Όθων Α΄ της Ελλάδας

Βασιλιάς τις Ελλάδος
(Ανακατεύθυνση από Όθων της Ελλάδας)

Ο Όθων (Γερμανικά: Otto Friedrich Ludwig von Wittelsbach, 1 Ιουνίου 1815 - 26 Ιουλίου 1867), ήταν ένας Βαυαρός πρίγκηπας του Οίκου των Βίττελσμπαχ (ή Βιττελσβάχων), που έγινε ο πρώτος βασιλιάς του σύγχρονου ελληνικού κράτους.[1] Ήταν ο μοναδικός μονάρχης της Ελλάδος που έφερε τον τίτλο Βασιλεύς της Ελλάδος, δεδομένου ότι οι επόμενοι, της Δυναστείας των Γκλύξμπουργκ, είχαν τον τίτλο Βασιλεύς των Ελλήνων.[1]

Όθων Α΄ της Ελλάδας
Otto of Greece in Oldenburg Castle.jpg
Ο Βασιλιάς Όθων με παραδοσιακή ελληνική ενδυμασία.
Περίοδος6 Φεβρουαρίου 1832 - 23 Οκτωβρίου 1862
ΔιάδοχοςΓεώργιος Α΄
Γέννηση1 Ιουνίου 1815
Σάλτσμπουργκ, Αυστρία
Θάνατος26 Ιουλίου 1867 (52 ετών)
Μπάμπεργκ, Βαυαρία
Τόπος ταφήςTεατίνερκιρχε, Μόναχο, Βαυαρία
ΣύζυγοςΑμαλία
ΟίκοςΒίττελσμπαχ
ΠατέραςΛουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας
ΜητέραΘηρεσία της Σαξονίας-Χιλντμπουργκχάουζεν
ΕθνικότηταΓερμανός
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Ο Όθων γεννήθηκε την 1η Ιουνίου 1815 στο Παλάτι Μιραμπέλ του Σάλτσμπουργκ[2][3]. Το πλήρες όνομα με το οποίο βαπτίσθηκε ήταν το Όθων Φρειδερίκος Λουδοβίκος[1]. Ήταν ο δευτερότοκος γιος του φιλέλληνα βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου Α΄, που ανήκε στη δυναστεία των Βίττελσμπαχ και της βασίλισσας Θηρεσίας, κόρης του Φρειδερίκου, Δούκα της Σαξονίας-Αλτενβούργου. Έλαβε εκπαίδευση πρίγκηπα, που προοριζόταν για δευτερεύουσα θέση μέσα στο κράτος[1]. Μάλιστα ο πατέρας του ήθελε να ακολουθήσει ο Όθων εκκλησιαστική σταδιοδρομία και ανέθεσε τις σπουδές του στον φανατικό καθολικό ιερέα Αίτελ, που αργότερα έγινε επίσκοπος του Άιχστετ[4].

Λόγω της καχυποψίας απέναντι στον Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια (θεωρείτο ρωσόφιλος), το 1830 η Αγγλία κατά την υπογραφή του Πρωτοκόλλου της ανεξαρτησίας του Ελληνικού Κράτους πέτυχε συμφωνία με τις Μεγάλες Δυνάμεις («Προστάτιδες Δυνάμεις») για τη μεταβολή του πολιτειακού σχήματος της χώρας, την επιβολή μοναρχίας και τη μετατροπή του ελληνικού κράτους σε βασίλειο. Οι ίδιες όρισαν, με τη Συνθήκη του Λονδίνου (1832) τον 17χρονο τότε Όθωνα ως Βασιλιά της Ελλάδας ύστερα και από την τελική άρνηση του Λεοπόλδου της Σαξονίας, γιου του Δούκα της Σαξονίας-Κοβούργου-Ζάαλφελντ Φραγκίσκου, που είχε επιλεγεί αρχικά ως Βασιλιάς της Ελλάδας και κατόπιν έγινε Βασιλιάς του νεοσύστατου Βασιλείου του Βελγίου.

Το πρωτόκολλο εκλογής του Όθωνα (25 Απριλίου 1832) ως βασιλιά υπογράφηκε από τον λόρδο Υποκόμη Πάλμερστον (Αγγλία) και τους πρίγκιπες Σαρλ-Μωρίς ντε Ταλλεϋράν-Περιγκόρ (Γαλλία) και Κριστόπ φον Λίβεν (Ρωσία) και στάλθηκε για έγκριση στον βασιλιά Λουδοβίκο, ο οποίος εξέφρασε ορισμένα αιτήματα για την αποδοχή του ελληνικού θρόνου από τον γιο του Όθωνα[5]: να επεκταθούν τα όρια του βασιλείου μέχρι τον Βόλο και την Άρτα και να προσαρτηθούν η Κρήτη και η Σάμος, να χορηγηθεί δάνειο 60.000.000 γαλλικών φράγκων, να σταλούν στην Ελλάδα τρία συντάγματα βαυαρικού στρατού (3.500 άντρες), να λειτουργήσει τριμελής αντιβασιλεία μέχρι την ενηλικίωση του Όθωνα, να μην θεσπιστεί σύνταγμα πριν την ανάληψη των καθηκόντων από τον βασιλιά, ώστε να μην υποχρεωθεί να το αναστείλει σε περίπτωση κρίσης και τέλος ο τίτλος του Όθωνα να είναι «Βασιλεύς της Ελλάδος»[6].

 
Πορτραίτο του Όθωνα. Έργο του Γιόζεφ Καρλ Στίλερ

Οι προστάτιδες Δυνάμεις απέρριψαν την πρώτη αξίωση και δέχτηκαν τους υπόλοιπους όρους, ορίζοντας ότι το αιτούμενο δάνειο θα καταβαλλόταν υπό την εγγύησή τους σε τρεις ισόποσες δόσεις[7]. Δύο μήνες αργότερα (17 Ιουνίου 1832) καθορίστηκαν τα «οριστικά» σύνορα του νεοσύστατου βασιλείου, το οποίο αποκτούσε την Ακαρνανία, την Αιτωλία και τη Φθιώτιδα, με οροθετική γραμμή που ξεκινούσε από το Κομπότι (Αμβρακικός Κόλπος), περνούσε από τις κορυφές Όθρυς και Τυμφρηστός και κατέληγε στο Μαλιακό[8][9].

Στο διάγγελμα που απηύθυνε ο βασιλιάς Όθων προς τον ελληνικό λαό κατά την άφιξή του στην Ελλάδα, υπογράμμιζε (αποσπάσματα του λόγου):[10]

«Έλληνες!
Προσκεκλημένος από την εμπιστοσύνην των ενδόξων και μεγαλοψύχων μεσιτών, δια της κραταιάς βοηθείας των οποίων αποπερατώσατε ενδόξως τον της καταστροφής πόλεμον τον υπέρ το δέον παρεκτανθέντα, προσκεκλημένος προσέτι και από την ιδίαν σας ελευθέραν εκλογήν, αναβαίνω εις τον θρόνον της Ελλάδος, δια να εκπληρώσω όσας υποχρεώσεις ανέλαβα δεχθείς το προσφερθέν μοι Βασιλικόν Στέμμα, τόσον προς εσάς, όσον και προς τας μεσιτευούσας Μεγάλας Δυνάμεις.
...

Αναβαίνων τον θρόνον της Ελλάδος, δίδω την πάνδημον βεβαίωσιν του να προστατεύω ευσυνειδότως(sic) την θρησκείαν σας, να διατηρώ πιστώς τους νόμους, να διανέμεται η δικαιοσύνη προς ένα έκαστον, και να διαφυλάττω ακέραια δια της θείας βοηθείας εναντίον οποιουδήποτε την ανεξαρτησίαν σας, τας ελευθερίας σας και τα δικαιώματά σας».

ΑντιβασιλείαΕπεξεργασία

Επειδή ο Όθωνας ήταν ανήλικος, σχηματίστηκε επιτροπή Αντιβασιλείας. Το όργανο αυτό αποτελούσαν οι[11]:

Τους τρεις παραπάνω, που αποτελούσαν την Αντιβασιλεία, επικουρούσαν ως πάρεδρα μέλη οι[11]:

  • Καρλ φον Άμπελ - οικονομολόγος και νομομαθής - αναπληρωματικό μέλος του συμβουλίου και γραμματέας, επέβλεπε τα Οικονομικά.
  • Γιόχαν Μπάπτιστ φον Γκράινερ (1781-1857) - οικονομολόγος - επέβλεπε τα της Εξωτερικής πολιτικής και επόπτευε τα της Εσωτερικής διοικήσεως.
 
Ο θυρεός του Όθωνα

Στις 21 Ιουλίου 1834 ο πατέρας του Όθωνα, Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας, ανακάλεσε τον Μάουρερ και τον Άμπελ, τους οποίους αντικατέστησαν οι[11]:

  • Αίγκιντ, Ιππότης του Κόμπελ (Ägid Ritter von Kobell) και
  • Καρλ Γκράινερ

Η Απόλυτη ΜοναρχίαΕπεξεργασία

Η ενηλικίωση του Όθωνα έγινε την 1η Ιουνίου 1835 και εορτάσθηκε με κανονιοβολισμούς, στρατιωτική παρέλαση, φωταγώγηση, αγώνες και επίσημο χορό. Με όσα μέσα διέθεταν, η Αθήνα και οι κάτοικοί της τίμησαν την ημέρα. «Έγινε λαμπρή παράταξη», γράφει ο Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του, «από την εκκλησία ως το παλάτι στρωμένος ο δρόμος και στολισμένος»[12].

Παρά την αντίθεση του Όθωνα, ο βασιλιάς της Βαυαρίας Λουδοβίκος επέβαλε τη διατήρηση του Άρμανσπεργκ σε θέση ευθύνης στην Ελλάδα. Στα επίσημα κείμενα αποκαλείται με τον τίτλο του αρχιγραμματέα, ενώ στην καθημερινή ζωή και στον αντιπολιτευόμενο τύπο τον επονομάζουν αρχικαγκελάριο[13].

Με την ανάληψη των βασιλικών καθηκόντων από τον Όθωνα εγκαινιάστηκε μια καινούργια φάση για την εγκαθίδρυση νέων θεσμών, σύμφωνα με τους οποίους θα λειτουργούσε το κράτος. Στο τελευταίο εξάμηνο του 1835 δημιουργήθηκαν τέσσερις βασικοί θεσμοί με πρώτο το αξίωμα του αρχιγραμματέα, θεσμός με σύντομη διάρκεια, καθώς δεν κράτησε παρά μόνο όσο η θητεία του Άρμανσπεργκ, και έπαψε να υπάρχει με την πτώση του αρχικαγκελάριου τον Φεβρουάριο του 1837[14]. Ο δεύτερος θεσμός που αφορούσε το σύστημα της μικρής γαιοκτησίας, αν και εφαρμόστηκε καθυστερημένα, αποτέλεσε με τον καιρό βασικό χαρακτηριστικό του ελληνικού κοινωνικού συστήματος. Ο τρίτος, που ήταν η ίδρυση του Συμβουλίου της Επικρατείας, διατηρήθηκε στην αρχική του μορφή και στις πρωταρχικές του λειτουργίες ως την παραχώρηση του συντάγματος τον Μάρτιο του 1844, ενώ ο τέταρτος, που προνοούσε για τη δημιουργία της ελληνικής φάλαγγας, δεν μπόρεσε να φτάσει σε πλήρη ανάπτυξη, εξαιτίας των οικονομικών δυσχερειών που αντιμετώπιζε το κράτος[15].

Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843Επεξεργασία

Η δυσαρέσκεια του λαού κατά της πολιτικής του Όθωνα, αλλά και τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων απαιτούσαν την παραχώρηση Συντάγματος. Συγκεκριμένα η Αγγλία πίστευε ότι ο κοινοβουλευτισμός θα εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντα της, ενώ η Γαλλία δεν ήθελε να φαίνεται αντίθετη με την παραχώρηση ελευθεριών. Τέλος, η Ρωσία επιδίωκε κάποια αλλαγή με την οποία ο Όθωνας θα αναγκαζόταν να παραιτηθεί, καθώς είχε ελπίδες ότι θα ανέβαινε στον θρόνο Ρώσος πρίγκιπας. Μοχλός πίεσης των Δυνάμεων ήταν οι οικονομικές υποχρεώσεις της Ελλάδας. Έτσι η Ρωσία απαίτησε άμεση καταβολή των τοκοχρεολυσίων των πρώτων δύο δόσεων του 1833 και την επιστροφή των προκαταβολών της τρίτης δόσης. Με αυτά συμφώνησαν και οι υπόλοιπες δυνάμεις με αποτέλεσμα να μεγαλώσει η δυσφορία κατά του Όθωνα, ο οποίος αναγκάστηκε να καταφύγει σε αντιλαϊκά μέτρα (σταμάτησε την εκτέλεση έργων, ανέστειλε την καταβολή μισθών και απέλυσε πολλούς δημοσίους υπαλλήλους).

 
Νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843. Στο κέντρο διακρίνεται ο Δημήτριος Καλλέργης έφιππος, ενώ από ένα παράθυρο των ανακτόρων προβάλλουν ο Όθων ντυμένος με ελληνική ενδυμασία και η Αμαλία. Αγνώστου ζωγράφου, συλλογή Λ. Ευταξία, Αθήνα

Η δυσαρέσκεια οδήγησε στη συνωμοσία μερικών πολιτικών και αξιωματικών -με αρχηγούς τον Μακρυγιάννη και τον Καλλέργη- οι οποίοι ήθελαν να επιβάλουν στον Όθωνα την παραχώρηση Συντάγματος. Ωστόσο ο Όθωνας και η κυβέρνηση δεν έλαβαν καθόλου προστατευτικά μέτρα.

Τη νύχτα της 2ης προς 3η Σεπτεμβρίου ένα τάγμα συγκέντρωσε πολίτες και κατευθύνθηκε προς τα ανάκτορα με την κραυγή «Ζήτω το Σύνταγμα». Ο Όθων κάλεσε τμήμα πυροβολικού, του οποίου όμως o επικεφαλής, λοχαγός Ελευθέριος Σχοινάς (ή Σχινάς), ήταν μυημένος στο κίνημα και ενώθηκε με τους επαναστάτες. Ο Μακρυγιάννης αυτοανακηρύχθηκε φρούραρχος της πόλης και ανέλαβε την προστασία των ανακτόρων και των δημοσίων καταστημάτων. Το υπουργείο του Χρηστίδη είχε διαλυθεί και σχηματίστηκε νέα κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Μεταξά. Μια εξαμελής επαναστατική επιτροπή παρουσιάστηκε στον βασιλιά και τον ανάγκασε να διατάξει σύγκληση Εθνικής Συνέλευσης για την ψήφιση του Συντάγματος. Οι επαναστάτες διεκδικούσαν τα πολιτικά τους δικαιώματα και όχι την απομάκρυνση του Όθωνα. Έγιναν εκλογές τον Οκτώβριο και το Νοέμβριο και οι πληρεξούσιοι συγκρότησαν τη συνταγματική Εθνική Συνέλευση του 1843.

Ο Όθων τελικά παραχώρησε το Σύνταγμα του 1844, αλλά η νέα κυβέρνηση ζητούσε από τον βασιλιά όχι μόνο αμνηστία, αλλά και την απονομή μεταλλίου στους πρωτεργάτες της Επανάστασης. Ο βασιλιάς αρχικά δε συμφώνησε, αλλά τελικά πιέστηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις, υποχώρησε και έγινε δεκτός από τον λαό και τον στρατό. Η νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου αποτέλεσε το τέλος της απόλυτης μοναρχίας στην Ελλάδα.

Η καθιέρωση της Συνταγματικής ΜοναρχίαςΕπεξεργασία

Προσφωνήσεις του
Βασιλέως Όθωνα
 
Προσφώνηση αναφοράςΜεγαλειότατος
Προφορική προσφώνησηΜεγαλειότατε
Εναλλακτική προσφώνησηΔ/Δ

Η κυβέρνηση του Ανδρέα Μεταξά είχε ως αποστολή τη σύγκληση της Εθνικής Συνέλευσης του 1843 για την προετοιμασία και ψήφιση του Συντάγματος και τη διενέργεια εκλογών. Στην Εθνοσυνέλευση έλαβαν μέρος αντιπρόσωποι («πληρεξούσιοι») και από περιοχές που έλαβαν μέρος στην Επανάσταση αλλά δεν απελευθερώθηκαν. Το Μάρτιο του 1844 αναδείχτηκε πρόεδρος ο Πανούτσος Νοταράς. Αποφασίστηκε η διατήρηση της μοναρχίας, αλλά με συνταγματικούς περιορισμούς. Αυτή τη μέση οδό προτίμησαν και οι Μεγάλες Δυνάμεις, που δεν συμμετείχαν ενεργά στην επανάσταση και μπορούσαν τώρα να παίξουν τον ρόλο του μεσολαβητή. Η Ρωσία όμως ήταν αντίθετη προς την παραχώρηση Συντάγματος.

Στο νέο πολίτευμα η θέση του βασιλιά ήταν και πάλι κυρίαρχη, αφού η Εθνοσυνέλευση εξακολουθούσε να θεωρεί φορέα της συντακτικής εξουσίας τον μονάρχη. Η νέα μορφή πολιτεύματος ήταν ηγεμονική, διαδοχική, συνταγματική και κοινοβουλευτική. Ο βασιλιάς διατήρησε την εκτελεστική του εξουσία και μοιραζόταν μαζί με τη Βουλή και τη Γερουσία –της οποίας τα μέλη όριζε ο ίδιος- τη νομοθετική. Ήταν ο ανώτατος άρχοντας του κράτους: επικύρωνε νόμους, απένεμε βαθμούς στρατιωτικών, διόριζε και έπαυε δημοσίους υπαλλήλους.

 
Οι υπογραφές των πληρεξούσιων της Εθνικής Συνέλευσης του 1843. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα

Με το Σύνταγμα της 3ης Σεπτεμβρίου αναγνωρίστηκε ως επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα η ορθοδοξία, ενώ οποιαδήποτε άλλη θρησκεία ήταν ανεκτή. Επίσης η Εκκλησία της Ελλάδος είναι δογματικά ενωμένη με το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολη αλλά αυτοκέφαλη και ανεξάρτητη από κάθε άλλη Εκκλησία.

Στο θέμα των αυτοχθόνων και ετεροχθόνων προέκυψε μεγάλη ένταση, αφού νωρίτερα είχε αποφασιστεί ότι μόνο Έλληνες πολίτες ήταν δεκτοί στα δημόσια επαγγέλματα. Ο καθορισμός των αυτοχθόνων απαιτούσε πολιτογράφηση των ετεροχθόνων, με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό από τις δημόσιες θέσεις όλων των Ελλήνων που προέρχονταν από τις υπόδουλες ακόμη περιοχές. Αυτό προκάλεσε και την αντίδραση των ετεροχθόνων με αποτέλεσμα η απόφαση να ενταχθεί στα Ψηφίσματα και όχι στο Σύνταγμα.

Στο θέμα της διαδοχής, το Σύνταγμα προέβλεπε ότι κάθε μελλοντικός διάδοχος του Ελληνικού θρόνου θα έπρεπε να είναι ορθόδοξος, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις, αφού η Συνθήκη του Λονδίνου δεν προέβλεπε κάτι τέτοιο. Η Ρωσία όμως δεν είχε πρόβλημα, και η Αγγλία και η Γαλλία αποδέχτηκαν το τετελεσμένο γεγονός.

Πολλοί υποστήριζαν ότι η Γερουσία, που προβλεπόταν από το νέο Σύνταγμα, ήταν ένας αριστοκρατικός και επικίνδυνος θεσμός, αφού ο βασιλιάς όριζε τους ισόβιους γερουσιαστές, οι οποίοι όντας πιστοί σε αυτόν θα περιόριζαν το έργο των εκλεγμένων βουλευτών. Τελικά σχηματίστηκαν δύο αντίθετες ομάδες και επικράτησαν οι υποστηρικτές των βασιλικών απόψεων.

Το Σύνταγμα βασιζόταν σε ευρωπαϊκά συντάγματα και τις εμπειρίες μερικών πολιτικών αλλά δεν καθοριζόταν από συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία.

Η εκθρόνιση και η εξορία του ΌθωναΕπεξεργασία

Δυσαρέσκειες και αντιδυναστικές εκδηλώσειςΕπεξεργασία

Μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο οι αρχηγοί των 3 κομμάτων αποσύρθηκαν από την πολιτική ζωή και άρχισε μια νέα περίοδος στην οποία άρχισε ο μετασχηματισμός της νεοελληνικής κοινωνίας με την ενίσχυση της αστικής τάξης. Επίσης, ο Όθωνας δεν κατάφερε να κάνει παιδιά και έτσι άρχισε η αναζήτηση για ένα νέο ορθόδοξο πρίγκιπα.

Επίσης το φιλελεύθερο πνεύμα που επικρατούσε στην Ιταλία εμψύχωσε τους Έλληνες, οι οποίοι πίστευαν ότι οι Ιταλοί μετά από τη νίκη τους πάνω στην Αυστρία θα προχωρούσαν στην απελευθέρωση των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής. Ο λαός περίμενε από τον Όθωνα ενεργή δράση, αλλά εκείνος δίσταζε και κατηγορήθηκε για φιλο-αυστριακά αισθήματα.

Ο Τύπος στρεφόταν ανοιχτά κατά του βασιλιά και στη Βουλή ενισχύθηκε η αντιπολιτευτική παράταξη. Ο Όθωνας διέταξε τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης Μιαούλη, η οποία διενήργησε εκλογές 1859 και κέρδισε. Η αντιπολίτευση αντέδρασε για τις σκανδαλώδεις παρεμβάσεις υπέρ των κυβερνητικών υποψηφίων. Μετά από την απομάκρυνση πολλών βουλευτών και αναταραχές ο Όθωνας τελικά διέλυσε τη Βουλή και έκανε εκλογές το 1861, στις οποίες τόσο ο Όθωνας, όσο και η κυβέρνηση χρησιμοποίησαν όλα τα μέσα για να επικρατήσουν οι κυβερνητικοί. Μια απόπειρα δολοφονίας της Αμαλίας μετρίασε κάπως τα πνεύματα, αλλά σε λίγο ο αντιδυναστικός αγώνας βρισκόταν και πάλι σε έξαρση.

 
Η λέμβος Ουρανία, φτιαγμένη ειδικά για τον Όθωνα και την Αμαλία με το χαρακτηριστικό ξυλόγλυπτο επίχρυσο ακρόπρωρο του αναγεννημένου εκ της στάκτης Φοίνικα μετά εμβόλου τρίαινας - (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα)

Ο Όθωνας κάλεσε τότε την αντιπολίτευση να σχηματίσει κυβέρνηση αλλά αυτή απαίτησε:

  1. να τηρείται αυστηρά το σύνταγμα,
  2. οι υπουργοί να επιλέγονται αποκλειστικά από τον πρωθυπουργό,
  3. να γίνουν αλλαγές στη σύνθεση της Γερουσίας,
  4. να ιδρυθεί εθνοφυλακή,
  5. να κατοχυρωθεί ελευθεροτυπία και
  6. να γίνει διεξαγωγή ελεύθερων και τίμιων εκλογών.

Ενώ αρχικά ο Όθωνας συμφώνησε, έπειτα ανακάλεσε την εντολή και έδωσε την πρωθυπουργία και πάλι στον Μιαούλη.

Επαναστατικά κινήματαΕπεξεργασία

Στο Ναύπλιο εμφανίστηκαν τα πρώτα επαναστατικά κινήματα. Το 1862 οι επαναστάτες κατέλυσαν τις αρχές και επιδίωξαν την κατάργηση του συστήματος και την αναγόρευση νέου, τη διάλυση του παρανόμου της Βουλής και τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης. Η κυβέρνηση πολιόρκησε το Ναύπλιο. Ο Όθωνας χορήγησε μερική αμνηστία, υπό τον όρο οι πρωτεργάτες να εγκαταλείψουν το ελληνικό έδαφος σε δύο πλοία.

Επαναστατικά κινήματα πραγματοποιήθηκαν και στη Σύρο. Οι επαναστάτες εξόπλισαν ένα εμπορικό πλοίο, αλλά ο Όθωνας έστειλε το πολεμικό Αμαλία με ικανή στρατιωτική δύναμη και συνέλαβε τους επαναστάτες. Χορήγησε αμνηστία σε όσους συμμετείχαν στην επανάσταση εκτός από τους πρωτεργάτες.

 
Το τραπέζι όπου υπογράφηκε η έξωση του Όθωνα και ένα τσακισμένο ξύλινο στέμμα. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα

Επανάσταση και έξωση του ΌθωναΕπεξεργασία

Τελικά ο Μιαούλης υπέβαλε την παραίτησή του και ο Όθωνας έκανε πρωθυπουργό τον Ιωάννη Κολοκοτρώνη. Ο Όθωνας μάλιστα έκανε κρυφά σχέδια με την Ιταλία για κοινή δράση κατά της Πύλης. Η Αγγλία μαθαίνοντας γι’ αυτά τα σχέδια έλαβε τα κατάλληλα μέτρα για τη ματαίωσή τους.

Στο εσωτερικό επικρατούσαν οι αντιβασιλικές διαδηλώσεις. Τη νύχτα 10 προς 11 Οκτωβρίου εκδίδεται Ψήφισμα του Έθνους για την κατάργηση της Βασιλείας του Όθωνα ως ακολούθως:

«Τὰ δεινὰ της Πατρίδος ἔπαυσαν. Ἅπασαι αἱ ἐπαρχίαι καὶ ἡ Πρωτεύουσα συνενωθεῖσαι μετὰ τοῦ Στρατοῦ ἔθεσαν τέρμα εἰς αὐτά, ὡς κοινὴ ἔκφρασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου κηρύττεται καὶ ψηφίζεται: Ἡ Βασιλεῖα τοῦ Ὄθωνος καταργεῖται. Ἡ Ἀντιβασιλεία τῆς Ἀμαλίας καταργεῖται. Προσωρινὴ Κυβέρνησις συνιστᾶται ὅπως κυβερνήσῃ τὸ Κράτος μέχρι συγκαλέσεως τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως συγκειμένης ἐκ τῶν ἑξῆς πολιτῶν: Δημητρίου Βούλγαρη, Προέδρου, Κωνσταντίνου Κανάρη, Βενιζέλου Ρούφου.»

Το βασιλικό ζεύγος θεώρησε σωστό να κάνει μια περιοδεία στις επαρχίες για να αποκατασταθεί η δημοτικότητά του. Ενώ όμως η υποδοχή έδειχνε ενθουσιώδης, στο μεταξύ ξέσπασε στην Αιτωλοακαρνανία επανάσταση που έφτασε μέχρι την Αθήνα. Το βασιλικό ζεύγος έμεινε στο πολεμικό Αμαλία, ενώ οι Μεγάλες Δυνάμεις τους συμβούλευαν να αναχωρήσουν αμέσως. Ο Όθωνας και η Αμαλία εγκατέλειψαν την Ελλάδα στις 23 Οκτωβρίου 1862 με το αγγλικό πολεμικό Σκύλλα. Κατέφυγαν στο Μόναχο και αργότερα στη Βαμβέργη, αλλά ο Όθωνας δεν παραιτήθηκε επίσημα από τον θρόνο.

 
Ο Όθων στη Βαυαρία τα τελευταία χρόνια της ζωής του

Το τελευταίο διάγγελμα του βασιλιά Όθωνα προς τον ελληνικό λαό, λίγο πριν από την αναχώρησή του από την Ελλάδα, ανέφερε τα εξής:[16]

«Έλληνες!

Πεπεισμένος ότι μετά τα τελευταία συμβάντα, άτινα έλαβον χώραν εις διάφορα μέρη του Βασιλείου και ιδίως εις την Πρωτεύουσαν, η περαιτέρω εν Ελλάδι διαμονή μου κατά την στιγμήν ταύτην ηδύνατο να φέρη τους κατοίκους αυτής εις ταραχάς αιματηράς και δυσκόλους να καταβληθώσιν, απεφάσισα ν’ αναχωρήσω εκ του τόπου τούτου, τον οποίον ηγάπησα και εισέτι αγαπώ, και προς την ευημερίαν του οποίου από τριακονταετίας σχεδόν ούτε φροντίδων, ούτε κόπου εφείσθην.

Αποφεύγων πάσαν επίδειξιν, είχον προ οφθαλμών μόνον τα αληθή της Ελλάδος συμφέροντα και πάσαις δυνάμεσι προσεπάθησα να προαγάγω την υλικήν και ηθικήν αυτής ανάπτυξιν, επιστήσας ιδίως την προσοχήν μου εις την αμερόληπτον της δικαιοσύνης απονομήν. Οσάκις δε επρόκειτο περί των κατά του προσώπου Μου πολιτικών εγκλημάτων, έδειξα πάντοτε μεγίστην επιείκειαν και λήθην των πεπραγμένων.

Επιστρέφων εις την γήν της γεννήσεώς Μου, λυπούμαι αναλογιζόμενος τας συμφοράς, υφ’ ών επαπειλείται η προσφιλής μου Ελλάς εκ της νέας πλοκής των πραγμάτων, και παρακαλώ τον εύσπλαχνον Θεόν ν’ απονέμη πάντοτε την χάριν Του εις τας τύχας της Ελλάδος.».

 
Η σαρκοφάγος του Όθωνα στην εκκλησία των Θεατίνων στο Μόναχο

Μετά από περίοδο μεσοβασιλείας, ο ελληνικός θρόνος δόθηκε στον Δανό πρίγκιπα Γεώργιο, που αναγορεύτηκε Βασιλιάς των Ελλήνων ως Γεώργιος Α΄.

Κάποιοι ιστορικοί αναφέρουν ότι ο Όθων αγάπησε την Ελλάδα όσο τίποτε άλλο, όχι όμως και τους Έλληνες. Απεβίωσε στις 26 Ιουλίου 1867 στη Βαμβέργη. Ο ίδιος θέλησε να θαφτεί με την παραδοσιακή ενδυμασία της Ελλάδας, τη φουστανέλα. Είναι θαμμένος δίπλα στην Αμαλία, στην κρύπτη των οικογενειακών τάφων της βαυαρικής δυναστείας, στην εκκλησία Theatinerkirche, στο κέντρο του Μονάχου.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 http://limniakifoni.gr/?p=52270
  2. http://www.newsbomb.gr/ellada/news/story/662214/san-simera-to-1833-o-vasilias-othon-ftanei-sto-nayplio
  3. http://www.sentragoal.gr/article.asp?catid=39435&subid=2&pubid=1104045[νεκρός σύνδεσμος]
  4. http://cretablog.gr/politismos/item/15007-1815-san-simera-gennithike-o-othon-proin-basilias-tis-ellada[νεκρός σύνδεσμος]
  5. https://www.heraldica.org/topics/royalty/greece.htm The Succession Laws of the Greek Monarchy
  6. https://www.protothema.gr/stories/article/829000/sta-hronia-tou-othona-otan-tin-ellada-kuvernousan-oi-vauaroi-a-meros/
  7. http://thessgiatro.gr/index.php/topics/thessaloniki-videos/item/4578-to-daneio-tou-othona-kai-i-xreokopia-tou-ellinikou-kratous-oi-diapragmateuseis-pou-kratisan-22-xronia
  8. https://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/item/166310.html
  9. http://www.nskoufas.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=119:2011-07-12-08-17-26&catid=101&Itemid=228&lang=el
  10. ΦΕΚ A 1 - 16.02.1833
  11. 11,0 11,1 11,2 Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης (1894). Ιστορία του Όθωνος, Βασιλέως της Ελλάδος (1832-1862). έκδοση 2η, Αθήνα: Αριστείδης Γ. Γαλανός. σελίδες 49, 89. 
  12. Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη, Bιβλίον Δ΄. 1843-1851, Μέρος 8
  13. https://argolikivivliothiki.gr/tag/ιωσήφ-λουδοβίκος-άρμανσμπεργκ/
  14. http://e-jst.teiath.gr/issues/issue_56/Karadimas2_56.pdf
  15. http://www.arcadians.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1123:2015-03-23-08-29-45&catid=89
  16. Αντιπλοιάρχου Δημητρίου Γ. Φωκά, Χρονικά του Ελληνικού Β. Ναυτικού 1833 – 1873, έκδοσις Γενικού Επιτελείου Β. Ναυτικού 1923, σελ. 208

Πίνακας προγόνωνΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

ΕλληνόγλωσσηΕπεξεργασία

  • 'Λόγος εν Μονάχω 6/18 Νοεμβρίου 1832. Αναστ. Γεωργιάδου Λευκία
  • Πανηγυρικός λόγος περί αναβάσεως εις τον θρόνον της Ελλάδος ενός Πρίγκηπος εκ του Βασιλικού Οίκου της Βαυαρίας (Βιέννη 1833)
  • «Λόγος του Νεόφυτου Δούκα προς Όθωνα» (βλ. Διαμαντοπούλου, Λίλια: «Κορόνα και Γράμματα. Ένα οπτικό ποίημα του Νεοφύτου Δούκα προς τον Βασιλέα Όθωνα»), MIET: Αθήνα, 2012 *(http://academia.edu/1922331/_._)
  • «Οθωνιάς» ποιήματα ηρωϊκά κατά την γηθόσυνον ετήσιον ημέραν της ευτυχούς εις Ναύπλιον αφίξεως του γαληνοτάτου Βασιλέως της Ελλάδος Όθωνος του Α΄ (μεταφρ. και γερμανιστί). (1834)
  • Όθωνος στέφανος εξ Αθηνάς. (1834)
  • Όθωνος αποβατήριον εις Ναύπλιον. Έφορος στρατιωτικός Π.Ροδίου
  • Πολιτικά σύμμικτα. Α. Παπαδοπούλου Βρεττού (1840)
  • Επιστολή προς Αθηναίους. Γ. Φίνλεϋ (1844)
  • Η Κρίσις. Ι. Α. Σπηλιωτάκη (1847)
  • Τα κατά Μουσούρον ή η Ελληνοτουρκική διαφορά. (1848)
  • Έγγραφα - επιστολαί συλλογής υποστρ/γου Γ. Κολοκοτρώνη (1855)
  • Η Ελληνική φυλή και η Δύσις. Λεβίδου Κ. (1856)
  • Επιστολαί Π. Κελευρά (1856)
  • Τα κατά την τελετή 25-1-1858 επί τη 25τηρίδι από της εις Ελλάδα αφίξεως της Α.Μ. του Βασιλέως με τις γενόμενες προσφωνήσεις και αντιφωνήσεις Π. Κελευρά (1858)
  • Η 25ετηρίς του σεβαστού ημών Βασιλέως. Μαθαρίνου Ι. (1859)
  • Αι περί Συντάγματος και περί των κατά την Ελλάδα Βαυαρών πράξεις, της συμμαχίας και της Αυλής του Μονάχου. Ανωνύμου (1859)
  • Συμβουλαί αληθούς φίλου της Ελλάδος (Ελλ.Γαλλ.). Άππελ (Ιππότου) 1860
  • Η Ρωσοφοβία και ο Πανσλαυϊσμός. Π. Κελευρά (1860)
  • Τα συμβάντα της νεοελληνικής επαναστάσεως. Ανωνύμου (1862)
  • Η Νυξ της 10-11 Οκτωβρίου 1862. Α.Κ. (1862)
  • Το Βασίλειον της Ελλάδος και η Ελληνική Ολομέλεια (1833-1843). Ν. Τ. Βούλγαρη ( Κέρκυρα 1862)
  • Εις Βασιλεύς ελέω θεού. Θρασύβουλου Ζ. Αργυρόπουλου (1862)
  • Η Ναυπλιακή επανάστασις. Ναυπλιέως (1862)
  • 25ετηρίς εν «Φιλίστορος» τομ. Β Φιλίππου Ι. (1862)
  • Το ατέλεστον μνημόσυνον ή δίκην νεκρών και ζώντων. Ξένου Στεφ. (Λονδίνο 1863)
  • Ελλάς υπό τον Βασιλέα Όθωνα. Κουλουριώτου (Λονδίνο 1863)
  • Σκέψεις περί Ελλάδος. Μέρος Α & Β Χαλκιόπουλου Π. (1863) (1894)
  • Πως καταστρέφεται…… Θ.Γ. Κολοκοτρώνη (1872)
  • Η εν Ελλάδι πολυκέφαλος Λερναία Ύδρα. Π. Κελευρά (1866)
  • Ο Εστεμμένος Τυρταίος, Ποιήματα περί Ελλάδος του Βασιλέως της Βαυαρίας Λουδοβίκου Α΄ (1868)
  • Όθωνος Ελεγεία εν «Φιλολογικοίς παρέργοις». Φιλίππου Ι. (1865) & (1874)
  • Ιστορία Ελλάδος από 1453 μέχρι ημερών μας. Μέντελσον Βαρθόλδη μεταφρ. Α. Βλάχου
  • Βίοι Παράλληλοι (Αθήναι 1872-1876) τομ. Ζ΄. Γούδα Α. (1870-1874)
  • Ερχομός Όθωνος εν «Βοσκώ της Αργολίδος». Π. Σούτσου. (Αχρονολόγητο)
  • Ο Όθων επί Ελληνικής γής. Εν «Εστία» (1876)
  • Αποκαλυφθήτω η αλήθεια. Α.Α. Βούλγαρη (1878)
  • Ιστορικαί Αναμνήσεις. (Τομ.β΄) Ν. Δραγούμη (1878)
  • ΌΘΩΝ εν «Εστία» (τομ. Στ΄). Α. Σ. Βυζάντιου (1878) και
  • ΌΘΩΝ εν «Ημέρα» (άμα τω θανάτω) Α. Σ. Βυζάντιου (1897)
  • Αι τελευταίαι ημέραι της Βασιλείας του Όθωνος. Θ.Γ. Κολοκοτρώνη (1881)
  • Το Πολίτευμα. Ι. Α. Σπηλιωτάκη (1881)
  • Όθων και Αμαλία. Σωφρονιάδου Δ. (Κωνσταντινούπολη 1882)
  • Τα συμβάντα του Οκτωβρίου 1862 επί του Βασιλικού ατμοδρόμωνος «Αμαλίας». Λ. Παλάσκα (1882)
  • Η εξ Ελλάδος αναχώρησις του Βασιλέως Όθωνος, εν «Εστία» τομ. ΙΔ΄(1882)
  • Παρα τον τάφον του Βασιλέως Όθωνος. Κ. Ν. Παπαμιχαλόπουλου (1883)
  • Αττικόν ημερολόγιον. Ασωπίου (1881)
  • Η Ευρωπαϊκή διπλωματία εν Ελλάδι. Χ. Δ. Μελετοπούλου (1883)
  • Χρονικά της Βασιλείας του Όθωνος. Μπάμπη Άννινου εν «Εστία» (1889)
  • «Σύνταγμα της Ελλάδος». Γ. Ν. Φιλάρετου (1889)
  • Βαυαροκρατία και Ελλάς εν «Εβδομάδι» Π. Χαλκιόπουλου (1889)
  • «Απομνημονεύματα». Ν. Ι. Σαριπόλου (1889)
  • «Τα μετά θάνατον» Ν. Ι. Σαριπόλου (1890)
  • Ο Πρίγκιψ Μεττερνίχος. εν «Εστία Π. Καρολίδου (1892)
  • Ιστορία του σύγχρονου Ελληνισμού. Κ. Κυριακίδου (1892-3)
  • Απομνημονεύματα Υπουργίας Σ. Πήλικα (1893)
  • Ιστορία Όθωνος Βασιλέως της Ελλάδος 1832 -62. Τ. Ε. Ευαγγελίδου (1894)
  • Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τ. Ε. Ευαγγελίδου (1894)
  • Αμαλία η Βασίλισσα της Ελλάδος. Ανωνύμου (1894)
  • Βερναρδάκης, Δημήτριος. Καποδίστριας και Όθων. Αθήνα: Ερμείας, 2001
  • Bremer, Fredrika. Η Ελλάδα και οι Έλληνες την εποχή του Όθωνα. Μια χειμερινή παραμονή και μια καλοκαιρινή περιπλάνηση το 1859. Τόμοι Ι & ΙΙ. Αθήνα: Ιστορητής, 2002
  • Buttlar, Adrian von. Η Οθωνική Ελλάδα και η συγκρότηση του ελληνικού κράτους. Αθήνα: Οδυσσέας, 2002
  • Ευαγγελίδης, Τρύφωνας. Ιστορία του Όθωνος βασιλέως της Ελλάδος 1832 - 1862. Αθήνα: Ελεύθερη σκέψις, 2003
  • Ζαούσης, Αλέξανδρος. Αμαλία και Όθων. Αθήνα: Ωκεανίδα, 2002
  • Καρακώστας, Γιάννης. Ο βασιλεύς Όθων, το Οθώνειο Πανεπιστήμιο, και η Νομική του Σχολή. ΑΘήνα: Εκδ. Σάκκουλας, 2005
  • Κητς, Τζων. Όθων ο Μέγας, Αθήνα: Έλλην, 2000
  • Παπαντωνίου, Ζαχαρίας. Όθων. Αθήνα: Εστία, 1997
  • Φωτιάδης, Δημήτρης. Όθωνας - Η έξωση. Αθήνα: Εκδ. Αφοι Ζαχαρόπουλοι, 1988
  • Φωτιάδης, Δημήτρης. Όθωνας - Η μοναρχία. Αθήνα: Εκδ. Αφοι Ζαχαρόπουλοι, 1988
  • Νικόλαος Αιγηνίτης, «Ο βασιλεύς Όθων εν Κηφισία», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. Ι,γ σελ.146-147
  • Εμμανουήλ Γιαννόπουλος, «Η εν έτει 1835 αποδοχή του βασιλέως της Βαυαρίας εν Αθήναις», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. Ι,δ σελ.75-77
  • Αχιλλέα Κομίνη, «Ο Όθων και η Εθνική Τράπεζα», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.ΙΘ, σελ.69-74
  • Γεώργιου Λαΐου, «Η εκλογή του Όθωνος ως βασιλέως της Ελλάδος και η επικύρωσις αυτής υπό της εν Προνοία Εθνοσύνελεύσεως», Δελτίον της Ιστορικής κι Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.19 σσ. 167-198
  • Νικόλαου Λεβίδη, «Ο Βασιλεύς Όθων εν Κηφισία», Δελτίον της Ιστορικής κι Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.Ι, δ σσ.129-131
  • Αντώνης Κλάψης, Πολιτική και διπλωματία της ελληνικής εθνικής ολοκλήρωσης, 1821-1923, Εκδόσεις Πεδίο, Αθήνα, 2019.

ΞενόγλωσσηΕπεξεργασία

  • Bower, Leonard, and Gordon Bolitho. Otho I, King of Greece: A Biography. London: Selwyn & Blount, 1939
  • Dümler, Christian, and Kathrin Jung. Von Athen nach Bamberg: König Otto von Griechenland, Begleitheft zur Ausstellung in der Neuen Residenz Bamberg, 21. Juni bis 3. November 2002. München: Bayerische Schlösserverwaltung, 2002. ISBN 3-932982-45-2
  • Murken, Jan, and Saskia Durian-Ress. König-Otto-von-Griechenland-Museum der Gemeinde Ottobrunn. Bayerische Museen, Band 22. München: Weltkunst, 1995. ISBN 3-921669-16-2
  • Amalie, 1818-1875: Herzogin von Oldenburg, Königin von Griechenland. Oldenburg: Isensee, 2004. ISBN 3-89995-122-0

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
δημιουργία τίτλου
Βασιλεύς της Ελλάδος
1833 - 1862
Διάδοχος
Γεώργιος A΄