Άνοιγμα κυρίου μενού
Λόγιοι σε μία βιβλιοθήκη Αβασιδών, στην Maqamat του al-Hariri από τον Yahya ibn Mahmud al-Wasiti, Βαγδάτη, 1237 μ.Χ.

Η Χρυσή Εποχή του Ισλάμ είναι μία περίοδος στην Ιστορία του Ισλάμ που χρονολογείται από τον 8ο έως τον 14ο αιώνα, στην οποία μεγάλο μέρος του ιστορικού Ισλαμικού κόσμου ήταν οργανωμένο σε χαλιφάτα, και άνθιζαν η επιστήμη, η οικονομική ανάπτυξη και τα πολιτιστικά έργα.[1][2] Η περίοδος άρχισε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αβασίδη χαλίφη Χαρούν αλ-Ρασίντ (786 έως 809) με τα εγκαίνια του Οίκου της Σοφίας στη Βαγδάτη, όπου λόγιοι από διάφορα μέρη και πολιτισμούς του κόσμου εντάλθηκαν να συγκεντρώσουν και να μεταφράσουν όλη την παγκόσμια κλασική γνώση στην αραβική γλώσσα.[3][4] Η περίοδος έληξε με την κατάρρευση του χαλιφάτου των Αβασιδών από επιδρομές των Μογγόλων και την Πολιορκία της Βαγδάτης το 1258 μ.Χ..[5] Για πολλούς σύγχρονους μελετητές η Χρυσή Εποχή του Ισλάμ τελείωσε αργότερα, περί τα τέλη του 15ου με 16ου αιώνα.

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορικοί όροιΕπεξεργασία

 
Επέκταση των Χαλιφάτων, 622-750.
  Επέκταση του Μωάμεθ, 622–632
  Επέκταση κατά τη διάρκεια των Χαλιφάτων του Rashidun , 632–661
  Επέκταση από το Χαλιφάτο των Ομεϋαδών , 661–750

Η μεταφορική χρήση του όρου χρυσή εποχή άρχισε να χρησιμοποιείται στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα για την Ισλαμική ιστορία, στο πλαίσιο της δυτικής αισθητικής μόδας γνωστής ως Οριενταλισμός. Το 1868 ο συγγραφέας του Εγχειριδίου για τους Ταξιδιώτες στη Συρία και την Παλαιστίνη παρατήρησε ότι τα πιο όμορφα τεμένη της Δαμασκού ήταν "σαν το Μωαμεθανισμό, πλέον ταχέως παρακμάζοντα" και κειμήλια από την "Χρυσή Εποχή του Ισλάμ".[6]

Δεν υπάρχει ξεκάθαρη ερμηνεία του όρου χρυσή εποχή ή συσχέτιση με πολιτιστικό ή στρατιωτικό επίτευγμα, ούτε ακριβής χρονική περίοδος. Για έναν συγγραφέα διήρκεσε όσο το χαλιφάτο δηλαδή "έξι και μισό αιώνες",[7]  ενώ για άλλον έληξε λίγες μόνο δεκαετίες μετά από τις κατακτήσεις του Rashidun, με το θάνατο του Ομάρ και το Πρώτο Fitna.[8]

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο όρος χρυσή εποχή περιστασιακά αναφερόταν στις στρατιωτικές επιτυχίες των χαλίφηδων του Rashidun. Μόνο κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, ο όρος συσχετίστηκε με την πολιτιστική άνθηση της επιστήμης και των μαθηματικών στα χαλιφάτα του 9ου-11ου αιώνα (από την ίδρυση του Οίκου της Σοφίας έως την αρχή των σταυροφοριών),[9] και κατ'επέκταση τον 8ου ή τον 12ου προς 13ου αιώνα.[10] Ίσως η χρυσή εποχή δεν τελείωσε μαζί με τα χαλιφάτα, αν και πρόκειται για ιστορικό ορόσημο είναι λογικό να υποτεθεί ότι η παρακμή θα είχε αρχίσει προγενέστερα· για τον Χαν (2003) η χρυσή εποχή ήταν οι δύο αιώνες μεταξύ 750-950 παραπέμποντας σε απώλεια εδαφών από τον Χαρούν αλ-Ρασίντ μετά τον θάνατο του Αλ-Μαμουν το 833, και στις σταυροφορίες του 12ου αιώνα που αποδυνάμωσαν ανεπανόρθωτα την Αβασίδικη αυτοκρατορία.[11]

ΑίτιαΕπεξεργασία

Θρησκευτική επιρροήΕπεξεργασία

Oi Κορανικές προσταγές και τα Χαντίθ, που εξυμνούν την εκπαίδευση και τη σημασία της για την απόκτηση γνώσεων, παρακίνησαν τους Μουσουλμάνους της περιόδου προς αναζήτηση γνώσης και ανάπτυξη επιστημονικού πνεύματος.[12][13][14]

Κυβερνητική χορηγίαΕπεξεργασία

Η Ισλαμική Αυτοκρατορία υποστήριξε τους λόγιους. Υπολογίστηκε ότι το Κίνημα Μετάφρασης συχνά κόστισε το διπλάσιο του ετήσιου προϋπολογισμού για το αγγλικό Ιατρικό Συμβούλιο Έρευνας.[15] Οι καλύτεροι λόγιοι και αξιόλογοι μεταφραστές, όπως ο Hunayn ιμπν Ισχάκ, είχαν αποδοχές ισοδύναμες των επαγγελματιών αθλητών σήμερα. Ο Οίκος της Σοφίας ήταν μια βιβλιοθήκη που ιδρύθηκε στην Αβασιδική Βαγδάτη στο Ιράκ από τον Χαλίφη αλ-Μανσούρ.[16]


Πρώιμη πολιτιστική επιρροήΕπεξεργασία

Κατά τη διάρκεια της περιόδου, οι Μουσουλμάνοι επέλεξαν να συντηρήσουν την επιστημονική γνώση των κατακτημένων πολιτισμών. Πολλά κλασικά έργα της αρχαιότητας, που θα είχαν χαθεί, μεταφράστηκαν από τα ελληνικά, περσικά, Ινδικά, Κινεζικά, Αιγυπτιακά και Φοινικικά στα αραβικά και στα περσικά, και αργότερα στα τουρκικά, εβραϊκά και λατινικά.

Οι χριστιανοί, ειδικά οι ακόλουθοι της Ανατολικής Εκκλησίας (Nestorians), συνείσφεραν στον Ισλαμικό πολιτισμό κατά τη διάρκεια της βασιλείας των Ummayads και των Αββασίδων, μεταφράζοντας έργα των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων και επιστημόνων στα Συριακά και μετά στα αραβικά.[17][18] Διακρίθηκαν σε πολλούς τομείς, και ιδιαίτερα σε φιλοσοφία, επιστήμη (όπως οι Hunayn ιμπν Ισχάκ,[19][20] Thabit Ibn Qurra[21], Yusuf Al-Khuri[22], Al Himsi[23], Qusta ibn Luqa,[24] Masawaiyh,[25][26] Πατριάρχης Ευτύχιος,[27] και Jabril ιμπν Bukhtishu[28]) και θεολογία. Για πολύ καιρό οι προσωπικοί γιατροί των Αβασιδών Χαλιφών ήταν Ασσυρίοι Χριστιανοί,[29][30] εκ των οποίων η δυναστεία Bukhtishu ήταν από τις πιο επιφανείς οικογένειες χριστιανών.[31][32]

Την χρονική περίοδο 4ος - 7ος αιώνας, τα Χριστιανικά έργα στα ελληνικά και συριακά ήταν νέες μεταφράσεις ή κείμενα διατηρημένα από την Ελληνιστική περίοδο. Στα επιφανή κέντρα μάθησης και διαφώτισης συμπεριλαμβάνονταν χριστιανικές σχολές, όπως η Σχολή της Νίσιβης[33] και η Σχολή της Έδεσσας,[34] το παγανιστικό Πανεπιστήμιο του Χαρράν[35][36] και το φημισμένο νοσοκομείο και ιατρική ακαδημία του Jundishapur, που αποτέλεσε πνευματικό, θεολογικό και επιστημονικό κέντρο της Ανατολικής Εκκλησίας.[37][38][39] Ο Οίκος της Σοφίας ιδρύθηκε στη Βαγδάτη το 825, με πρότυπο την Ακαδημία του Gondishapur. Επικεφαλής ήταν ο Χριστιανός ιατρός Hunayn ιμπν Ισχάκ με ενίσχυση από την Βυζαντινή ιατρική. Πολλά σημαντικά φιλοσοφικά και επιστημονικά έργα του αρχαίου κόσμου μεταφράστηκαν, με συμπεριλαμβανόμενα τα έργα του Γαληνού, του Ιπποκράτη, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Πτολεμαίου και του Αρχιμήδη. Πολλοί από τους λόγιους στον Οίκο της Σοφίας είχαν χριστιανική προέλευση.[40]

Νέα τεχνολογίαΕπεξεργασία

 
Ένα χειρόγραφο από την εποχή των Αβασιδών.

Με ένα νέο και ευκολότερο σύστημα γραφής, και την ανακάλυψη του χαρτιού, η διακίνηση πληροφοριών εκδημοκρατίστηκε τόσο που, πρωτοφανώς, τα προς το ζην μπορούσαν να εξασφαλιστούν απλά με συγγραφή και πώληση βιβλίων.[41] Η χρήση του χαρτιού διαδόθηκε από την Κίνα στις Μουσουλμανικές περιοχές του όγδοου αιώνα και έφτασε στο Al-Andalus της Ιβηρική χερσόνησο (σύγχρονη Ισπανία και Πορτογαλία) κατά τον 10ο αιώνα. Η παρασκευή του χαρτιού είναι ευκολότερη από της περγαμηνής, είναι ανθεκτικότερο από τον πάπυρο, και κατόπιν σημείωσης με μελάνι, τα γράμματα δεν σβήνονται και διατηρούνται για πολύ καιρό. Οι παρασκευαστές χαρτιού σχημάτιζαν αλυσίδες παραγωγής και αντέγραφαν τα χειρόγραφα σε πληθώρα εκδόσεων, περισσότερο από οπουδήποτε στην Ευρώπη για αιώνες. [42] Με αυτές τις χώρες για πρότυπα ο υπόλοιπος κόσμος έφτιαχνε χαρτί από λινάρι.[43]

Σημαντικοί συνεισφέροντεςΕπεξεργασία

Από τις κατακτημένες χώρες και πολιτισμούς πολλοί Πέρσες επιστήμονες συνείσφεραν σημαντικά στην Χρυσή Εποχή του Ισλάμ. Σύμφωνα με τον Bernard Lewis:"Πολιτισμικά, πολιτικά, και ιδιαίτερα θρησκευτικά, η συνεισφορά των Περσών στο νέο Ισλαμικό πολιτισμό ήταν σημαντικότατη. Η πολιτιστική συνεισφορά των Ιρανών σε πολλούς τομείς, όπως την αραβική ποίηση, ήταν εποικοδομητική."[44]

Οι επιστήμες, η ιατρική, η φιλοσοφία και η τεχνολογία στην νέα ισλαμική Ιρανική κοινωνία επηρεάστηκε από και βασίστηκε στο επιστημονικό μοντέλο των μεγάλων προ-Ισλαμικών Ιρανικών πανεπιστήμιων της Σασσανιδική αυτοκρατορίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου εκατοντάδες λόγιοι και επιστήμονες συνέβαλαν πολύ στην τεχνολογία, την επιστήμη και την ιατρική, προωθώντας την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής επιστήμης κατά την Αναγέννηση.[45]

ΕκπαίδευσηΕπεξεργασία

Με τη μελέτη των γραφών στο επίκεντρο της Ισλαμικής παράδοσης, η εκπαίδευση αποτέλεσε κεντρικό πυλώνα της θρησκείας σε κάθε εποχή και τόπο της ιστορίας του Ισλάμ.[46] Η σημασία της μάθησης στην Ισλαμική παράδοση αντικατοπτρίζεται σε έναν αριθμό από χαντίθ που αποδίδονται στον Μωάμεθ, με συμπεριλαμβανόμενο ένα που συμβουλεύει τους πιστούς: "αναζητείστε γνώση, ακόμα και στην Κίνα". Η προσταγή ταιριάζει στους λόγιους αλλά και στο μέσο Μουσουλμάνο, όπως διευκρινίζει η ρήση του Al-Zarnuji "μάθηση χρειάζεται σε όλους μας". Στην προ-μοντέρνα Ισλαμική κοινωνία σίγουρα υπήρχαν πολλοί γραμματισμένοι συγκριτικά με τους Ευρωπαίους ομολόγους.

 
Η οργανωμένη διδασκαλία στο Τέμενος του Al-Azhar Καϊρου άρχισε το 978

Η εκπαίδευση άρχιζε σε νεαρή ηλικία με μελέτη της αραβικής γλώσσας και του Κορανίου, είτε στο σπίτι ή σε ένα δημοτικό σχολείο, που ήταν συχνά συνδεδεμένο με ένα τέμενος. Στη συνέχεια οι μαθητές μπορούσαν να καταρτιστούν στο tafsir (ερμηνεία του Κορανίου) και το fiqh (Ισλαμικός νόμος). H εκπαίδευση επικεντρωνόταν στην απομνημόνευση, και οι προχωρημένοι μαθητές ασκούνταν στην επεξεργασία και σχολιασμό κειμένων. Περιλάμβανε μια διαδικασία κοινωνικοποίησης των φιλόδοξων λόγιων από όλα τα κοινωνικά στρώματα με τις τάξεις των ulema.

Στους πρώτους αιώνες του Ισλάμ οι εκπαιδευτικές ρυθμίσεις ήταν εντελώς ανεπίσημες, αλλά από τον 11ο - 12ο αιώνα η άρχουσα τάξη καθιέρωσε ανώτατα θρησκευτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα με την ονομασία μαντρέσες επιδιώκοντας την υποστήριξη και τη συνεργασία των ulema. Τα μαντρέσες επεκτάθηκαν σε ολόκληρο τον Ισλαμικό κόσμο, διεύρυναν την Ισλαμική μάθηση στις επαρχίες και ενοποίησαν τις Ισλαμικές κοινότητες σε ένα κοινό πολιτιστικό πρόγραμμα. Εντούτοις, η διδασκαλία επικεντρώθηκε στις επιμέρους σχέσεις μεταξύ των μαθητών και των εκπαιδευτικών τους. Το επίσημο πτυχίο, ijaza, εκδιδόταν από έναν συγκεκριμένο λόγιο και όχι από το ίδρυμα, και ο κάτοχός του θεωρείτο μέλος μίας γενεαλογίας λόγιων, της μόνης αναγνωρισμένης ιεραρχίας του εκπαιδευτικού συστήματος. Η επίσημη φοίτηση στα μαντρέσες ήταν επιτρεπτή μόνο σε άντρες, ενώ οι γυναίκες επιφανών αστικών οικογενειών εκπαιδεύονταν σε ιδιωτικούς χώρους, πιστοποιούνταν και πιστοποιούσαν ijazas για μελέτες σε χαντίθ, καλλιγραφία και απαγγελία ποίησης.[47][48] Οι εργαζόμενες γυναίκες γνώριζαν θρησκευτικά κείμενα και πρακτικές δεξιότητες, και δέχονταν οδηγίες από τους άντρες κάποιων τεμενών και οίκων.

Οι μουσουλμάνοι διέκριναν τους κλάδους που κληροδοτήθηκαν από προ-Ισλαμικούς πολιτισμούς, όπως η φιλοσοφία και η ιατρική, που ονομάζονταν "επιστήμες των αρχαίων" ή "λογικές επιστήμες", από τις Ισλαμικές θρησκευτικές επιστήμες. Οι τελευταίες ευδοκίμησαν για πολλούς αιώνες, και η μετάδοση τους ήταν μέρος του εκπαιδευτικού πλαισίου στο κλασικό και μεσαιωνικό Ισλάμ. Συχνά υποστηρίχτηκαν από ιδρύματα όπως ο Οίκος της Σοφίας στη Βαγδάτη, αλλά συνηθέστερα μεταφέρονταν προφορικά από το δάσκαλο στο μαθητή.

Το Πανεπιστήμιο του Αλ Karaouine, που ιδρύθηκε το 859 μ. Χ., ίσως ήταν το αρχαιότερο πτυχιακό πανεπιστήμιο.[49] Και το Al-Azhar University ήταν ένα από τα πρώτα πανεπιστήμια. Τα μεσαιωνικά Ισλαμικά "πανεπιστήμια" ήταν ουσιαστικά μαντρέσες, χώροι μελέτης  θρησκευτικών και νομικών κειμένων. Κατόπιν επαφής των Αράβων με τα ανώτατα ιδρύματα εκπαίδευσης της Χριστιανικής Ελληνικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά τις κατακτήσεις τους, τα μαντρέσες περιέλαβαν και άλλα θέματα αλλά το μοναδικό πτυχίο που χορηγούταν ήταν του ειδικού στον θρησκευτικό νόμο:

"Δεν υπήρχε άλλο "διδακτορικό" σε οποιοδήποτε τομέα, καμία άδεια διδασκαλίας ενός πεδίου άλλου από το θρησκευτικό νόμο". Το μαντρέσα ήταν ένα από τα κειμήλια του χαλιφάτου των Fatimid. Οι Φατιμίδες, που ήταν απόγονοι της λαμπρής (Al-Zahra) κόρης του Μωάμεθ Fatimah, ονόμασαν το ίδρυμα Al-Zahra προς τιμήν της.[50] Η οργανωμένη διδασκαλία στο Τέμενος Al-Azhar ξεκίνησε το 978.[51]

ΔικαιοσύνηΕπεξεργασία

Η νομική σκέψη αναπτύχθηκε σταδιακά από κύκλους μελέτης, που περιλάμβαναν θρησκευτικές συζητήσεις αυτόνομων λόγιων με τοπικούς δασκάλους.[52][53] Αρχικά οι κύκλοι ήταν ρευστοί στη σύνθεσή τους, και αργότερα διακρίθηκαν σχολές με κοινά σύνολα μεθοδολογικών αρχών.[54] Σαφώς οριοθετημένα, τα δόγματα της διδασκαλίας προστατεύονταν νομικά από έναν αρχαιότερο νομολόγο, που αναγνωριζόταν ως ιδρυτής της σχολής. Κατά τη διάρκεια των πρώτων τριών αιώνων του Ισλάμ, όλες οι νομικές σχολές αποδέχτηκαν τις γενικές γραμμές της κλασικής νομικής θεωρίας για τον Ισλαμικό νόμο όπως απορρέει από το Κοράνι και το χαντίθ στα οποία βασίστηκε.[55]

Η κλασική θεωρία της Ισλαμικής νομολογίας αναλύει την ερμηνεία των γραφών από άποψη γλωσσολογίας και  ρητορικής.[56] Περιλαμβάνει μεθόδους ελέγχου γνησιότητας για τα χαντίθ και προσδιορισμού της νομικής ισχύος μίας ρήτρας έως ότου καταργηθεί. Συν το Κοράνι και το sunnah, η κλασική Σουνίτικη θεωρία fiqh αναγνωρίζει δύο πρόσθετες πηγές δικαιοσύνης: τη νομική συναίνεση (ijmaʿ) και την αναλογική λογική (qiyas).[57] Ως εκ τούτου εξετάζει τις εφαρμογές και τα όρια της αναλογίας, την αξία και τα όρια της συναίνεσης, μαζί με άλλες μεθοδολογικές αρχές ορισμένων νομικών σχολών. Αυτή η ερμηνευτική συσκευή πρέπει να αποδώσει ένα ijtihad, που είναι το πόρισμα του νομικού που πρέπει να καταλήξει σε μία απόφαση. Η θεωρία της Twelver Shia νομολογίας ελάχιστα διαφέρει από των Σουνιτών, όπως στην αναγνώριση της λογικής (ʿaql) ως πηγή δικαοσύνης στη θέση του qiyas και επέκταση του όρου σούννα για να συμπεριληγθούν οι παραδόσεις των ιμάμηδων.[58]

Το σώμα του ουσιαστικού Ισλαμικού νόμου δημιουργήθηκε από ανεξάρτητους νομικούς (muftis). Οι νομικές γνωμοδοτήσεις (φετφας) λαμβάνονταν υπόψη από τον διορισμένο δικαστή που αποτελούσε πρόεδρο των qāḍī's δικαστήριων, και από τα maẓālim δικαστήρια που ελέγχονταν από κυβερνητικό συμβούλιο και χορηγούμενο ποινικό δίκαιο.

