Άνοιγμα κυρίου μενού

Συντεταγμένες: 38°3′52.9″N 21°51′29.9″E / 38.064694°N 21.858306°E / 38.064694; 21.858306

Καλανίστρα
Άποψη της Καλάνιστρας από βόρεια.
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Καλανίστρα
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Ελλάδας
ΔήμοςΕρυμάνθου
Δημοτική ενότηταΦαρρών
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοπόννησος
Περιφερειακή ενότηταΑχαΐας
Έκταση21,535 χλμ2
Υψόμετρο730
Πληθυσμός51 (2011)
www.erymanthou.gr

Η Καλανίστρα[1][2] είναι ορεινό χωριό του δήμου Ερυμάνθου της Αχαΐας, αποτελώντας έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας[3][4]. Είναι χτισμένη σε πρόβουνο του Παναχαϊκού όρους και έναντι του κύριου όγκου του Ερυμάνθου, πάνω σε μια πλαγία της κοιλάδας του Πείρου ποταμού, στην ιστορική περιοχή των Νεζερών[5].

Τοπική Κοινότητα ΚαλανίστραςΕπεξεργασία

Στην Τοπική Κοινότητα Καλανίστρας υπάγεται επίσης το χωριό Ροδιά (παλιά ονομασία: Μπούγα). Η έκταση της τοπικής κοινότητας ανέρχεται στα 21.535 στρέμματα και ο συνολικός μόνιμος πληθυσμός της ανέρχεται στους 107 κατοίκους (Καλανίστρα: 51 κάτοικοι· Ροδιά: 56 κάτοικοι)[6].

ΟνομασίαΕπεξεργασία

Για την ονομασία του χωριού η πιο διαδεδομένη άποψη θεωρεί ότι προέρχεται από την λέξη της βυζαντινής περιόδου "κάλανος" η οποία σημαίνει υπόγεια δίοδος, υπόνομος ενώ σήμερα έχει την σημασία του τεχνητού τρόπου αποχέτευσης των νερών[7][8]. Άλλη άποψη, ωστόσο, θεωρεί ότι πρόκειται για αναγραμματισμό της λέξης "κάναλος", δηλ. την ποτίστρα για τα ζώα που χρησιμοποιούν οι κτηνοτρόφοι στα ορεινά χωριά[9].

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Κατά την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας η Καλάνιστρα απετέλεσε έδρα και φέουδο νόθου κλάδου της Οικογένειας Δεληγιάννη-Παπαγιαννόπουλου, που ήταν εχθρικά διακείμενη προς τους Λόντους από τον γειτονικό Κάλανο, λόγω του διαρκούς ανταγωνισμού των δύο οικογενειών για την επικράτηση στα Νεζεροχώρια και την πρωτοκαθεδρία στον Μωριά[10].

Αναφέρεται στα 1805-1806 από τον άγγλο περιηγητή W.M. Leake ως Καλάνιστρα[9], ενώ στα 1816 ο Πουκεβίλ την αναφέρει ως "Καλάντιστρα"[9].

Κατά την διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου οι Γερμανοί κατέστρεψαν στα 1943 τα 4 από τα 66 σπίτια του χωριού[7].

Διοικητική εξέλιξηΕπεξεργασία

Στις 20/04/1835 υπήχθη στον νεοσύστατο τότε Δήμο Νεζερών ενώ στις 08/03/1841 (ΦΕΚ 5Α), με την κατάργηση του Δήμου Νεζερών, προσαρτάται στον τότε Δήμο Φαρών[3]. Με το ΦΕΚ 256Α της 28/08/1912, και την κατάργηση των δήμων, αποσπάται από τον Δήμο Φαρών και ορίζεται έδρα της νεοσύστατης τότε Κοινότητας Καλάνιστρας[3][4]. Στις 16/10/1940 η ονομασία του χωριού διορθώθηκε από Καλάνιστρα σε Καλανίστρα[3], ομοίως και της κοινότητας[4]. Με το ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997, σύμφωνα με τη Διοικητική Μεταρρύθμιση "Καποδίστριας", προσαρτάται στον νέο Δήμο Φαρρών μέχρι το 2010 που εντάχθηκε στο Δήμο Ερυμάνθου (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010) βάσει της Διοικητικής Μεταρρύθμισης "Καλλικράτης"[3].

Δημογραφική εξέλιξηΕπεξεργασία

Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού σύμφωνα με τις εθνικές απογραφές[11][12] είναι η εξής:

1830 1835 1844 1848-1851 1861 1879 1889 1896 1907 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
45 οικογ.[7][9] 45 οικογ. -
225 κατ.[9][13]
258[9] 42 οικογ. -
259 κατ.[7][9]
338 κατ.[9] 342[9] 305[9] 310[9][14][15] 309[9] 271[9] 302[9] 317[9] 335[9] 307[9][16] 177[7][9] 131[9] 147[9] 133[9][17] 51[6]

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Στην περιοχή του χωριού ο επισκέπτης μπορεί να δει τους παραδοσιακούς νερόμυλους και τις νεροτριβές, τα λείψανα οικισμού μυκηναϊκής εποχής στη θέση "Πυργάκι", τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια, τις βρύσες, τα κάτασπρα δρομάκια μέσα στο χωριό, την πετρόκτιστη κεντρική εκκλησία του χωριού που είναι αφιερωμένη στον Άγιο Χαράλαμπο και τα όμορφα ξωκλήσια (του Αγίου Αθανασίου, του Αγίου Μάμαντος, του Προφήτη Ηλία, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Φανουρίου και του Αγίου Γεωργίου) καθώς και, στην ευρύτερη περιοχή των Νεζερών, τη Μονή των Νεζερών, που είναι χτισμένη πάνω σε ένα σπήλαιο κοντά στον ποταμό Πείρο[10][18][19].

Παραπομπές και υποσημειώσειςΕπεξεργασία

  1. Στις 16/10/1940 η ονομασία του χωριού διορθώθηκε από Καλάνιστρα σε Καλανίστρα, ωστόσο έχει απογραφεί και με τις δύο ονομασίες. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 266 [υποσημείωση 1].
  2. Στην καθημερινή πρακτική είναι σε χρήση και οι δύο τονισμοί της ονομασίας ενώ επικρατεί η ονομασία "Καλάνιστρα" στους κατοίκους των όμορων και γειτονικών περιοχών.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Καλανίστρας Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 19/11/2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Καλανίστρας Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 19/11/2017.
  5. Κορύλλου 1903, σελ. 82.
  6. 6,0 6,1 ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Καλάνιστρα.
  8. Γκουρβέλος 2007, σελ. 58.
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 9,17 9,18 9,19 9,20 Λουλούδης 2010, σελ. 266.
  10. 10,0 10,1 Καλάνιστρα. visit-erymanthos.gr. Ανακτήθηκε: 24/05/2013.
  11. Ψηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε./ΕΛ.ΣΤΑΤ.. dlib.statistics.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.
  12. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές στην Τ.Α. - Δημοσιεύματα απογραφών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.
  13. Αναφέρεται ως Calanistra. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 266 [υποσημείωση 2].
  14. Απογράφεται ως Καλάνιστρα. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 266 [υποσημείωση 4].
  15. Ο ιστορικός Κώστας Τριανταφύλλου αναφέρει εσφαλμένα ως απογραφή αυτήν του 1889. Βλ. Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Καλάνιστρα.
  16. Ο ιστορικός Κώστας Τριανταφύλλου αναφέρει εσφαλμένα ως πληθυσμό του οικισμού τον συνολικό πληθυσμό της κοινότητας, δηλ. 401 κάτοικοι. Βλ. Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Καλάνιστρα.
  17. Μόνιμος πληθυσμός: 95 κάτοικοι. Βλ. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  18. Γκουρβέλος 2007, σελ. 321.
  19. Λουλούδης 2010, σελ. 266, 292-293.

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Α΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Καλάνιστρα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία