Ιερά Μητρόπολις Ηρακλείας

(Ανακατεύθυνση από Μητρόπολη Ηρακλείας)

Η Μητρόπολη Ηρακλείας ήταν αρχαία Μητρόπολη της Ανατολικής Θράκης, με έδρα τη Ραιδεστό.

Πριν τη μεταφορά της πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη, ο επίσκοπος Βυζαντίου υπαγόταν διοικητικά στη Μητρόπολη Ηρακλείας. Αργότερα, περί τον 4ο αιώνα[1], αποδεσμεύτηκε[2] και ανυψώθηκε και σε Πατριάρχη.

Εξαιτίας αυτών των ιστορικών λόγων, η Μητρόπολη Ηρακλείας ήταν από τις σημαντικότερες μητροπόλεις του Οικουμενικού Θρόνου, και ο μητροπολίτης της είχε το προνόμιο να χειροτονεί τον Πατριάρχη και να του επιδίδει την ποιμαντορική ράβδο[3].

Σήμερα η Μητρόπολη δεν υφίσταται πλέον, ελλείψει ποιμνίου μετά την ανταλλαγή πληθυσμών. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο συνεχίζει μέχρι και σήμερα να απονέμει σε Επίσκοπό του τον τίτλο του Γέροντος Μητροπολίτου Ηρακλείας.

Επισκοπικός κατάλογοςΕπεξεργασία

Όνομα Έτη Σχόλια
Απελλής ~ 100 εκ των Εβδομήκοντα
Δομέτιος 138 – 161
Φίλιππος 264—305
Πέτρος 325 – 342
Θεόδωρος Α΄ 342 – 358 Αρειανιστής[4]
Υπάτιος 358
Δωρόθεος 369
Παύλος 382 – 402
Σεραπίων 402
Ευγένιος
Φριτίλος 431
Σαβίνος 449 Μακεδονιανιστής
Κυριακός 451
Ιωάννης Α΄ 459
Θεόφιλος Α΄ ~ 518[5]
Ιωάννης Β΄ 520
Κωνσταντίνος 536[6] – 552
Μεγέθιος 553
Θεόφιλος Β΄ 680
Σισίνιος πριν το 680[7] – μετά το 692[8]
Λέων Α΄ 783 – 806
Ιωάννης Γ΄ 879 – 886[9]
Νικόλαος ~ 886[10]-;
Δημήτριος 905 – 912[11]
Φώτιος 912[11]-;
Αναστάσιος 933 ~ 944[11]
Νικηφόρος 959
Ιγνάτιος ;[11]
Βασίλειος ;[11]
Ιωάννης Δ΄ ~ 997[12]
Μελέτιος ~ 1030 ~ 1032[11]
Γεράσιμος αρχές 12ου αιώνα[11]
Πέτρος Γ΄ μέσα 12ου αιώνα[11]
Μιχαήλ ~ 1160[11]
Μανουήλ ~ 1170[11]
Θεόδωρος Β΄ (Κριτόπουλος) ; – Φεβρουάριος 1189 παραιτήθηκε[13]
Θωμάς Β΄ ~ 1190[11]
Μανουήλ Β΄ ~ 1192 ~ 1204[14]
Νικήτας ~ 1259/60[14]
Λέων Πινακάς 1265 – 1267[15]
Γεράσιμος 1283 – 1285[14] ή Γερμανός;[16]
Ανδρέας ~ 1290 – 1297[14]
Ιωάννης αρχές 14ου αιώνα[14] Το 1315 συνυπογράφει συνοδική απόφαση επί Πατριάρχου Ιωάννου ΙΓ'[17]
Φιλόθεος Κόκκινος 1347[18] – 1353 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Μητροφάνης 1355/56[19]
Φιλόθεος Κόκκινος 1357 – 1364 β΄ θητεία[19]
Ιωσήφ πριν το 1389[20] – μετά το 1390[21]
Θεοφάνης 1399[22] - 1403[23] προηγουμένως ηγούμενος της Μονής Παμμακαρίστου[24]
Αντώνιος ~ 1409[25]
Κύριλλος πριν το 1431[25]
Αντώνιος ~ 1438/9[25] συμμετείχε στη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας[26]
Κάλλιστος 1483 – 1484[24]
Ματθαίος ~ 1541[27]
Κύριλλος ~ 1565 υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565)[28]
Γεράσιμος πριν το 1575[29] – μετά το 1583[30]
Γαβριήλ ~ 1614[31]
Νεόφυτος ; – 1636 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ιερεμίας ~ ψ1636 καθαιρέθηκε[32]
Ιωαννίκιος 1636[32] – 1646 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Μεθόδιος 1646 – 1668 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Βαρθολομαίος πριν το 1672[33] – μετά τον Οκτώβριο 1686[34]
Νεόφυτος 15 Μαΐου 1689[35] – 1711 † εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης χωρίς να παραιτηθεί από Μητροπολίτης. Εκθρονίστηκε και υπογράφει ξανά ως Ηρακλείας και επί Πατριαρχίας του διαδόχου του[36]
Γεννάδιος ο Λέριος 25 Φεβρουαρίου 1714 – 19 Οκτωβρίου 1718 † από Νικαίας
Καλλίνικος 1718 – 1726 από Φιλιππουπόλεως[37], εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1726, αλλά στο άκουσμα της εκλογής πέθανε
Μελέτιος πριν το 1728[38] – 1741[39]
Γεράσιμος 1741[40] – μετά το 1761[41]
Μεθόδιος πριν τον Ιούλιο 1772[42] – μετά τον Οκτώβριο 1798[43]
Μελέτιος μετά τον Οκτώβριο 1798 – 19 Σεπτεμβρίου 1821 από Μυριοφύτου και Περιστάσεως, παραιτήθηκε[44]
Ιγνάτιος Σταραβέρος Σεπτέμβριος 1821 – Ιούλιος 1830 †
Διονύσιος Ιούλιος 1830 – Ιούλιος 1848 † από Τυρολόης καί Σερεντίου
Ιγνάτιος περί το 1840 – 1841 υπογράφει συνοδική πράξη επί Πατριάρχου Ανθίμου τον Δεκέμβριο του 1840[45]
Πανάρετος πριν τις 23 Ιουλίου 1848[46] – 9 Μαΐου 1878 † από Τυρνόβου
Ιωαννίκιος 12 Μαΐου 1878 – 25 Ιανουαρίου 1879 † από Νικαίας
Γρηγόριος Παυλίδης 27 Ιανουαρίου 1879 – 6 Φεβρουαρίου 1888 † από Σερρών
Γερμανός 8 Φεβρουαρίου 1888 – 10 Μαΐου 1897 από Ρόδου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ιερώνυμος Γοργίας 13 Μαΐου 1897 – 22 Μαΐου 1902 από Νικαίας, κατόπιν ξανά Νικαίας
Γρηγόριος Καλλίδης 22 Μαΐου 1902 – 25 Ιουλίου 1925 † από Ιωαννίνων, άγιος
Φιλάρετος Βαφείδης 21 Φεβρουαρίου 1928 – 11 Οκτωβρίου 1933 † από Διδυμοτείχου
Βενιαμίν Κυριακού 21 Οκτωβρίου 1933 – 18 Ιανουαρίου 1936 από Νικαίας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Φώτιος Σαββαΐδης 5 Σεπτεμβρίου 2002 – 24 Ιουνίου 2007[47] από Ίμβρου και Τενέδου

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Παπαδόπουλος 1895, σελ. 49.
  2. Δρ. Χρίστος Κυριαζόπουλος, Η εκκλησιαστική οργάνωση της Θράκης κατά την πρωτοβυζαντινή και μεσοβυζαντινή εποχή, Θρακικά, 12ος τόμος[νεκρός σύνδεσμος]
  3. «Βιβλιοπαρουσίαση: Π. Γεωργαντζή: «Η Εκκλησία κατά το 1821»». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2007. 
  4. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 118.
  5. Sacrosancta Concilia Ad Regiam Editionem Exacta. Παρίσι. 1671. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021. 
  6. Sacrosancta Concilia Ad Regiam Editionem Exacta. Παρίσι. 1671. σελ. 257. Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2021. 
  7. Sacrosancta Concilia Ad Regiam Editionem Exacta. Παρίσι. 1671. σελ. 711. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021. 
  8. Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 444.
  9. Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 445.
  10. Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 445-446.
  11. 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 446.
  12. «Εἰς τὴν ἐπ' ὀλέθρῳ τοῦ κόσμου ἐπεισφέρεσαν ἤδη τῆς τοῦ Χριστοῦ ποίμνῃ ἀθεμιτογαμίαν». Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel Handschriftendatenbank. σελ. 203. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουλίου 2020. 
  13. Ιβηρίτης, Ιωακείμ (Απρίλιος 1917). «Παραίτησις του αγιωτάτου Μητροπολίτου Ηρακλείας κυρού Θεοδώρου του Κριτοπούλου». Γρηγόριος ο Παλαμάς Α: 350-351. http://digital.lib.auth.gr/record/139963/files/5073_1.pdf. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2022. 
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 447.
  15. Βυζάντιος, Σκαρλάτος (1869). Η Κωνσταντινούπολις - Περιγραφή τοπογραφική, αρχαιολογική και ιστορική. Αθήνα: Τυπογραφείον Χ.Ν.Φιλαδελφέως. σελ. 84. 
  16. Μήτσιου, Αικατερίνη (2010). «Η περιοχή της Πρέβεζας από την οπτική γωνία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως,13ος ως 15ος αι.». Πρακτικά του Δεύτερου Διεθνούς Συμποσίου για την Ιστορία και τον Πολιτισμό της Πρέβεζας: 35. https://www.academia.edu/656063/The_region_of_Preveza_from_the_point_of_view_of_the_Patriarchate_of_Constantinople_13th_15th_centuries_in_Modern_Greek_. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2021. 
  17. Καλέκα, Μανουήλ (1865). Τα ευρισκόμενα πάντα. Παρίσι: Jacques-Paul Migne. σελ. 1090. 
  18. Зборник радова Византолошког института. Научно дело. 1963. σελ. 225. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2021. 
  19. 19,0 19,1 Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 448.
  20. Preiser-Kapeller, Johannes (2007). «Die hauptstädtische Synode von Konstantinopel (Synodos endemusa). Zur Geschichte und Funktion einer zentralen Institution der (spät)byzantinischen Kirche». Historicum 96: 28. https://www.academia.edu/512045/Die_hauptst%C3%A4dtische_Synode_von_Konstantinopel_Synodos_endemusa_Zur_Geschichte_und_Funktion_einer_zentralen_Institution_der_sp%C3%A4t_byzantinischen_Kirche_The_Synod_of_Constantinopel_On_the_History_and_Function_of_a_central_Institution_of_the_Late_Byzantine_Church_. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2021. 