ΘεολογίαΕπεξεργασία

Η κλασική Ισλαμική θεολογία προέκυψε από πρώιμες δογματικές αντιπαραθέσεις μεταξύ του κινήματος ahl al-hadith με αρχηγό τον Ahmad ibn Hanbal, που έθετε το Κοράνι και το αυθεντικό χαντίθ ως μοναδικές αποδεκτές αρχές σε θέματα πίστεως, και των Mu'tazilites και άλλων θεολογικών ρευμάτων που ανέπτυξαν θεολογικά δόγματα με ορθολογιστικές μεθόδους.[59] Το 833 ο χαλίφης Αλ-μα'μουν επιχείρησε να επιβάλει Mu'tazilite θεολογία σε όλους τους θρησκευτικούς λόγιους και σύστησε μια εξεταστική επιτροπή (mihna), αλλά δεν κατάφερε να επιβάλλει χαλιφική γραφή σε θέματα θρησκευτικής ορθοδοξίας. Η διαμάχη συνεχίστηκε έως ότου ο Αλ-Ασάρι (874-936) βρήκε μια μέση λύση μεταξύ του Mu'tazilite ορθολογισμού και της Hanbalite πραγματικότητας, χρησιμοποιώντας τις ορθολογιστικές μεθόδους που προασπίστηκαν οι Mu'tazilites για να προστατεύσουν τα ουσιαστικά δόγματα που διατηρούνταν από τους ahl al-hadith.[60] Η αντιπαράθεση φάνηκε και στο έργο του al-Maturidi (δ. c. 944), και μολονότι μία μειονότητα λόγιων διατήρησαν την πίστη τους στο πρώιμο θρήσκευμα ahl al-hadith, η θεολογία των Ασαρί και Maturidi κυριάρχησε στο Σουνιτικό Ισλάμ από τον 10ο αιώνα.[61]

ΦιλοσοφίαΕπεξεργασία

 
Ένα αραβικό χειρόγραφο του 13ου αιώνα, που απεικονίζει τον Σωκράτη (Soqrāt) σε συζήτηση με τους μαθητές του

Ο Αβικέννας και ο Αβερρόης διέσωσαν τα έργα του Αριστοτέλη, του οποίου οι ιδέες επικράτησαν στην μη-θρησκευτική σκέψη του Χριστιανικού και Μουσουλμανικού κόσμου. Σύμφωνα με την Stanford Encyclopedia of Philosophy, η μετάφραση φιλοσοφικών κειμένων από τα αραβικά στα λατινικά στη Δυτική Ευρώπη "οδήγησε σε μετασχηματισμό σχεδόν όλων των φιλοσοφικών αρχών στο μεσαιωνικό λατινικό κόσμο".[62] Η επιρροή των Ισλαμικών φιλόσοφών στην Ευρώπη φάνηκε ιδιαίτερα στη φυσική φιλοσοφία, την ψυχολογία, τη μεταφυσική, και τις λογικές και ηθικές μελέτες.

ΜεταφυσικήΕπεξεργασία

Ο Αβικέννας παρουσίασε το μοντέλο του "Ιπτάμενου ανθρώπου" για την αυτογνωσία, που περιλαμβάνει έναν άνθρωπο που χωρίς αισθήσεις, με δεμένα τα μάτια και σε ελεύθερη πτώση θα εξακολουθήσει να διατηρεί τη συνείδηση της ύπαρξής του.[63]

ΕπιστημολογίαΕπεξεργασία

Στην επιστημολογία, ο Ibn Tufail έγραψε το μυθιστόρημα Χέι ιμπν Yaqdhan και σε απάντηση ο Ibn al-Ναφησ έγραψε το μυθιστόρημα Theologus Autodidactus. Και τα δύο αφορούν την αυτοδιδασκαλία όπως φωτίζει τη ζωή ενός άγριου παιδού που βρέθηκε αυθαίρετα στη σπηλιά ενός έρημου νησιού.

ΜαθηματικάΕπεξεργασία

ΆλγεβραΕπεξεργασία

 
Γεωμετρικά μοτίβα: μια αψίδα από την οικία του Σουλτάνου στο Οθωμανικό Πράσινο Τζαμί στην Προύσα, Τουρκίας (1424), τα διακοσμητικά girih σχηματίζουν αστέρια 10-σημείων και πεντάγωνα.

Ο Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των: άλγεβρα, αριθμητική και Ινδο-αραβικά νούμερα.

ΓεωμετρίαΕπεξεργασία

Η Ισλαμική τέχνη περιλαμβάνει γεωμετρικά μοτίβα και συμμετρίες σε πολλές από τις μορφές της, όπως στα διακοσμητικά girih. Αυτά σχηματίζονται από συνολικά πέντε τύπους πλακάκια: ένα κανονικό δεκάγωνο, ένα επίμηκες εξάγωνο, ;ένα παπιγιόν, έναν ρόμβο, και ένα κανονικό πεντάγωνο. Όλες οι πλευρές έχουν το ίδιο μήκος, και όλες οι γωνίες είναι πολλαπλάσια του 36° (π/5 ακτίνια), και δίνουν πενταπλάσιες και δεκαπλάσιες συμμετρίες. Τα πλακάκια είναι διακοσμημένα με girih, που κρύβουν τα χωρίσματα της πλακόστρωσης. Το 2007, οι φυσικοί Peter Lu και Πολ Στάινχαρτ υποστήριξαν ότι τα girih του 15ου αιώνα έμοιαζαν με πλακοστρώσεις quasicrystalline Penrose.[64][65][66][67] Τα περίτεχνα γεωμετρικά ψηφιδωτά zellige είναι χαρακτηριστικό στοιχείο της Μαροκινής αρχιτεκτονικής.[68] Τα αρχιτεκτονικά Muqarnas ήταν τρισδιάστατα, αλλά είχαν σχεδιαστεί σε δύο διαστάσεις με σχέδια γεωμετρικών κυττάρων.[69]

ΤριγωνομετρίαΕπεξεργασία

 
Ένα τρίγωνο που επισημαίνονται με τα συστατικά του νόμου των ημιτόνων. Κεφάλαιο A, B και C είναι οι γωνίες και κάτω περίπτωση a, b, c είναι οι πλευρές απέναντι τους. (a απέναντι από A, κλπ.)

Ο Ibn Muʿādh al-Jayyānī είναι ένας από αρκετούς Ισλαμικούς μαθηματικούς στους οποίους αποδόθηκε ο νόμος των ημιτόνων; έγραψε Το Βιβλίο για τα Άγνωστα Τόξα μιας Σφαίρας τον 11ο αιώνα. Ο τύπος παρουσιάζει τη σχέση μεταξύ του μήκους πλευράς ενός τριγώνου, όχι απαραίτητα ορθογώνιου τρίγωνου, με τα ημίτονα των γωνιών του.[70] Σύμφωνα με το νόμο:

όπου a, b, και c είναι τα μήκη των πλευρών του τριγώνου, και A, B, και C είναι οι απέναντι γωνίες (βλέπε σχήμα).

ΛογισμόςΕπεξεργασία

Ο Αλχάζεν ανακάλυψε την αθροιστική φόρμουλα για την τέταρτη δύναμη, με χρήση γενικής μεθόδου που προσδιορίζει το άθροισμα για οποιαδήποτε ακέραια δύναμη. Με χρήση αυτού υπολόγισε τον όγκο ενός παραβολοειδούς. Αναζητούσε μία ολοκληρωμένη φόρμουλα για οποιοδήποτε πολυώνυμο.[71]

Φυσικές επιστήμεςΕπεξεργασία

Επιστημονική μέθοδοςΕπεξεργασία

Ο Αλχαζέν ήταν σημαντική προσωπικότητα στην ιστορία της επιστημονικής μεθόδου, ιδιαίτερα για την προσέγγισή του στον πειραματισμό,[72][73][74][75] και περιγράφηκε ως ο "πρώτος πραγματικός επιστήμονας στον κόσμο".[76]

Ο Αβικέννας σχεδίαζε πειραματικές διατάξεις για δοκιμή της αποτελεσματικότητας των φαρμάκων και την σταθερή επαναληψιμότητα αυτής.[77] Ο γιατρός Rhazes ήταν πρώιμος υπέρμαχος της πειραματικής ιατρικής και πρότεινε την εισαγωγή δειγμάτων ελέγχου στην κλινική έρευνα. Είπε: "Για την μελέτη του αποτελέσματος αιμοληψίας σε δεδομένες συνθήκες, οι ασθενείς χωρίζονται σε δύο ομάδες, η μία ομάδα υποβάλλεται σε αιμοληψία, εξετάζονται τα αποτελέσματα των δύο ομάδων και συγκρίνονται τα αποτελέσματα."

ΑστρονομίαΕπεξεργασία

 
Ζεύγος Tusi

Το 964 μ. Χ. ο πέρσης αστρονόμος Abd al-Rahman al-Sufi, στο Βιβλίο των Σταθερών Αστεριών, περιέγραψε μια "νεφελώδες σημείο" στον αστερισμό Ανδρομέδα, την πρώτη οριστική αναφορά σε αυτό που γνωρίζουμε τώρα ότι είναι ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας, ο πλησιέστερος σπειροειδής γαλαξίας.[78] Ο Nasir al-Din al-Tusi εφηύρε μια γεωμετρική τεχνική που ονομάζεται Ζεύγος Tusi και παράγει μία γραμμική κίνηση από το άθροισμα δύο κυκλικών κινήσεις για να αντικαταστήσει το προβληματικό equant του Πτολεμαίου.[79] Το Ζεύγος Tusi αξιοποιήθηκε από τον Ibn al-Shatir στο γεωκεντρικό μοντέλο και από τον Νικόλαο Κοπέρνικο στο ηλιοκεντρικό μοντέλο του[80] , μολονότι ο μεσολαβητής παραμένει άγνωστος. 

