Άνοιγμα κυρίου μενού

Το Χρυσό Παπούτσι (European Golden Shoe) είναι ένα ατομικό ευρωπαϊκό ποδοσφαιρικό έπαθλο. Απονέμεται στον καλύτερο σκόρερ της Α΄ κατηγορίας των ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων ποδοσφαίρου. Καθιερώθηκε τη σεζόν 1967-68 με πρωτοβουλία του γαλλικού περιοδικού France Football. Στον δεύτερο και στον τρίτο της κατάταξης απονέμονται το Ασημένιο και το Χάλκινο Παπούτσι αντίστοιχα.

Ο μεγάλος Λιονέλ Μέσι, αν και μεσοεπιθετικός, είναι ο πολυνίκης του Χρυσού Παπουτσιού με 6 (!) κατακτήσεις συνολικά.

Από την περίοδο 1996-97 η κατάταξη των σκόρερ γίνεται με βάση ένα σύστημα βαθμών, στο οποίο τα γκολ από τα πέντε μεγαλύτερα και δυσκολότερα πρωταθλήματα (αγγλικό, ισπανικό, ιταλικό, γερμανικό, γαλλικό) βαθμολογούνται με 2 βαθμούς, ενώ όλα τα υπόλοιπα με 1,5 ή 1. Ο συντελεστής δυσκολίας των πρωταθλημάτων καθορίζεται με βάση την ετήσια κατάταξη της UEFA.

Από την περίοδο 1996-97 και μέχρι σήμερα, η απονομή του βραβείου γίνεται από την διεθνούς κύρους European Sports Media.

Πίνακας περιεχομένων

Πρώτη περίοδος του θεσμού (1968-91)Επεξεργασία

Ως το 1991 το Χρυσό Παπούτσι κατακτούσε, όποιος ποδοσφαιριστής πετύχαινε τα περισσότερα γκολ στο εθνικό πρωτάθλημα, ανεξαρτήτως της δυσκολίας του.

Περίοδος Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Γκολ
1967-68   Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 42
1968-69   Πέταρ Ζέκοφ ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Βουλγαρία) 36
1969-70   Γκερντ Μύλερ Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία) 38
1970-71   Γιόσιπ Σκόμπλαρ Ολιμπίκ Μαρσέιγ (Γαλλία) 44
1971-72   Γκερντ Μύλερ Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία) 40
1972-73   Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 40
1973-74   Έκτορ Γιασάλδε Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 46
1974-75   Ντούντου Γκεοργκέσκου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 33
1975-76   Σωτήρης Καϊάφας Ομόνοια Λευκωσίας (Κύπρος) 41
1976-77   Ντούντου Γκεοργκέσκου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 47
1977-78   Χανς Κρανκλ Ραπίντ Βιέννης (Αυστρία) 41
1978-79   Κις Κιστ ΑΖ Άλκμααρ (Ολλανδία) 34
1979-80   Έρβιν Βάντενμπεργκ Λιερς (Βέλγιο) 39
1980-81   Γκεόργκι Σλάφκοφ Τράκια Πλόβντιβ (Βουλγαρία) 31
1981-82   Βιμ Κιφτ ΑΦΚ Άγιαξ (Ολλανδία) 32
1982-83   Φερνάντο Γκόμεζ ΦΚ Πόρτο (Πορτογαλία) 36
1983-84   Ίαν Ρας Λίβερπουλ (Αγγλία) 32
1984-85   Φερνάντο Γκόμεζ ΦΚ Πόρτο (Πορτογαλία) 39
1985-86   Μάρκο Βαν Μπάστεν ΑΦΚ Άγιαξ (Ολλανδία) 37
1986-87   Τόνι Πόλστερ*[1] Αούστρια Βιέννης (Αυστρία) 39
1987-88   Τανζού Τσολάκ Γαλατασαράι (Τουρκία) 39
1988-89   Ντορίν Ματέουτ Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 43
1989-90   Ούγο Σάντσες
  Χρίστο Στόιτσκοφ
Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Βουλγαρία)
38
1990-91   Ντάρκο Πάντσεφ*[2] Ερυθρός Αστέρας Βελιγραδίου (Γιουγκοσλαβία) 34

