεμα της Γρίβας. Φέρονταν σε κάθε επίσημη περίσταση, καλύπτοντας ενδυματολογικά τις γυναίκες όλων σχεδόν των ηλικιών (14 ετών και άνω), από Νυφικό έως ένδυμα ταφής (σε ύφασμα Σέρζ) !

Αποτελούνταν από το Μαντήλι κεφαλής (Καμούφκα ή Καβράκι στο Γάμο), το κυρίως Φόρεμα (Λιγκάρκα), το Μαντήλι ώμου, την ασημένια Ζώνη μέσης, την Ολομέταξη Ποδιά (με κεντήματα), τις μάλλινες Κάλτσες (Τσουράπια), τα Παπούτσια (με κουμπώματα ημιπολύτιμων λίθων) ή τις Παντόφλες και την περιλαίμια Αλυσίδα.

Εμφανίζεται δε περιστασιακά και σε όσα χωριά, κωμοπόλεις ή πόλεις πήγαν οι Γριβιώτισσες ως νύφες.

 
Φορεσιά "ά λα Τούρκα" αρ. Ολυμπία Χρ. Κόϊου [Μπέλα Ολυμπία (Λυμπίω) (1913)], δεξ. Ελένη Κόϊου (Κιόση) (1930).


 
Αντρική "Επίσημη" Φορεσιά Γρίβας - Γυναικεία Φορεσιά "Αντιρία" (αντίγραφα του 1880)








-- «Αντιρία», 2ο Επίσημο ένδυμα της Γρίβας

 
Παραδοσιακή φορεσιά "Αντιρία" του 1886.

Η  παραδοσιακή πλέον, φορεσιά "Αντιρία" ήταν ένα ολόμαλλο εορταστικό φόρεμα αργαλειού. Ήταν  ένδυμα για επίσημες εορτές και εκδηλώσεις. Το φορούσαν γυναίκες όλων σχεδόν των ηλικιών (14 ετών και άνω), στην Γρίβα όπως και στην εγγύς περιοχή της Παιονίας, στη Μακεδονία.

Αποτελούνταν από το Μαντήλι κεφαλής (Καμούφκα), τη μακριά βαμβακερή ή μάλλινη Πουκαμίσα (με κεντήματα), το κυρίως σταυροκουμπωτό μακρυμάνικο Φόρεμα (Λιγκάρκα), τη Ζώνη μέσης, τις μάλλινες Κάλτσες (Τσουράπια) και τα Τσαρούχια (Πίντσι).


Παραδοσιακοί χοροί της ΓρίβαςΕπεξεργασία

Οι χοροί της Γρίβας, δημιουργήθηκαν, από τους ίδιους τους Γριβιώτες, ως αφήγηση πραγματικών ιστοριών (σε υπαρκτά πρόσωπα ή γεγονότα) που απηχούσαν κάποιο σοβαρό και ηχηρό γεγονός της κοινωνίας της, με σκοπό την παρουσίαση της "Γριβιώτικης αντίληψης" στην διήθηση και αντιμετώπιση της καθημερινότητας. Όλοι οι χοροί της ανήκουν στην γενική καταγραφή ..." Παραδοσιακοί χοροί νομού Κιλκίς ".

