Ναύπλιο

κωμόπολη της Πελοποννήσου

Συντεταγμένες: 37°34′N 22°48′E / 37.567°N 22.800°E / 37.567; 22.800

Το Ναύπλιο ή Ανάπλι είναι πόλη της Πελοποννήσου, πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας, έδρα του δήμου Ναυπλιέων και ο κυριότερος λιμένας της ανατολικής Πελοποννήσου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είχε 14.203 κατοίκους. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός και υπήρξε πρωτεύουσα της Ελλάδας κατά την περίοδο 1827 - 1834.

Ναύπλιο
Άποψη του Ναυπλίου από το Παλαμήδι.
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ναύπλιο
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΠελοποννήσου
Περιφερειακή ΕνότηταΑργολίδας
ΔήμοςΝαυπλιέων
Δημοτική ΕνότηταΝαυπλιέων
ΚοινότηταΝαυπλιέων
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοπόννησος
Έκταση33,6 χλμ2
Πληθυσμός14.203 (2011)
Άλλα
ΠολιούχοςΆγιος Αναστάσιος
Ταχ. κωδ.211 00
Τηλ. κωδ.27520
https://www.nafplio.gr/
Ναύπλιο

Το Ναύπλιο είναι γνωστό για το Μπούρτζι, μικρό φρούριο χτισμένο σε νησίδα μέσα στο λιμάνι. Από το 1930 το κάστρο μετατράπηκε σε ξενοδοχείο, που λειτουργούσε έως το 1970. Σήμερα, αποτελεί μαζί με το Παλαμήδι το σύμβολο της πόλης του Ναυπλίου. Το Παλαμήδι, είναι ενετικό φρούριο που δεσπόζει στην πόλη, για την Ακροναυπλία (τουρκ. Ιτς-Καλέ), έτερο φρούριο ενετικό, επί της ομώνυμης χερσονήσου. Στην είσοδο της γραφικής εκκλησίας του Άγιου Σπυρίδωνα δολοφονήθηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία στην τοποθεσία της σημερινής πόλης ίδρυσε ο Ναύπλιος τη Ναυπλία, η οποία οχυρώθηκε με κυκλώπεια τείχη. Αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν την ύπαρξη της πόλης από τα μυκηναϊκά κιόλας χρόνια. Η πόλη αναπτύχθηκε κατά τους βυζαντινούς χρόνους. Το 1212 καταλήφθηκε από τους Φράγκους και το 1388 δόθηκε στους Βενετούς. Το 1540 η πόλη καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς μέχρι το 1686, οπότε και το ανακατέλαβαν μέχρι το 1715 οι Ενετοί, οπότε και το ανακατέλαβαν οι Οθωμανοί. Μετά την επανάσταση του 1821 το Ναύπλιο ήταν η πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας με κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Αποτελεί δημοφιλή προορισμό των κατοίκων της Αττικής και της Πελοποννήσου καθώς απέχει λίγο και από τις δύο περιοχές. Στα ομορφότερα κτήρια της πόλης είναι το μέγαρο Άρμανσμπεργκ (κατοικία του αντιβασιλέα της Ελλάδος Άρμανσπεργκ) καθώς και το αρχαιολογικό μουσείο στην πλατεία Συντάγματος. Στην πόλη λειτουργεί επίσης παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης.

Ματιές  στο παρελθόνΕπεξεργασία

Το Ναύπλιο στις 30 Νοεμβρίου 1822  αποτινάσει τον τουρκικό ζυγό.  Ο  Στάικος Σταϊκόπουλος καταλαμβάνει το Παλαμήδι και τρεις μέρες μετά οι Τούρκοι παραδίδουν  την πόλη στον Κολοκοτρώνη. Κατά διαστήματα η έδρα της κυβέρνησης μεταφέρεται στο Ναύπλιο. Σιγά σιγά η πόλη ανακτά το ρόλο της και η Γ΄ Εθνοσυνέλευση την ορίζει ως επίσημη πρωτεύουσα της χώρας στις 4 Μαΐου του 1827.

Ένα χρόνο μετά έρχεται στο Ναύπλιο ο Καποδίστριας, τον οποίο η Γ’ Εθνοσυνέλευση είχε ορίσει ως προσωρινό κυβερνήτη για επτά χρόνια,  δολοφονείται το 1831, έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα.  Προτεραιότητά του ήταν η ανασυγκρότηση του στρατού και του στόλου, και  έτσι κατάφερε να επεκτείνει τα όρια της χώρας ως τη Στερεά Ελλάδα.

Ο Καποδίστριας οργανώνει τα πρώτα ελληνικά σχολεία, αναδιοργανώνει επίσης τη διεφθαρμένη δικαιοσύνη. Ο κυβερνήτης, τέλος,  θα κάνει προσπάθειες να ενισχύσει τη γεωργία και θα κόψει το πρώτο ελληνικό νόμισμα τον φοίνικα. Το 1833  φτάνει στο Ναύπλιο ο ΄Οθωνας,  ο οποίος  το διατήρησε ως πρωτεύουσά του μέχρι το 1834, οπότε και μετέφερε την πρωτεύουσα του Κράτους του στην Αθήνα. Στο Ναύπλιο το 1862 ξεκίνησαν οι εξεγέρσεις για την έξωση του Όθωνα.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Αρχαίοι και βυζαντινοί χρόνοιΕπεξεργασία

 
Κωνικά ρυτά από το μυκηναϊκό νεκροταφείο της Ευαγγελιστρίας.

Κατά την αρχαιότητα στη θέση του Ναυπλίου υπήρχε η πόλη Ναυπλία. Σύμφωνα με τη μυθολογία, οικιστής της ήταν ο Ναύπλιος, γιος του Ποσειδώνα και της Αμυμώνης, ενώ ο πέμπτος επίγονός του συμμετείχε στην Αργοναυτική Εκστρατεία. Η περιοχή κατοικείται από την προϊστορία. Στην Πρόνοια βρέθηκαν τέχνεργα και τάφοι από την μεσοελλαδική περίοδο (17ος-16ος αιώνα π.Χ.) και στην περιοχή Ευαγγελιστρία θαλαμωτοί τάφοι της μυκηναϊκής εποχής. Ανάμεσα ευρήματα ξεχωρίζει ένα ρυτό-κάλαθος που απεικονίζει έναν αίγαγρο[1]. Από την περιοχή της Πρόνοιας υπάρχουν ευρήματα και της γεωμετρικής εποχής.[2] Ίχνη κατοίκησης έχουν βρεθεί επίσης στο Παλαμήδι, στην Ακροναυπλία, στα Κουτσούρια και στην Καραθώνα.[3]

Η Ναυπλία ήταν αυτόνομη πόλη μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ., όταν κατακτήθηκε από το κοντινό Άργος, με βασιλιά τον Δαμοκράτιδα, διότι η Ναυπλία συμμάχησε με τους Σπαρτιάτες πριν το τέλος του δεύτερου μεσσηνιακού πολέμου, όπως αναφέρει ο Παυσανίας.[4] Στη συνέχεια έγινε επίνειο του Άργους, αλλά έχασε τη σημασία της. Όταν την επισκέφτηκε ο Παυσανίας τον 2ο αιώνα μ.Χ. ήταν ερειπωμένη. Στο λόφο της Ακροναυπλίας βρισκόταν ιερό του Ποσειδώνα. Η Ακροναυπλία οχυρώθηκε κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και τμήματα αυτής της οχύρωσης σώζονται μέχρι σήμερα.[5]

Κατά τους παλαιοχριστιανικούς και πρωτοβυζαντινούς χρόνους το Ναύπλιο ήταν μια μικρή πόλη. Ιερατικά υπαγόταν στην επισκοπή Άργους. Λόγω των επιδρομών Βαρβάρων τον 6ο-9ο αιώνα μ.Χ., κάτοικοι της κεντρικής Πελοποννήσου εγκαταστάθηκαν στον οχυρωμένο λόφο δημιουργώντας τη σημερινή πόλη του Ναυπλίου.[5] Μια επιδρομή των Αράβων τον 10ο αιώνα κατέστρεψε το Ναύπλιο, το οποίο όμως τον 11ο αιώνα αναδείχθηκε ως εμπορικό κέντρο και υπάγεται στην επισκοπή Άργους και Ναυπλίου[3]. Το 1199 παραχωρήθηκε στους Βενετούς προνόμιο ελεύθερου εμπορίου στο Ναύπλιο[5]. Το 1180 ο Μανουήλ Α΄ Κομνηνός ορίζει ως άρχοντα του Ναυπλίου τον Θεόδωρο Σγουρό, ο οποίος καταφέρνει να απομακρύνει τους πειρατές. Τον διαδέχθηκε ο Λέων Σγουρός, ο οποίος ανακήρυξε αυτόνομο βασίλειο και επέκτεινε την επικράτειά μέχρι τη Λάρισα, αλλά η επέκτασή του αναχαιτίστηκε από τη Δ΄ Σταυροφορία το 1204. Ο Λέων Σγούρος οχυρώθηκε στην Ακροκόρινθο, όπου και πέθανε το 1208, και τα δικαιώματα του Ναυπλίου η χήρα του, Ευδοκία Αγγελίνα, τα μεταβίβασε στον Μιχαήλ Άγγελο, δεσπότη της Ηπείρου. Τελικά, ο Γοδεφρείδος Βιλλεαρδουίνος κατέκτησε μετά από πολιορκία το Ναύπλιο το 1210. Από τους δύο προμαχώνες της Ακροναυπλίας κατέλαβαν τον ανατολικό, ο οποίος έγινε γνωστός ως Φράγκικος, ενώ ο δυτικός έμεινε στα χέρια των Βυζαντινών, και έγινε γνωστός ως Ρωμαίικος.[6].

 
Βρέθηκε στο Ναύπλιο, Μουσείο της Αρχαίας Ελλάδας στο Ναύπλιο

Ενετικοί και Οθωμανικοί χρόνοιΕπεξεργασία

Ο Γοδεφρείδος Βιλλεαρδουίνος παρέδωσε το 1212 το Ναύπλιο στον Όθωνα ντε Λα Ρος, άρχοντα του Δουκάτου των Αθηνών, μαζί με το Άργος και το Κιβέρι. Μετά από συνθήκη ανάμεσα στους Βυζαντινούς και Φράγκους που υπογράφηκε το 1289, οι κάτοικοι της πόλης, για να δείξουν την ενότητά τους, σχεδίασαν στην πύλη του κάστρου αγιογραφίες αγίων της ανατολικής και δυτικής εκκλησίας και το έμβλημα των Παλαιολόγων και των ντε Λα Ρος.[3]

Επί της απειλής της Καταλανικής Εταιρείας, το Ναύπλιο πέρασε στην κατοχή του Βαλτέρ ντε Μπριεν, τελευταίου δούκα των Αθηνών, και μετά το θάνατό του πέρασε στην οικογένεια Ανγκιάν, της οποίας τελευταία απόγονος ήταν η Μαριά Ανγκιάν, η οποία το 1377 ήταν 13 χρονών και φοβούμενη τόσο τους Έλληνες, όσο και τους Φλωρεντιανούς Ατσαγιόλι της Κορίνθου, παντρεύτηκε το Πέτρο Κορνάρο, ώστε να έχει την προστασία της Βενετίας. Όμως, ο Πέτρος Κορνάρος πέθανε το 1388, και έτσι η χήρα παραχώρησε τα εδάφη της (Άργος και Ναύπλιο) στη Βενετία, ώστε να μην περάσουν στην κατοχή του Νέριο Ατσαγιόλι ή του Θεόδωρου Παλαιολόγου, δεσπότη του Μυστρά και γαμπρού του Νέριο, με αντάλλαγμα ισόβια χορηγία. Αν και οι Ατσαγιόλι κατάφεραν να καταλάβουν το Ναύπλιο, τελικά οι κάτοικοί του προτίμησαν τους Βενετούς.[5] Το 1394 δημιουργήθηκε με κληροδότημα του Νέριο Ατσαγιόλι νοσοκομείο στο Ναύπλιο[6].

 
Απεικόνιση του Ναυπλίου (ως Napoli di Romania) από τον Ενετό Τζάκομο Φράνκο (1590)

Οι Βενετοί, αντιλαμβανόμενοι την στρατηγική σημασία της πόλης την οχυρώνουν. Η πόλη του Ναυπλίου εξαπλώθηκε στις βόρειες πλαγιές της Ακροναυπλίας, δημιουργώντας την Κάτω Πόλη, το σημερινό ιστορικό κέντρο του Ναυπλίου. Η περιοχή ήταν ελώδης και γι'αυτό χρησιμοποιήθηκαν πάσσαλοι και τεχνητές προσχώσεις. Η Κάτω Πόλη οχυρώθηκε με ένα τείχος που ξεκινούσε από το κάστρο των Τόρων, στην ανατολική άκρη της χερσονήσου, επίσης ενετικό, και έφτανε μέχρι την πλατεία Καποδιστρίου. Η μοναδική είσοδος από τη στεριά ήταν η Πύλη της Ξηράς (Porta di Terra ferma) στα ανατολικά. Στην βορειοανατολική γωνία βρισκόταν κυκλικός πύργος. Στη συνεχεία ακολουθούσαν τη λεωφόρο Αμαλίας μέχρι την πλατεία αγίου Νικολάου, μετά προς τα βορειοδυτικά βρισκόταν ο προμαχώνας της Τερέζας και έπειτα τον προμαχώνα Πέντε Αδέλφια, όπου τοποθετήθηκαν πέντε πυροβόλα τα οποία έδωσαν στον προμαχώνα το όνομά του, και μετά συνέχιζαν μέχρι που ενώνονταν με τα τείχη της Ακροναυπλίας. Στο βόρειο τείχος βρίσκονταν τρεις πύλες. Το 1470 οχυρώθηκε και η νησίδα Άγιοι Θεώδοροι (σημερινό Μπούρτζι). Επίσης κατασκευάστηκε μια δεύτερη γραμμή άμυνας μέσα στα τείχη της Ακροναυπλίας, γνωστή ως «τραβέρσα του Γκαμπέλλο», από τον αρχιτέκτονα με τη σχεδίασε.[3] Οι Βενετοί αποκαλούσαν το Ναύπλιο Napoli di Romania. Σε έκθεση του 1530 αναφέρεται ότι είχε 13.299 κατοίκους[6].

Το 1396, οι Οθωμανοί, με επικεφαλής τους Γιουκ-Πασά και Μουρτάση πολιόρκησαν το Ναύπλιο αλλά αποχώρησαν λόγω της εισβολής του Ταμερλάνου. Το Ναύπλιο προσπάθησαν ανεπιτυχώς να πολιορκήσουν ο Μωάμεθ ο Πορθητής το 1463 και ο Βαγιαζήτ Β΄, αλλά με συνθήκη του 1502 το Ναύπλιο παρέμεινε στην κατοχή των Βενετών.[6] Το 1530, ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής προσπάθησε να καταλάβει με τη σειρά του να καταλάβει το Ναύπλιο.[6] Το 1540, το Ναύπλιο, και μετά από τρίχρονη πολιορκία και τα περισσότερα κτίρια κατεστραμμένα από τους βομβαρδισμούς, πέρασε στην κυριαρχία των Οθωμανών[3]. Κατά τη διάρκεια της Α΄ Οθωμανικής περιόδου, το Ναύπλιο ήταν έδρα του Τούρκου διοικητή της Πελοποννήσου. Οι Οθωμανοί διατηρούν τη φυσιογνωμία της πόλης, κατασκευάζοντας παράλληλα τζαμιά, χαμάμ, μεντρεσέδες και έργα κοινής ωφέλειας, όπως κρήνες. Η μόνη περιγραφή που σώζεται για το Ναύπλιο εκείνης της περιόδου είναι του Εβλιγιά Τσελεμπί. Από αυτήν την περίοδο θεωρείται ότι σώζεται το τζαμί γνωστό ως «Τριανόν».[3]

Το 1686, ο Φραντσέσκο Μοροζίνι ανακαταλαμβάνει το Ναύπλιο για τους Βενετούς ύστερα από πολιορκία και βομβαρδισμούς που κατέστρεψαν τα περισσότερα κτίρια της πόλης, 30 πυριταδαποθήκες και το υδραγωγείο.[6] Το Ναύπλιο ορίζεται πρωτεύουσα του βασιλείου του Μορέως. Μέχρι το 1699 επιδιορθώνουν τις καταστροφές στα κτίρια και στις οχυρώσεις που προκλήθηκαν από τους βομβαρδισμούς και στη συνέχεια ανοικοδομούν νέες οχυρώσεις. Η κατοίκηση στην Ακροναυπλία απαγορεύεται το 1686 και η περιοχή ισοπεδώνεται. Στη συνέχεια, μετά το 1702, οχυρώνεται το Παλαμήδι και ανακατασκευάζεται το ανατολικό τείχος και η πύλη της Ξηράς. Η οχύρωση του Παλαμηδίου είναι σε σχέδιο Giaxich και Lasalle και ολοκληρώθηκε μόλις σε τρία χρόνια (1711-1714). Άλλο σημαντικό κτίριο εκείνης της περιόδου είναι η αποθήκη του στόλου, το σημερινό αρχαιολογικό μουσείο. Οι προσχώσεις της πόλης επεκτείνονται λόγω των στεγαστικών αναγκών των κατοίκων της.[3]

Με την έναρξη του Ζ΄ Βενετοτουρκικού πολέμου, το 1715, στο Ναύπλιο έμειναν για να υπερασπιστούν την πόλη περίπου 2.000 άτομα. Παρά την αντίσταση των αμυνόμενων, το Ναύπλιο πέρασε στα χέρια των Οθωμανών ύστερα από προδοσία του φρούραρχου και αρχηγού του πυροβολικού Σαλά. Το Ναύπλιο ορίστηκε πρωτεύουσα του βιλαετιού του Μωριά, μέχρι που αυτή μεταφέρθηκε στην Τριπολιτσά το 1770, ώστε να μπορεί να ξεφύγει ο πασάς στα βουνά σε περίπτωση κινδύνου.[6] Το λιμάνι του χρησιμοποιούταν για την εξαγωγή σιταριού, το οποίο σχεδόν όλο κατέληγε στην Κωνσταντινούπολη. Η συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού του Ναυπλίου από το 1715 μέχρι το 1822 ήταν Μουσουλμάνοι, ενώ υπήρχαν και μειονότητες από τις οποίες οι μεγαλύτερες ήταν η χριστιανική και η εβραϊκή. Το 1779, ο Χασάν Πασάς, στα πλαίσια της εξόντωσης των Αρβανιτών που λεηλατούσαν την Πελοπόννησο, κατόρθωσε να τους κατακρημνίσει από το Παλαμίδι και από τότε η ακτή αυτή ονομάζεται «Αρβανιτιά». Το Ναύπλιο επλήγη από επιδημία πανώλης την περίοδο 1799-1801, η οποία μείωσε τον πληθυσμό στο μισό. Ο Πουκεβίλ το 1799 αναφέρει ότι το Ναύπλιο έχει περίπου 7.000 κατοίκους και τον πιο αξιόλογο λιμένα στην Πελοπόννησο.[7] Σημαντικά κτίρια που σώζονται από αυτήν την περίοδο είναι το τζαμί του Αγά Πασά (σήμερα Βουλευτικό), ο μεντρεσές του και η Φραγκοκλισιά (καθολική εκκλησία, αρχικά τζαμί).[3]

Επανάσταση του 1821 και τμήμα της ΕλλάδαςΕπεξεργασία

 
Η δολοφονία του Καποδίστρια, έργο του Διονύσιου Τσόκου.

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821, η πρώτη πολιορκία του Ναυπλίου έλαβε χώρα από τις 4-10 Απριλίου 1821, δια ξηράς και θαλάσσης (με επικεφαλής την Μπουμπουλίνα). Ακολούθησε άλλη μια η οποία χαλάρωσε από τον Κεχαγιά μπέι και μια υπό τον Νικήτα Σταματελόπουλο. Παράλληλα δύο αγγλικά πλοία παρείχαν προμήθειες στους πολιορκούμενους. Τις 18 Ιουνίου 1822 οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν, αλλά ενισχύσεις από τον Δράμαλη καθυστέρησαν τη συνθήκη. Τις 30 Νοεμβρίου 1822, οι Έλληνες κατάφεραν να εισβάλλουν κρυφά στο Παλαμήδι μέσα στη νύχτα υπό την αρχηγία του Στάικου Σταϊκόπουλου και τελικά, τις 3 Δεκεμβρίου 1822, η φρουρά παραδόθηκε.[6] Στις 18 Ιανουαρίου 1823, το Ναύπλιο ορίστηκε έδρα της κυβερνήσεως, η οποία εγκαταστάθηκε εκεί τον Ιούνιο του 1824, και τις 4 Μαΐου 1827, με απόφαση της γ΄Εθνοσυνέλευσης, «καθέδρα» της κυβέρνησης. Το πρώτο Φύλλο της Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τυπώθηκε στο Ναύπλιο τις 22 Σεπτεμβρίου 1825.[6] Το εκτελεστικό στεγάστηκε στο κονάκι του Αγά Πασά και το βουλευτικό στον τεκέ του Αγά Πασά. Η επιλογή του Ναυπλίου ως πρωτεύουσα έγκειται στο γεγονός ότι ήταν παραθαλάσσιο, και θα μπορούσε να ανεφοδιαστεί δια θαλάσσης σε περίπτωση πολιορκίας. Επίσης, ήταν κοντά στις Σπέτσες και στην Ύδρα και μπορούσε να ελέγχει αρκετές περιοχές της Πελοποννήσου και θαλάσσιες διαδρομές.[7] Η έδρα της κυβέρνησης μεταφέρθηκε προσωρινά στην Αίγινα από τον Αύγουστο του 1827 μέχρι τις 3 Μαρτίου 1829 για λόγους ασφαλείας, αλλά η καθέδρα παρέμεινε στο Ναύπλιο.

Ο μουσουλμανικός πληθυσμός του έφυγε, εκτός από κάποιους αιχμάλωτους αξιωματούχους. Οι οχυρώσεις, τα άδεια σπίτια και η ασφάλεια που προσέφερε οδήγησαν το Ναύπλιο να γίνει δέκτης μεγάλου αριθμού προσφύγων, ιδίως μετά την απόβαση του Ιμπραήμ Πασά και την πτώση του Μεσολογγίου το 1826, οδηγώντας το σε κατάσταση υπερπληθυσμού. Ο μεγάλος πληθυσμός, οι κακές συνθήκες υγιεινής, το κοντινό έλος, η έλλειψη πόσιμου νερού συνέβαλαν στην εμφάνιση επιδημιών πανώλης και ελονοσίας. Οι πρόσφυγες αποχώρησαν από το Ναύπλιο τα επόμενα χρόνια και το 1829, το Ναύπλιο αριθμούσε 5.550 κατοίκους, σύμφωνα με στοιχεία γαλλικής αποστολής, ενώ το 1853 3.435 κατοίκους.[7]

Ο Ιωάννης Καποδίστριας αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο τις 8 Ιανουαρίου 1828.[6] Το Ναύπλιο ξανασχεδιάστηκε, σε πολεοδομικό σχέδιο Σταμάτη Βούλγαρη, ο οποίος είχε έρθει μαζί με τον Καποδίστρια, το οποίο χρησιμοποιούσε ορθογωνικό σχέδιο, με πλατείες και ευθύγραμμους δρόμους. Πολλά οθωμανικά κτίρια, όπως τα χαμάμ και τα σαχνισιά, ή γκρεμίστηκαν ή άλλαξαν χρήση. Το 1828 κτίστηκε το προάστιο Πρόνοια για τη στέγαση των προσφύγων. Επίσης ανακαινίστηκε και το νοσοκομείο και έγιναν προσπάθειες για τη δημιουργία δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης.[7] Στο Ναύπλιο ιδρύθηκε το πρώτο αλληλοδιδακτικό σχολείο στην Ελλάδα. Το 1829 κτίστηκε το ανάκτορο του κυβερνήτη.[6] Ο Ιωάννης Καποδίστριας δολοφονήθηκε τις 9 Οκτωβρίου 1831 από μέλη της οικογένειας Μαυρομιχάλη μπροστά στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Η χώρα βυθίστηκε σε περίοδο αναρχίας μέχρι την άφιξη του βασιλιά Όθωνα, ο οποίος αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο τις 25 Ιανουαρίου 1833. Με τη μεταφορά της πρωτεύουσας το 1834 στην Αθήνα, το Ναύπλιο μετατρέπεται σε μια τυπική επαρχιακή πόλη.[3]

Την 1η Φεβρουαρίου 1862 ξέσπασε στο Ναύπλιο στρατιωτικό κίνημα με στόχο την εκθρόνιση του βασιλιά Όθωνα, το οποίο αποκλήθηκε Ναυπλιακά. Αν και αποτυχημένο, ο γενικότερος αναβρασμός που προκάλεσε οδήγησε στην έξωση του Όθωνα λίγους μήνες αργότερα.

Τα θαλάσσια τείχη κατεδαφίστηκαν το 1867, για να δημιουργηθεί η λεωφόρος Αμαλίας, το 1894-5 τα ανατολικά τείχη και επιχωματώθηκε η τάφρος ώστε να κατασκευαστεί σιδηροδρομικός σταθμός, ενώ το 1929 κατεδαφίστηκαν δύο προμαχώνες, για τη δημιουργία της πλατείας Καποδίστρια και σχολείων.[3] Το 1962, η παλιά πόλη του Ναυπλίου, μεταξύ του σιδηροδρομικού σταθμού και της θέσης "Πέντε Αδέλφια", χαρακτηρίστηκε αρχαιολογικός χώρος και διατηρητέο μνημείο.[8]

Μετά την μικρασιατική καταστροφή το 1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 στο Ναύπλιο, το οποίο τότε αριθμούσε 6.000 κατοίκους, εγκαταστάθηκαν περίπου 900 πρόσφυγες. Ο χώρος ο οποίος ορίστηκε ότι θα κάλυπτε τις στεγαστικές τους ανάγκες ήταν αυτός που οριζόταν από τις οδούς Ασκληπιού – Αγαπητού – Άργους – Παλαιολόγου – Λάμπρου – Χαρμαντά - Τσιλικανίδου και βρισκόταν στα βορειανατολικά του Ναυπλίου. Είχε έκταση 50 στρέμματα. Η κατασκευή των πρώτων προσφυγικών κατοικιών έλαβε χώρα το 1929, αν και οι απαλλοτριώσεις ολοκληρώθηκαν το 1939. Σήμερα αποτελεί τον συνοικισμό Νέο Βυζάντιο.[9]

Αστικό τοπίοΕπεξεργασία

 
Άποψη της πλατείας Συντάγματος: στα αριστερά το κτίριο της τράπεζας της Ελλάδας και στο κέντρο το τζαμί του Αγά Πάσα ή Βουλευτικόν, και πίσω οι προμαχώνες της Ακροναυπλίας

Το ιστορικό κέντρο του Ναυπλίου βρίσκεται σε μια μικρή χερσόνησο στον Αργολικό κόλπο, βόρεια του υψώματος της Ακροναυπλίας, η οποία αποτελεί τον αρχικό πυρήνα της πόλης. Στους πρόποδες της Ακροναυπλίας και πάνω από την οδό Σταϊκόπουλου βρίσκεται ο Ψαρομαχαλάς, η παλαιότερη σωζόμενη συνοικία του Ναυπλίου. Χρονολογείται από τον 13ο αιώνα και πήρε το όνομά της από τους ψαράδες. Κατά τη δεύτερη περίοδο τουρκοκρατίας πιθανώς ήταν η μόνη περιοχή του Ναυπλίου όπου κατοικούσαν Έλληνες. Εκεί βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, πιθανώς του 13ου αιώνα, η οποία ήταν η μόνη εκκλησία που επιτρεπόταν να λειτουργεί στην πόλη από το 1715 μέχρι το 1779-1780. Χαρακτηριστικές είναι οι δρομόσκαλές του. Στην πλατεία του μαχαλά λειτουργούσε στρατιωτικό νοσοκομείο από το 1394 μέχρι το 1940 και τελικά γκρεμίστηκε το 1970. Το μόνο τμήμα του που σώζεται είναι το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων.[10] Κατά τον επανασχεδιασμό της πόλης μετά την Ελληνική Επανάσταση ο Ψαρομαχαλάς έμεινε ως είχε.[11]

 
Άποψη του Ψαρομαχαλά και του Ναυπλίου από τη πύλη Σαγκρέδο.

Πιο βόρεια, μέχρι τη Λεωφόρο Αμαλίας (η οποία κατασκευάστηκε στη θέση των θαλάσσιων τειχών του Ναυπλίου το 1868-70), η περιοχή διέθετε πριν την επανάσταση σημαντικά κτήρια (εκκλησίες, τζαμιά, δημόσια κτήρια). Η περιοχή επανασχεδιάστηκε σε μεγάλο βαθμό μετά την επανάσταση του 1821. Το κέντρο αυτή της περιοχής είναι η πλατεία Συντάγματος, στο παρελθόν πλατεία Στρατώνα και πλατεία Πλατάνου. Σε αυτήν την πλατεία πρέπει να κατασκευάστηκε το 1540 το σαράι (παλάτι) του πασά της Πελοποννήσου, ενώ στο κέντρο έστεκε πλάτανος, ο οποίος και έδωσε το όνομά του στην πλατεία. Σε ένα έρανο που έγινε εκεί το 1826 για την ενίσχυση των πολιορκημένων στο Μεσολόγγι, έδωσε όλα τα υπάρχοντά η Ψωροκώσταινα, η φτωχότερη γυναίκα της πόλης, και από τότε έμεινε η φράση. Σήμερα στην πλατεία Συντάγματος βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο, στεγαζόμενο στο κτήριο της ενετικής αποθήκης του στόλου, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί και ως στρατώνας, το βουλευτικό, το οποίο στεγάζεται στο κτήριο του τζαμιού ή τεκέ του Αγά Πασά, και το τζαμί Τριανόν, το οποίο λειτούργησε ως αλληλοδιδακτικό σχολείο. Εκεί επίσης βρίσκεται το κτήριο της Εθνικής τράπεζας, το οποίο φέρει επιρροές από τον μυκηναϊκό πολιτισμό. Πίσω από το τζαμί του Αγά Πάσα βρίσκεται μεντρεσές, ο οποίος λειτούργησε για λίγο ως φυλακή μετά την κατάργηση των φυλακών του Παλαμηδίου το 1926 και έτσι είναι γνωστό ως φυλακές Λεονάρδου. Σήμερα στεγάζει εργαστήρια του αρχαιολογικού μουσείου. Κοντά του βρίσκεται δυόροφο κτήριο το όποιο φαίνεται να στέγασε τα ενετικά διοικητήρια και το Εκτελεστικό (το 1824-25), ενώ ήταν οικία του Αγά-πασά. Δυτικά της πλατείας βρίσκεται ο ναός της Παναγίας, αφιερωμένος στο γενέσιο της Θεοτόκου. Ο ναός απέκτησε τη σημερινή του μορφή (τρίκλιτη βασιλική) στα χρόνια της δεύτερης ενετοκρατίας. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, ο αρχιεπισκοπικός θρόνος και ο άμβωνας είναι επτανησιακής τεχνοτροπίας. Το καμπαναριό προστέθηκε το 1907.[10]

 
Η πλατεία Τριών Ναυάρχων.