* Ο Τόνι Πόλστερ παρέλαβε το βραβείο ετεροχρονισμένα, το 1990, λόγω της τιμωρίας του Ρουμάνου Ροντιόν Καματάρου. Παρ' όλα αυτά, επιτράπηκε στον Καματάρου να κρατήσει το δικό του βραβείο.[3][4]

* Ο Ντάρκο Πάντσεφ παρέλαβε το έπαθλο μόλις το 2006, λόγω μιας διαμαρτυρίας από την Κύπρο, όπου δύο παίκτες (Σουάντ Μπετσίροβιτς και Πανίκος Ξιούρουππας) ισχυρίστηκαν ότι είχαν σκοράρει 40 γκολ, αν και στις επίσημες λίστες των σκόρερ αναφέρονταν μόνο 19. Με αφορμή αυτή την περίπτωση, το περιοδικό France Football αποφάσισε να διακόψει την απονομή του επάθλου.[5][6]

Ενδιάμεση μεταβατική περίοδος (1991-96)Επεξεργασία

Το 1991 το Φρανς Φουτμπόλ διέκοψε την απονομή του επάθλου. Αφορμή υπήρξε η υπόθεση Πάντσεφ του 1990-91 αλλά πραγματική αιτία ήταν η δημιουργία δεκάδων νέων πρωταθλημάτων αμφίβολης δυναμικότητας, έπειτα από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Έτσι η κατάταξη που ακολουθεί είναι ανεπίσημη. Το 1996 το Χρυσό Παπούτσι καθιερώθηκε ξανά αλλά με νέους κανονισμούς.

Περίοδος Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Γκολ
1991-92   Άλι Μακόιστ[7] Ρέιντζερς Γλασκώβης (Σκοτία) 34
1992-93   Άλι Μακόιστ[8] Ρέιντζερς Γλασκώβης (Σκοτία) 34
1993-94   Ντέιβιντ Τέιλορ Πόρθμαντογκ ΦΚ (Ουαλία) 43
1994-95   Αρσέν Αβιτισγιάν Χόμενχεμ (Αρμενία) 39
1995-96   Ζβιαντ Εντελάτζε Μαργκβέτι (Γεωργία) 40

Νέα περίοδος του θεσμού (1996 ως σήμερα)Επεξεργασία

Το νέο σύστημαΕπεξεργασία

Από την περίοδο 1996-97 την απονομή του επάθλου ανέλαβε η "European Sports Magazines", δηλαδή η "Ένωση Αθλητικών Περοδικών της Ευρώπης". Αποφασίστηκε ο νικητής να προκύπτει από ένα σύστημα βαθμολογίας, στο οποίο τα γκολ στα δυσκολότερα πρωταθλήματα πριμοδοτούνται με περισσότερους πόντους. Με το νέο σύστημα δεν αδικούνται οι σπουδαίοι σκόρερ που αγωνίζονται σε κορυφαίες ομάδες καλών πρωταθλημάτων, όπου είναι πιο δύσκολο το σκοράρισμα. Από την άλλη, όμως, είναι πλέον πολύ δύσκολο να κατακτήσει το χρυσό παπούτσι παίκτης που δεν αγωνίζεται σε υψηλής βαθμολογίας πρωτάθλημα. Είναι χαρακτηριστικό πως μετά το 1996 μόνο τέσσερις φορές πήραν το έπαθλο ποδοσφαιριστές πρωταθλημάτων δεύτερης κατηγορίας, στα οποία τα γκολ έχουν συντελεστή 1,5 και καμιά φορά από πρωταθλήματα με συντελεστή 1. Όλες τις άλλες χρονιές οι νικητές προέρχονταν από πρωταθλήματα με συντελεστή 2. Ίσως ένα μεικτό σύστημα θα ήταν δικαιότερο, δηλαδή ο συντελεστής να ισχύει μετά από κάποιον αριθμό γκολ (π.χ. μετά το 25ο ή μετά το 30ο).

Το σύστημα βαθμολογίας έχει ως εξής:

  • 2 βαθμοί: κάθε γκολ στα πρωταθλήματα που βρίσκονται στις θέσεις 1 ως 5 με βάση την κατάταξη της UEFA.
  • 1,5 βαθμός: κάθε γκολ στα πρωταθλήματα που βρίσκονται στις θέσεις 6 ως 21.
  • 1 βαθμός: κάθε γκολ στα πρωταθλήματα που βρίσκονται από την 22η θέση και μετά.

Οι νικητές μετά το 1996Επεξεργασία

Περίοδος Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Γκολ Πόντοι
1996-97   Ρονάλντο Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 34 68
1997-98   Νίκος Μαχλάς Φίτεσε Άρνεμ (Ολλανδία) 34 68
1998-99   Μάριο Ζαρντέλ ΦΚ Πόρτο (Πορτογαλία) 36 54
1999-2000   Κέβιν Φίλιπς Σάντερλαντ (Αγγλία) 30 60
2000-01   Χένρικ Λάρσον Σέλτικ Γλασκώβης (Σκοτία) 35 52,5
2001-02   Μάριο Ζαρντέλ Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 42 63
2002-03   Ρόι Μακάι Ντεπορτίβο Λα Κορούνια (Ισπανία) 29 58
2003-04   Τιερί Ανρί Άρσεναλ (Αγγλία) 30 60
2004-05   Τιερί Ανρί Άρσεναλ (Αγγλία) 25 50
  Ντιέγο Φορλάν Βιγιαρρεάλ (Ισπανία) 25 50
2005-06   Λούκα Τόνι Φιορεντίνα (Ιταλία) 31 62
2006-07   Φραντζέσκο Τόττι ΑΣ Ρόμα (Ιταλία) 26 52
2007-08   Κριστιάνο Ρονάλντο Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (Αγγλία) 31 62
2008-09   Ντιέγο Φορλάν Ατλέτικο Μαδρίτης (Ισπανία) 32 64
2009-10   Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 34 68
2010-11   Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 40 80
2011-12   Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 50 100
2012-13   Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 46 92
2013-14   Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 31 62
  Λουίς Σουάρες Λίβερπουλ (Αγγλία) 31 62
2014-15   Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 48 96
2015-16   Λουίς Σουάρες Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 40 80
2016-17   Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 37 74
2017-18   Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 34 68
2018-19   Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 36 72

Πολλαπλές κατακτήσειςΕπεξεργασία

Η κατάκτηση του επάθλου έστω και μια φορά είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση, μιας και οι ποδοσφαιριστές αγωνίζονται σε διαφορετικά πρωταθλήματα και επομένως συναγωνίζονται με άνισους όρους. Πολύ πιο δύσκολο είναι να το κατακτήσουν για δεύτερη ή τρίτη φορά. Στα τόσα χρόνια του θεσμού, μόλις δύο ποδοσφαιριστές έχουν καταφέρει να κερδίσουν το έπαθλο τρεις φορές στην καριέρα τους, ενώ άλλοι οκτώ το πήραν δύο φορές.

  • To 2019 ο Αργεντινός Λιονέλ Μέσι έγινε ο πρώτος παίκτης στην ιστορία του ποδοσφαίρου που κατέκτησε το βραβείο για 6η φορά (όλες με την ομάδα της Μπαρτσελόνα).

Επίσης, το 2019, ο Μέσι έγινε ο πρώτος στην ιστορία που το κατέκτησε για 3 συνεχόμενες σεζόν (2016-17, 2017-18 και 2018-19)

  • To 2018 o Λιονέλ Μέσι έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής στην ιστορία που κατέκτησε τον τίτλο για 5η φορά.
  • Το 2013 ο Μέσι έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής στην ιστορία που το πήρε για 3η φορά.
  • Ο πρώτος που κατάφερε διπλή κατάκτηση ήταν ο Γερμανός Γκερντ Μύλερ, που κέρδισε το δεύτερο χρυσό του παπούτσι το 1972.
  • Ο πρώτος που κατάφερε να το κατακτήσει δύο συνεχόμενες χρονιές ήταν ο Σκοτσέζος Άλι Μακόιστ, το 1992 και 1993.
  • Ο πρώτος που κατάφερε διπλή κατάκτηση με δύο διαφορετικούς συλλόγους ήταν ο Βραζιλιάνος Μάριο Ζαρντέλ, το 1999 και 2002.
  • Ο πρώτος που το κατέκτησε με συλλόγους από δύο διαφορετικά πρωταθλήματα ήταν ο Πορτογάλος Κριστιάνο Ρονάλντο, το 2008 και το 2011.

Ποδοσφαιριστές με δύο ή περισσότερα έπαθλαΕπεξεργασία

Έπαθλα Ποδοσφαιριστής Χρονιές Σχόλια
6
  Λιονέλ Μέσι 2010, 2012, 2013, 2017, 2018, 2019 ο μοναδικός που το κατέκτησε έξι φορές

ο μοναδικός που το κατέκτησε πέντε φορές ο πρώτος που το κατέκτησε τρεις φορές

ο μοναδικός που το κατέκτησε σε τρεις συνεχόμενες περιόδους

ο μοναδικός που το κατέκτησε δύο φορές σε δύο συνεχείς περιόδους

ο μοναδικός που το κατέκτησε με 100 πόντους

4
  Κριστιάνο Ρονάλντο 2008, 2011, 2014, 2015 ο πρώτος που το κατέκτησε με συλλόγους από διαφορετικά πρωταθλήματα
2
  Γκερντ Μύλερ 1970, 1972 ο πρώτος που το κατέκτησε δύο φορές
2
  Εουσέμπιο 1968, 1973 ο πρώτος που το κατέκτησε
2
  Ντούντου Γκεοργκέσκου 1975, 1977
2
  Φερνάντο Γκόμεζ 1983, 1985
2
  Άλι Μακόιστ 1992, 1993 ο πρώτος που το κατέκτησε σε δύο συνεχείς περιόδους
2
  Μάριο Ζαρντέλ 1999, 2002 ο πρώτος που το κατέκτησε με διαφορετικούς συλλόγους
2
  Τιερί Ανρί 2004, 2005
2
  Ντιέγο Φορλάν 2005, 2009 με διαφορετικούς συλλόγους

Οι πιο παραγωγικοίΕπεξεργασία

Στην ιστορία του θεσμού υπήρξαν κάποιοι ιδιαίτερα παραγωγικοί σκόρερ, οι οποίοι κατέκτησαν το έπαθλο ξεπερνώντας τα 40 γκολ πρωταθλήματος σε μια σεζόν. Κορυφαίος όλων ο Αργεντινός Λιονέλ Μέσι, ο μοναδικός που πέτυχε 50 γκολ σε μια σεζόν, και μάλιστα στο απαιτητικό πρωτάθλημα Ισπανίας, το 2011-12. Ο πρώτος που πέτυχε πάνω από 40 γκολ ήταν ο Πορτογάλος Εουσέμπιο, το 1967-68. Ο ίδιος ήταν ο πρώτος που το κατάφερε και δεύτερη φορά, το 1972-73, κάτι που πέτυχε μόνο ο Μέσι και μάλιστα σε δύο συνεχόμενες σεζόν, το 2011-12 και το 2012-13. Οι πιο παραγωγικοί σκόρερ είναι:

Γκολ Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Σεζόν
50
  Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 2011-12

48

  Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 2014-15
47
  Ντούντου Γκεοργκέσκου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 1976-77
46
  Έκτορ Γιασάλδε Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 1973-74
  Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία 2012-13
44
  Γιόσιπ Σκόμπλαρ Ολιμπίκ Μαρσέιγ (Γαλλία) 1970-71
  Ροντιόν Καματάρου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 1986-87
43
  Ντορίν Ματέουτ Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 1988-89
  Ντέιβιντ Τέιλορ Πόρθμαντογκ (Ουαλία) 1993-94
42
  Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 1967-68
  Μάριο Ζαρντέλ Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 2001-02
41
  Σωτήρης Καϊάφας Ομόνοια Λευκωσίας (Κύπρος) 1975-76
  Χανς Κρανκλ Ραπίντ Βιέννης (Αυστρία) 1977-78
40
  Γκερντ Μύλερ Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία) 1971-72
  Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 1972-73
  Ζβιαντ Εντελάτζε Μαργκβέτι (Γεωργία) 1995-96
  Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 2010-11
  Λουίς Σουάρες Μπαρτσελόνα (Ισπανία 2015-16

Έλληνες τροπαιούχοιΕπεξεργασία

Ως τώρα κανείς ποδοσφαιριστής της Α΄ Εθνικής δεν κατάφερε να κερδίσει το Χρυσό Παπούτσι. Ο μόνος Έλληνας που το κατάφερε ήταν ο Νίκος Μαχλάς το 1997-98, όταν αγωνιζόταν στην ολλανδική Φίτεσε Άρνεμ.

Τέσσερις Έλληνες παίκτες έχουν πάρει το ασημένιο παπούτσι χάνοντας για λίγο το χρυσό. Ήταν οι εξής:

Επίσης, τρεις ποδοσφαιριστές από το ελληνικό πρωτάθλημα έχουν κερδίσει το χάλκινο παπούτσι:

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards». www.rsssf.com. Ανακτήθηκε στις 2018-07-28. 
  2. «Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards». www.rsssf.com. Ανακτήθηκε στις 2018-07-28. 
  3. «Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards». www.rsssf.com. Ανακτήθηκε στις 2018-07-28. 
  4. «Los 33 goles de Toni Polster | Kaiser Football». www.kaisermagazine.com (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 2018-07-28. 
  5. uefa.com (2011-02-01). «Member associations - News – UEFA.com» (στα αγγλικά). UEFA.com. https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=212883.html. Ανακτήθηκε στις 2018-07-28. 
  6. «Macedonia's Pancev awarded Golden boot....15 years late» (στα αγγλικά). dna. 2006-08-04. http://www.dnaindia.com/sports/report-macedonia-s-pancev-awarded-golden-boot15-years-late-1045462. Ανακτήθηκε στις 2018-07-28. 
  7. Ο Γεωργιανός Οτάρ Κοργκαλίτζε της Γκούρια Λαντσχούτι (Γεωργία) σκόραρε 40 γκολ αλλά το γεωργιανό πρωτάθλημα δεν συμπεριλαμβανόταν τότε στον υπολογισμό των πρώτων σκόρερ.[εκκρεμεί παραπομπή]
  8. Ο Γεωργιανός Μεράμπ Μεγκρελάτζε της Σαμγκουραλί Τσκαλτούμπο σκόραρε 41 γκολ αλλά το γεωργιανό πρωτάθλημα δεν συμπεριλαμβανόταν τότε στον υπολογισμό των πρώτων σκόρερ.[εκκρεμεί παραπομπή]

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • "ΑΛΜΑΝΑΚ: Ολα για το ποδόσφαιρο '91", εκδ. Εικόνες, τόμ. Γ΄, σελ. 202.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα European Golden Boot της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).