Οι χοροί κάτα χρονολογική σειρά δημιουργίαςΕπεξεργασία

  • Μπέλα Ολυμπία (Λυμπίω), (Ολυμπία Χρ. Κόϊου (1896-1986)), Γυναικείος (2σημος) κυκλικός χορός. Αφηγείται την υπερίσχυση της Αγάπης έναντι του προξενιού.
  • Παρδαλά Τσουράπια (σιαρένι Τσουράπιι), (Μαρία Βελιάνη 1904-1943), Γυναικείος (9σημος) κυκλικός χορός, και σήμερα μεικτός. Αποκαλύπτει την ανιδιοτελή προσφορά και συνοχή των Γριβιωτών σε προβλήματα φτώχειας κι απόρριψη της περιθωριοποίησης ένεκα αυτής.
  • Κλανιάτσκα ή Προσκυνητός, διμερής Γυναικείος χορός, δρώμενο του Γάμου. Χορεύεται κατά την άφιξη της Νύφης στο Σπίτι των πεθερικών της, αποτυπώνοντας, με τις υποκλίσεις της και τις ιαχές του Σοϊού, τον εκατέρωθεν σεβασμό όλων, ως πρώτη αρχή της κοινωνίας της Γρίβας.
  • Πουσεστρίμτσκο, Γυναικείος μαντηλάτος αντικρυστός κι ελεύθερος χορός. Ο Χορός των Πουσεστρίμων "παράδερφων ή παράνυμφων ".
  • Ντάι Λίρι, Ντάι Φράγκι (Δώσε Λίρες, Δώσε Φράγκα) Μεικτός (9σημος) κυκλικός χορός, που σπάει σε αντικρυστό. Περιγράφει την χρηματική σύγχυση, κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στα παζάρια Γρίβας - Γουμένισσας, για επικράτηση του ισχυρότερου νομίσματος μεταξύ Άγγλων και Γάλλων. Στη Γρίβα αναγνωρίζεται ως "Ντο Λίρι, Ντο Φράγκι"
  • Κρίβατα (Κουτσός ή Τικφέσκος), κυκλικός Αντρικός χορός με γύρισμα σε Γκάιντα (Αντρικό Σχήμα) ή Ράικο (Μεικτό σχήμα).
  • Μπαμπουγκιόργκιφτσε, κυκλικός και δρομικός Αντρικός χορός με σπαθιά, στο δρώμενο "Ρουσουλίες (Ρουσουλίι)" το 15θήμερο των Χριστουγέννων. Ερανικό χορός της Εκκλησίας του Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Γρίβας, για την αυτοενίσχυσή της ή προσφορά αγάπης παθούντων, μέσω αυτής.
  • Βρατνίτσκα, Αντρικός κυκλικός χορός, δρώμενο του Γάμου. Παρουσιάζει την προσπάθεια του γαμπρού να εισβάλει στο σπίτι της για να δει τη Νύφη και τα προικιά της.
  • Πουσεντνίτσα, (Πουσ(ι)ντνίτσα ή Γονατιστός), ελεύθερος Αντρικός χορός, που αποθεώνει την "τιμή" της νέας συζύγου, στο Δευτεριάτικο τραπέζι συνεστίασης (Πουκλώνια), του κοινού Σοϊού.
  • Λισσάβω "Μπάμπτα Λιτάρκα", (Ελισάβετ Λιτητάρη 1860-1949) Γυναικείος κυκλικός χορός, αφιερωμένος στην μεγαλομοδίστρα Υψηλής Ραπτικής του χωριού, που συνέθεσε την παραδοσιακή φορεσιά της Γρίβας "ά λα Τούρκα" (περίπου το 1880).
  • Σόφκα, [Σοφία Δήμκου (1905-1988)] Γυναικείος (7σημος) κυκλικός χορός, και σήμερα μεικτός. Αφηγείται την δύναμη αγάπης των γονιών, να συγχωρήσουν μια εκτός Γάμου Εγκυμοσύνη.

ΕκκλησιαστικάΕπεξεργασία

Ιερός Ναός Αγίου ΑθανασίουΕπεξεργασία

 
Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου Γρίβας
 
Ιερό (1), Είσοδος Ανδρών (2), Είσοδος Γυναικών (3), Γυναικονίτης (4), Πλευρά Ανδρών (5), Πλευρά Γυναικών (6), Εξωτερικό καμπαναριό (7), Δεξιό Ψαλτήρι (8 α), Αριστερό Ψαλτήρι (8 β), Δεσποτικός Θρόνος (σήμερα Μητροπολιτικός) (9).

