Συντεταγμένες: 38°13′18″N 21°48′56″E / 38.22167°N 21.81556°E / 38.22167; 21.81556 Η Ζάστοβα είναι μικρός ορεινός εγκαταλελειμμένος οικισμός του Δήμου Πατρέων. Ανήκει ως οικιστική θέση και τοποθεσία στη γεωγραφική περιφέρεια της νυν Τοπικής Κοινότητας Ελικίστρας και κατοικείται εποχιακά μόνο κατά την περίοδο του καλοκαιριού[1].

ΤοποθεσίαΕπεξεργασία

Βρίσκεται στους δυτικούς πρόποδες του Παναχαϊκού, σε υψόμετρο περίπου 650 μέτρων[2][3][4][5]. Νοτιοδυτικά της Ζάστοβας και σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η Ελικίστρα, κτισμένη πιο χαμηλά, ενώ νότια της βρίσκεται το Πουρναρόκαστρο και δυτικά ο Ρωμανός[4]. Η Ζάστοβα απέχει περί τα 15 χιλιόμετρα από το κέντρο της Πάτρας. Κτισμένα πιο ψηλά, σε υψόμετρο περίπου 920 μέτρων, βρίσκονται καλύβια που ανήκουν στην περιφέρεια της Ζάστοβας, στα οποία οδηγεί ανηφορικός δύσβατος χωματόδρομος έπειτα από περίπου 3 χιλιόμετρα και οποίος καταλήγει προς τις κορυφές του Παναχαϊκού[4].

Διοικητική εξέλιξηΕπεξεργασία

Η Ζάστοβα αναγνωρίστηκε ως οικισμός την 20/04/1835, όταν και υπήχθη στον τότε Δήμο Μεσσάτιδος[1][6][7]. Με το ΦΕΚ 35Α της 17/07/1836 αποσπάστηκε από το Δήμο Μεσσάτιδος και προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Πατρέων[1][6][7][8][9][10]. Με το ΦΕΚ 59Β της 17/06/1897 καταργήθηκε ως οικισμός και αναγνωρίστηκε εκ νέου στις 16/10/1940, όταν και υπήχθη στην τότε Κοινότητα Ελικίστρας[6][8][11][12]. Στις 07/04/1951 καταργήθηκε ως οικισμός[6][11][12].

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Η ονομασία της Ζάστοβας φαίνεται να έχει ξενική προέλευση[1]. Στη θέση της Ζάστοβας έχουν βρεθεί αρχαιότητες της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου[13]. Αναφέρεται ως χωριό στα 1699 σε βενετική κατάσταση χωριών της περιοχής Πατρών[13]. Τον Αύγουστο του 1821 διεξήχθη εκεί μάχη στα πλαίσια της Επανάστασης του ’21[13]. Ήδη από τα χρόνια της εποχής του Καποδίστρια η Ζάστοβα θεωρείται ακατοίκητος τόπος[1][13].

Δημογραφική εξέλιξηΕπεξεργασία

Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του παλιού οικισμού της Ζάστοβας σύμφωνα με τις εθνικές απογραφές[14][15] είναι η εξής:

1830 1835 1844 1848-1851 1861 1879 1889 1896 1907 1920 1928 1940
Δ/Α[16][17][1][13] 5 οικογ. -
24 κατ.[16][18]
Δ/Α[16][19] Δ/Α[16] Δ/Α[16] 79[16][20] Δ/Α[16] Δ/Α[16] Δ/Α[16] Δ/Α[16] Δ/Α[16] 17[16]

Λοιπά στοιχείαΕπεξεργασία

Τοπόσημο και σημείο αναφοράς της περιοχής είναι το εγκαταλελειμμένο, μη ολοκληρωμένο κτίσμα σανατορίου, που έφερε την επωνυμία «Άγιος Ανδρέας», προϊόν της φιλανθρωπικής δράσης του βιομήχανου Βασιλείου Μαραγκόπουλου, ευεργέτη της Πάτρας[13][21][22][23].

Στην περιφέρεια της Ζάστοβας βρίσκονται τα ξωκλήσια της Αγίας Παρασκευής και της Παναγίας Βλαχερνών[1]. Η Παναγία των Βλαχερνών αναφέρεται ως παλιό μοναστήρι[1][13].

Στην περιφέρεια της περιοχής της Ζάστοβας συναντάται έως και σήμερα το τοπωνύμιο «Πύργος του Ρούφου», ονομασία που προέρχεται από τα εκεί σωζόμενα ερείπια του πύργου του Βασιλείου Ρούφου.

Παραπομπές και υποσημειώσειςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Λουλούδης 2010, σελ. 60.
  2. Google Earth
  3. Η θέση της Ζάστοβας στο χάρτη. openstreetmap.org. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  4. 4,0 4,1 4,2 Η θέση της Ζάστοβας στο χάρτη. topoguide.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  5. Η θέση της Ζάστοβας στο χάρτη. wikimapia.org. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Ζάστοβας Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  7. 7,0 7,1 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Μεσσάτιδος (1835-1836). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  8. 8,0 8,1 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Πατρέων. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  9. Δρακάκης, Κούνδουρος 1939-1940, σελ. 67.
  10. Κλάδου 1897, σελ. 210.
  11. 11,0 11,1 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Ελικίστρας Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  12. 12,0 12,1 ΚΕΔΚΕ-ΕΕΤΑΑ, Λεξικό, τ.Α΄, σελ. 326.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Ζάστοβα.
  14. Ψηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε./ΕΛ.ΣΤΑΤ.. dlib.statistics.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  15. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές στην Τ.Α. - Δημοσιεύματα απογραφών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  16. 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 16,11 Λουλούδης 2010, σελ. 61.
  17. Αναφέρεται χωρίς πληθυσμό. Λουλούδης 2010, σελ. 61 [υποσημείωση 6].
  18. Αναφέρεται ως Zastova. Λουλούδης 2010, σελ. 61 [υποσημείωση 10].
  19. Αναφέρεται ότι στα 1842 κατοικούσε στην περιοχή η οικογένεια Χρ. Ξυπολιά, σύμφωνα με σωζόμενο δικαιοπρακτικό έγγραφο. Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Ζάστοβα.
  20. Η Ζάστοβα απογράφεται από κοινού με το Πουρναρόκαστρο. Λουλούδης 2010, σελ. 61 [υποσημείωση 16].
  21. Καμαράτου, Μούσιος (2017), σελ. 9-10.
  22. Η άγνωστη ιστορία πίσω από το Σανατόριο της Πάτρας… που δεν λειτούργησε ποτέ!. patrasevents.gr. 18 Οκτωβρίου 2017. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.
  23. Η ιστορία του Σανατορίου στη Ζάστοβα!. dete.gr. 17 Αυγούστου 2016. Ανακτήθηκε: 13/07/2018.

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Α΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Ζάστοβα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Multimedia