Άνοιγμα κυρίου μενού

H Ιζαμπέλ Ατζανί (Isabelle Adjani γεννημένη στις 27 Ιουνίου 1955), είναι Γαλλίδα ηθοποιός.

Ιζαμπέλ Ατζανί
Isabelle Adjani Cannes 2018.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Isabelle Adjani (Γαλλικά)
Προφορά
Γέννηση 27 Ιουνίου 1955 (1955-06-27) (63 ετών)
Παρίσι, Γαλλία
Κατοικία Ζενεβιλιέ
Παρίσι
Εθνικότητα Γερμανοί και Καβύλοι
Χώρα πολιτογράφησης Γαλλία[1][2][3]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσα Γαλλικά
Ομιλούμενες γλώσσες Γαλλικά[4]
Γερμανικά
Σπουδές Cours Florent[5]
Πληροφορίες ασχολίας
Αξιοσημείωτο έργο The Story of Adele H.
Possession
One Deadly Summer
Subway
Camille Claudel
La Reine Margot
Bon Voyage
La journée de la jupe
Περίοδος ακμής 1970
Οικογένεια
Σύντροφος Μπρούνο Νούιτεν
Ντάνιελ Ντέι Λιούις
Γουόρεν Μπίτι
Ζαν Μισέλ Ζαρ
Stéphane Delajoux
Γονείς Μοχάμεντ Σερίφ Ατζανί και Αουγκούστα Έμμα Ατζανί
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα Πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ Καννών
Βραβεύσεις Ταξιάρχης των Τεχνών και των Γραμμάτων (2014)[6]
Prix du Syndicat de la critique (1973)
Βραβείο Σουζάν Μπιανκετί (1974)
National Board of Review of Motion Pictures (1975)
New York Film Critics Circle Award for Best Actress (1975)
National Society of Film Critics Award for Best Actress (1975)
David di Donatello for Best Foreign Actress (1976)
Cartagena Film Festival (1976)
βραβείο Bambi (1978)
Βραβείο Γυναικείου ρόλου Φεστιβάλ Καννών (1981)
βραβείο Σεζάρ καλύτερης γυναίκας ηθοποιού (1982, 1984, 1989, 1995 και 2010)
Fantasporto (1983)
Globes de Cristal Awards (2010)
Βραβείο Γυναικείου ρόλου Φεστιβάλ Καννών (2010)
Λεγεώνα της Τιμής
prix de la laïcité (2010)[7]
Αργυρή Άρκτος καλύτερης γυναίκας ηθοποιού
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Έκανε το ντεμπούτο της στο θέατρο σε ηλικία 14 ετών, και έγινε δεκτή στην Κομεντί Φρανσέζ σε ηλικία 17 ετών. Έγινε διάσημη στα μέσα της δεκαετίας του 1970, πρώτα από την τηλεόραση και αργότερα από τον κινηματογράφο και ανήλθε γρήγορα στο καλλιτεχνικό στερέωμα. Συνήθως ερμηνεύει χαρακτήρες νευρωτικούς, εύθραυστους, μυστηριώδεις, διαταραγμένους, παράφρονες ή συναισθηματικά ασταθείς.

Η Ιζαμπέλ Ατζανί είναι γνωστή για τη δραματική ένταση των ερμηνειών της, την απόλυτη αφοσίωση που δείχνει στο παίξιμο της και για την οξεία ενσυναίσθηση με την οποία αντιμετωπίζει τον κάθε ρόλο[8][9]. Έχει κερδίσει πέντε φορές το βραβείο Σεζάρ για την καλύτερη ηθοποιό, ένα ρεκόρ αξεπέραστο, για τις ταινίες Μια Γυναίκα Δαιμονισμένη, Ένα Φονικό Καλοκαίρι, Καμίλ Κλοντέλ, Βασίλισσα Μαργκό και Η Μέρα της Φούστας. Έχει υπάρξει επίσης υποψήφια δύο φορές για το Όσκαρ για την καλύτερη ηθοποιό, για τις ταινίες Η Ιστορία της Αντέλ Ουγκώ και Καμίλ Κλοντέλ.

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Πρώιμα χρόνια

Η Ιζαμπέλ Ατζανί γεννήθηκε στο Παρίσι το 1955. Πατέρας της ήταν ο Μοχάμεντ Σερίφ Ατζανί (1923-1983), Γάλλος με καταγωγή από του Καβύλους, γεννημένος στην Κωνσταντίνη[10], ο οποίος σε ηλικία 16 ετών κατατάχθηκε στο γαλλικό στρατό κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μητέρα της ήταν η Αουγκούστα Έμμα Σβάινμπεργκερ, Γερμανίδα βαυαρικής καταγωγής (πέθανε τον Φεβρουάριο του 2007)[11][12][13]. Σε μια συνέντευξη που έδωσε το 1985, η Ατζανί αποκάλυψε ότι ή μητέρα της συνήθιζε να λέει ότι ο άντρας της ήταν τούρκικης καταγωγής γιατί ντρεπόταν για την αλγερινή καταγωγή του. Του ζήτησε επίσης να αλλάξει το όνομα του από Μοχάμεντ σε Σερίφ γιατί έκανε πιο "αμερικάνικο"[14].

Μεγάλωσε στο Ζενεβιλιέ, στα βόρειο-δυτικά του Παρισίου, με τον μικρότερο αδελφό της Έρικ (πέθανε στις 25 Δεκεμβρίου 2010), ο οποίος αργότερα έγινε φωτογράφος. Μαθήτευσε στο Λύκειο Πωλ-Λαπί στο Κουρμπεβουά και συνέχισε την δευτεροβάθμια εκπαίδευση της στη Ρενς, στο Λύκειο Ζαν-Ζωρέ. Κέρδισε το πρώτο της ρόλο σε ηλικία 14 ετών σε μια ταινία για τα παιδιά Ο Μικρός Καρβουνιάρης, και στη συνέχεια έπαιξε στα δεκαέξι της στην ταινία Φαουστίν και το όμορφο καλοκαίρι.

Εκτός από γαλλικά, η Ατζανί μιλάει άπταιστα γερμανικά, αγγλικά και ιταλικά. Eρμήνευσε τον πρωταγωνιστικό γυναικείο ρόλο στην ταινία Νοσφεράτου, Ο Δράκουλας της Νύχτας στα γερμανικά. Επίσης, έπαιξε στις ταινίες Ο Ασύλληπτος Οδηγός του Σαν Φρανσίσκο, Μια Γυναίκα Δαιμονισμένη, Ερωτικό Κουαρτέτο, Ιστάρ και Οι Διαβολογυναίκες στα αγγλικά. Είναι η πρώτη ηθοποιός που έλαβε το βραβείο Σεζάρ για την καλύτερη ηθοποιό για ένα μη γαλλόφωνο ρόλο το 1982 (για την ταινία Μια Γυναίκα Δαιμονισμένη). Ωστόσο, κέρδισε και τις δύο υποψηφιότητες της για Όσκαρ για ερμηνείες στα γαλλικά.

Οι πρώτοι σημαντικοί ρόλοι (1972-1975)

Το 1972, η Ατζανί παίζει στο θεατρικό έργο Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα με την Άννυ Ντουκό στο θίασο του Ρομπέρ Χοσεΐν. Η παράσταση, μια συμπαραγωγή με τη Κομεντί Φρανσέζ, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία και ξανανεβαίνει αργότερα στο Θέατρο Οντεόν. Το 1973, η Άννυ Ντουκό συνιστά τη συμπρωταγωνίστρια της στο Ζαν Πωλ Ρουσιγιόν, που προετοιμαζόταν να ανεβάσει το θεατρικό Το Σχολείο των γυναικών του Μολιέρου στην Κόμεντι Φρανσέζ και έψαχνε την ιδανική Αγνή. Η Ατζανί κερδίζει το ρόλο, διπλά στον Πιέρ Ντουξ στο ρόλο του Αρνόλφου, και προκαλεί αίσθηση (αργότερα σε μια τηλεοπτική μεταφορά του έργου συμπρωταγωνιστεί με τον Μπερνάρ Μπλιέ). Στη συνέχεια ερμηνεύει τον ομώνυμο ρόλο στο θεατρικό Οντίν του Ζαν Ζιροντού, σε σκηνοθεσία Ρειμόντ Ρουλό. Στον κινηματογράφο, παρουσιάζεται στο ευρύ κοινό το 1974 με τη ταινία Το Χαστούκι του Κλόντ Πινοτό στο ρόλο μιας νεαρής κοπέλα που επαναστατεί εναντίον του πατέρα της. Με την επιτυχία της εν λόγω ταινίας γίνεται μία από τις πιο γνώστες νεαρές Γαλλίδες ηθοποιούς.

Στη συνέχεια, η Ατζανί τραβάει τη προσοχή του σκηνοθέτη Φρανσουά Τρυφώ. Ο Τρυφώ, έχοντας παρακολουθήσει στην τηλεόραση μια αναμετάδοση του έργου Το σχολείο των γυναικών, από την Κομεντί Φρανσέζ, και τη ταινία Το Χαστούκι στον κινηματογράφο, έγραψε μια επιστολή στην ηθοποιό για να της προσφέρει τον ομώνυμο ρόλο στην επόμενη ταινία του, Η Ιστορία της Αντέλ Ουγκό: «Είστε μια υπέροχη ηθοποιός και, με εξαίρεση την Ζαν Μορό, δεν έχω αισθανθεί ποτέ μια τόσο επιτακτική επιθυμία να κοιτάζω ένα πρόσωπο σε μία ταινία ...»[15]. Η ταινία αφηγείται τον παθιασμένο, εμμονικό, χωρίς ανταπόκριση έρωτα της Αντέλ Ουγκώ, κόρης του συγγραφέα Βίκτωρ Ουγκώ, για έναν Βρετανό υπολοχαγό. Ο Πιέρ Ντούξ, ο διευθυντής της Κομεντί-Φρανσέζ, αντιτίθεται σε αυτό το εγχείρημα και προτείνει στην Ατζανί να την ορίσει Μέλος του ιδρύματος για να παραμείνει στο θίασο.[16] Αρχικά, η ηθοποιός διστάζει αλλά, η προοπτική να δουλέψει με τον Τρυφώ και να ενσαρκώσει τον συγκεκριμένο ρόλο την οδηγούν να παραιτηθεί από το θέατρο και να αποδεχθεί την πρόταση του σκηνοθέτη. Τα γυρίσματα πραγματοποιούνται στο ΓκέρνσεΪ και διαρκούν δύο μήνες. Ο Τρυφώ γίνεται ο Πυγμαλίωνας της Ατζανί: της παραδίδει σινεφίλ μαθήματα και την ερωτεύεται.[17] Η ηθοποιός δίνει στα γυρίσματα μια ατμόσφαιρα προσηλωμένη και θρησκευτική αλλά και τεταμένη, παθιασμένη, νευρικά απαιτητική. Ο σκηνοθέτης γράφει σε μία φίλη του: «Μου λέτε για την ευχαρίστηση που πρέπει να νιώθω όταν σκηνοθετώ την Ιζαμπέλ. Αντιθέτως, είναι ένα καθημερινό βασανιστήριο για μένα και μια σχεδόν επιθανάτια αγωνία για εκείνη. Επειδή η δουλειά της είναι θρησκεία, και τα γυρίσματα ένα μαρτύριο για όλους»[15]. Αναφορικά με την ταινία, ο κριτικός κινηματογράφου Ζαν Μαρκ Λαλάν έγραψε: «Με ένα τρόπο μυθιστορηματικό ο Τρύφώ "απαγάγει" την Ατζανί, παίρνοντας την από το θέατρο, για να πλάσει μία σταρ του σινεμά»[18]. Η Iστορία της Αντέλ Ουγκώ γνωρίζει κριτική και εμπορική επιτυχία, όταν πρωτοκυκλοφορεί το 1975 και η Ατζανί βρισκεται για πρώτη φορά υποψήφια για το βραβείο Σεζάρ για την καλύτερη ηθοποιό, καθώς και για το βραβείο Όσκαρ. Οι Αμερικανοί κριτικοί βλέπουν στο πρόσωπο της έναν αυριανό θρύλο του κινηματογράφου και τη συγκρίνουν με την Μαρλέν Ντίτριχ, την Ίνγκριντ Μπέργκμαν ακόμη και την Γκρέτα Γκάρμπο[19].

Επιτυχίες (1976-1986)

Το επόμενο έτος, η Ατζανί πρωταγωνιστεί στην ταινία του Ρόμαν Πολάνσκι Ο Ένοικος. Ο σκηνοθέτης και συμπρωταγωνιστής της στην ταινία γίνεται μάρτυρας της απόλυτης αφοσίωσης της ηθοποιού στη τέχνη της: «Δούλευε σκληρά και έδειχνε μία ιδιαίτερη ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης. Μερικές φορές σε υπερβολικό βαθμό, για παράδειγμα έκλαιγε τόσο πολύ στις πρόβες που δεν είχε πλέον δάκρυα στο γύρισμα»[20]. Παρόλο που η παρανοϊκή και εφιαλτική παραδοξότητα της ιστορία γοητεύει πλέον τους κριτικούς, που θεωρούν αυτό το έργο ως έναν από τα κορυφαία του σκηνοθέτη, αυτός ο γεμάτος ψευδαισθήσεις «μύθος» μαύρης φαντασίας για την αστική αλλοτρίωση και την ανωνυμία έτυχε αρνητικής κριτικής όταν προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του 29ου Φεστιβάλ των Καννών και δεν σημείωσε στην αναμενόμενη εμπορική επιτυχία[20].Την ίδια χρονιά, συνεργάζεται για πρώτη φορά με τον σκηνοθέτη Αντρέ Τεσινέ στην ταινία Μπαρόκο, με συμπρωταγωνιστή τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ. Η ταινία της χαρίζει την δεύτερη υποψηφιότητα για το βραβείο Σεζάρ για την καλύτερη ηθοποιό και την βοηθάει να αποκτήσει «σιγουριά, πιο οξεία ακρόαση και να παρατηρώ καλύτερα τι με περιβάλλει»[21].Το 1977, η ηθοποιός πρωταγωνιστεί στην ταινία Βιολέτ και Φρανσουά του Ζακ Ρουφιό μαζί με τον Ζακ Ντιτρόν και απορρίπτει την προταση του Λουίς Μπουνιουέλ να παίξει στην ταινία του Το Σκοτεινό Αντικείμενο του Πόθου λόγω των γυμνών σκηνών. Την επόμενη χρονιά, η Ατζανί κάνει τα πρώτα της βήματα στο Χόλυγουντ με την αστυνομική ταινία Ο Ασύλληπτος Οδηγός του Σαν Φρανσίσκο του Γουόλτερ Χιλ δίπλα στον Ράιαν Ο' Νιλ. Για την ερμηνεία της, η ηθοποιός εμπνέεται από την Κάρολ Λόμπαρντ, την Μπέτι Ντέιβις, την Μπάρμπαρα Στάνγουικ, την Γκρέτα Γκάρμπο και την Λορίν Μπακόλ: «Ο ρόλος αυτός μου έδωσε την ευκαιρία να αναπτύξω μια κομψότητα, μια ανεκφραστικότητα που δεν είχα χρησιμοποιήσει πότε μέχρι τότε και που ήθελα πολύ καιρό να δοκιμάσω»[19].

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. www.bbc.co.uk/news/world-europe-11133178.
  2. www.nytimes.com/movie/review?res=9D03E3D9143AF933A15754C0A962948260.
  3. general catalog of BnF. catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12584861b. Ανακτήθηκε στις 25  Μαρτίου 2017.
  4. (Γαλλικά) BNF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12584861b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  5. www.coursflorent.fr/ecole/anciens/acteurs.
  6. www.culture.gouv.fr/Nous-connaitre/Organisation/Conseil-de-l-Ordre-des-Arts-et-des-Lettres/Arretes-de-Nominations-dans-l-ordre-des-Arts-et-des-Lettres/Nomination-dans-l-ordre-des-Arts-et-des-Lettres-janvier-2014. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2019.
  7. www.laicite-republique.org/les-laureats-du-prix-de-la-laicite-et-les-presidents-du-jury-depuis-2003.html.
  8. [Isabelle Adjani] sur l'encyclopédie Larousse, consulté le 23 janvier 2013.
  9. «Isabelle Adjani : “J’aime passionnément ce métier, mais je passe mon temps à y échapper”» (στα γαλλικά). Télérama.fr. https://www.telerama.fr/cinema/isabelle-adjani-j-aime-passionnement-ce-metier-mais-je-passe-mon-temps-a-y-echapper,40850.php. Ανακτήθηκε στις 2018-11-13. 
  10. Dictionnaire étonnant des célébrités, de Jean-Louis Beaucarnot et Frédéric Dumoulin, First éditions, 2015, page 11
  11. « Allemande rencontrée en Bavière qu'épousa à la fin de la Seconde Guerre mondiale Mohammed Adjani, soldat kabyle de l'armée française », Jean de La Guérivière, Amère Méditerranée : le Maghreb et nous, Seuil, 2004, p. 391.
  12. «Isabelle Adjani : “J’aime passionnément ce métier, mais je passe mon temps à y échapper”» (στα γαλλικά). Télérama.fr. https://www.telerama.fr/cinema/isabelle-adjani-j-aime-passionnement-ce-metier-mais-je-passe-mon-temps-a-y-echapper,40850.php. Ανακτήθηκε στις 2018-11-13. 
  13. «Le coup de boule d'Adjani». www.isabelleadjaniblog.com. Ανακτήθηκε στις 2018-11-13. 
  14. « Ma mère était bavaroise. Elle se sentait très mal en France, où elle était arrivée sans parler un mot de français. Elle ne supportait pas que son mari soit algérien. Elle disait qu'il était d'origine turque et je le croyais. Entre mes parents, il y avait un racisme conjugal. Ma mère traitait mon père de crouille et mon père lui répondait : sale boche. Il s'appelait Mohammed mais ma mère l'avait obligé à changer de prénom. Sur notre boîte aux lettres, il y avait : Chérif Adjani. Ma mère trouvait que ça faisait américain », « Adjani la vérité, interview Isabelle Adjani » [archive], Le Nouvel Observateur, 1985.
  15. 15,0 15,1 «A la folie... pas du tout.» (στα γαλλικά). Libération.fr. https://www.liberation.fr/cahier-special/2004/08/20/a-la-folie-pas-du-tout_489709. Ανακτήθηκε στις 2018-11-14. 
  16. Documentaire, Isabelle Adjani, 2 ou 3 choses qu'on ne sait pas d'elle de Frank Dalmat, Arte, diffusé le 5 mai 2013.
  17. https://www.telerama.fr/cinema/comment-francois-t-a-t-il-transforme-isabelle-a-en-adele-h,117760.php
  18. https://www.telerama.fr/cinema/comment-truffaut-tombait-il-amoureux-de-ses-actrices,117571.php
  19. 19,0 19,1 Michel David, Isabelle Adjani : La tentation sublime, Paris, IMAGO, 17 novembre 2008, 220 p. (ISBN 978-2849520703)
  20. 20,0 20,1 Roman Polanski, Roman par Polanski, Paris, Robert Laffont, avril 1984, 502 p. (ISBN 2-221-00803-0), p. 408-409
  21. Margot Haddad, Isabelle Adjani : Elle a les yeux revolver..., Spécial Biographie Magazine, no 3, publié en mai 2011, Lafont Presse, pp. 26-31.