Ο Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου Γρίβας χτίστηκε το 1801[12]. Η εκκλησία σώθηκε όταν το χωριό κάηκε από τους Οθωμανούς τη Δευτέρα 15 Οκτωβρίου 1912.

Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική. Επεκτάσεις συνεχίζονται μέχρι και σήμερα με προσθήκες εσωτερικά και εξωτερικά.

Τα δάπεδα ήταν αρχικά κατασκευασμένα με πέτρα δολομίτη, που αφθονεί στο Πάικο, και με την πάροδο των ετών με μαρμάρινες πλάκες κατά περίσταση. Ο χώρος του ναού φωτίζεται από τα πλαϊνά παράθυρα και από σειρά πολύλοβων παραθύρων πάνω από το Ιερό. Το κεντρικό κλίτος καλύπτεται από αμφίκλινη (σαμαρωτή) ξύλινη στέγη με κεντρική υπερύψωση, ενώ τα πλάγια κλίτη με μονόρρηκτη (επικλινή) ξύλινη στέγη.

Η εκκλησία ήταν περιμετρικά αγιογραφημένη τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά αλλά, λόγω κακής συντήρησης, διατηρήθηκε μόνο η αγιογράφηση της γυναικείας πλευράς του ναού. Στον κυρίως ναό, η αγιογράφηση της αριστερής πλευράς αναπαριστά χρονικά την ιστορία από την σύλληψη και γέννηση του Ιησού μέχρι το γάμο εν Κανά, ενώ η δεξιά πλευρά τη ζωή του Χριστού μέχρι την ανάστασή του.

Η αρχική τοποθεσία του νεκροταφείου βρισκόταν στο νότιο μέρος της εκκλησίας εκεί που σήμερα βρίσκεται το συντριβάνι και το κιόσκι, μεταφέρθηκαν αργότερα στο ανατολικό μέρος, στη δεκαετία 1990 έχει γίνει νέα προσθήκη κοιμητηρίου στην βόρεια πλευρά.

Η εκκλησία ανήκε διοικητικά στις Ιερές Μητροπόλεις ως ακολούθως :

  • Θεσσαλονίκης , μέχρι το 1922
  • Βοδενών (Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας)
  • Πολυανής και Κιλκισίου , από το 1924 μέχρι το 1991
  • Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου, από το 1991 μέχρι σήμερα

Εξωκλήσι Αγίων Αντωνίου και ΘεοδώρουΕπεξεργασία

 
Εξωκλήσι Αγίου Αντωνίου Γρίβας
 
Κάτοψη εξωκλησιού Αγίων Αντωνίου και Θεοδώρου Γρίβας: Ιερό (1), Θέση Δεσπότη (2), Ψαλτήρι (3), Κεροστάτης (4), Τρούλος (5)

Έξω από το χωριό και σε απόσταση 1,5 χλμ περίπου, μέσα σε κατάφυτο δάσος βελανιδιάς, βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου, μονόχωρη εκκλησία με τρούλο, η οποία χρονολογείται από το 1901. Η εκκλησία ανακατασκευάστηκε το 1993.

Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και ΕιρήνηςΕπεξεργασία

 
Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης Γρίβας

Η Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης βρίσκεται σε κατάφυτη πλαγιά του όρους Πάικου στο νομό Κιλκίς, σε υψόμετρο 600 μ. με θέα την κοιλάδα του Αξιού, στην περιοχή της Γρίβας και σε απόσταση 7 Χμ. από τη Γουμένισσα.

Πρόκειται για μια ανδρική μονή, η οποία ιδρύθηκε το 1992 από τον Μητροπολίτη Γουμενίσσης Δημήτριο και είναι αφιερωμένη στους μάρτυρες Άγίους Ραφαήλ, Νικόλαο και Ειρήνη, που μετά από μια περιπετειώδη ζωή, στα έσχατα χρόνια της Βυζαντινή αυτοκρατορίας, κατέληξαν στη Λέσβο όπου και μαρτύρησαν τη Λαμπροτρίτη του 1403.