Προς τα ανατολικά της πλατείας Συντάγματος ξεκινάει η οδός Βασιλέως Κωνσταντινού, γνωστή και ως Μεγάλος Δρόμος. Αποτελεί τμήμα της χάραξης του μετεπαναστατικού Ναυπλίου, ώστε να ενώνει την πλατεία Συντάγματος με την Πλατεία των Τριών Ναυάρχων, όπου βρισκόταν το Κυβερνείο, και ήταν ο σημαντικότερος δρόμος της πόλης κατά τον 19ο αιώνα. Για την κατασκευή του γκρεμίστηκε ο ναός του Αγίου Νικήτα.[10] Η πλατεία των Τριών Ναυάρχων δημιουργήθηκε από την διάνοιξη της μικρής ενετικής πλατείας του Αγίου Γεωργίου.[11] Στο κέντρο της πλατείας βρίσκεται το ταφικό μνημείο του Δημήτριου Υψηλάντη, ο οποίος πέθανε στο Ναύπλιο το 1832. Σε αυτό το μνημείο βρίσκονται από το 1843 τα οστά του. Στην πλατεία βρίσκεται το δημαρχείο, ενώ στο παρελθόν βρισκόταν και το Κυβερνείο του Καποδίστρια, το οποίο έγινε στη συνέχεια και οικία του Όθωνα, γνωστό ως Παλατάκι. Το κτήριο καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1929 και σήμερα στη θέση του βρίσκεται ανδριάντας του Όθωνα.[10] Στην πλατεία βρίσκεται επίσης ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος θεωρείται ότι κτίστηκε στις αρχές του 16ου αιώνα. Στη συνέχεια μετατράπηκε σε τζαμί και μετά πάλι σε εκκλησία. Στο εσωτερικό του βρίσκονται τοιχογραφίες του 18ου αιώνα, ενώ μία από αυτές είναι αντίγραφο του Μυστικού Δείπνου του Ντα Βίντσι. Νότια του ναού βρίσκεται κτίριο σχήματος Γ, και αυτό της πρώτης ενετικής περιόδου. Το 1824 στέγασε το υπουργείο παιδείας και το 1830 το Ελληνικό Σχολείο. Κοντά στην πλατεία βρίσκεται η οικία Άρμανσμπεργκ (αρχοντικό της οθωμανικής περιόδου, πήρε το όνομά του από τον αντιβασιλέα Άρμανσμπεργκ) και απέναντι η οικία του Μάουερ.[10]

 
Η Ακροναυπλία και η ανακατασκευασμένη Πύλη της Ξηράς
 
Άποψη της Ακροναυπλίας από το εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο Ξενία.

Προς τα ανατολικά βρίσκεται το Πάρκο Σταϊκόπουλου, όπου έχει ανακατασκευαστεί η ενετική Πύλη της Ξηράς και το 1966 τοποθετήθηκε ανδριάντας του Στάικου Σταϊκόπολου. Βόρεια του πάρκου βρίσκεται το Δικαστικό Μέγαρο, κτισμένο το 1911 σε νεοκλασσικό ρυθμό. Κοσμείται από τους ανδριάντες του Αναστάσιου Πολυζωίδη και του Γεώργιου Τερτσέτη. Στο νότιο τμήμα της πλατείας βρίσκεται το μνημείο του Νικηταρά, το οποίο ανεγέρθη το 1926. Βόρεια του Δικαστικού Μεγάρου βρίσκεται η πλατεία Καποδιστρίου, με ανδριάντα του Ιωάννη Καποδίστρια, έργο του Μιχαήλ Τόμπρου. Ανατολικά βρίσκεται το πάρκο Κολοκοτρώνη, με έφιππο ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, και το πάρκο του Ο.Σ.Ε., όπου λειτουργούσε ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός του Ναυπλίου. Στο σταθμό σήμερα στεγάζεται το Δημοτικό Ωδείο «Κωνσταντίνος Νόνης».[10]

 
Η πλατεία Φιλελλήνων

Βόρεια της Λεωφόρου Αμαλίας και μέχρι την ακτή βρίσκεται η συνοικία του Γυαλού, εκτός των ενετικών τειχών. Τα κτήριά της κτίστηκαν κυρίως την περίοδο 1860-1920. Στο δυτικό άκρο, στη θέση του προμαχώνα της Τερέζας, βρίσκεται η Πλατεία Φιλελλήνων. Στην πλατεία ανεγέρθηκε το 1903 το μνημείο των Φιλελλήνων και εκεί, στο σπίτι της οικογένειας Ιατρού, στεγαζόταν μέχρι το 1972 το Δημαρχείο Ναυπλίου. Στην συνοικία βρίσκεται ο ναός του Αγίου Νικολάου, με το σημερινό ναό να εγκαινιάστηκε μάλλον το 1836. Στην παραλιακή οδό της πόλης βρίσκεται το τελωνείο, έργο του αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη.[10]

 
Ο Λέων των Βαυαρών
 
Άποψη του ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο

Βορειοανατολικά του Παλαμηδιού και ανατολικά της Παλαιάς Πόλης βρίσκεται το προάστιο της Πρόνοιας, το οποίο δημιουργήθηκε το 1828 για να στεγάσει τους πρόσφυγες που είχαν φτάσει στο Ναύπλιο κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821. Το πολεοδομικό του σχέδιο είναι βασισμένο στο Ιπποδάμειο σύστημα και είχε μικρά, μονόχωρα, με μονοκλινή στέγη σπίτια, πολλά από τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Τριάδας και στον ομώνυμο λόφο η εκκλησία της Ευαγγελιστρίας. Σε φυσικό βράχο βρίσκεται το εκκλησάκι των Αγίων Πάντων, το οποίο ήταν το μόνο στο οποίο οι Οθωμανοί επέτρεπαν τον εκκλησιασμό των Χριστιανών μέχρι το 1780. Γύρω του βρίσκεται το παλαιό νεκροταφείο της Πόλης, όπου είναι θαμμένοι μεταξύ άλλων ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Νικηταράς και ο Στάικος Σταϊκόπουλος. Το σημερινό νεκροταφείο του Ναυπλίου ανεγέρθηκε το 1852. Ανάμεσα στο παλαιό και στο νέο νεκροταφείο βρίσκεται ο Λέων των Βαυαρών, γλυπτό που απεικονίζει ένα κοιμισμένο λιοντάρι σε μνημειακές διαστάσεις, που φιλοτεχνήθηκε το 1840-41 από τον Γερμανό Κρίστιαν Ζίγκελ. Ανεγέρθηκε στη μνήμη των στρατιωτών της ακολουθίας του Όθωνα, οι οποίοι πέθαναν σε επιδημία τύφου στο Ναύπλιο.[10]

Βόρεια της Πρόνοιας βρίσκεται ο συνοικισμός Νέο Βυζάντιο, το οποίο δημιουργήθηκε για να στεγαστούν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες το 1929. Προς τα βορειοανατολικά, τρία χιλιόμετρα από την παλαιά πόλη του Ναυπλίου, βρίσκεται το προάστιο της Άρειας, όπου βρίσκεται η Αγία Μόνη της οποίας το καθολικό χρονολογείται από τον 12ο αιώνα.[10]

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Το Ναύπλιο, που μαζί με το Άργος θεωρούνται ως τα κύρια αστικά κέντρα του νομού, συγκεντρώνουν τις περισσότερες εμπορικές και οικονομικές δραστηριότητες του νομού, καθώς και όλες τις δημόσιες υπηρεσίες. Στο Ναύπλιο έχει την έδρα της η κονσερβοποιία Κύκνος Α.Ε., η οποία ιδρύθηκε το 1911, αλλά το εργοστάσιο και το κέντρο διανομής της από το 2005 βρίσκεται στα Σαβάλια Ηλείας[12]. Επίσης το Ναύπλιο, λόγω των ιστορικών του μνημείων και της φυσικής ομορφιάς του, έχει αναπτυχθεί τουριστικά, με πλήθος ξενοδοχειακών μονάδων. Το λιμάνι του Ναυπλίου είναι το κύριο του νομού, από το οποίο γίνεται διακίνηση κυρίως γεωργικών προϊόντων.[13] Έχει εγκριθεί η κατασκευή μαρίνας στο λιμάνι.[14]

ΕκπαίδευσηΕπεξεργασία

Στο Ναύπλιο λειτουργούν:

Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

  • Παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί
  • Νηπιαγωγεία
  • Δημοτικά σχολεία


Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

  • Γυμνάσια
  • Γενικά Λύκεια (ΓΕ.Λ.)
  • Επαγγελματικό Λύκειο (ΕΠΑ.Λ.)
  • Εσπερινό Λύκειο


Μεταλυκειακή Εκπαίδευση

  • Δημόσιο ΙΕΚ

Επίσης, στο Ναύπλιο λειτουργούν τα παρακάτω Ιδρύματα Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης:

  • Παράρτημα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών και το Τμήμα Παραστατικών & Ψηφιακών Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών.
  • Πανεπιστήμιο Ελληνικών Σπουδών (Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.)

Προοδευτικός ΣύλλογοςΕπεξεργασία

Προοδευτικός Σύλλογος Ναυπλίου ο ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ: Ιδρύθηκε το 1946 από μια ομάδα καταξιωμένων φιλοπρόοδων Ναυπλιωτών, η οποία έχει σκοπό την πνευματική ανάπτυξη και πρόοδο της πόλης. Ο Προοδευτικός Σύλλογος Ναυπλίου συνεχίζει να ακολουθεί μια συνεχή διαδρομή μέχρι και σήμερα.

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία


ΕκκλησίεςΕπεξεργασία

Παλιά πόληΕπεξεργασία

Άγιος Γεώργιος: Η εκκλησία είναι ο μητροπολιτικός ναός της Αργολίδας.

Άγιος Νικόλαος: Προστάτης Άγιος των Ναυτικών. Κάθε χρόνο στις 6 Δεκεμβρίου στην πόλη του Ναυπλίου Γιορτάζει με μεγαλοπρέπεια ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικόλαου που Βρίσκεται δίπλα στο λιμάνι.

Αγίας Σοφίας: Ο παλαιότερος σωζόμενος Ναός της Πόλης. Γιορτάζει κάθε χρόνο στις 17 Σεπτεμβρίου.

Αγίος Σπυρίδωνας: Η εκκλησία όπου δολοφονήθηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας.

Παναγίας: Αφιερωμένος στο στην Γέννηση της Θεοτόκου.

Νέα πόλη και περίχωραΕπεξεργασία

Άγιος Αναστάσιος: Πολιούχος και προστάτης Άγιος της πόλης. Γιορτάζει την 1ή Φεβρουαρίου.