ΦυσικήΕπεξεργασία

Ο Αλχάζεν έπαιξε ρόλο στην ανάπτυξη της οπτικής. Τότε, η επικρατούσα θεωρία για την όραση ήταν η θεωρία της εκπομπής, που υποστηρίχθηκε από τον Ευκλείδη και τον Πτολεμαίο, και βασίζεται στην όραση που προκύπτει από εκπομπή ακτινοβολίας από τα μάτια. Εναλλακτικά, η Αριστοτέλεια θεωρία περιλάμβανε όραση που προκύπτει από ροή της ουσίας των αντικειμένων προς τους οφθαλμούς. Ο Αλχάζεν υποστήριξε ορθά ότι η όραση προκύπτει όταν το φως κινούμενο σε ευθεία γραμμή, ανακλάται από ένα αντικείμενο προς τους οφθαλμούς. Ο αλ-Μπιρουνί έγραψε για το φως, ότι η ταχύτητά του πρέπει να είναι τεράστια σε σύγκριση με την ταχύτητα του ήχου.[81]

ΧημείαΕπεξεργασία

Ο Al-Κίντι προειδοποίησε για αλχημιστές που επιχειρούν τη μεταστοιχείωση απλών, βασικών μετάλλων σε πολύτιμα, όπως ο χρυσός, τον ένατο αιώνα.[82]

ΓεωδαισίαςΕπεξεργασία

Ο αλ-Μπιρουνί (973-1048) υπολόγισε την ακτίνα της γης , ίση με 6339.6 km (πραγματική τιμή:  6,371 χλμ.), και επρόκειτο για την καλύτερη εκτίμηση.[83]

ΒιολογίαΕπεξεργασία

 
Το μάτι, σύμφωνα με τον Hunain ιμπν Ισχάκ. Από χειρόγραφο που χρονολογείται γύρω στο 1200.

Για το καρδιαγγειακό σύστημα, ο Ibn al-Ναφησ στο Σχολιασμός για την Ανατομία του Αβικέννα  ήταν ο πρώτος γνωστός λόγιος που αντιπαρατέθηκε στον ισχυρισμό του Γαληνικού Σχολείου ότι το αίμα θα μπορούσε να κινηθεί μεταξύ των κοιλίεων της καρδιάς μέσω του ενδοκοιλιακού διαφράγματος που τις χωρίζει, λέγοντας ότι δεν υπάρχει πέρασμα μεταξύ των κοιλιών σε αυτό το σημείο.[84] Αντ ' αυτού, ορθώς υποστήριξε ότι όλο το αίμα που φτάνει στην αριστερή κοιλία διέρχεται πρώτα από τον πνεύμονα. Επίσης, δήλωσε ότι πρέπει να υπάρχουν μικρές συμβολές ή πόροι μεταξύ της πνευμονικής αρτηρίας και της πνευμονικής φλέβας, και πρόκειται για πρόβλεψη που προηγήθηκε της ανακάλυψης των πνευμονικών τριχοειδών από τον Marcello Malpighi κατά 400 χρόνια. Ο Σχολιασμός ανακαλύφθηκε εκ νέου στον εικοστό αιώνα στην Πρωσική βιβλιοθήκη στο Βερολίνο* δεν είναι ξεκάθαρο αν η άποψή του για την πνευμονική κυκλοφορία επηρέασε επιστήμονες όπως τον Μιχαήλ Σερβέτος.

Για το νευρικό σύστημα, ο Rhazes δήλωσε ότι τα νεύρα έχουν κινητικές ή αισθητηριακές λειτουργίες, περιγράφοντας 7 κρανιακά και 31 νεύρα νωτιαίου μυελού. Αρίθμησε τα κρανιακά νεύρα από το οπτικό έως το υπογλώσσιο νεύρο. Διέκρινε τα νεύρα της σπονδυλικής στήλης σε 8 αυχενικά, 12 θωρακικά, 5 οσφυϊκά, 3 ιερά και 3 κοκκυγικά νεύρα. Τοιουτοτρόπως σύνδεσε τα κλινικά σημάδια τραύματος με την αντίστοιχη θέση της κάκωσης στο νευρικό σύστημα.[85]

Οι σύγχρονοι σχολιαστές παρομοιάζουν μεσαιωνικούς λογαριασμούς για τον "αγώνα για την ύπαρξη" με το βασίλειο των ζώων στο πλαίσιο της θεωρίας της εξέλιξης. Έτσι, στην έρευνα για την ιστορίας των ιδεών που οδήγησαν στη θεωρία της φυσικής επιλογής, ο Conway Zirkle σημείωσε ότι ο al-Jahiz ήταν ένας από όσους συζήτησαν για την "πάλη για την ύπαρξη", στο Kitāb al-Hayawān (Βιβλίο για τα Ζώα), που γράφτηκε τον 9ο αιώνα.[86] Τον 13ο αιώνα, ο Nasir al-Din al-Tusi πίστευε ότι οι άνθρωποι προήλθαν από εξελιγμένα ζώα, λέγοντας, "Τέτοιοι άνθρωποι [μάλλον ανθρωποειδείς πίθηκοι] ζουν στο Δυτικό Σουδάν και άλλες απόμακρες γωνίες του κόσμου. Βρίσκονται κοντά σε ζώα από τις συνήθειές τους, τις πράξεις και τη συμπεριφορά τους."[87] Το 1377 ο Ibn Khaldun στο Muqaddimah δήλωσε: "Το βασίλειο των ζώων αναπτύχθηκε, τα είδη αυξήθηκαν, και στη σταδιακή διαδικασία της Δημιουργίας, κατέληξε στον άνθρωπο και την εξέλιξη από τον κόσμο των πιθήκων."[88]

ΜηχανικήΕπεξεργασία

Οι αδελφοί Banū Mūsā, στο Βιβλίο του Πολυμήχανων Συσκευών, περιέγραψαν έναν αυτόματο παίκτη  φλάουτου που θα ήταν η πρώτη προγραμματιζόμενη μηχανή.[89] Ο ήχος του φλάουτου παραγόταν με χρήση ζεστού ατμού και ο χρήστης μπορούσε να ρυθμίσει τα μοτίβα της συσκευής ώστε να επιτύχει διάφορους ήχους.[90]

Κοινωνικές επιστήμεςΕπεξεργασία

Ο Ibn Khaldun θεωρείται ένας από τους ιδρυτές της σύγχρονης κοινωνιολογίας, ιστοριογραφίας, τη δημογραφίας, και των οικονομικών.[91]

Υγειονομική περίθαλψηΕπεξεργασία

ΝοσοκομείαΕπεξεργασία

 
Η είσοδος στο συγκρότημα Qawaloon που στεγάζεται το εξαιρετικό νοσοκομείο Qawaloon στο Κάιρο

Το αρχαιότερο γνωστό Ισλαμικό νοσοκομείο χτίστηκε το 805 στη Βαγδάτη με διαταγή του Χαρούν Αλ-Ρασίντ, και το σημαντικότερο από τα νοσοκομεία της Βαγδάτης ιδρύθηκε το 982 από τον Μπουγίδικο αρχηγό 'Adud al-Dawla.[92] Τα καλύτερα τεκμηριωμένα πρώιμα Ισλαμικά νοσοκομεία είναι οι μεγάλες Συρο-Αιγυπτιακές εγκαταστάσεις του 12ου και του 13ου αιώνα. Από το δέκατο αιώνα η Βαγδάτη είχε πέντε νοσοκομεία, ενώ η Δαμασκός είχε έξι νοσοκομεία από τον 15ο αιώνα και η Κόρδοβα είχε 50 μεγάλα νοσοκομεία, πολλά αποκλειστικά για το στρατό.

Το τυπικό νοσοκομείο ήταν χωρισμένο σε τμήματα όπως για συστηματικές ασθένειες, χειρουργείο, ορθοπεδικό, με τα μεγαλύτερα νοσοκομεία να έχουν περισσότερες ειδικότητες. Τα "Συστηματικά νοσήματα" ήταν το πρόχειρο ισοδύναμο της σύγχρονης εσωτερικής παθολογίας και διακρίνεται σε περαιτέρω τμήματα όπως πυρετός, λοιμώξεις και πεπτικά προβλήματα. Κάθε τμήμα είχε έναν επικεφαλής, έναν προεδρεύων αξιωματούχο και έναν ειδικό επιβλέποντα. Τα νοσοκομεία διέθεταν θέατρα διαλέξεων και βιβλιοθήκες. Στο προσωπικό των νοσοκομείων περιλαμβάνονταν υγειονομικοί επιθεωρητές για θέματα καθαριότητας, λογιστές και άλλο διοικητικό προσωπικό. Τα νοσοκομεία διοικούνταν από τριμελές συμβούλιο που αποτελείτο από ένα μη-ιατρικό διαχειριστή, τον επικεφαλής φαρμακοποιό που ονομαζόταν shaykh saydalani, και τον επικεφαλής γιατρό που υπηρετούσε ως mutwalli (ντιν). Οι Ιατρικές εγκαταστάσεις παραδοσιακά κλείνονταν κάθε βράδυ, αλλά από το 10ο αιώνα νομοθετήθηκε 24ώρη λειτουργία των νοσοκομείων.

Για ήπια περιστατικά είχαν στελεχωθεί εξωτερικά ιατρεία. Στις πόλεις είχαν στελεχωθεί κέντρα πρώτων βοηθειών με ιατρούς για έκτακτα περιστατικά, και βρίσκονταν σε πολυσύχναστους δημόσιους χώρους, όπως οι μεγάλες συγκεντρώσεις για την προσευχή της παρασκευής. Στην περιοχή υπήρχαν και κινητές μονάδες στελεχωμένες από γιατρούς και φαρμακοποιούς που θα κάλυπταν τις ανάγκες των απομακρυσμένων κοινοτήτων. Στη Βαγδάτη υπήρχε ξεχωριστό νοσοκομείο για κατάδικους από τον 10ο αιώνα, αφότου ο βεζίρης " Ali ibn Isa ιμπν Ιαρά Thabit έγραψε στον επικεφαλής Ιατρό της Βαγδάτης ότι "οι φυλακές πρέπει να έχουν δικούς τους γιατρούς για καθημερινές εξετάσεις". Το πρώτο νοσοκομείο που χτίστηκε στην Αίγυπτο, στη νοτιοδυτική συνοικία του Καίρου, ήταν η πρώτη τεκμηριωμένη εγκατάσταση θεραπείας για ψυχικές ασθένειες. Στο Νοσοκομείο Arghun Χαλεπίου" η φροντίδα για τους ψυχασθενείς περιλάμβανε άφθονο φως και φρέσκο αέρα, τρεχούμενο νερό και μουσική.[93]

Οι φοιτητές ιατρικής θα βοηθούσαν τους γιατρούς στη φροντίδα των ασθενών. Τα νοσοκομεία τότε απαιτούσαν ΄πτυχία ιατρικής για την αδειοδότηση των γιατρών.[94] Οι εξετάσεις για την άδεια διοργανώνονταν από τον διορισμένο αρχίατρο. Η εξέταση περιλάμβανε δύο στάδια: το πρώτο ήταν η συγγραφή διατριβής για αντικείμενο επιλογής του υποψήφιου και χρήζει πιστοποιητικό αρχικής έρευνας ή σχολιασμού των υφιστάμενων κειμένων, τα οποία ενθαρρύνθηκαν να ελέγξουν για σφάλματα. Το δεύτερο βήμα ήταν απάντηση ερωτήσεων σε συνέντευξη με τον αρχίατρο. Οι γιατροί εργάζονταν με σταθερό ωράριο και οι μισθοί του ιατρικού προσωπικού ορίζονταν από το νόμο. Για διευθέτηση θεμάτων φροντίδας και αυθαιρεσίας αναφέρεται ότι, αν ένας ασθενής πέθαινε, η οικογένειά του παρουσίαζε τις συνταγές του γιατρού στον αρχίατρο που θα έκρινε αν ο θάνατος ήταν φυσικός ή επήλθε από αμέλεια, στην οποία περίπτωση η οικογένεια θα δικαιούταν αποζημίωση από το γιατρό. Τα νοσοκομεία είχαν χωριστά καταλύματα για άντρες και γυναίκες, ορισμένα νοσοκομεία δέχονταν μόνο άνδρες και άλλα νοσοκομεία στελεχώνονταν από γυναίκες γιατρούς και δέχονταν μόνο γυναίκες. Οι γυναίκες γιατροί ήταν ειδικευμένες στην μαιευτική.[95]

Τα νοσοκομεία απαγορευόταν από το νόμο να διώξουν ασθενείς που αδυνατούσαν να πληρώσουν.[96] Τελικά, συστάθηκαν φιλανθρωπικά ιδρύματα που ονομάζονταν Βακούφις για την υποστήριξη των νοσοκομείων και των σχολείων. Ο κρατικός προϋπολογισμός πρόβλεπε δαπάνη για τη διατήρηση των νοσοκομείων. Παρ'ότι οι υπηρεσίες του νοσοκομείου ήταν δωρεάν για όλους τους πολίτες και οι ασθενείς και οι ασθενείς υποστηρίζονταν οικονομικά με ένα μικρό μισθό έως ότου αναρρώσουν, ορισμένοι ιατροί ζητούσαν να πληρωθούν. Τον 13ο αιώνα, ως αξιόλογη χορηγία, ο κυβερνήτης της Αιγύπτου Al-Mansur Qalawun ίδρυσε το νοσοκομείο Qalawun που θα περιλάμβανε  τέμενος και παρεκκλήσι, ξεχωριστές πτέρυγες για διαφορετικές ασθένειες, μία βιβλιοθήκη για τους γιατρούς και ένα φαρμακείο[97] και σήμερα χρησιμοποιείται για την οφθαλμολογία. Το νοσοκομείο Qalawun χτίστηκε με πρότυπο ένα παλαιό παλάτι των Φατιμίδων που είχε χωρητικότητα 8.000 ατόμων - [98] "εξυπηρετούσε έως 4.000 ασθενείς καθημερινά."[99] Το waqf δήλωσε:

"...Το νοσοκομείο θα κρατά όλους τους ασθενείς, άνδρες και γυναίκες, μέχρι να αναρρώσουν πλήρως. Όλα τα έξοδα θα επιβαρύνουν το νοσοκομείο ανεξάρτητα από το αν οι άνθρωποι έρχονται από μακριά ή κοντά, αν είναι ντόπιοι ή ξένοι, ισχυροί ή αδύναμοι, κοντοί ή ψηλοί, πλούσιοι ή φτωχοί, εργαζόμενοι ή άνεργοι, τυφλοί ή βλέποντες, σωματικά ή ψυχικά άρρωστοι, γραμματισμένοι ή αγράμματοι. Δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για εξέταση και δεν υπάρχουν επιπτώσεις σε περίπτωση μη πληρωμής. "

ΦαρμακείαΕπεξεργασία

Από τον ένατο αιώνα, υπήρξε μια ταχεία επέκταση των ιδιωτικών φαρμακείων σε πολλές Μουσουλμανικές πόλεις. Αρχικά, ήταν άναρχα και διαχειρίζονταν από αφερέγγυο προσωπικό. Τα διατάγματα των Χαλίφηδων Al-μα'μουν και Al-Mu'tasim περιλάμβαναν αδειοδότηση φαρμακοποιού και μαθητών μόνο κατόπιν εξετάσεων, εκπαίδευσης και άσκησης για απόκτηση σταδιακής εμπειρίας στα φάρμακα. Για να αποφεύγονται συγκρούσεις συμφερόντων, στους γιατρούς απαγορεύτηκε η ολική ή μερική ιδιοκτησία φαρμακείου. Τα φαρμακεία επιτηρούνταν από επιθεωρητές της κυβέρνησης που ονομάζονταν muhtasib, που έλεγχαν την καλή παρασκευή των φαρμάκων, την καλή διάλυση και διατήρηση σε καθαρά βάζα. Οι παραβάτες τιμωρούνταν με χρηματικό πρόστιμο ή ξυλοδαρμό.

ΙατρικήΕπεξεργασία

Εκείνη την περίοδο επικρατούσε η θεωρία του Χουμορισμού. Ο άραβας γιατρός Ιμπν Zuhr απέδειξε ότι η ψώρα προκαλείται από τη ακάρεα φαγούρας και μπορεί να θεραπευτεί με αφαίρεση των παρασίτων, άνευ ανάγκης για εξαγνισμό, αιμορραγία ή άλλες χουμοριστικές θεραπείες, αντιπαραθετικά προς τον χουμορισμό του Γαληνού και του Ιμπν Σίνα. Ο Rhazes με προσεκτική παρατήρηση διαφοροποίησε τις δύο ασθένειες, την ευλογιά και την ιλαρά, που έως τότε εξετάζονταν από κοινού ως μια ενιαία ασθένεια που προκαλούσε εξανθήματα.[100] Βασίστηκε στην τοποθεσία και την ώρα της εμφάνισης των συμπτωμάτων, σε βαθμονομημένη κλίμακα βαθμού σοβαρότητας και δυνατότητα πρόγνωσης για λοιμώξεις από το χρώμα και τη θέση των εξανθημάτων.[101] Ο Al-Zahrawi ήταν ο πρώτος γιατρός που περιέγαψε μια έκτοπη κύηση, και ο πρώτος που εντόπισε την κληρονομική φύση της αιμορροφιλίας.[102]

Για τις πρακτικές υγιεινής, παραδειγματικά αναφέρεται ότι κάποτε που ζητήθηκε από τον Rhazes να επιλέξει μία περιοχή της Βαγδάτης για κατασκευή νοσοκομείου, αυτός κρέμασε φιλέτα κρέατος σε διάφορα σημεία σε όλην την πόλη, και πρότεινε για επιλογή την περιοχή όπου το κρέας διατηρήθηκε περισσότερο.

Για τους Ισλαμικούς λόγιους, οι Ινδοί και έλληνες γιατροί και ιατρικοί ερευνητές Σουσρούτα, Γαληνός, Mankah, Atreya, Ιπποκράτης, Charaka, και Agnivesa ήταν κατ ' εξοχήν αρχές.[103] Προκειμένου να καταστούν η Ινδική και η ελληνική παράδοση πιο προσιτές, κατανοητές και διδακτέες, οι Ισλαμικοί λόγιοι συστηματικά ενσωμάτωσαν την ινδική και ελληνορωμαϊκή ιατρική γνώση σε εγκυκλοπαίδειες και περιλήψεις. Συχνά οι νέοι λόγιοι αντιπαρατίθενται προς τους παλαιούς, όπως ο Rhazes που επέκρινε και αντέκρουσε τις τότε σεβαστές θεωρίες του Γαληνού, κυρίως την Θεωρία του Χιούμορ και όθεν κατηγορήθηκε για άγνοια.[104] Από αραβικές μεταφράσεις του 12ου αιώνα η Ευρώπη ανακάλυψε εκ νέου την Ελληνική ιατρική, όπως τα έργα του Γαληνού και του Ιπποκράτη, και ανακάλυψε την αρχαία Ινδική ιατρική, όπως τα έργα των Σουσρούτα και Charaka.[105][106] Έργα όπως Ο Κανόνας Της Ιατρικής του " Αβικέννα" μεταφράστηκαν στα λατινικά και διαδόθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια των 15ου-16ου αιώνων ο Κανόνας Της Ιατρικής δημοσιεύθηκε περισσότερο από τριάντα-πέντε φορές. Χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο ιατρικό βιβλίο τον 18ο αιώνα στην Ευρώπη.[107]

Χειρουργική επέμβασηΕπεξεργασία

Ο Al-Zahrawi ήταν άραβας γιατρός του 10ου αιώνα. Ήταν ο "Πατέρας της χειρουργικής επέμβασης".[108] Περιέγραψε ότι πιστεύεται ότι πρόκειται για σμίκρυνση στήθους ως θεραπεία της γυναικομαστίας και την πρώτη μαστεκτομή ως θεραπεία του καρκίνου του μαστού. Του αποδόθηκε η πρώτη θυρεοειδεκτομή.[109]

Εμπόριο και ΤαξίδιαΕπεξεργασία

 
Εισαγωγική συνοπτική επισκόπηση από τον παγκόσμιο άτλας του αλ-Ιντρίσι το 1154 (σημειώστε ότι  Νότος βρίσκεται στην κορυφή του χάρτη).

Στη Μέση Ανατολή που υπήρχαν πολλοί πλωτοί ποταμοί, όπως ο Νείλος, ο Τίγρης, ο Ευφράτης και άλλοι, οι θαλάσσιες μεταφορές ήταν θέμα ενδιαφέροντος. Οι επιστήμες πλοήγησης αναπτύχθηκαν με τη χρήση του απλού εξάντα (kamal). Σε συνδυασμό με λεπτομερείς χάρτες της περιόδου, οι ναύτες μπορούσαν να ταξιδέψουν στους ωκεανούς, αντί να περιορίζονται σε διαδρομές κατά μήκος της ακτής. Οι Μουσουλμάνοι ναυτικοί ίσως σχεδίασαν τις Καραβέλες, η ονομασία των οποίων ίσως προέρχεται από την παλαιότερη Αραβική βάρκα qārib.[110]


Πολλοί Μουσουλμάνοι έμποροι ταξίδεψαν ως την Κίνα, και είχαν δυνατή οικονομική επιρροή. Ουσιαστικά κυριάρχησαν στην βιομηχανία εισαγωγών/εξαγωγών έως την εποχή της δυναστείας Σονγκ (960-1279).[111]

Τέχνες και ΠολιτισμόςΕπεξεργασία

Λογοτεχνία και ΠοίησηΕπεξεργασία

Τον 13ο αιώνα, ο πέρσης ποιητής Ρουμί έγραψε εξαιρετικά δείγματα περσικής ποίησης και παραμένει ένας από τους καλύτερα πωλούμενους ποιητές στην Αμερική.[112][113]

ΤέχνηΕπεξεργασία

 
Τραπέζι με ψηφιδωτά και πλακόστρωτη επιφάνεια από το 1560. 

ΑρχιτεκτονικήΕπεξεργασία

Το Μεγάλο Τζαμί της Καϊρουάν (στην Τυνησία), ο πρόγονος όλων των τζαμιών στον δυτικό Ισλαμικό κόσμο,[114] είναι ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα και σημαντικά παραδείγματα των πρώιμων μεγάλων τζαμιών. Ιδρύθηκε το 670, και η παρούσα μορφή του χρονολογείται από τον 9ο αιώνα.[115] Το Μεγάλο Τζαμί της Καϊρουάν περιλαμβάνει ένα τριών επιπέδων τετραγωνικό μιναρέ, μια μεγάλη αυλή περιβαλλόμενη από στοές κιονοστοιχίων, και μια μεγάλη υπόστυλη αίθουσα προσευχής που καλύπτεται σε όλον τον άξονά της από δύο τρούλους.

Το Μεγάλο Τζαμί της Σαμάρα στο Ιράκ ολοκληρώθηκε το 847. Συνδύαζε την υπόστυλη αρχιτεκτονική με σειρές από κολώνες που υποστηρίζουν μια επίπεδη βάση, επί της οποίας κατασκευάστηκε ένας τεράστιος κατακόρυφος μιναρές. 

Στο σημερινό Κάιρο υπάρχουν πολλά ίχνη της Φατιμιδικής αρχιτεκτονικής, όπως το Πανεπιστήμιο Al και το Τζαμί Al Hakim.

ΠαρακμήΕπεξεργασία

ΕισβολέςΕπεξεργασία

 
Οι εμπορικές διαδρομές που κληροδοτήθηκαν από τον Μουσουλμανικό πολιτισμό καταστράφηκαν από την εισβολή Μογγόλων, που σύμφωνα με τον Ibn Khaldun ήταν οικονομική καταστροφή.

Το 1206, ο Τζένγκις Χαν καθιέρωσε μια ισχυρή δυναστεία μεταξύ των Μογγόλων της κεντρικής Ασίας. Τον 13ο αιώνα, η Μογγολική Αυτοκρατορία κατέκτησε το μεγαλύτερο μέρος της Ευρασιατικής χερσαίας μάζας, με συμπεριλαμβανόμενη την Κίνα στα ανατολικά και πολλά από τα παλιά Ισλαμικά χαλιφάτο (και του Κράτους των Ρως) στα δυρικά. Η καταστροφή της Βαγδάτης και του Οίκου της Σοφίας από τον Χουλάγκου Χαν το 1258 ήταν για πολλούς το τέλος της Χρυσής Εποχής του Ισλαμ.[116]

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Για την παρακμή της Ισλαμικής επιστήμης, υποστηρίχθηκε ότι η Σουνίτικη Αναβίωση του 11ου-12ου αιώνα επέφερε θεσμικές αλλαγές που μείωσε τις απολαβές για την παραγωγή επιστημονικών έργων. Με την επέκταση των μαντρέσας και την μεγαλύτερη επιρροή των θρησκευτικών ηγετών, έγινε πιο επικερδής η παραγωγή θρησκευτικής γνώσης. Το θέμα είναι συζητήσιμο, αφού οι λόγιοι της χρυσής εποχής ήταν εμπειρογνώμονες σε θρησκευτικά και κοσμικά πεδία, και πολλές από τις Ισλαμικές σχολές σκέψεις ιδρύθηκαν κατά τη διάρκεια της χρυσής εποχής.[117]

Ο Ahmad Y. al-Hassan αντέκρουσε τη θέση ότι η έλλειψη δημιουργικής σκέψης ήταν αίτιο, με το επιχείρημα ότι η επιστήμη πάντα εξετάζεται χωριστά από τις θρησκευτικές υποθέσεις* αντί αυτού ανέλυσε την παρακμή με οικονομικές και πολιτικές συνιστώσες βάσει συγγραμάτων του Ibn Khaldun από τον 14ο αιώνα. Ο Αλ-Χασάν παρέτεινε την χρυσή εποχή έως και τον 16ο αιώνα, εφόσον η επιστημονική δραστηριότητα ήταν ακμάζουσα έως τότε.[118] 'Αλλοι σύγχρονοι λόγιοι την επέκτειναν σε όλο τον 16ο-17ο αιώνα και ανέλυσαν την παρακμή σε πολιτικές και οικονομικές συνιστώσες. Σε πλέον πρόσφατες μελέτες αμφισβητήθηκε η έννοια της παρακμής, αφού ακόμα αναβιώνονται έργα σε ορθολογικά και επιστημονική θέματα του δέκατου έβδομου αιώνα.[119][120]

ΠολιτισμόςΕπεξεργασία

Ο ιστορικός της οικονομίας Τζόελ Mokyr υποστήριξε ότι ο Ισλαμικός φιλόσοφος αλ-Γκαζάλι (1058-1111) "ήταν άνθρωπος κλειδί στην παρακμή της Ισλαμικής επιστήμης", καθώς τα έργα του συνέργησαν στην άνοδο του μυστικισμού και οκασιοναλισμού στον Ισλαμικό κόσμο.[121] Κατά την άποψη αυτή, ο Saliba (2007) έδωσε μια σειρά από παραδείγματα ειδικά για την άνθηση της αστρονομικής έρευνας μετά την εποχή του αλ-Γκαζάλι.[122]

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  1. George Saliba (1994), A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam, pp. 245, 250, 256–7. New York University Press, (ISBN 0-8147-8023-7).
  2. King, David A. (1983). «The Astronomy of the Mamluks». Isis 74 (4): 531–555. doi:10.1086/353360. 
  3. Medieval India, NCERT, (ISBN 81-7450-395-1)
  4. Vartan Gregorian, "Islam: A Mosaic, Not a Monolith", Brookings Institution Press, 2003, pg 26–38 (ISBN 0-8157-3283-X)
  5. Islamic Radicalism and Multicultural Politics. Taylor & Francis. 2011-03-01, σελ. 9. ISBN 978-1-136-95960-8. //books.google.com/books?id=JdC90uc8PfQC&pg=PA9. Ανακτήθηκε στις 26 August 2012. 
  6. Josias Leslie Porter, A Handbook for Travelers in Syria and Palestine, 1868, p. 49.
  7. "For six centuries and a half, through the golden age of Islam, lasted this Caliphate, till extinguished by the Osmanli sultans and in the death of the last of the blood of the house of Mahomet. The true Caliphate ended with the fall of Bagdad". New Outlook, Volume 45, 1892, p. 370.
  8. "the golden age of Islam, as Mr. Gilman points out, ended with Omar, the second of the Kalifs." The Literary World, Volume 36, 1887, p. 308.
  9. "The Ninth, Tenth and Eleventh centuries were the golden age of Islam" LIFE magazine, 9 May 1955, p.74.
  10. so Linda S. George, The Golden Age of Islam, 1998: "from the last years of the eighth century to the thirteenth century."
  11. Arshad Khan, Islam, Muslims, and America: Understanding the Basis of Their Conflict, 2003, p. 19.
  12. Groth, Hans, επιμ. (2012). Population Dynamics in Muslim Countries: Assembling the Jigsaw. Springer Science & Business Media, σελ. 45. ISBN 9783642278815. https://books.google.com/books?id=Bpq9Mg-l5jMC&pg=PA45. 
  13. Rafiabadi, Hamid Naseem, επιμ. (2007). Challenges to Religions and Islam: A Study of Muslim Movements, Personalities, Issues and Trends, Part 1. Sarup & Sons, σελ. 1141. ISBN 9788176257329. https://books.google.com/books?id=KnH_YuN2ruUC&pg=PA1141. 
  14. Salam, Abdus (1994). Renaissance of Sciences in Islamic Countries, σελ. 9. ISBN 9789971509460. https://books.google.com/books?id=KfoQmi4o4zcC&pg=PA9. 
  15. «In Our Time - Al-Kindi,James Montgomery». bbcnews.com. 28 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2013. 
  16. «The Sciences in Islamic societies». The New Cambridge History of Islam. 4. Cambridge: Cambridge University Press. 2010, σελ. 569. 
  17. Hill, Donald. Islamic Science and Engineering. 1993. Edinburgh Univ. Press. (ISBN 0-7486-0455-3), p.4
  18. «Nestorian - Christian sect». 
  19. Rashed, Roshdi (2015). Classical Mathematics from Al-Khwarizmi to Descartes. Routledge, σελ. 33. ISBN 0-415-83388-4. https://books.google.com/?id=F_VTBAAAQBAJ. 
  20. «Hunayn ibn Ishaq - Arab scholar». 
  21. Hussein, Askary. «Baghdad 767-1258 A.D.:Melting Pot for a Universal Renaissance». Executive Intelligence Review. 
  22. O'Leary, Delacy. «How Greek Science Passed On To The Arabs». 
  23. Sarton, George. «History of Islamic Science». 
  24. Nancy G. Siraisi, Medicine and the Italian Universities, 1250–1600 (Brill Academic Publishers, 2001), p 134.
  25. Beeston, Alfred Felix Landon (1983). Arabic literature to the end of the Umayyad period. Cambridge University Press, σελ. 501. ISBN 978-0-521-24015-4. https://books.google.com/books?id=Y0QkhaK4kBUC&pg=PA501. Ανακτήθηκε στις 20 January 2011. 
  26. «Compendium of Medical Texts by Mesue, with Additional Writings by Various Authors». World Digital Library. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2014. 
  27. Griffith, Sidney H. (15 Δεκεμβρίου 1998). «Eutychius of Alexandria». Encyclopædia Iranica. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2011. 
  28. Anna Contadini, 'A Bestiary Tale: Text and Image of the Unicorn in the Kitāb naʿt al-hayawān (British Library, or. 2784)', Muqarnas, 20 (2003), 17-33 (p. 17), JSTOR 1523325.
  29. Bonner, Bonner. Ener, Mine. Singer, Amy (2003). Poverty and charity in Middle Eastern contexts. SUNY Press, σελ. 97. ISBN 978-0-7914-5737-5. https://books.google.com/books?id=zBp3y5lWz58C&pg=PA97. 
  30. Ruano, Eloy Benito. Burgos, Manuel Espadas (1992). 17e Congrès international des sciences historiques: Madrid, du 26 août au 2 septembre 1990. Comité international des sciences historiques, σελ. 527. ISBN 978-84-600-8154-8. https://books.google.com/?id=JXUoAQAAIAAJ&dq=17e+Congr%C3%A8s+international+des+sciences+historiques&q=bukhtishu. 
  31. Rémi Brague, Assyrians contributions to the Islamic civilization
  32. Britannica, Nestorian
  33. Foster, John (1939). The Church of the T'ang Dynasty. Great Britain: Society for Promoting Christian Knowledge, σελ. 31. «The school was twice closed, in 431 and 489» 
  34. The School of Edessa, Nestorian.org.
  35. Frew, Donald. «Harran: Last Refuge of Classical Paganism». 
  36. «Harran University». 
  37. University of Tehran Overview/Historical Events Αρχειοθετήθηκε 2011-02-03 στο Wayback Machine.
  38. Kaser, Karl The Balkans and the Near East: Introduction to a Shared History p. 135.
  39. Yazberdiyev, Dr. Almaz Libraries of Ancient Merv Dr. Yazberdiyev is Director of the Library of the Academy of Sciences of Turkmenistan, Ashgabat.
  40. Hyman and Walsh Philosophy in the Middle Ages Indianapolis, 1973, p. 204' Meri, Josef W. and Jere L. Bacharach, Editors, Medieval Islamic Civilization Vol.1, A-K, Index, 2006, p. 304.
  41. «In Our Time - Al-Kindi,Hugh Kennedy». bbcnews.com. 28 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2013. 
  42. «Islam's Gift of Paper to the West». Web.utk.edu. 29 Δεκεμβρίου 2001. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Μαΐου 2015. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2014. 
  43. Kevin M. Dunn, ''Caveman chemistry : 28 projects, from the creation of fire to the production of plastics''. Universal-Publishers. 2003, σελ. 166. ISBN 9781581125665. //books.google.com/books?id=JOtJKgWkPuQC&pg=PA166. Ανακτήθηκε στις 2014-04-11. 
  44. Lewis, Bernard (2004). From Babel to Dragomans: Interpreting the Middle East. Oxford University Press, σελ. 44. 
  45. Kühnel E., in Zeitschrift der deutschen morgenländischen Gesell, Vol. CVI (1956)
  46. Jonathan Berkey (2004). «Education». Στο: Richard C. Martin, επιμ. Encyclopedia of Islam and the Muslim World. MacMillan Reference USA. 
  47. Lapidus, Ira M. (2014). A History of Islamic Societies. Cambridge University Press (Kindle edition), σελ. 210. ISBN 978-0-521-51430-9. 
  48. Berkey, Jonathan Porter (2003). The Formation of Islam: Religion and Society in the Near East, 600-1800. Cambridge University Press, σελ. 227. 
  49. The Guinness Book Of Records, Published 1998, (ISBN 0-553-57895-2), P.242
  50. Halm, Heinz. The Fatimids and their Traditions of Learning. London: The Institute of Ismaili Studies and I.B. Tauris. 1997.
  51. Donald Malcolm Reid (2009). «Al-Azhar». Στο: John L. Esposito, επιμ. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780195305135.001.0001/acref-9780195305135-e-0091. http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195305135.001.0001/acref-9780195305135-e-0091. 
  52. Lapidus, Ira M. (2014). A History of Islamic Societies. Cambridge University Press (Kindle edition), σελ. 125. ISBN 978-0-521-51430-9. 
  53. Hallaq, Wael B. (2009). An Introduction to Islamic Law. Cambridge University Press, σελ. 31–35. 
  54. Vikør, Knut S. (2014). «Sharīʿah». Στο: Emad El-Din Shahin, επιμ. The Oxford Encyclopedia of Islam and Politics. Oxford University Press. http://bridgingcultures.neh.gov/muslimjourneys/items/show/226. 
  55. Lapidus, Ira M. (2014). A History of Islamic Societies. Cambridge University Press (Kindle edition), σελ. 130. ISBN 978-0-521-51430-9. 
  56. Calder, Norman (2009). «Law. Legal Thought and Jurisprudence». Στο: John L. Esposito, επιμ. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford: Oxford University Press. http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0473. 
  57. Ziadeh, Farhat J. (2009). «Uṣūl al-fiqh». Στο: John L. Esposito, επιμ. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780195305135.001.0001/acref-9780195305135-e-0831. http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195305135.001.0001/acref-9780195305135-e-0831. 
  58. Kamali, Mohammad Hashim (1999). John Esposito, επιμ. Law and Society. The Oxford History of Islam. Oxford University Press (Kindle edition), σελ. 121–122. 
  59. Lapidus, Ira M. (2014). A History of Islamic Societies. Cambridge University Press (Kindle edition), σελ. 130–131. ISBN 978-0-521-51430-9. 
  60. Blankinship, Khalid (2008). Tim Winter, επιμ. The early creed. The Cambridge Companion to Classical Islamic Theology. Cambridge University Press (Kindle edition), σελ. 53. 
  61. Tamara Sonn (2009). «Tawḥīd». Στο: John L. Esposito, επιμ. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780195305135.001.0001/acref-9780195305135-e-0788. http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195305135.001.0001/acref-9780195305135-e-0788?rskey=y8ZWqZ. 
  62. Dag Nikolaus Hasse (2014). «Influence of Arabic and Islamic Philosophy on the Latin West». Stanford Encyclopedia of Philosophy. https://plato.stanford.edu/entries/arabic-islamic-influence/. 
  63. «In Our Time: Existence». bbcnews.com. 8 November 2007. http://www.bbc.co.uk/programmes/b00855lt. Ανακτήθηκε στις 27 March 2013. 
  64. Peter J. Lu; Paul J. Steinhardt (2007). «Decagonal and Quasi-crystalline Tilings in Medieval Islamic Architecture». Science 315 (5815): 1106–1110. doi:10.1126/science.1135491. PMID 17322056. Bibcode2007Sci...315.1106L. 
  65. «Advanced geometry of Islamic art». bbcnews.com. 23 February 2007. http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6389157.stm. Ανακτήθηκε στις July 26, 2013. 
  66. «Islamic tiles reveal sophisticated maths». nature.com. 22 Φεβρουαρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουλίου 2013.  "Although they were probably unaware of the mathematical properties and consequences of the construction rule they devised, they did end up with something that would lead to what we understand today to be a quasi-crystal."
  67. «Nobel goes to scientist who knocked down 'Berlin Wall' of chemistry». cnn.com. 16 October 2011. http://www.cnn.com/2011/10/05/world/europe/sweden-nobel-chemistry. Ανακτήθηκε στις July 26, 2013. 
  68. Castera, Jean Marc. Peuriot, Francoise (1999). Arabesques. Decorative Art in Morocco. Art Creation Realisation. ISBN 978-2-86770-124-5. 
  69. van den Hoeven, Saskia, van der Veen, Maartje. «Muqarnas-Mathematics in Islamic Arts» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 27 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2016. CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
  70. «Abu Abd Allah Muhammad ibn Muadh Al-Jayyani». University of St.Andrews. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουλίου 2013. 
  71. Katz, Victor J. (1995). «Ideas of Calculus in Islam and India». Mathematics Magazine 68 (3): 163–174. doi:10.2307/2691411.  [165–9, 173–4]
  72. El-Bizri, Nader, "A Philosophical Perspective on Ibn al-Haytham's Optics", Arabic Sciences and Philosophy 15 (2005-08-05), 189–218
  73. Haq, Syed (2009). "Science in Islam". Oxford Dictionary of the Middle Ages. ISSN 1703-7603. Retrieved 2014-10-22.
  74. Sabra, A. I. (1989). The Optics of Ibn al-Haytham. Books I–II–III: On Direct Vision. London: The Warburg Institute, University of London. pp. 25–29. (ISBN 0-85481-072-2).
  75. Toomer, G. J. (1964). «Review: Ibn al-Haythams Weg zur Physik by Matthias Schramm». Isis 55 (4): 463–465. doi:10.1086/349914. 
  76. Al-Khalili, Jim (4 Ιανουαρίου 2009). «BBC News». BBC News. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2014. 
  77. «The Islamic roots of modern pharmacy». aramcoworld.com. Ανακτήθηκε στις 28 Μαΐου 2016. Πρότυπο:Better source
  78. Henbest, N.; Couper, H. (1994). The guide to the galaxy. p. 31. (ISBN 978-0-521-45882-5).
  79. Craig G. Fraser, 'The cosmos: a historical perspective', Greenwood Publishing Group, 2006 p.39
  80. George Saliba, 'Revisiting the Astronomical Contacts Between the World of Islam and Renaissance Europe: The Byzantine Connection', 'The occult sciences in Byzantium', 2006, p.368
  81. J J O'Connor; E F Robertson (1999). «Abu Arrayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni». MacTutor History of Mathematics archive. University of St Andrews. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Νοεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2017. 
  82. Felix Klein-Frank (2001) Al-Kindi. In Oliver Leaman & Hossein Nasr. History of Islamic Philosophy. London: Routledge. page 174
  83. Pingree, David. «BĪRŪNĪ, ABŪ RAYḤĀN iv. Geography». Encyclopaedia Iranica. Columbia University. ISBN 1-56859-050-4. 
  84. West, John (2008). «Ibn al-Nafis, the pulmonary circulation, and the Islamic Golden Age». Journal of Applied Physiology 105 (6): 1877–80. doi:10.1152/japplphysiol.91171.2008. PMID 18845773. PMC 2612469. http://jap.physiology.org/content/105/6/1877. Ανακτήθηκε στις 28 May 2014. 
  85. Souayah, N; Greenstein, JI (2005). «Insights into neurologic localization by Rhazes, a medieval Islamic physician». Neurology (National Institutes of Health) 65 (1): 125–8. doi:10.1212/01.wnl.0000167603.94026.ee. PMID 16009898. 
  86. Zirkle, Conway (25 April 1941). «Natural Selection before the "Origin of Species"». Proceedings of the American Philosophical Society 84 (1): 71–123. 
  87. Farid Alakbarov (Summer 2001). A 13th-Century Darwin? Tusi's Views on Evolution, Azerbaijan International 9 (2).
  88. «Rediscovering Arabic Science». Saudi Aramco Magazine. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2016. 
  89. Koetsier, Teun (2001), «On the prehistory of programmable machines: musical automata, looms, calculators», Mechanism and Machine Theory (Elsevier) 36 (5): 589–603, doi:10.1016/S0094-114X(01)00005-2 
  90. Banu Musa (authors), Donald Routledge Hill (translator) (1979), The book of ingenious devices (Kitāb al-ḥiyal), Springer, σελ. 76–7, ISBN 90-277-0833-9 
  91. Spengler, Joseph J. (1964). «Economic Thought of Islam: Ibn Khaldun». Comparative Studies in Society and History 6 (3): 268-306.  .
      • Boulakia, Jean David C. (1971). «Ibn Khaldûn: A Fourteenth-Century Economist». Journal of Political Economy 79 (5): 1105–1118. .
  92. Savage-Smith, Emilie, Klein-Franke, F. and Zhu, Ming (2012). «Ṭibb». Στο: P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs, επιμ. Encyclopaedia of Islam (2nd έκδοση). Brill. doi:10.1163/1573-3912_islam_COM_1216. https://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_1216. CS1 maint: Uses authors parameter (link) CS1 maint: Uses editors parameter (link)
  93. «The Islamic Roots of the Modern Hospital». aramcoworld.com. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2017. Πρότυπο:Better source
  94. Alatas, Syed Farid (2006). «From Jami'ah to University: Multiculturalism and Christian–Muslim Dialogue». Current Sociology 54 (1): 112–32. doi:10.1177/0011392106058837. 
  95. «Pioneer Muslim Physicians». aramcoworld.com. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2017. Πρότυπο:Better source
  96. Rise and spread of Islam. Gale. 2002, σελ. 419. ISBN 9780787645038. 
  97. Philip Adler. Randall Pouwels (2007). World Civilizations. Cengage Learning, σελ. 198. ISBN 9781111810566. //books.google.com/books?id=weIHAAAAQBAJ. Ανακτήθηκε στις 1 June 2014. 
  98. Bedi N. Şehsuvaroǧlu. «Bīmāristān». Encyclopaedia of Islam (2nd έκδοση). http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/bimaristan-COM_0123. Ανακτήθηκε στις 5 June 2014. 
  99. Mohammad Amin Rodini (7 July 2012). «Medical Care in Islamic Tradition During the Middle Ages». International Journal of Medicine and Molecular Medicine. http://www.webmedcentral.com/wmcpdf/Article_WMC003549.pdf. Ανακτήθηκε στις 9 June 2014. 
  100. «Abu Bakr Mohammad Ibn Zakariya al-Razi (Rhazes) (c. 865-925)». sciencemuseum.org.uk. Ανακτήθηκε στις 31 Μαΐου 2015. 
  101. «Rhazes Diagnostic Differentiation of Smallpox and Measles». ircmj.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Αυγούστου 2015. Ανακτήθηκε στις 31 Μαΐου 2015. 
  102. Cosman, Madeleine Pelner. Jones, Linda Gale (2008). Handbook to Life in the Medieval World. Handbook to Life Series. 2. Infobase Publishing, σελ. 528–530. ISBN 0-8160-4887-8. 
  103. Cyril Elgood, A Medical History of Persia and the Eastern Caliphate, (Cambridge University Press, 1951), p.3.
  104. Hajar, R (2013). «The Air of History (Part IV): Great Muslim Physicians Al Rhazes». Heart Views 14 (2): 93–5. doi:10.4103/1995-705X.115499. PMID 23983918. 
  105. K. Mangathayaru. Pharmacognosy: An Indian perspective. Pearson education, σελ. 54. ISBN 9789332520264. https://books.google.com/books?id=2UQ8BAAAQBAJ&pg=PA54&dq=. 
  106. Lock, Stephen (2001). The Oxford Illustrated Companion to Medicine. Oxford University Press, σελ. 607. ISBN 0-19-262950-6. 
  107. A.C. Brown, Jonathan (2014). Misquoting Muhammad: The Challenge and Choices of Interpreting the Prophet's Legacy. Oneworld Publications, σελ. 12. ISBN 978-1780744209. 
  108. Ahmad, Z. (St Thomas' Hospital) (2007), «Al-Zahrawi - The Father of Surgery», ANZ Journal of Surgery 77 (Suppl. 1): A83, doi:10.1111/j.1445-2197.2007.04130_8.x 
  109. Ignjatovic M: Overview of the history of thyroid surgery. Acta Chir Iugosl 2003; 50: 9-36.
  110. «History of the caravel». Nautarch.tamu.edu. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2011. 
  111. «Islam in China». bbcnews.com. 2 October 2002. http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/china_1.shtml. Ανακτήθηκε στις 13 July 2016. 
  112. Haviland, Charles (2007-09-30). «The roar of Rumi - 800 years on». BBC News. http://news.bbc.co.uk/2/hi/7016090.stm. Ανακτήθηκε στις 2011-08-10. 
  113. «Islam: Jalaluddin Rumi». BBC. 1 Σεπτεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2011. 
  114. John Stothoff Badeau and John Richard Hayes, ''The Genius of Arab civilization: source of Renaissance''.. Taylor & Francis. 1983-01-01, σελ. 104. ISBN 9780262081368. //books.google.com/books?id=IaM9AAAAIAAJ&pg=PA104. Ανακτήθηκε στις 2014-04-11. 
  115. «Great Mosque of Kairouan (Qantara mediterranean heritage)». Qantara-med.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2014. 
  116. William Wager Cooper and Piyu Yue (2008), ''Challenges of the Muslim world: present, future and past'', Emerald Group Publishing, page 215. 2008. ISBN 9780444532435. //books.google.com/books?id=3qwuhK3BBH8C&pg=PA215. Ανακτήθηκε στις 2014-04-11. 
  117. «Religion and the Rise and Fall of Islamic Science». scholar.harvard.edu. Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2015. 
  118. Hassan, Ahmad Y (1996). «Factors Behind the Decline of Islamic Science After the Sixteenth Century». Στο: Sharifah Shifa Al-Attas, επιμ. Islam and the Challenge of Modernity, Proceedings of the Inaugural Symposium on Islam and the Challenge of Modernity: Historical and Contemporary Contexts, Kuala Lumpur, August 1–5, 1994. International Institute of Islamic Thought and Civilization (ISTAC), σσ. 351–399. http://www.history-science-technology.com/articles/articles%208.html. 
  119. El-Rouayheb, Khaled (2008). «The Myth of "The Triumph of Fanaticism" in the Seventeenth-Century Ottoman Empire». Die Welt des Islams 48: 196–221. 
  120. El-Rouayheb, Khaled (2006). «Opening the Gate of Verification: The Forgotten Arab-Islamic Florescence of the 17th Century». International Journal of Middle East Studies 38: 263–281. 
  121. «Mokyr, J.: A Culture of Growth: The Origins of the Modern Economy. (eBook and Hardcover)». press.princeton.edu. σελ. 67. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2017. 
  122. «The Fountain Magazine - Issue - Did al-Ghazali Kill the Science in Islam?». www.fountainmagazine.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2018. 

Περαιτέρω ανάγνωσηΕπεξεργασία

  • George Makdisi "Scholasticism and Humanism in Classical Islam and the Christian West". Journal of the American Oriental Society 109, no.2 (1982)
  • Josef W. Meri (2005). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Routledge. (ISBN 0-415-96690-6). pp. 1088.
  • Tamara Sonn: Islam: A Brief History. Wiley 2011, (ISBN 9781444358988), pp. 39–79 (online copy, σ. 39, στα Google Books)
  • Maurice Lombard: The Golden Age of Islam. American Elsevier 1975
  • George Nicholas Atiyeh; John Richard Hayes (1992). The Genius of Arab Civilization. New York University Press. (ISBN 0814734855), (ISBN 9780814734858). pp. 306.
  • Falagas, M. E.; Zarkadoulia, Effie A.; Samonis, George (1 August 2006). «Arab science in the golden age (750-1258 C.E.) and today». The FASEB Journal 20 (10): 1581–1586. doi:10.1096/fj.06-0803ufm. PMID 16873881. 

Εξωτερικοί ΣύνδεσμοιΕπεξεργασία