Η Μονή πανηγυρίζει την Τρίτη της Διακαινησίμου (Τρίτη του Πάσχα), ημέρα κατά την οποία τελειώθηκαν μαρτυρικά οι Άγιοι στη Θερμή της Λέσβου το 1463. Επίσης ιδιαίτερα τιμώνται και οι εορτές των Αγίων Μυροφόρων και του Μεγάλου Βασιλείου, στους οποίους είναι αφιερωμένα ομώνυμα παρεκκλήσια του αρχικού κτιριακού συγκροτήματος της Μονής.

Ο κύριος Ναός του Μοναστηριού ("καθολικόν" κατά τη μοναστική ορολογία) είναι αφιερωμένος στους Αγίους Ραφαήλ, Νικόλαο και Ειρήνη. Οι απόστολοι Πέτρος και Παύλος έχουν τιμηθεί με Παρεκκλήσιο όπως και ο Απόστολος Ανδρέας.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην αρχιτεκτονική του ναού η οποία συνδυάζει τον αθωνικό τύπο με στοιχεία της Κωνσταντινούπολης (πτυχωτός εσωτερικά κεντρικός τρούλος, 4 δορυφόροι τρούλοι, τρούλος πάνω από την Αγία Τράπεζα, χοροί, παρεκκλήσια, τρούλος λιτής, εξωτερικό αίθριο). Το εντυπωσιακό χειροποίητο ξυλόγλυπτο τέμπλο του παρεκκλησίου των Μυροφόρων είναι έργο πατέρων της ιστορικής σέρβικης Μονής Ντέτσανι (14ος αιώνας). Ο μόνιμος και πολύτιμος πνευματικός θησαυρός του Μοναστηριού, είναι τμήματα ιερών λειψάνων των τριών νεοφανών μαρτύρων Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης, που φυλάσσονται σε καλαίσθητη λειψανοθήκη.

Το μοναστήρι λειτουργεί σαν τόπος διορθόδοξης επικοινωνίας. Κατ' επανάληψη το έχουν επισκεφθεί Σέρβοι και Ρουμάνοι επιτελείς κληρικοί και μοναχοί.

ΣυνεταιρισμοίΕπεξεργασία

Αγροτικός Συνεταιρισμός Καστανοπαραγωγών Παΐκου (Α.Σ. ΚΑΠΑ)Επεξεργασία

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Καστανοπαραγωγών Παΐκου (Α.Σ. ΚΑΠΑ) είναι ένας νεοσύστατος συνεταιρισμός (23 Απριλίου 2019), ο οποίος απαρτίζεται από παραγωγούς στο κάστανο του όρους Πάικο στην επαρχία Παιονίας του νομού Κιλκίς στην Μακεδονία® και πιο συγκεκριμένα από τα καστανοχώρια: Γρίβα, Καστανερή, Κάρπη και Πεντάλοφο. Τα ιδρυτικά μέλη του, αριθμούν 24 παραγωγούς με Πρόεδρο την Κα Φωτεινή Βαϊρλή.

Σκοπός του Α.Σ. ΚΑΠΑ είναι αφενός η καλύτερη προώθηση, προβολή και αξιοποίηση του κάστανου κι αφετέρου η ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των παραγωγών με αντίστοιχη ενημέρωσή τους στα σχετικά θέματα του καστάνου και της καλλιέργειας αυτού.

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Μέσα στο χωριό, αξιοθέατα είναι τα παραδοσιακά κτίσματα στα στενά σοκάκια.

Τα παλαιότερα κτίσματα του γραφικού αυτού οικισμού έχουν φρουριακό χαρακτήρα με λιθόκτιστο περιμετρικό τοίχο, που μαρτυρεί το χαρακτήρα αυτής της περιοχής τα παλαιότερα χρόνια.

Στη θέση Μπατάνια υπάρχει σειρά, παροπλισμένων σήμερα, εργαστηρίων υδροκίνησης (μπατάνια[ασαφές], νεροτριβές, νερόμυλοι).

Περίπατος στον εύκολα προσπελάσιμο ορεινό όγκο του Πάικου (βότανα, αρωματικά φυτά), μανιτάρια, παρατήρηση πουλιών, καταφύγια για διανυκτέρευση, κυνήγι αγριόχοιρου[εκκρεμεί παραπομπή].

ΠολιτισμόςΕπεξεργασία

Τον Οκτώβριο του 1997, η Γρίβα συμπεριελήφθη στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων "ΔΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ", με τη διοργάνωση της εκδήλωσης «Οι δρόμοι του κρασιού στη Γρίβα του Κιλκίς».

Από την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου το 1997 και κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου πραγματοποιείται η ετήσια γιορτή κάστανου "Κάστανο, Κρασί, Τυρί".

Στη γιορτή της Αναλήψεως, τελείται το το έθιμο Κουρμπάνι.

ΚλίμαΕπεξεργασία

  • Το κλίμα στη Γρίβα είναι σε γενικές γραμμές ήπιο. Ως τμήμα του ορεινού όγκου του Πάικου δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες μεταβολές από τη μέση μέτρηση στην περιοχή.[εκκρεμεί παραπομπή]
  • Η βροχή, καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους δεν ανεβάζει την στάθμη της υγρασίας, η οποία παραμένει γενικώς σε χαμηλά επίπεδα λόγω απουσίας λιμναζόντων υδάτων[εκκρεμεί παραπομπή].

Μετεωρολογικά στοιχεία για τη Γρίβα[13]:

Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ
Μέση Ελαχ. θερμ.[°C] 1 2 5 7 12 16 18 18 15 11 6 2
Μέση Ανωτ. θερμ.[°C] 9 10 13 18 23 28 31 30 26 21 14 10
Ύψος Βροχόπτωσης (mm) 40 41 40 39 38 34 22 20 27 45 58 50
Ανώτατες Θερμοκρασίες[°C] 20 22 25 31 36 39 42 39 36 32 27 26
Σχετική Υγρασία (%) 40 39 41 38 36 28 20 19 25 43 56 48

Επίσης στην Γρίβα λειτουργεί Ιδιωτικός Μετεωρολογικός Σταθμός ο οποίος μεταδίδει ζωντανή εικόνα και καιρικές συνθήκες 24 ώρες το 24ωρο.

Γ.Σ. Μακεδονικός ΓρίβαςΕπεξεργασία

 
Γήπεδο Γ.Σ. Μακεδονικός Γρίβας 2010 - 2011
Γ.Σ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΓΡΙΒΑΣ
 
Έμβλημα Ομάδας
Σύντομο όνομαΜακεδονικός Γρίβας
Ίδρυση1978
ΈδραΕλλάδα
ΣτάδιοΓήπ. Γρίβας,
Χλοοτάπητας,
Προβολείς
ΠρόεδροςΓώγος Γρηγόριος
ΠροπονητήςΒαλκάνης Νέστορας
 
 
 
 
 
 
 
Πρώτη εμφάνιση
 
 
 
 
 
 
  Πολυμέσα σχετικά με την ομάδα

Ο Γ.Σ. Μακεδονικός Γρίβας Ιδρύθηκε το 1978 και εντάχτηκε στην Ε.Π.Σ. Νομού Κιλκίς. Το ποδοσφαιρικό γήπεδο του είναι το 2ο Γήπεδο στο Νομό Κιλκίς όπου τοποθετήθηκαν χλοοτάπητας και προβολείς για νυχτερινά παιχνίδια, το έτος 1988, με προσωπική εργασία των κατοίκων[εκκρεμεί παραπομπή]. Κατά καιρούς τα τμήματα ποδοσφαιρικών ακαδημιών του έχουν τροφοδοτήσει με ποδοσφαιριστές ακόμα και την Α' Εθνική κατηγορία (Στόιος Ιωάννης ΠΑΕ Εδεσσαϊκός & ΠΑΕ Βέροιας, Μήτκος Γιώργος ΠΑΕ Πανηλειακός, Γιάντσης Δημήτρης ΠΑΕ Ηρακλής έως το 2010 και στην ΠΑΕ Α.Ο. Κέρκυρας).

ΔιακρίσειςΕπεξεργασία

Τίτλος - Κύπελλο Χρονιά
Πρωτάθλημα ΕΠΣ Κιλκίς 1980, 1999
Κύπελλο Ήθους 1986, 1987, 1989
Κύπελλο Τουρνουά - Dusseldorf Δυτικής Γερμανίας 1995, 1997
Κύπελλο Τουρνουά - Στη μνήμη Γεωργίας Τιλκερίδου ( Δήμος Πολυκάστρου) 2009

Σημαντικοί ΓριβιώτεςΕπεξεργασία

  • Χρήστος Πίψος, Μακεδονομάχος, στρατιωτικός και πολιτικός
  • Ιωάννης Οικονόμου, Μακεδονομάχος
  • Χρήστος Πούλκας, Μακεδονομάχος

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Αρματολοί και Κλέφτες. Οι ένοπλοι του υπόδουλου γένους. Περιοδικό Στρατιωτική Ιστρία. Τεύχος 89, Ιανουάριος 2004
  2. Κωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος, Νεότερη Ιστορία της Μακεδονίας (1830-1912), Από τη γένεση του Νεοελληνικού κράτους ως την απελευθέρωση, ΗΡΟΔΟΤΟΣ, Θεσσαλονίκη, 1999, σελ. 227
  3. Ι. Κ. Βασδραβέλλης, Ἱστορικὰ Ἀρχεῖα Μακεδονίας, Α΄ Ἀρχεῖον Θεσσαλονίκης 1695–1912, Θεσσαλονίκη 1952, σσ. 27-28, 79, 75. Με δύο κυρίως έγγραφα που έχουν ημερομηνίες 12 Μαΐου 1696 και 13 Ιουνίου 1707 ..."παρέχονταν η δυνατότητα στους κατοίκους της Γουμένισσας και των παρακείμενων οικισμών Γρίβας και Κάρπης να ασχολούνται και με την κναφή μάλλινων υφασμάτων από τα οποία κατασκευάζονταν οι στολές του τουρκικού στρατού. Για την υπηρεσία τους αυτή οι κάτοικοι των προαναφερθέντων οικισμών απαλλάσσονταν από φορολογίες..."
  4. «PDF pager». anemi.lib.uoc.gr. Ανακτήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2019. 
  5. Ο νέος ελληνισμός στην Έδεσσα (Βοδενά), tου πρώτου μισού του ΙΘ΄ αιώνα, Γεώργιος Ρουμελιώτης, Έδεσσα, 2000, σελ. 65
  6. Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος, Ο βόρειος ελληνισμός κατά την πρώιμη φάση του μακεδονικού αγώνα 1878-1894, Εκδόσεις Σταμούλη, 2004, σελ. 23
  7. Χρήστος Π. Ίντος , Η εκπαίδευση στη Γουμένισσα, ό.π., σσ. 60-61.
  8. σ.σ βασιβουζούκος = πρβλ. τουρκ. bazıbozuk = άτακτος στρατιώτης
  9. http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170413 Μετονομασία της Γρίβας
  10. Τάσος Ψαρράς
  11. «Ποιός θα βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά (Ντοκυμαντέρ) !». ...η εφημερίδα της Γρίβας... Χρηστος Αθ. Κόϊος. 11 Μαΐου 2016. 
  12. Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Σχεδίου «Επικαιροποίηση Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης», Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης, σ.112.
  13. Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία

ΕικόνεςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία