Άνοιγμα κυρίου μενού
Αυτό το λήμμα αφορά κωμόπολη. Για τον ομώνυμο δήμο, δείτε: Δήμος Παραλίας Αχαΐας.
Για οικισμούς κ.λπ. με την ονομασία Παραλία στην Αχαΐα, δείτε: Παραλία Αχαΐας (αποσαφήνιση).
Για οικισμούς κ.λπ. με ίδιο όνομα στην Ελλάδα, δείτε: Παραλία.

Συντεταγμένες: 38°11′55″N 21°42′11″E / 38.19861°N 21.70306°E / 38.19861; 21.70306

Η Παραλία Αχαΐας, γνωστότερη ως Παραλία Πατρών ή και απλά ως Παραλία σε πιο τοπική κλίμακα, είναι κωμόπολη της Αχαΐας που αποτελεί παράλληλα και προάστιο της Πάτρας. Εκτείνεται στο παράκτιο βορειοδυτικό τμήμα του νομού και νότια-νοτιοδυτικά της πόλης της Πάτρας. Αποτελεί έδρα της Δημοτικής Ενότητας Παραλίας (τέως δήμου) του Δήμου Πατρέων. Κατά την εθνική απογραφή του 2011 η Παραλία είχε πληθυσμό 6.336 μόνιμους κατοίκους.

Παραλία
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Παραλία
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Πατρέων
Δημοτική ενότητα Παραλίας
Δημοτική κοινότητα Παραλίας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου
Περιφερειακή ενότητα Αχαΐας
Πληθυσμός 6.336 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Παραλία Μιντιλογλίου
Ταχ. κωδ. 26333, 26500
Τηλ. κωδ. 2610 xxx xxx
Άποψη του χείμαρρου Παναγίτσα στην Παραλία προτού εκβάλει στον Πατραϊκό Κόλπο. Εδώ διακρίνονται οι συνοικίες Εύα (Στάση Τσιρογιάννη), Ηπειρώτικα και Μαραγκόπουλου.
Ο πύργος του υδραγωγείου στο παλιό εργοστάσιο «Μαραγκόπουλου».
Ο Ι.Ν. Άγιου Ιωάννου Προδρόμου στην περιοχή Τσιρογιάννη κοντά στα Εργατικά Εύας.

Η Παραλία απέχει οδικώς 6 χιλιόμετρα περίπου από το κέντρο της Πάτρας και σύνορό της με αυτήν αποτελεί η συνοικία του Κόκκινου Μύλου, η οποία ανήκει εξίσου στην Πάτρα και την Παραλία. Η περιοχή από την άνοιξη του 2019 θα εξυπηρετείται από τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο της Πάτρας μέσω της στάσης "Παραλία / Paralia" (οδός 25ης Μαρτίου).

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Πρόκειται για σχετικά καινούριο οικισμό, συγκριτικά με τα περισσότερα χωριά της Αχαΐας, που δημιουργήθηκε στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα. Το χρονικό διάστημα 18/12/1920-1928 υπαγόταν διοικητικά στην τότε Κοινότητα Μιντιλογλίου ενώ από το 1928 έως τις 18/07/1947 ανήκε στην τότε Κοινότητα Ροΐτικων. Από το 1947 ως το 1997 αποτέλεσε την έδρα της ομώνυμης πρώην Κοινότητας Παραλίας. Με το ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997, σύμφωνα με τη Διοικητική Μεταρρύθμιση «Καποδίστριας», προσαρτήθηκε στο Δήμο Παραλίας, του οποίου αποτέλεσε έδρα, μέχρι και το 2010 που εντάχθηκε στο διευρυμένο Δήμο Πατρέων (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010) βάσει της Διοικητικής Μεταρρύθμισης «Καλλικράτης», όπου ανήκει μέχρι σήμερα[1][2].

Η ονομασία του οικισμού επιλέχτηκε έτσι ώστε να προσδιορίσει τον οικισμό που δημιουργήθηκε στην παραλία της περιοχής του Μιντιλογλίου στις αρχές του 20ου αιώνα[3].

Στην πλειοψηφία τους οι κάτοικοι της Παραλίας είναι μέτοικοι από την Ήπειρο[4], τα Καλάβρυτα, τη Λευκάδα και τη Σμύρνη. Οι κάτοικοι από τη Λευκάδα εγκαταστάθηκαν στην περιοχή γύρω στα 1968 ενώ τη δεκαετία του ’20, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή και Μικρασιάτες πρόσφυγες[5].

Τη δεκαετία του ’80 βρέθηκαν στην περιοχή, και συγκεκριμένα στις συνοικίες/θέσεις Εύα (Στάση Τσιρογιάννη) και Παλιουργίας, ελληνιστικές και ρωμαϊκές αρχαιότητες[3].

Δημογραφικά στοιχείαΕπεξεργασία

Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού της Παραλίας από το 1920 κ.εξ., σύμφωνα με τις εθνικές απογραφές[6][7] είναι η εξής:

1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
163[5][8] Δ/Α[5][9] 491[5][10] 837[5] 1.143[5] 1.589[5] 2.730[5] 3.122[5] 6.012[5][11][12] 6.336[13]

ΕκπαίδευσηΕπεξεργασία

Στην Παραλία υπάρχουν 4 νηπιαγωγεία, 3 δημοτικά, 2 γυμνάσια, 1 επαγγελματικό λύκειο (ΕΠΑ.Λ.) και 1 γενικό λύκειο (ΓΕ.Λ.), ενώ επίσης από το 2011 το Εκκλησιαστικό Γενικό Λύκειο Πατρών μεταφέρθηκε και στεγάζεται στην περιοχή επί της Παλαιάς Εθνικής Οδού Πατρών-Πύργου.

Το 1ο, 2ο και 3ο Νηπιαγωγείο συστεγάζονται αντίστοιχα με το 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Σχολείο σε τρία κτίρια. Το 1ο και 2ο Γυμνάσιο συστεγάζονται επίσης αντίστοιχα με το Γενικό Λύκειο και το Επαγγελματικό Λύκειο σε δύο κτήρια. Το 4ο Νηπιαγωγείο στεγάζεται μόνο του σε ένα κτίριο, όπως και το Γενικό Εκκλησιαστικό Λύκειο.

Στην περιοχή Π.Ι.Κ.Π.Α., στο χώρο των παλιών κατασκηνώσεων και δίπλα από το γενικό λύκειο της περιοχής, κατασκευάζεται αυτή την περίοδο σχολική μονάδα για παιδιά με ειδικές ανάγκες (Α.μ.Ε.Α).

ΑθλητισμόςΕπεξεργασία

Δόξα ΠαραλίαςΕπεξεργασία

Η Δόξα Παραλίας είναι η κορυφαία ποδοσφαιρική ομάδα της περιοχής, η οποία αγωνίζεται στην Α΄ Κατηγορία της Ε.Π.Σ. Αχαΐας. Ιδρύθηκε το 1968[14] και έχει ως έδρα το Δημοτικό Γήπεδο Παραλίας, που διαθέτει φυσικό χλοοτάπητα και βρίσκεται σε παράκτια θέση στην περιοχή «Εύα». Το παλιό γήπεδο της ομάδας βρισκόταν σε τοποθεσία της περιοχής όπου εκεί τώρα βρίσκονται οι Εργατικές Κατοικίες Εύας. Τα επίσημα χρώματα της είναι το κόκκινο και το λευκό, αλλά τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιεί στις εμφανίσεις της και το μπλε. Έχει ως έμβλημα έναν ερυθρόλευκα ντυμένο ποδοσφαιριστή με την μπάλα στα πόδια του.

Στην περιοχή είχε την έδρα της και η ποδοσφαιρική ομάδα της «Αναγέννησης Παραλίας», που έπαιζε στην τελευταία κατηγορία της Ε.Π.Σ. Αχαΐας[15]. Το 1968 συγχωνεύτηκε με την γειτονική ομάδα της Δόξας και σχηματίστηκε επίσημα η Δόξα Παραλίας[15][16].

Λοιπές αθλητικές ομάδεςΕπεξεργασία

Στην περιοχή δραστηριοποιείται ο Α.Ο. Σείριος με τμήματα σόφτμπολ και μπάσκετ, αλλά και η Ε.Α. Παραλίας με ανδρικά και γυναικεία τμήματα μπάσκετ όλων των ηλικιακών ομάδων, που έχει ως έδρα της το Κλειστό Γυμναστήριο Ροΐτικων.

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Η περιοχή της Παραλίας φημίζεται για ένα όμορφο φυσικό φαινόμενο[17], το ειδυλλιακό ηλιοβασίλεμά της με τα κατακόκκινα και χρυσαφένια χρώματα που παίρνει ο ουρανός, όταν ο ήλιος τείνει προς τη δύση του. Ακόμα, αξίζει να επισκεφθεί κανείς και τα επιβλητικά αρχοντικά νεοκλασικά κτίρια, γνωστά ως «Εγγλέζικα», στην παραλιακή ζώνη.

ΣυνοικίεςΕπεξεργασία

Οι συνοικίες/θέσεις της Παραλίας είναι οι εξής: Εγγλέζικα, Εργατικές (Εργατικά) Εύας, Τσιρογιάννη, Εύα (Στάση Τσιρογιάννη), Ηπειρώτικα, Κόκκινος Μύλος, Μαραγκόπουλου, Μουρτά, Παλιουργιάς (ή Παληουριάς), Π.Ι.Κ.Π.Α., Τσαούση, Χαραλαμπόπουλου[18][19]. Μικρότερες γειτονιές είναι οι εξής: Βουκελαταίικα, Γιαλελαίικα, Κασπιραίικα, Κολοκυθαίικα, Οικονόμου[19]. Οι εργατικές κατοικίες χτίστηκαν σχεδόν στα όρια των θέσεων Τσιρογιάννη και Παλιουργιάς και συχνά αποκαλούνται ως Εργατικές (Εργατικά) Εύας.

Λοιπά στοιχείαΕπεξεργασία

Ναοί της Παραλίας είναι η Κοίμηση της Θεοτόκου (περιοχή Μουρτά), το Γενέθλιον του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου (περιοχή Παλιουργιάς) και ο κοιμητηριακός ναός του Αγίου Γεράσιμου[19][20][21].

Στην Παραλία υπάρχουν και Εργατικές Κατοικίες, οι οποίες παραδόθηκαν και εγκαινιάστηκαν το 1998 και βρίσκονται σε απόσταση 1,3 χλμ. από τη θάλασσα μέσω της οδού της «25ης Μαρτίου».

Ακόμα μεταξύ άλλων υπάρχουν καταστήματα διαφόρων ειδών (διασκέδασης[17], εστίασης, εμπορικού χαρακτήρα κ.λπ.), φαρμακεία, όπως επίσης και ΚΕΠ. Παλιότερα στην περιοχή των Εργατικών Εύας λειτουργούσε και υποκατάστημα του ΙΚΑ.

Στο παραθαλάσσιο μέτωπο της Παραλίας εκβάλουν οι μικροί ποταμοί Λυγιάς (στα σύνορα των περιοχών Εγγλέζικα και Τσαούση) και Παναγίτσα (στα σύνορα των περιοχών Κόκκινου Μύλου και Μαραγκόπουλου).

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

Παραπομπές και υποσημειώσειςΕπεξεργασία

  1. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Παραλίας Πατρών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/11/2017.
  2. Λουλούδης 2010, σελ. 184-185.
  3. 3,0 3,1 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Παραλία.
  4. Στην περιοχή υπάρχει και συνοικία με την ονομασία Ηπειρώτικα.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Λουλούδης 2010, σελ. 184.
  6. Ψηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε./ΕΛ.ΣΤΑΤ.. dlib.statistics.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.
  7. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές στην Τ.Α. - Δημοσιεύματα απογραφών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.
  8. Το 1920 απογράφεται ως τμήμα της Κοινότητας Μιντιλογλίου.
  9. Το 1928 δεν απογράφεται καθόλου και ο πληθυσμός της συμπεριλαμβάνεται σε αυτόν της τότε Κοινότητας Μιντιλογλίου.
  10. Το 1940 απογράφεται ως τμήμα της Κοινότητας Μιντιλογλίου, αν και διοικητικά ανήκε στην τότε Κοινότητα Ροϊτίκων.
  11. Μόνιμος πληθυσμός: 6.124 κάτοικοι. Βλ. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  12. Η εγκατάσταση το 1998 εργατικών κατοικιών στην περιοχή οδήγησε στο διπλασιασμό του πληθυσμού της κωμόπολης. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 184.
  13. ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  14. Βλ. στο σχετικό ένθετο του 2003.
  15. 15,0 15,1 Οικονομόπουλος (εκδ.), 1994, λήμμα Δόξα Παραλίας.
  16. Σταθόπουλος 2010, σελ. 209, 214.
  17. 17,0 17,1 «Τουριστικός οδηγός Νομού Αχαΐας - Δήμος Παραλίας Αχαΐας». nea.gr. Ανακτήθηκε από το αρχειοθετημένο πρωτότυπο: 04/09/2016.
  18. Ν.Ι. Λυμπέρη, Οδηγός Πατρών, Πάτρα 2005, 4η έκδοση.
  19. 19,0 19,1 19,2 Λουλούδης 2010, σελ. 185.
  20. Η ενορία του «Γενεσίου του Προδρόμου» συστάθηκε με το Π.Δ. 1131 της 14/09/1981 (Ε.τ.Κ. Α΄ 278/22.09.1981) και σύμφωνα με το ιδρυτικό της ιδρύθηκε στο συνοικισμό Παληουργιά της (τότε) Κοινότητας Παραλίας Πατρών. Ανδρουτσόπουλος 2017, σελ. 302, 307 [Υποσημείωση 77].
  21. Βάσει του Π.Δ. της 29.06.1933 (Ε.τ.Κ. Α΄ 182/07.07.1933) ο συνοικισμός του Παληουργιά εθεωρείτο «ιδία ενορία» καθότι είχε αποσπαστεί από αυτήν του Μιντιλογλίου. Ανδρουτσόπουλος 2017, σελ. 307 [Υποσημείωση 77].

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος, Όψεις ενοριακής διοικητικής οργανώσεως στην Εκκλησία των Πατρών κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα (1830-1930) (με βάση ανέκδοτες αρχειακές πηγές), Εκδόσεις Πελοπόννησος, Πάτρα 2017. ISBN 978-618-83426-0-6.
  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν λεξικόν των Πατρών, Τόμος Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Παραλία.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία