Ελένη Ζαφειρίου

Ελληνίδα ηθοποιός


Η Ελένη Ζαφειρίου (Λάρισα 1916 – 2 Σεπτεμβρίου 2004) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Ελένη Ζαφειρίου
Ελένη Ζαφειρίου.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Ελένη Ζαφειρίου (Ελληνικά)
Γέννηση1916[1]
Λάρισα
Θάνατος2  Σεπτεμβρίου 2004[1][2]
Αθήνα
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςνέα ελληνική γλώσσα
ΣπουδέςΔραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταηθοποιός θεάτρου (από 1927)
ηθοποιός ταινιών (1951–1970)
Περίοδος ακμής1951
Οικογένεια
ΣύζυγοςΓιώργος Δήμος

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Η Ελένη Ζαφειρίου δεν γνώρισε τη βιολογική της μητέρα γιατί εκείνη πέθανε στη γέννα. Σε μικρή ηλικία υιοθετήθηκε από την ηθοποιό Κυριακούλα Ζαφειρίου. Η τελευταία συνάντησε το κορίτσι κατά την διάρκεια μιας περιοδείας, την συμπάθησε και ζήτησε από τον πατέρα της να τής την δώσει ως ψυχοκόρη. Η Ελένη πήρε το επίθετο της θετής μητέρας της και ξεκίνησε μια καινούρια ζωή, άμεσα συνυφασμένη με το θέατρο. Στα μαθητικά της χρόνια ακολουθούσε τον περιπλανώμενο θίασο του θετού αδελφού της, άλλαζοντας συνέχεια τόπο διαμονής. Κουμπάρος της ήταν ο σκηνοθέτης Γρηγόρης Γρηγορίου, η ταινία του οποίου Πικρό ψωμί ήταν η πρώτη ταινία όπου έπαιξε η Ζαφειρίου. [3]

Πέθανε στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών μετά από μάχη με αλλεπάλληλα εγκεφαλικά επεισόδια και κηδεύθηκε στο Νεκροταφείο Χαλανδρίου σε στενό οικογενειακό κύκλο.

ΚαριέραΕπεξεργασία

Υπήρξε απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Πρωτοεμφανίστηκε στη θεατρική σκηνή το 1936 στο έργο Πριν από το ηλιοβασίλεμα του Γκέρχαρτ Χάουπτμαν που ανέβηκε στο Εθνικό Θέατρο.

Υποδύθηκε δεκάδες ρόλους κυρίως του κλασικού ρεπερτορίου. Σημαντικότεροι εξ αυτών ήταν ο ρόλος της βασίλισσας Μαργαρίταςστον Ριχάρδο τον Γ΄, της θεάς Αθηνάς στην Ιφιγένεια, της Άτοσσα στους Πέρσες, της βασίλισσας Γερτρούδης στον Άμλετ, της Γονερίλης στον Βασιλιά Ληρ, της τροφού στη Μήδεια, της Αντιγόνης στον Οιδίπου επί Κολωνώ, της Τέκμησσας στον Αίαντα, της Σάρας στη Θυσία του Αβραάμ, της Ρονκάλαινας στον Βασιλικό κ.ά..

Είχε διαπρέψει στον κινηματογράφο σε εξαιρετικούς ρόλους, με θαυμάσια προσόντα ηθοποιίας, ενσαρκώνοντας την απλοϊκότητα των γυναικών των λαϊκών τάξεων, όπως π.χ. Πικρό ψωμί, Μικρή πολιτεία, Η λίμνη των πόθων, κ.π.ά..

Στις περισσότερες κινηματογραφικές ταινίες που συμμετείχε υποδυόταν τη μάνα των πρωταγωνιστών. Στην τηλεόραση χαρακτηριστικός παρέμεινε ο ρόλος της Καμπουρίτσας, που ερμήνευσε στη σειρά Ο Χριστός ξανασταυρώνεται τη δεκαετία του '70.

Επιπρόσθετα, συμμετείχε στη μεταγλώττιση ορισμένων κινουμένων σχεδίων. Συγκεκριμένα, έδωσε τη φωνή της στη μάγισσα από την ταινία Η Χιονάτη και οι επτά νάνοι και τη λαίδη Κλώσσα από την ταινία Ο Ρομπέν των Δασών.