Άγιος Ιωάννης: Αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη.

Άγιου Κωνσταντίνου & Ελένης: Αφιερωμένος στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Γιορτάζει την 21 Μαίου.

Ευαγγελίστριας: Αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Βρίσκεται κτισμένη επάνω σε έναν λόφο στην Πρόνοια και φωτίζεται το βράδυ με αποτέλεσμα να είναι ορατή αρκετά χιλιόμετρα μακριά απο το Ναύπλιο.

Αγίας Τριάδας: Αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα Ναυπλίου και στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο.

Μοναστήρι Ζωοδόχου Πηγής: Βρίσκεται χωριό της Άριας και είναι αφιερωμένο στην Ζωοδόχο Πηγή.

Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (καθολική): Γνωστή και ως Φραγκοκκλησιά. Ο Βασιλιάς Όθωνας παραχώρησε το τέμενος της Οθωμανικής περιόδου στους Καθολικούς του Ναυπλίου για να εκκλησιάζονται το 1839. Έκτοτε ο ναός έμεινε γνωστός με την επωνυμία Φραγκοκκλησιά.

ΜουσείαΕπεξεργασία

Στο Ναύπλιο λειτουργούν τα παρακάτω μουσεία καθώς και παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης:

Αρχαιολογικό Μουσείο: Οικοδομήθηκε, για την αποθήκη του στόλου από τον Βενετσιάνο Προβλεπτή του Στόλου Αυγουστίνο Σαγρέδο 1713.

Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα- (ΠΛΙ) Βασίλειος Παπαντωνίου: Ιδρύθηκε, από τη διάσημη ενδυματολόγο-σκηνογράφο Ιωάννα Παπαντωνίου, στη μνήμη του πατέρα της Βασίλειου Παπαντωνίου το 1974.

Πολεμικό Μουσείο: Στεγάζεται στο διώροφο νεοκλασικό κτίριο όπου λειτούργησε, η πρώτη Σχολή Ευελπίδων της Ελλάδας ή αλλιώς το Κεντρικόν Πολεμικόν Σχολείον απο τον πρώτον Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια για να στελεχώσει τον Στρατό και των Πολεμικό Ναυτικό από το 1828 έως το 1834. Αναπαλαιώθηκε τον Νοέμβριο του 1988.

Εκκλησιαστικό Μουσείο: Το Εκκλησιαστικό Μουσείο του Ιερού Ναού Ευαγγελίστριας βρίσκεται στην νότια πλευρά του Ιερού Ναού και στεγάζει συλλογή εκκλησιαστικών αντικειμένων. Ο κύριος όγκος των έργων χρονολογείται στο 18ο και 19ο αι. Οι εικόνες αποτελούν τον πυρήνα της συλλογής του μουσείου. Υπάρχουν εικόνες τέμπλου (δεσποτικές, θεομητορικές, δωδεκαόρτου, Αγίων, προσκυνήσεως) και εικόνες διαφόρων μεγεθών για ιδιωτική λατρευτική χρήση. Στη συλλογή του μουσείου υπάρχουν ακόμα ξυλόγλυπτος σταυρός του 16 αι, επίχρυσα ιερά σκεύη, υφαντά και κεντητά καθώς και συλλογή λειτουργικών βιβλίων (Ευαγγέλια κ.ά.) τυπωμένα τα περισσότερα στη Βενετία τον 18ο αιώνα. Το Εκκλησιαστικό μουσείο τελεί υπό την άμεση εποπτεία του Ιερού Ναού Ευαγγελίστριας και είναι ανοιχτό καθημερινά.

Εθνική Πινακοθήκη (Παράρτημα Ναυπλίου): Το διατηρητέο νεοκλασικό κτίριο κτίστηκε το έτος 1905. Το κτίριο περιήλθε στην κυριότητα του Δήμου Ναυπλιέων, ύστερα από αναγκαστική απαλλοτρίωση και το 1997, παραχωρήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη για να λειτουργήσει ως παράρτημά της. Η υποδειγματική ανακαίνιση του κτιρίου και ο μουσειολογικός εξοπλισμός του έγινε από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ωνάση.

Σημαντικά κτήριαΕπεξεργασία

Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη «ο Παλαμήδης»: Στεγάζεται στο Νεοκλασικό κτήριο του Παλιού Παρθεναγωγείου Ναυπλίου. Ιδρύθηκε από τον Προοδευτικό Σύλλογο Ναυπλίου ο “ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ το 1951, την οποία επλούτισε με 3.500 τόμους βιβλίων με δωρεές των μελών του. Η βιβλιοθήκη λειτούργησε με δαπάνες του Συλλόγου για περισσότερο από ένα έτος. Στη συνέχεια, και επειδή ο Σύλλογος δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τις λειτουργικές δαπάνες της βιβλιοθήκης, την μετέτρεψε σε Δημόσια Βιβλιοθήκη και την παρέδωσε στο Υπουργείο Παιδείας (Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως) στις 13 Ιανουρίου 1952. Στις αίθουσες της βιβλιοθήκης πραγματοποιούνται διαλέξεις, σεμινάρια, ημερίδες, διαγωνισμοί, συμπόσια, εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής. Από το βήμα της περνούν λόγιοι, συγγραφείς, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. Μέσα στην πενηντάχρονη πορεία της έχει καταφέρει πολλά. Φιλοδοξεί όμως να προσφέρει ακόμη περισσότερα, βελτιώνοντας συνεχώς τον τρόπο λειτουργίας της με την χρήση όσο το δυνατό περισσότερο των μέσων της σύγχρονης τεχνολογίας. Έχει εκδώσει αρκετά βιβλία και οργανώνει συνέδρια και ομιλίες μορφωτικού ενδιαφέροντος. Στο Δανειστικό Τμήμα δανείζονται βιβλία σε όσους είναι μέλη, αλλά και σε όσους επιθυμούν να γίνουν μέλη της Βιβλιοθήκης. Δικαίωμα να γίνει μέλος της Βιβλιοθήκης έχει ο καθένας. Εκδίδεται κάρτα μέλους και μπορεί κάποιος να δανειστεί μέχρι 3 βιβλία για 15 ημέρες. Κάρτα μέλους μπορούν να αποκτήσουν εκτός από τους ενήλικες και όλα τα παιδιά από την ηλικία των 6 ετών και άνω.[15]

Κτήριο Βίγγα: Το ιστορικό κτήριο Βίγγα βρίσκεται στην πλατεία Συντάγματος δίπλα από το Αρχαιολογικό Μουσείο. Το κτήριο χτίστηκε το 1878 σε οικόπεδο που ανήκε στον γιο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Το νεοκλασικό αυτό κτήριο στέγασε στο ισόγειό του το τυπογραφείο της εφημερίδας «Αργολίς», έκδοση και ιδιοκτησία των αδερφών Βίγγα. Επίσης από το 1929 έως το 1930 στο ισόγειο του κτηρίου λειτούργησε καφενείο, ενώ πριν την Κατοχή στεγάστηκε η Λέσχη Αξιωματικών όπου, επί ιταλικής Κατοχής, ο πρώτος όροφος είχε χρησιμοποιηθεί από τους Ιταλούς ως κρατητήριο, ενώ μετά το 1945 συνέχισε να λειτουργεί και πάλι ως Λέσχη Αξιωματικών. Το κτήριο αυτό από το 2000 εώς και σήμερα αποτελεί ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού.

Θεατράκι του Ο.Σ.Ε.: Το θερινό θεατράκι του Ο.Σ.Ε. βρίσκεται στον παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό και αποτελεί σημείο αναφοράς για την πόλη του Ναυπλίου. Φιλοξενεί συναυλίες, και παραστάσεις κατά την καλοκαιρινή περίοδο.

Ρολόι παλιάς πόλης: Το ρολόι τοποθετήθηκε στην Ακροναυπλία σε ένα από τα ομορφότερα σημεία πάνω από την παλιά πόλη την εποχή του Όθωνα, επί της δημαρχίας του ιατρού Επαμεινώνδα Κωτσονόπουλου (1866-1878 και 1883-1890). Το ρολόι ήρθε από την Βαυαρία με δωρεά του Λουδοβίκου του Α΄, πατέρα του Όθωνα .Την περίοδο της κατοχής, οι Γερμανοί είχαν αποφασίσει να το ανατινάξουν, όμως οι αντιδράσεις των Ελλήνων ήταν έντονες. Οι τότε άρχοντες της πόλης, μαζί με τον γραμματέα Εμμανουήλ Τερζάκη, είχαν καταφέρει να αναβάλλουν την καταστροφή του για ένα μήνα. Δυστυχώς, στις 3 Μαΐου του 1944, ανατινάχτηκε. Το ρολόι επαναλειτούργησε στις 14 Σεπτεμβρίου του 1949 στις 5 το απόγευμα. Η τουριστική επιτροπή της πόλης φρόντισε για την ανακατασκευή του, χρησιμοποιώντας τον μηχανισμό του ρολογιού, ο οποίος είχε σωθεί και φυλασσόταν στο δημαρχείο της Πόλης.

ΠλατείεςΕπεξεργασία

Τριών Ναυάρχων: Είναι η πλατεία που βρίσκεται στην είσοδο του ιστορικού κέντρου της πόλης και διαμορφώθηκε στη σημερινή της μορφή μετά την απελευθέρωση της πόλης. Έχει τα χαρακτηριστικά μιας καθαρά νεοκλασσικής πλατείας και η δυτική της πλευρά οριζόταν μέχρι το 1929 από το κατεδαφισμένο σήμερα παλατάκι του Όθωνα. Η πλατεία πήρε το όνομά της το 1854 από τους τρεις Ναυάρχους- Κόδριγκτον (Αγγλία), Δεριγνύ (Γαλλία) και Χέυδεν (Ρωσία)- που νίκησαν τον Ιμπραήμ στη ναυμαχία του Ναυαρίνου. Στο κέντρο της πλατείας τοποθετήθηκε το 1951 Ηρώο, αφιερωμένο στον Δημήτριο Υψηλάντη, κατασκευασμένο το 1843 στη Βιέννη, το οποίο είχε τοποθετηθεί αρχικά στην Πλατεία Πλατάνου. Σήμερα η πλατεία περιβάλλεται από σημαντικά ιστορικά και δημόσια κτήρια, όπως το Δημαρχείο της πόλης, που ήταν το πρώτο Γυμνάσιο της Ελλάδας που φτιάχτηκε επί Όθωνα και έχει όλα τα Νεοκλασικά στοιχεία το Αέτωμα τα κεραμίδια είναι κεραμοσκεπή τα πολλά παντζούρια, κτισμένο περίπου το 1830. Αρχικά το οικοδόμημα ήταν διώροφο, αλλά το 1893 προστέθηκε και τρίτος όροφος. Από το σχολικό έτος 1929-1930 τα σχολεία παύουν να λειτουργούν σ’ αυτό το κτήριο, καθώς μεταφέρονται σε καινούργιο διδακτήριο που οικοδομήθηκε απέναντι. Το Πρώτο Γυμνάσιο χρησιμοποιήθηκε σαν βοηθητικός χώρος του Γυμνασίου, στέγασε γραφεία, φροντιστήρια, την Α΄ Δημόσια Βιβλιοθήκη, το Ελληνικό Ωδείο και σήμερα στεγάζει το Δημαρχείο της πόλης. Δίπλα από το Δημαρχείο υπάρχει το κτήριο όπου βρισκόταν εκεί το πρώτο επίσημο φαρμακείο που ιδρύθηκε το 1828 από τον Ιταλό φιλέλληνα Βονιφάτιο Βοναφίν, ο οποίος ήταν ο καλύτερος φίλος του Ιωάννη Καποδίστρια.

Συντάγματος: Πρόκειται για την πλατεία που χτυπάει η καρδιά της πόλης καθ'όλη τη διάρκεια της ιστορίας της. Στους χρόνους της επανάστασης ονομαζόταν Πλατεία Πλατάνου. Η πλατεία απέκτησε τις σημερινές της διαστάσεις με σχέδια των Βαλλιάνου και Βούλγαρη το 1832, οπότε και διαμορφώθηκε και η οδός Βασιλέως Κωνσταντίνου- ο Μεγάλος Δρόμος - που καταλήγει στον άξονα της πλατείας απέναντι από το Αρσενάλε. Μετονομάστηκε σε Πλατεία Συντάγματος με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου κατά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843. Στους νεώτερους χρόνους η πλατεία διαμορφώθηκε σε νεοκλασσική πλατεία με δρόμους περιμετρικά. Στη δεκαετία του '70 απέκτησε τη σημερινή της μορφή, που την τοποθετεί πολύ κοντά στα μεσαιωνικά πρότυπα. Η πλατεία περιβάλλεται από σημαντικά μνημεία, όπως το Αρχαιολογικό Μουσείο που είναι Ενετικό Κτήριο και λειτούργησε το Κυβερνείο των Ενετών και ήταν και οπλοστάσιο. Στο σημείο που στεγάζεται σήμερα η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ήταν το σπίτι της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου, η οποία σαν Ναυπλιώτισσα είχε προτοστατήσει στα Οθωνικά στην πλατεία μπροστά από το σπίτι της υπάρχει η προτομή της. Το Δημοτικό Θέατρο είναι ένα από τα δύο Τζαμιά της πόλης το οποίο είχε υπάρξει αλληλοδιδακτικό σχολείο Αρρένων αργότερα σαν κινηματογράφο και σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Θέατρο Ναυπλίου, Λέων των Ενετών έμβλημα από την Ενετοκρατία που τον βρίσκουμε σε πολλά σημεία στην πόλη.

Καποδίστρια: Η πλατεία οφείλει το όνομά της στη μορφή που συνδέθηκε κατ` εξοχήν με την ιστορία της πόλης, τον Ιωάννη Καποδίστρια, που υπήρξε ο πρώτος Κυβερνήτης του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Η πλατεία διαμορφώθηκε μετά την κατεδάφιση όπου βρισκόταν ο βενετσιάνικος προμαχώνας Ντόλφιν ή Σαν Μάρκο, ο οποίος κατεδαφίστηκε το 1926. Τον Ανδριάντα του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια φιλοτέχνησε ο Ανδριώτης γλύπτη Μιχαήλ Τόμπρος, το 1932. Το Άγαλμα τοποθετήθηκε στην ομώνυμη πλατεία το 1933. Η απόφαση του να στηθεί στο Ναύπλιο ο Ανδριάντας του Κυβερνήτη είχε ληφθεί με το ΙΖ' ψήφισμα της "εν Αθήναις Εθνικής Συνελεύσεως" της 3ης Σεπτεμβρίου 1843.

Φιλλελλήνων: Η πλατεία πήρε το όνομά της στη μνήμη των Γάλλων φιλελλήνων που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Τούρκους κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Στην πλατεία δεσπόζει το μνημείο των Φιλλελήνων αγωνιστών που ανεγέρθηκε το 1903. Το μνημείο, που έχει τη μορφή αναθηματικής στήλης από γκρίζο μάρμαρο, για την εποχή τύπο του οβελίσκου, σχεδιάστηκε στο Παρίσι, αλλά κατασκευάστηκε στην Αθήνα στο μαρμαρογλυφείο του Ιωάννη Χαλδούπη. Στην υπερυψωμένη βάση του οβελίσκου, στη μία πλευρά, υπάρχει ανάγλυφη παράσταση σε λευκό μάρμαρο, με τις προσωποποιήσεις της Ελλάδας και της Γαλλίας, με τις μορφές της Αθηνάς και της Δημοκρατίας αντίστοιχα, ενώ στην ανατολική πλευρά της βάσης υπάρχει αναθηματική επιγραφή που μνημονεύει τους μεγάλους Γάλλους Φιλέλληνες, τον στρατάρχη Μεζόν, τον στρατηγό Φαβιέρο και το ναύαρχο Δεριγνύ, αλλά και όλους τους ναύτες και στρατιώτες της Γαλλίας που αγωνίστηκαν για την ελληνική Ανεξαρτησία. Στο βορειοδυτικό σημείο της πλατείας υπάρχει η προτομή της ηρωίδας της Ελληνικής Επανάστασης,Μαντούς Μαύρογένους , που έμεινε στο Ναύπλιο από το 1824 έως το 1831. Στη βορειοανατολική πλευρά της πλατείας, στην οδό Βασιλέως Όθωνος, υπάρχει ένα σημαντικό διώροφο νεοκλασικό κτήριο του 19ου αιώνα, που ανήκε στην γνωστή για τις δωρεές της στην πόλη οικογένεια Ιατρού. Εδώ στεγαζόταν από το 1972 το Δημαρχείο της πόλης μέχρι τη μεταφορά του στην πλατεία Τριών Ναυάρχων. Σήμερα στο κτήριο αυτό στεγάζεται το Πανεπιστήμιο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.

Αγίου Νικολάου: Ο ναός του Αγίου Νικολάου, Προστάτη Αγίου των Ναυτικών, είναι χτισμένος δίπλα στο λιμάνι, σε ένα από τα πιο όμορφα σημεία της πόλης. Μεταφέρθηκε στην παραλία, ύστερα από επιθυμία του Ενετού διοικητή του Στόλου Αυγουστίνου Σαγρέδου, το έτος 1713. Ο Σαγρέδος επέλεξε αυτό το σημείο δίπλα στη θάλασσα, καθώς ο ναός ήταν αφιερωμένος στους ναυτικούς. Ο σημερινός ναός του Αγίου Νικολάου θα πρέπει να είναι νεότερος και εγκαινιάστηκε το 1836. Αρχιτεκτονικά, ανήκει στον τύπο της βασιλικής, με επίπεδη οροφή, τη γνωστή «ουρανία», που προσιδιάζει στις εκκλησίες ιταλικής επιρροής. Αξίζει να δει κανείς σήμερα στο εσωτερικό του ναού, το ξυλόγλυπτο τέμπλο και τον άμβωνά του, τις μεγάλες δεσποτικές του εικόνες, που χρονολογούνται στα έτη 1848 και 1849, επίσης τον κεντρικό πολυέλαιο από την Οδησσό, καθώς και τον δεσποτικό του θρόνο.

Σταϊκοπούλου: Διαμορφώθηκε κατά την περίοδο 1865-1920 και είναι αφιερωμένη στον εκπορθητή του Παλαμηδίου Στάικο Σταϊκόπουλο, ο ανδριάντας του οποίου βρίσκεται στην πλατεία και έχει φιλοτεχνηθεί από τον γλύπτη Νικόλα το 1966. Στο άκρο της πλατείας βρέθηκαν και τα ίχνη της Πύλης της Ξηράς, από όπου ξεκινούσε και ο βασικός δρόμος της Α΄Ενετοκρατίας, η σημερινή οδός Παπανικολάου.

Αγ. Γεωργίου: Πρόκειται για μία από τις παλαιότερες πλατείες του Ναυπλίου, σύγχρονη με την ομώνυμη εκκλησία (Α' ενετική κυριαρχία). Καθαρά μεσαιωνικού χαρακτήρα πλατεία, έχει τραπεζοειδές σχήμα και περιβάλλεται απο τις τρεις πλευρες από κτήρια ενώ από την τέταρτη πλευρά ορίζεται από έναν σημαντικό δρόμο της πόλης, την οδό Πλαπόυτα. Συγκεντρώνει γύρω της ορισμένα πολύ παλιά και αξιόλογα κτήρια και λειτουργεί ως προαύλιος χώρος της ομώνυμης εκκλησίας, η οποία προβάλλει διαγώνια στην πλατεία και καθορίζει απόλυτα την φυσιογνωμία της.

ΣυνοικίεςΕπεξεργασία

Πρόνοια: Το προάστειο της Πρόνοιας, που καταλαμβάνει τις βορειοανατολικές πλαγιές του λόφου του Παλαμηδιού, αποτελεί τον πρώτο οργανωμένο προσφυγικό οικισμό της νεότερης Ελλάδας. Στα νεότερα χρόνια, η περιοχή κατοικείτο από τον 15ο αιώνα, κυρίως από εργάτες. Από το 1822, όταν το Ναύπλιο ελευθερώθηκε από τους Τούρκους, άρχισαν να συρρέουν στην πόλη πολλοί πρόσφυγες, κυρίως από την Κρήτη, που αναζητούσαν στην πρώτη πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους προστασία και τρόπο να δουλέψουν για να ζήσουν με αποτέλεσμα να προκύψει σταδιακά μείζον στεγαστικό ζήτημα. Έτσι ο Καποδίστριας πήρε και μοίρασε τη γή αυτή στους πρόσφυγες για να μπορούν να δουλέψουν για να ζήσουν και το 1828, ο Κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας, μαζί με τον μηχανικό Σταμάτη Βούλγαρη, σκέφτηκαν και επέλεξαν τη περιοχή αυτή της Πρόνοιας για τη δημιουργία του νέου προσφυγικού οικισμού και έτσι σχηματίστηκε αυτό το λαϊκό προάστειο που σήμερα το λέμε Πρόνοια από τη κοινωνική Πρόνοια που είχε «προνοήσει» ο Καποδίστριας για το στεγαστικό πρόβλημα των προσφύγων.

Τα προσφυγικά σπίτια που σχεδίασε ο Βούλγαρης ήταν μικρά, στενά μονόχωρα, με μονοκλινή στέγη. Με την πάροδο του χρόνου χτίστηκαν και μεγαλύτερα σπίτια, διώροφα, κυρίως κατά μήκος της κεντρικής οδικής αρτηρίας του προαστείου, της λεωφόρου 25ης Μαρτίου. Η Πρόνοια διατηρεί σε κάποιο βαθμό μέχρι σήμερα, με τη χαμηλή της δόμηση και τα μικρά της σπίτια, τον αρχικό της χαρακτήρα της καποδιστριακής περιόδου. Τον Ιούλιο του 1832, στην κεντρική πλατεία της Πρόνοιας, συνήλθε για δεύτερη φορά η Τέταρτη Εθνοσυνέλευση, που με ψήφισμά της αναγνώρισε και επικύρωσε την εκλογή του Όθωνα ως βασιλέα της Ελλάδος.

Οι Δύο εκκλησίες της Πρόνοιας είναι η Εκκλησία της Ευαγγελίστρια που δεσπόζει στον ομώνυμο λόφο όπου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, και αποτελεί μεγάλο προσκύνημα της περιοχής και η Αγία Τριάδα, κεντρική εκκλησία της Πρόνοιας, που άρχισε να κτίζεται επί των ημερών του Ιωάννη Καποδίστρια.

Νέο Βυζάντιο: Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, πλήθος προσφύγων βρήκε καταφύγιο στην Ελλάδα. Στην πόλη του Ναυπλίου κατέφθασαν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη, την Καππαδοκία, την Ιωνία και την Πισιδία. Όπως σε ολόκληρη τη χώρα εκείνη την εποχή, έτσι και στο Ναύπλιο, προέκυψε το θέμα της στέγασης των προσφύγων. Για τη δημιουργία των προσφυγικών κατοικιών επελέγη περιοχή στο βορειοανατολικό τμήμα της πόλης, μεταξύ των οδών Άργους, Ασκληπιού και Αγίου Αδριανού. Ο προσφυγικός οικισμός ονομάστηκε «Νέον Βυζάντιον» ή απλώς Συνοικισμός, όπως συνηθίζουν να τον λένε οι Ναυπλιείς. Το 1929 ξεκίνησε η ανέγερση των πρώτων προσφυγικών κατοικιών, ενώ το έργο διήρκεσε συνολικά πάνω από επτά χρόνια. Ο κεντρικός ναός του Συνοικισμού είναι αφιερωμένος στους αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη και εγκαινιάστηκε το 1961.

Ψαρομαχαλάς: Ο λεγόμενος Ψαρομαχαλάς, δηλαδή η συνοικία των ψαράδων, είναι από τις πιο παλιές και γραφικές συνοικίες της παλιάς πόλης και εκτείνεται στους πρόποδες της βορειοδυτικής Ακροναυπλίας, πάνω από την οδό Σταϊκοπούλου. Κατοικείτο κυρίως από Έλληνες ψαράδες, στους οποίους οφείλει και την ονομασία του.

Σήμερα ο Ψαρομαχαλάς αποτελεί ένα από τα πιο γραφικά σημεία της παλιάς πόλης του Ναυπλίου. Ανεβαίνοντας κανείς τις χαρακτηριστικές δρομόσκαλες, συναντά σπίτια διαφόρων εποχών ενώ από εκεί μπορεί κανείς να δει τμήματα των τειχών της Ακροναυπλίας.
Στη σημερινή πλατεία του Ψαρομαχαλά, υπήρχε ένα πολύ σημαντικό νοσοκομείο προορισμένο για τους φτωχούς, το πρώτο που ιδρύθηκε στην Ελλάδα, κληροδότημα του Φλωρεντινού Δούκα των Αθηνών. Το νοσοκομείο είχε μακραίωνη λειτουργία, από το 1394 έως και το τέλος της δεκαετίας του 1940, οπότε και γκρεμίστηκε. Το μοναδικό ίχνος του σημαντικού αυτού νοσοκομείου αποτελεί το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, το οποίο είχε ανεγερθεί από τους Ενετούς και αρχικά βρισκόταν εντός του περιβόλου του νοσοκομείου.

Συνοικία του Γιαλού: Η περιοχή που ορίζεται μεταξύ της λεωφόρου Αμαλίας και της οδού Μπουμπουλίνας, είναι η λεγόμενη Συνοικία του «Γιαλού» ή «Προάστειον του Αιγιαλού», που άρχισε να διαμορφώνεται σταδιακά από τα χρόνια της Πρώτης Ενετοκρατίας. Τα σπίτια της συνοικίας του Γιαλού κτίστηκαν στην πλειονότητά τους την περίοδο 1861-1920, και ακολουθούν νεοκλασικό ρυθμό.

Κουτσούρια:

ΕκδηλώσειςΕπεξεργασία

Πλήθος καλλιτεχνικών εκδηλώσεων λαμβάνουν χώρα σε αυτή την όμορφη πόλη.

Ναυτική Εβδομάδα: Κάθε δύο χρόνια εορτάζεται «Ναυτική Εβδομάδα», με διάρκεια δεκαπέντε ημερών, περί τα τέλη Ιουνίου με αρχές Ιουλίου και έχει αποκορύφωμα την «ενετική βραδιά», με το ρίξιμο των πυροτεχνημάτων.

Πανσέληνος: Κάθε καλοκαίρι διοργανώνεται η «γιορτή της πανσελήνου», με εκδηλώσεις κάτω από το ολόγιομο φεγγάρι του Αυγούστου με ρομαντική μουσική και ρίψη πυροτεχνημάτων.

Φεστιβάλ Ναυπλίου: Το Φεστιβάλ Ναυπλίου έχει αναγνωριστεί ως ένας από τους πιο συνεπής και επιτυχημένους θεματικούς θεσμούς της ελληνικής περιφέρειας, έχει φιλοξενήσει μερικά από τα λαμπρότερα ονόματα από σχήματα και καλλιτέχνες της διεθνούς κλασσικής σκηνής και έχει τιμηθεί με τη διάκριση του καλλίτερου φεστιβάλ από την Ένωση Ελλήνων Μουσικών Κριτικών, ενώ του έχουν αφιερωθεί πλήθος άρθρων τόσο στον ελληνικό όσο και στον διεθνή Τύπο και έχει σταθερή παρουσία στις αναλυτικές παρουσιάσεις των καλοκαιρινών φεστιβάλ όλου του κόσμου.

Nafplio Castle Run: Ο Παλαμήδειος άθλος είναι αθλητικό δρομικό γεγονός καθώς περιλαμβάνει τον μοναδικό αγώνα στην Ελλάδα με αγωνιστική ανάβαση Κάστρου (Nafplio Castle Run).

Mediterranean Yacht Show: Στα τέλη Απριλίου - αρχές Μαΐου κάθε χρόνο πραγματοποιείται διεθνής έκθεση επαγγελματικών επανδρωμένων σκαφών αναψυχής στο λιμάνι του Ναυπλίου.

Ιερά Μητρόπολη ΑργολίδοςΕπεξεργασία

Στην ιστορική πόλη του Ναυπλίου στο κέντρο της πόλης βρίσκεται η έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Αργολίδος στην οδό Βασιλέως Κωνσταντίνου. Το Επισκοπείο ανηγέρθηκε με πρωτοβουλία του τότε Μητροπολίτη Αργολίδος Ιεροθέου, ο οποίος διακόνησε την Ιερά Μητρόπολη μεταξύ των ετών 1924 - 1939. Η θεμελίωση πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1927. Ανακαινίσθηκε και διαρρυθμίσθηκε την εποχή του Μητροπολίτη Αργολίδος Χρυσόστομο, ο οποίος αρχιεράτευσε στην Αργολίδα κατά τα έτη 1945 - 1965. Το μεγαλοπρεπές και επιβλητικό αυτό κτήριο έχει σήμερα πολλαπλή χρήση χρησιμοποιείται ως κατοικία του Σεβ. Μητροπολίτη Αργολίδος, έχει γραφεία για τον Μητροπολίτη και για τα στελέχη της Μητροπόλεως, και μια μεγάλη Αίθουσα Διαλέξεων, που χρησιμοποιείται για Ιερατικές Συνάξεις και για διάφορες Ομιλίες.

ΔωρεέςΕπεξεργασία

Γηροκομείο: Κληροδότημα, της “Μαρίας Ράδου” το γένος Σπανού. Τέθηκε σε λειτουργία το 1988.

Πανεπιστήμιο Χάρβαντ: Το σημαντικό διώροφο νεοκλασικό κτίριο του 19ου αιώνα, που στεγάζει το πανεπιστήμιο Χάρβαντ ανήκε στην γνωστή για τις δωρεές της στην πόλη οικογένεια ιατρού.

Παιδικός & Βρεφικός σταθμός: Ο πρώτος παιδικός και Βρεφικός σταθμός ήταν προσφορά της εξέχουσας προσωπικότητας και μέγα ευεργέτη του Ναυπλίου Δημήτριου Μανουσάκη.

1ο Δημοτικό Σχολείο: Το πρώτο Δημοτικό Σχολείο Ναυπλίου, το οποίο ανεγέρθηκε το 1931, είναι δωρεά του Ιωάννη και της Άννας Ιατρού στη μνήμη της κόρης τους Ευγενίας Βρονταμίτου.

Πανεπιστήμιο Θεατρικών Σπουδών: Το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών που στεγάζεται σε κτίριο ειδικά διαμορφωμένο από τον Δήμο είναι δωρεά του Βασιλείου και της Αικατερίνης Κοντολέοντος.

ΚλίμαΕπεξεργασία

Το κλίμα του Ναυπλίου είναι θερμόξηρο Μεσογειακό με θερμά, ξηρά καλοκαίρια και ήπιους, υγρούς χειμώνες. Λόγω της επίδρασης της θάλασσας και των βάλτων γύρω απο την πόλη η υγρασία είναι ιδιαίτερη έντονη όλο τον χρόνο και το κλίμα θεωρείται ανθυγιεινό.