  21. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 448.
  22. Kapsalis, Athanasius G. (1994). Matthew I, Patriarch of Constantinople (1397 - 1410), his life, his patriarchal acts, his written works. Durham University. σελ. 144. 
  23. Külzer 2011, σελ. 449.
  24. 24,0 24,1 Ζαχαριάδου 1996, σελ. 119.
  25. 25,0 25,1 25,2 Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 449.
  26. Η Αγία και Οικουμενική εν Φλωρεντία Σύνοδος. σελ. 18. 
  27. «Έγγραφον συνοδικόν 68 Μητροπολιτών (...)». Γρηγόριος ο Παλαμάς ΜΘ: 225. Ιανουάριος 1920. http://digital.lib.auth.gr/record/139966/files/5076_1.pdf. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2022. 
  28. Bekker 1849, σελ. 184.
  29. Περιγραφή ιερά του αγίου και θεοβαδίστου Όρους Σινά. Βενετία: Παρά Νικολάω Γλυκεί τω εξ Ιωαννίνων. 1817. σελ. 160. 
  30. Πάρδος, Αντώνης (1998). Ἀθωνικὰ Σύμμεικτα 5. Ἀρχεῖο τῆς Ἱ. Μ. Παντοκράτορος. Ἐπιτομὲς ἐγγράφων. Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. σελ. 122. ISBN 960-90911-0-5. 
  31. «Σιγίλλιον του Πατριάρχου Τιμοθέου». Γρηγόριος ο Παλαμάς ΜΘ: 741. Ιανουάριος 1920. http://digital.lib.auth.gr/record/139966/files/5076_1.pdf. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2022. 
  32. 32,0 32,1 Μανουήλ Γεδεών, σελ. 575.
  33. Κουρίλας, σελ. 45.
  34. «Απόφαση επί Πατριάρχου Διονυσίου Δ΄ (Οκτώβριος 1686)». Εκκλησιαστική Αλήθεια. Κ (5): 38. 4. https://books.google.de/books?id=sIwXAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA38#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 4 Μαΐου 2022. 
  35. Kiminas 2009, σελ. 40, 174.
  36. Κατάλογος χειρογράφων κωδίκων της βιβλιοθήκης της κατά το αγιώνυμων όρος του Άθω ιεράς και μεγαλώνυμου Σκήτης της αγίας Θεομήτορος Άννης (μέρος Α') (PDF). σελ. 95. 
  37. Ζερλέντης, Περικλής (Ιανουάριος 1920). «Καλλίνικος ο από Φιλιππουπόλεως Ηρακλείας». Γρηγόριος ο Παλαμάς ΜΘ: 731-738. http://digital.lib.auth.gr/record/139966/files/5076_1.pdf. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2022. 
  38. Παναγιωτίδης, Δ.Α. (1894). «Ανέκδοτον σιγιλλιώδες γράμμα της παρά το Δέλβινον Σταυροπηγιακής Μονής Ιωάννου του Θεολόγου». Εβδομαδιαία Επιθεώρησις. http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/neologou/article/download/27566/27549. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2021. 
  39. Κτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 97
  40. Κουρίλας, σελ. 50.
  41. Δελιάλης 2017, σελ. 122.
  42. Κατάλογος χειρογράφων κωδίκων της βιβλιοθήκης της κατά το αγιώνυμων όρος του Άθω ιεράς και μεγαλώνυμου Σκήτης της αγίας Θεομήτορος Άννης (μέρος Α') (PDF). σελ. 99. 
  43. Δρ. Βασίλειος Σπανός, Ένα συνοδικό γράμμα για τη μη ξύλευση στον λόγγο της Μονής του Αγίου Βησσαρίωνος (Οκτώβριος 1798), σελ. 173
  44. Kiminas 2009, σελ. 58.
  45. Μητροπολίτης Γρεβενών, Σέργιος Σιγάλας (1991). Ιερά Μονή του Οσίου Νικάνορος (Ζάβορδας) και το κειμηλιοφυλάκιον αυτής. Γρεβενά. σελ. 60. 
  46. εξ Οικονόμων, Κωνσταντίνος (1849). Περί των Ο΄ Ερμηνευτών της Παλαιάς Θείας Γραφής. Αθήνα: Τύποις Φ. Καραμπίνου και Κ. Βάφα. σελίδες 5–6. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2020. 
  47. Kiminas 2009, σελ. 59.

ΠηγέςΕπεξεργασία