Το 1991, κυκλοφόρησε το βιβλίο της Ελένης Ζαφειρίου με τίτλο Τι να σου πρωτοθυμηθώ βρε μάνα από τις εκδόσεις Οδός Πανός. [4]

ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

Έτος Τίτλος Ρόλος
1951 Πικρό ψωμί [5] Λυμπέρη
Νεκρή πολιτεία [3] Γιάννα
Η Αγνή του λιμανιού [6] Μάρθα
1953 Όνειρα κοριτσιών
1954 Η άγνωστος Ρόζα
Ο δρόμος με τις ακακίες Ελένη Δούβη
Ανοιχτή θάλασσα μάνα Σμαρώς
1956 Η καφετζού Άννα Γιαβάση
Το κορίτσι με τα μαύρα [7] Φρόσω
1957 Το τελευταίο ψέμα Κατερίνα
Η θεία απ' το Σικάγο [7] Ευτέρπη Μπάρδα
Η λίμνη των πόθων
1958 Η κυρά μας η μαμή Μπέκου
Απαγορευμένη αγάπη
1959 Ναυάγια της ζωής
Ερωτικές ιστορίες Σμαραγδή
Η λίμνη των στεναγμών βάγια
Ζάλογγο, το κάστρο της λευτεριάς Τζαβέλαινα
1960 Στρατιώτες δίχως στολή
1961 Ο κατήφορος Ελισάβετ Νικολάου
Απολύτρωση
1962 Ουρανός
Ταξίδι μάνα Μαρίνας
Νόμος 4000 Οικονόμου
Τα σκαλοπάτια της ζωής Ζαρλάτη
1963 Ανήσυχα νιάτα Λένα
Καρδιές στην καταιγίδα
Το μεγάλο μυστικό μάνα Χριστίνας
1964 Εγωισμός μάνα Γιώργου
Πικρή μου αγάπη μάνα Δημήτρη
Δεσποινίς διευθυντής Λουκία Σαμιωτάκη
Στη σκιά μιας άλλης
Ο γυρισμός της μάνας μάνα
Δρόμος χωρίς σύνορα
Τα δάκρυά μου είναι καυτά
Η Κύπρος στις φλόγες
1965 Το φτωχόπαιδο Μαρία
Η γυμνή ταξιαρχία Σοφία
Με πόνο και με δάκρυα
Περιφρόνα με γλυκιά μου
Καρδιά μου πάψε να πονάς
Παντρεύουν την αγάπη μου
Ο μετανάστης [8]
1966 Δοκιμασία Λένα
Τζένη Τζένη Ματίνα Σκούταρη
Ο κατατρεγμένος Ελένη Στόικα
Το σπίτι των ανέμων Νίνα Ιορδανίδου
Έχω δικαίωμα να σ' αγαπώ
Αγάπη που δεν σβήνει ο χρόνος
Θέλω να ζήσω στον ήλιο
Ο άνθρωπος που γύρισε από τον πόνο Ειρήνη Λιώση
1967 Άδικη κατάρα
Γαμπρός απ' το Λονδίνο Ελένη
Τα δολάρια της Ασπασίας Ασπασία
Οι εραστές του μεσαίου τοίχου μάνα συγγραφέα
Κάποτε κλαίνε και οι δυνατοί Αγγελική
Η ώρα της δικαιοσύνης Χριστίνα Γιαρούκου
Δακρυσμένα μάτια
Απ' τα Ιεροσόλυμα με αγάπη
1968 Αγάπη και αίμα Αλίκη Αργούζη
Ξεριζωμένη γενιά Φανή
Αυτή που δεν λύγισε
Η καρδιά ενός αλήτη Κατερίνα Σαρρή
Η αρχόντισσα κι ο αλήτης μάνα Λευτέρη
Το παρελθόν μιας γυναίκας Δέσποινα Μουτούση
Ταπεινός και καταφρονεμένος μάνα Μανούσου
Καταραμένη αγάπη
Η λεωφόρος του μίσους μάνα Στάμου
Ένα κορίτσι αλλιώτικο απ' τ' άλλα
Αντίζηλοι Ελληνίδα σύζυγος
Ζήσε για την αγάπη μας
Η λυγερή
Αργυρώ, η προδομένη τσελιγκοπούλα
Αφροδίτη
1969 Ο πρόσφυγας Δέσποινα Σκούταρη
Ξύπνα, Βασίλη Αντιγόνη Βασιλάκη
Το τελευταίο αντίο Αθηνά
Η σφραγίδα του Θεού μάνα Ανδρέα
Φτωχογειτονιά αγάπη μου Μαρία
Για την τιμή και τον έρωτα
Ένας άνδρας με συνείδηση
Η Οδύσσεια ενός ξεριζωμένου Φανή Καρατζόγλου
Μαριώ, η κατατρεγμένη βοσκοπούλα
Η θυσία μιας γυναίκας
1970 Ο Αστραπόγιαννος μάνα Γιάννου
Εσένα μόνον αγαπώ
Υπολοχαγός Νατάσσα μάνα Νατάσσας
Ο αετός των σκλαβωμένων Φωτεινή
Εσένα μόνο αγαπώ
Το όνειρο της Κυριακής
Ώρες αγάπης, ώρες πολέμου Μαρία
Χριστινιώ κυρα-Γιώργαινα
Αυτοί που μίλησαν με τον θάνατο Θεοδώρα Αθανασίου
Γύρω μας γκρεμίστηκαν όλα
1971 Αγάπησα έναν αλήτη Μαρία
Η κραυγή της αλήθειας
Ζούσα μοναχός χωρίς αγάπη θεία Άννας
Αννιώ, η τσελιγκοπούλα της κατάρας
Η αρχόντισσα του κάμπου
Οι άνδρες ξέρουν ν' αγαπούν Αμαλία
Ηλιογέννητη
1972 Ο εχθρός του λαού Λένη
Τύψεις συνειδήσεως
1996 Προς την ελευθερία

ΘέατροΕπεξεργασία

Έτος Τίτλος
1928 Ερωτικές γκάφες
1936 Ο επιθεωρητής

Πριν το ηλιοβασίλεμα

1939 Πέρσες
1954 Μια γυναίκα χωρίς σημασία
1961 Ικέτιδες
1969 Η τρισεύγενη
1977 Ελένη

Καποδίστριας

1979 Θεσμοφοριάζουσες

Μάρτυς κατηγορίας

1980 Το τραγούδι του νεκρού αδερφού
1992 Βασικά με λεν Θανάση
χρονική περίοδος παράσταση ρόλος εταιρεία παραγωγής θέατρο σκηνοθέτης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Τρισεύγενη Γ Γυναίκα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Δημήτρης Ροντήρης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1938/1939 Ο σταυρός και το σπαθί Η πριμικηρία Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Δημήτρης Ροντήρης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1943/1944 Μίνα φον Μπάρνχελμ Μια κυρία στα μαύρα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Πέλος Κατσέλης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Τρισεύγενη Κυρά Καλή Νέα Σκηνή (Μ. Μερκούρη-Ν. Χατζίσκος) Θέατρο Κατερίνας
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1947/1948
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1948/1949
Το τραγούδι της κούνιας – Ζητείται υπηρέτης Εκκλησάρισσα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας περιοδεία
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Κωστής Μιχαηλίδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1951/1952 Η απαγωγή της Σμαράγδως Θεανώ Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου Τζαβαλά Καρούσου Θέατρο Ντο Ρε Τζαβαλάς Καρούσος
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Μήδεια Τροφός Εθνικό Θέατρο Ελλάδας περιοδεία Αλέξης Μινωτής
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Ο άρχοντας Αμέρσα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Κωστής Μιχαηλίδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Θεοφανώ Σκλάβα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Κωστής Μιχαηλίδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1957/1958 Τρισεύγενη Κυρ Αλτάνα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Κωστής Μιχαηλίδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1960/1961 Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας Κυρία Ιλ Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Αλέξης Μινωτής
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1961/1962 Ερωφίλη Χρυσονόμη Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Ωδείο Ηρώδου του Αττικού Αλέξης Σολομός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963 Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα Πόνθια Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Αλέξης Μινωτής
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1964/1965 Τρωάδες Ανδρομάχη Εθνικό Θέατρο Ελλάδας περιοδεία Τάκης Μουζενίδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1964/1965 Ο Βασιλικός Ρονκάλαινα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Αλέξης Μινωτής
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1966/1967 Η συναναστροφή Όλγα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Λεωνίδας Τριβιζάς
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Τριαντάφυλλο στο στήθος Στρέγκα Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Αλέξης Σολομός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Εκκλησιάζουσαι Α Γρηά Εθνικό Θέατρο Ελλάδας περιοδεία Σωκράτης Καραντινός
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1974/1975 Ήταν όλοι τους παιδιά μου Κέητ Κέλλερ Απλό Θέατρο περιοδεία Αντώνης Αντύπας
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1974/1975 Η ζωή που σου έχω δώσει Ελισσάβετ Εθνικό Θέατρο Ελλάδας Εθνικό Θέατρο Γιώργος Θεοδοσιάδης
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1979/1980 Μάρτυς κατηγορίας Τζάνετ Μακένζυ Θίασος Αλέκου Αλεξανδράκη - Νόνικας Γαληνέα Θέατρο Ακροπόλ Ανδρέας Βουτσινάς
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1980/1981 Γυάλινος κόσμος Αμάντα Απλό Θέατρο περιοδεία Αντώνης Αντύπας

Περισσότερες πληροφορίες για κάθε παράσταση εμφανίζονται ενεργοποιώντας τον σύνδεσμο που υπάρχει στο όνομα της κάθε παράστασης

Τηλεοπτικό θέατροΕπεξεργασία

Έτος Τίτλος Κανάλι
1975 Οι γυναίκες

Τριαντάφυλλο στο στήθος

ΕΙΡΤ

ΕΙΡΤ

1976 Μια κάποια λύση

Όταν λιώσει ο πάγος

ΥΕΝΕΔ

ΥΕΝΕΔ

1977 Ό,τι αξίζει να μείνει

Ο καινούριος δρόμος

Επιστροφή στην ευτυχία

ΥΕΝΕΔ

ΥΕΝΕΔ

ΥΕΝΕΔ

1978 Χάρτινο φεγγάρι ΕΡΤ
1979 Χωρίς οργή

Πριν το ηλιοβασίλεμα

ΕΡΤ

ΕΡΤ

1980 Το φιόρο του Λεβάντε ΕΡΤ
1981 Ο χορός

Η κοιμισμένη τρέλα

ΕΡΤ

ΕΡΤ

1982 Ολονυχτία τέλος σχολή ΕΙΡΤ
1984 Οι γλάστρες ΕΡΤ
1985 Δόνα Ροζίτα ΕΡΤ

Τηλεοπτικές σειρέςΕπεξεργασία

Έτος Τίτλος Κανάλι
1973 Η τελευταία άνοιξη

Η συνωμοσία της σιωπής

ΥΕΝΕΔ

ΕΡΤ

1976 Ο Χριστός ξανασταυρώνεται

Λέσχη μυστηρίου

  • Η άδεια θέση
  • Μια μέρα νωρίτερα
ΕΡΤ

ΕΡΤ

---

---

1978 Η ετυμηγορία ΥΕΝΕΔ
1980 Η νύχτα ΕΡΤ
1982 Ορκιστείτε παρακαλώ

Γυναικείες μορφές ιστορίας

ΕΡΤ

ΕΡΤ

1983 Το χρυσό σπίτι

Τα Καθημερινά

Χαμογελάστε παρακαλώ

ΕΡΤ

ΕΡΤ

ΕΡΤ

1984 Δόνα Ροζίτα
1992 Το 13ο κιβώτιο ΑΝΤ1
1995 Το τρίτο στεφάνι ΑΝΤ1
1996 Το χρώμα του φεγγαριού ΑΝΤ1

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica, τόμ. 25ος, σελ. 371-372

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 (Αγγλικά) Internet Movie Database. nm0951782. Ανακτήθηκε στις 22  Ιουλίου 2016.
  2. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. 16988291t.
  3. 3,0 3,1 «Ελένη Ζαφειρίου: Η Παξινού, ο Ξανθόπουλος, η Αλίκη, η Τζένη, ο Λάμπρος και ο Παπαγιαννόπουλος...». Respectnews.gr. 21 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022. 
  4. «Τι να σου πρωτοθυμηθώ βρε μάνα» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022. 
  5. Καραπατσακίδου, Ελένη (2021). Αναπαραστάσεις της πόλης στον ελληνικό κινηματογράφο (1950-1970). Φλώρινα: Παν/μιο Δ. Μακεδονίας. σελ. 36. 
  6. Ψαρρή, Κωνσταντινιά (2021). Αναπαράσταση της περιθωριοποιημένης ετερότητας (πορνεία –ομοφυλοφιλία) μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο της περιόδου 1950-1970. Αλεξανδρούπολη: ΔΠΘ. σελ. 77. 
  7. 7,0 7,1 «Ελένη Ζαφειρίου. Η μάνα του ελληνικού κινηματογράφου, που δεν γνώρισε ποτέ την αληθινή της μητέρα». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. 1 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022. 
  8. Αγαθός, Θανάσης (2013). «Διηγήματα του Παπαδιαμάντη στον κινηματογράφο: Η περίπτωση της ταινίας Ο μετανάστης του Νέστορα Μάτσα». σύγκριση. https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/sygkrisi/article/view/2777/2536.