ΠληθυσμόςΕπεξεργασία

Ιστορική εξέλιξη πληθυσμού
Έτος Πληθ.   ±%  
1856 4.260 —    
1861 6.024 +41.4%
1870 3.958 −34.3%
1879 6.355 +60.6%
1889 7.153 +12.6%
1896 7.297 +2.0%
1907 7.252 −0.6%
1920 5.969 −17.7%
1928 7.163 +20.0%
1940 7.960 +11.1%
1951 8.466 +6.4%
1961 9.102 +7.5%
1971 9.320 +2.4%
1981 10.611 +13.9%
1991 11.650 +9.8%
2001 13.124 +12.7%
2011 14.203 +8.2%
Πηγή: Απογραφές Πληθυσμού ΕΛΣΤΑΤ 1856 - 2011[16]

Απο το 1856 μέχρι σήμερα ο πληθυσμός της πόλης του Ναυπλίου έχει παρουσιάσει μία σταθερή αύξηση (με εξαίρεση το 1870 και το 1920 που παρουσίασε σημαντική μείωση).

Διάγραμμα ιστορικής εξέλιξης πληθυσμού απο το 1856

Κατάλογος ΔημάρχωνΕπεξεργασία

Κατάλογος Δημάρχων Δήμου Ναυπλιέων
Εκλεγμένος ή διορισμένος Δήμαρχος (Γέννηση-Θάνατος) Διάρκεια θητείας/ών Σημειώσεις
Σπύρος Παπαλεξόπουλος (1???-18??) 1835-1837 , 1842-1848 Ο πρώτος δήμαρχος. Γερουσιαστής το 1828.
Γεώργιος Μ. Αντωνόπουλος (1800-1865) 1837-1842 Γεννήθηκε στην Ανδρίτσαινα. Πληρεξούσιος στην εθνοσυνέλευση του 1827, στην Εθνοσυνέλευση του 1829, και στην Εθνοσυνέλευση του 1832. Διορισμένος γερουσιαστής το 1829 και το 1844.
Λυμπέριος Γιαννακόπουλος (18??-18??) 1848-1852
Βασίλειος Κόκκινος 1852-1854, 1856-1860 Καταγόταν από τη Δημητσάνα. Υπήρξε και πρόξενος της Ιταλίας. Υπηρέτησε δύο φορές στη δημαρχία.
Νικόλαος Μαράτος 1854-1856
Πολυχρόνιος Ζαφειρόπουλος 1860-1862
Γεώργιος Ιατρός 1862 Βουλευτής το 1856-59. Δήμαρχος ως την εκθρόνιση του βασιλιά Όθωνα.
Κωνσταντίνος Ευθυμιόπουλος 1862-1866 Εξελέγη διά βοής δήμαρχος μετά την πτώση του Όθωνα. Πληρεξούσιος στην Εθνική Συνέλευση.
Επαμεινώνδας Κωτσονόπουλος 1866-1878, 1883-1890 Γιατρός.
Γρηγόριος Δημητριάδης 1878-1882 Δικηγόρος, πληρεξούσιος στην Εθνική Συνέλευση.
Μιλτιάδης Γιαννόπουλος 1891-1899 Υπηρέτησε επί δύο θητείες (συνεχείς).
Δημήτριος Τερζάκης (1870-1958) 1899-1903 Πατέρας του Άγγελου Τερζάκη. Υπηρέτησε βουλευτής, γερουσιαστής και ως Νομάρχης Αργολίδας.
Κωνσταντίνος Β. Κόκκινος 1903-1914 Δύο συνεχείς θητείες.
Τάκης Φαρμακόπουλος 1914-1925
Εμμανουήλ Σοφρώνης 1925-1929 Στρατιωτικός γιατρός.
Κωνσταντίνος Θ. Κόκκινος 1929-1934, 1945-1946 Δύο φορές.
Γεώργιος Μηναίος (????-1944) 1934-1944 Διορισμένος. Βουλευτής και γερουσιαστής. Πέθανε τον Μάιο του 1944, από ασθένεια λόγω της φυλάκισής του από τους Γερμανούς.
Δημήτριος Σαγιάς (1???-19??) 1946-1966 Δικηγόρος και λογοτέχνης. Εξελέγη το 1951, 1954, 1959 και 1964.
Βασίλειος Ρομπότης 1967
Παναγιώτης Μητρομάρας 1967-1973 Δικηγόρος, διορισμένος την περίοδο της επταετίας. Αναπληρωτής προέδρου διορίστηκε ο Αθανάσιος Σπ. Δημόπουλος.
Αριστοτέλης Παναγιωτόπουλος 1973-1974 Αρχιτέκτονας. Διορισμένος.
Βασίλειος Κόκκινος (1929-2019) 1974-1975 Εφέτης, διορισμένος από την κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Μετέπειτα πρόεδρος του Αρείου Πάγου.
Νίκος Καράπαυλος (1919-1998) 27 Μαΐου 1975 - 31 Δεκεμβρίου 1982 Πρώτος αιρετός δήμαρχος μετά την πτώση της χούντας. Εξελέγη για πρώτη φορά το 1975 και επανεξελέγη το 1978 με ποσοστό 67,26%.
Γιάννης Μελίδης (1930-) 1η Ιανουαρίου 1983 - 31 Δεκεμβρίου 1986 Δικηγόρος, νικητής των εκλογών του 1982 με ποσοστό 55,33%. Βουλευτής Αργολίδας με το ΠΑΣΟΚ (1989-96).
Γεώργιος Τσούρνος (1940-) 1987-1996 Πολιτικός μηχανικός, με καταγωγή από την Αρκαδία. Με ποσοστό 50,5 και 62,1% αντίστοιχα κέρδισε τις εκλογές του 1986, του 1990 και του 1994. Παραιτήθηκε το 1996 για να πολιτευτεί και εξελέγη με τη Νέα Δημοκρατία βουλευτής Αργολίδας το 2000.
Κωνσταντίνος Χαραμής (19??-) 1996-31 Δεκεμβρίου 2002 Νικητής των εκλογών του ελληνικές αυτοδιοικητικές εκλογές 1998 με τη στήριξη της ΝΔ.
Παναγιώτης Αναγνωσταράς (19??-) 1η Ιανουαρίου 2003-2012 Κέρδισε τις εκλογές του 2002 και επανεξελέγη το 2006 με ποσοστά 58,1 και 56% αντίστοιχα. Επανεξελέγη για 3η συνεχή θητεία το 2010 με ποσοστό 54,33% στον 2ο γύρο.
Δημήτρης Κωστούρος (1966-) Απρίλιος 2012 - 2022 σήμερα Καθηγητής Φυσικής Αγωγής. Εξελέγη δήμαρχος το 2012, νικητής των εκλογών του 2014 με ποσοστό 52,13% και του 2019 με ποσοστό 50,22% από τον 1ο γύρο.





ΣημειώσειςΕπεξεργασία

Τα δυο μεγάλα κάστρα του Ναυπλίου (το Παλαμήδι και η Ακροναυπλία) είναι κτισμένα σε δυο διαδοχικούς λόφους που ο διαχωρισμός τους οφείλεται σε τεκτονικά αίτια. Λεπτομερείς ναυτιλιακές πληροφορίες για το Ναύπλιο παρέχει ο Ελληνικός Πλοηγός 2ος τόμος και ιδιαίτερα ο χάρτης ελληνικής έκδοσης: ΧΕΕ-414/1, που αποτελεί τον λιμενοδείκτη του λιμένα του, καθώς και ο ΧΕΕ-130 που καλύπτει όλες τις ΒΑ ακτές της Πελοποννήσου και τον Αργολικό Κόλπο.

ΕικόνεςΕπεξεργασία

Η σύγχρονη πόλη του Ναυπλίου

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου». Δήμος Ναυπλίου. Ανακτήθηκε στις 9 Απριλίου 2015. 
  2. Ευαγγελία Παππή (Δεκέμβριος 2009). «Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου – Η επανέκθεση». Αρχαιολογία & Τέχνες 113. http://argolikivivliothiki.gr/2010/03/24/αρχαιολογικό-μουσείο-ναυπλίου-2/. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Αναστασία Βασιλείου, Κωνσταντίνος Μπουντούρης (2010) «Ναύπλιο. Σημείωμα για την ιστορική εξέλιξη της πόλης»
  4. «MYCENAEAN AND SUBMYCENAEAN GREECE» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 18 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 9 Απριλίου 2015. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Κάστρα της Πελοποννήσου, 1993, εκδ. Αδάμ ISBN 9789608504851
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 Δραβίλλας Γ.Θ.. «Ναύπλιον». Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. ΙΗ (2η έκδοση). Φοίνιξ Ε.Π.Ε., σσ. 104-107. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Αλίκη Φακούρα (Αθήνα 2006) Από την Οθωμανική στην Ελληνική πόλη. Οι λειτουργίες της πόλης του Ναυπλίου (1715-1833). Κοινωνία, οικονομία και διοίκηση Διπλωματική εργασία, Πάντειο Πανεπιστήμιο, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης
  8. «ΥΑ 15794/19-12-1961, ΦΕΚ 35/Β/2-2-1962». Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2015. 
  9. «Νέο Βυζάντιο. Μια προσφυγική γειτονιά στο Ναύπλιο». local.e-history.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2015. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 «Εικονική περιήγηση στο Ναύπλιο». Δήμος Ναυπλίου. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2015. 
  11. 11,0 11,1 Νίκος Φ. Τόμπρος. «Στο Μετεπαναστατικό Ναύπλιο του Καποδίστρια». Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2015.  Μνημοσύνη, Ετήσιον περιοδικόν της Εταιρείας Ιστορικών Σπουδών επί του Νεώτερου Ελληνισμού, τόμος 16ος, 2003-2005, Εν Αθήναις
  12. Κοσμάς Ζακυνθινός (20 Δεκεμβρίου 2014). «Ο ελληνικός «Kyknos» που εντυπωσιάζει τις διεθνείς αγορές». Η Ημερησία. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2015. 
  13. «ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΛΙΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ» (PDF). ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2015. 
  14. «Εγκρίθηκε η σύμβαση για κατασκευή μαρίνας στο λιμάνι Ναυπλίου με ΣΔΙΤ». in.gr. Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ. 2 Ιουλίου 2014. 
  15. «Βιβλιοθήκη Παλαμήδης». Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2018. 
  16. Άθροισμα των οικισμών: Ναύπλιο, Λιμήν Ναυπλίου και Πρόνοια

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Ευτυχία Δ. Λιάτα: Το Ναύπλιο και η ενδοχώρα του από τον 17ο στον 18ο αι. Οικιστικά μεγέθη και κατανομή της γης, Κέντρον Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού Ακαδημίας Αθηνών, Αθήνα 2002
  • Pinzelli, Eric (2020). Venise et l'Empire Ottoman: Les guerres de Morée (1684-1718) (στα Γαλλικά). Athens. ISBN 9798574538371. 
  • Κ.Σπηλιωτάκη: «Τα εν Ναυπλίω κτίρια του Βουλευτικού και του Εκτελεστικού», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμ. 20, σσ. 53-71

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία