Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision 1991

Ο Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision 1991 ήταν ο 36ος Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision και πραγματοποιήθηκε στις 4 Μαΐου 1991 στη Ρώμη. Λόγω του Πολέμου του Κόλπου και των αυξανόμενων εντάσεων στη Γιουγκοσλαβία, το RAI αποφάσισε να μεταφέρει τον διαγωνισμό από το Σαν Ρέμο στη Ρώμη, ο οποίος θεωρήθηκε ασφαλέστερος.[1]

Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision 1991
Eurovision1991logo.png
Ημερομηνίες
Τελικός4 Μαΐου 1991
Διοργάνωση
Χώρος ΔιεξαγωγήςΣτούντιο 15 της Cinecittà
Ρώμη, Ιταλία
Παρουσιαστές
Μουσική ΔιεύθυνσηΜπρούνο Κανφόρα
ΣκηνοθέτηςΡικάρντο Ντόνα
Εκτελεστικός επόπτηςΦρανκ Νεφ
Εκτελεστικός παραγωγόςΣίλβια Σαλβέττι
ΔιοργανωτήςRadiotelevisione Italiana (RAI)
Έναρξη διαγωνισμούΤραγούδια από τη Σάρα Κάρλσον εν μέσω των ερειπίων της αρχαίας Ρώμης, ερμηνεία του "Insieme: 1992" από τον Τότο Κουτούνιο και του "Non ho l'età" από την Τζιλιόλα Τσινκουέτι
Κατά τη διάρκεια του σόουΑρτούρο Μπρακέτι
Συμμετέχοντες
Αριθμός συμμετοχών22
Πρώτη εμφάνισηΚαμία
ΕπιστρέφουνFlag of Malta.svg Μάλτα
ΑποχωρούνFlag of the Netherlands.svg Ολλανδία
Ψηφοφορία
Σύστημα ψηφοφορίαςΚάθε χώρα απένειμε 12, 10, 8-1 βαθμούς σε 10 τραγούδια
Μηδέν βαθμοίFlag of Austria.svg Αυστρία
Νικητής
← 1990Διαγωνισμός Τραγουδιού Eurovision1992 →

Αυτή ήταν η τελευταία εκδήλωση στην οποία συμμετείχε η Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Στο διαγωνισμό του 1992 συμμετείχε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (που περιλαμβάνει μόνο τη Σερβία και το Μαυροβούνιο). Ήταν επίσης η πρώτη φορά που η Γερμανία εκπροσωπήθηκε στην επανενωμένη μορφή της από τότε που η Ανατολική Γερμανία προσχώρησε στη Δυτική Γερμανία με τη Γερμανική επανένωση.

Η Καρόλα ήταν η νικήτρια αυτού του Διαγωνισμού με το τραγούδι "Fångad av en stormvind". Αυτή ήταν η τρίτη νίκη για τη Σουηδία, μετά το 1974 και το 1984. Υπήρξε ισοπαλία μεταξύ της Καρόλα και της Αμινά της Γαλλίας, καθώς και οι δύο είχαν 146 βαθμούς. Αυτό απαιτούσε μια "αναμέτρηση", μια ισοπαλία που θεσπίστηκε μετά την περίφημη τετράδρομη ισοπαλία το 1969. Τόσο η Σουηδία όσο και η Γαλλία είχαν λάβει τέσσερα σετ των 12 πόντων, αλλά η Σουηδία είχε λάβει πέντε σετ των 10 πόντων έναντι των δύο της Γαλλίας, οπότε η Καρόλα ανακηρύχθηκε νικήτρια. Σήμερα, οι κανόνες ορίζουν ότι η χώρα που έχει περισσότερους πόντους από περισσότερες χώρες κερδίζει την Eurovision, επομένως η Γαλλία θα είχε κερδίσει τον διαγωνισμό (Γαλλία 18/22 έναντι Σουηδίας 17/22 ψήφοι χωρών).

ΤοποθεσίαΕπεξεργασία

Τοποθεσία του Σαν Ρέμο (προτεινόμενη διοργανώτρια πόλη) και της πρωτεύουσας, Ρώμης (η τελική διοργανώτρια πόλη).
 
Cinecittà, Ρώμη – χώρος διεξαγωγής του διαγωνισμού του 1991.

Ο διαγωνισμός είχε αρχικά προγραμματιστεί να διεξαχθεί στο Teatro Ariston στο Σαν Ρέμο, όπου το Φεστιβάλ του Σαν Ρέμο πραγματοποιείται κάθε χρόνο. Ήταν για τους διοργανωτές να αποτίσουν φόρο τιμής στο ιταλικό φεστιβάλ που ενέπνευσε τη δημιουργία του διαγωνισμού τραγουδιού της Eurovision. Ωστόσο, μετά την εισβολή στο Κουβέιτ από το Ιράκ και το ξέσπασμα του Πολέμου του Κόλπου, ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός RAI αποφάσισε τον Ιανουάριο του 1991, για να εξασφαλίσει καλύτερα την ασφάλεια των ξένων αντιπροσωπειών, τη μεταφορά του διαγωνισμού στη Ρώμη. Αυτό προκάλεσε σοβαρά οργανωτικά προβλήματα και καθυστερήσεις.[1]

Η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας και μιας ειδικής κοινότητας (ονομάζεται Comune di Roma Capitale). Η Ρώμη χρησιμεύει επίσης ως η πρωτεύουσα της Περιφέρειας του Λάτιο. Το Στούντιο 15 της Cinecittà, ένα μεγάλο στούντιο ταινιών στη Ρώμη, επιβεβαιώθηκε αργότερα ως ο νέος χώρος. Με έκταση 400.000 τετραγωνικών μέτρων, είναι το μεγαλύτερο κινηματογραφικό στούντιο στην Ευρώπη και θεωρείται το κέντρο του ιταλικού κινηματογράφου. Τα στούντιο κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια της φασιστικής εποχής ως μέρος ενός σχεδίου για την αναβίωση της ιταλικής κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Επισκόπηση διαγωνισμούΕπεξεργασία

Οι παρουσιαστές ήταν οι Τζιλιόλα Τσινκουέτι και Τότο Κουτούνιο, οι οποίοι εκπροσώπησαν την Ιταλία όταν κέρδισαν την Eurovision το 1964 και το 1990 αντίστοιχα. Ο Κουτούνιο άνοιξε το διαγωνισμό τραγουδιού με το "Insieme: 1992", και η Τσινκουέτι ερμηνεύσε το "Non ho l'età". Ο Κουτούνιο είχε κάποια δυσκολία με την προφορά των τίτλων του τραγουδιού και των ονομάτων των καλλιτεχνών και των διευθυντών. Παρ 'όλα αυτά, στην Ιταλία σχεδόν επτά εκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν την παράσταση. Κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, εκτός από τα Αγγλικά και τα Γαλλικά, οι Τσινκουέτι και Κουτούνιο χρησιμοποίησαν και τα Ιταλικά σε κάθε ψήφο που δινόταν.

Σχεδόν όλα τα σχόλια κατά την ψηφοφορία δόθηκαν στα ιταλικά, τα οποία δεν είναι επίσημη γλώσσα της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (τα αγγλικά και τα γαλλικά είναι, και στον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision είναι υποχρεωτικό να παραχθούν σχόλια σε τουλάχιστον μία από αυτές τις γλώσσες). Το συνολικό στάδιο στάσης και παραγωγής έλαβε σημαντική κριτική στη συνέχεια, συμπεριλαμβανομένης της σπατάλης χρόνου που είδε την εκπομπή να ξεπερνά τον προγραμματισμένο χρόνο της και για την τυχαία, περιστασιακή και κατά καιρούς άσχημη προσέγγιση των δύο παρουσιαστών καθ' όλη τη διάρκεια, αλλά ιδιαίτερα κατά την ψηφοφορία, που είδε ο Φρανκ Νεφ, ο ανεξάρτητος ελεγκτής της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης, που απαιτείται να παρέμβει στη διαδικασία σε πρωτοφανές επίπεδο.

Η Sara Carlson ερμήνευσε στην τελετή έναρξης ένα κομμάτι με τίτλο Celebration, ένα μείγμα σύγχρονου χορού σε αρχαίες τοποθεσίες της Αρχαίας Ρώμης. Η παράσταση περιελάμβανε την Κάρλσον να τραγουδά, και ένα μείγμα χορού του δρόμου και κλασικού χορού χορογραφημένο σε δημοφιλή μουσική που ακουγόταν εκείνη την εποχή. Εκείνη την εποχή, η Carlson είχε εμφανιστεί πολλές φορές στην ιταλική τηλεόραση και αυτό θεωρήθηκε ως ένα από τα μεγαλύτερα ακροατήρια της.

Η Ολλανδία δεν συμμετείχε σε αυτόν τον διαγωνισμό, καθώς έρχονταν σε σύγκρουση με τη εθνική εορτή της Ημέρας Μνήμης των Νεκρών, και ως εκ τούτου επετράπη στη Μάλτα να συμμετάσχει στον Διαγωνισμό για πρώτη φορά μετά από 16 χρόνια, ανίκανη πριν από λόγω περιορισμών στον αριθμό των επιτρεπόμενων χωρών να συμμετάσχουν.

Αυτός είναι ο τελευταίος διαγωνισμός όπου το επίσημο λογότυπο είναι σε γλώσσα διαφορετική από τα Αγγλικά (εδώ, είναι στα Ιταλικά). Από το 1992, το επίσημο λογότυπο του διαγωνισμού τραγουδιού της Eurovision παραμένει στα αγγλικά.

Διευθυντές ορχήστραςΕπεξεργασία

Για κάθε ερμηνεία εμφανίστηκε και ένας μαέστρος, ο οποίος διηύθυνε την ορχήστρα.

Καλλιτέχνες που επέστρεψανΕπεξεργασία

Καλλιτέχνης Χώρα Προηγούμενες χρονιές
Τόμας Φόρστνερ   Αυστρία 1989
Στεφάν Χιλμάρσον (μέλος του ντουέτου Stefán & Eyfi)   Ισλανδία 1988 (με το συγκρότημα Beathoven)
Έιρικουρ Χάουκσον (μέλος του συγκροτήματος Just 4 Fun)   Νορβηγία 1986 (για την Ισλανδία, μέλος των ICY)
Χάνε Κρουγκ (μέλος των Just 4 Fun)   Νορβηγία 1971, 1985 (με τους Bobbysocks!, κέρδισαν τον διαγωνισμό)
Καρόλα   Σουηδία 1983

ΑποτελέσματαΕπεξεργασία

Σειρά Χώρα Καλλιτέχνης Τραγούδι Γλώσσα[3][4] Θέση Βαθμοί
01   Γιουγκοσλαβία Baby Doll "Brazil" (Бразил) Σερβο-Κροάτικα 21 1
02   Ισλανδία Στέφαν & Έιφι "Nína" Ισλανδικά 15 26
03   Μάλτα Τζορτζίνα & Πολ Γιορντιμάινα "Could It Be?" Αγγλικά 6 106
04   Ελλάδα Σοφία Βόσσου "Η Άνοιξη" Ελληνικά 13 36
05   Ελβετία Σάντρα Σιμό "Canzone per te" Ιταλικά 5 118
06   Αυστρία Τόμας Φόρστνερ "Venedig im Regen" Γερμανικά 22 0
07   Λουξεμβούργο Σάρα Μπρε "Un baiser volé" Γαλλικά 14 29
08   Σουηδία Καρόλα "Fångad av en stormvind" Σουηδικά 1 146
09   Γαλλία Αμινά "C'est le dernier qui a parlé qui a raison" Γαλλικά 2 146
10   Τουρκία Ιζέλ Τσελικέζ, Ρεϊχάν Καρατζά & Τζαν Ουγουρλουέρ "İki dakika" Τούρκικα 12 44
11   Ιρλανδία Κιμ Τζάκσον "Could It Be That I'm In Love" Αγγλικά 10 47
12   Πορτογαλία Ντούλσε Πόντες "Lusitana paixão" Πορτογαλικά 8 62
13   Δανία Άντερς Φράντσεν "Lige der hvor hjertet slår" Δανικά 19 8
14   Νορβηγία Just 4 Fun "Mrs. Thompson" Νορβηγικά 17 14
15   Ισραήλ Duo Datz "Kan" (כאן) Εβραϊκά 3 139
16   Φινλανδία Κάιγια Κέρκινεν "Hullu yö" Φινλανδικά 20 6
17   Γερμανία Atlantis 2000 "Dieser Traum darf niemals sterben" Γερμανικά 18 10
18   Βέλγιο Clouseau "Geef het op" Ολλανδικά 16 23
19   Ισπανία Σέρχιο Ντάλμα "Bailar pegados" Ισπανικά 4 119
20   Ηνωμένο Βασίλειο Σαμάνθα Τζάνους "A Message to Your Heart" Αγγλικά 11 47
21   Κύπρος Έλενα Πατρόκλου "SOS" Ελληνικά 9 60
22   Ιταλία Πεπίνο ντι Κάπρι "Comme è ddoce 'o mare" Ναπολιτανικά 7 89

Προβλήματα και δομή ψηφοφορίαςΕπεξεργασία

Κάθε χώρα είχε μια κριτική επιτροπή που απένειμε 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1 πόντους για τα δέκα κορυφαία τραγούδια τους.

Στην αρχή της ερμηνείας της Καρόλα (εκπροσώπου της Σουηδίας), η επιστροφή ήχου στην αίθουσα σταμάτησε απότομα. Το κοινό δεν άκουσε τίποτα σχετικά με το τραγούδι. Η Καρόλα κατάφερε να κρατήσει την ψυχραιμία της και να ερμηνεύσει το τραγούδι της μέχρι το τέλος, με επιτυχία. Έγινε αμέσως προφανές ότι η ερμηνεία είχε αναμεταδοθεί κανονικά και ότι οι τηλεθεατές και οι εθνικές κριτικές επιτροπές δεν είχαν παρατηρήσει τίποτα.

Το κυριότερο πρόβλημα που παρουσιάστηκε ήταν η ισοφάριση των νικητών (της Σουηδίας και της Γαλλίας). Κατά την τελική ψηφοφορία (Ιταλία) κανένας από τους τρεις κορυφαίους υποψηφίους - Σουηδία, Ισραήλ και Γαλλία - δεν είχε λάβει πόντους μέχρι το τελευταίο σετ των 12 πόντων. Αυτό πήγε στη Γαλλία και για πρώτη φορά μετά από είκοσι δύο χρόνια, υπήρξε ισοπαλία για την πρώτη θέση, με τη Γαλλία να ξεπερνά ένα μεγάλο έλλειμμα για να καλύψει τη Σουηδία. Ωστόσο, από την τετράδρομη ισοπαλία του 1969, οι κανόνες είχαν αλλάξει για να διασφαλιστεί ένας μοναδικός νικητής. Μετρήθηκε η ανώτερη βαθμολογία που έλαβαν οι δύο χώρες. Στα 12άρια ήταν πάλι ίδιες, με 4 χώρες να δίνουν 12 πόντους σε αμφότερες τη Σουηδία και τη Γαλλία. Ωστόσο, τα δεκάρια ήταν περισσότερα για τη Σουηδία (5) έναντι των 2 για τη Γαλλία, κρίνοντας τη νικήτρια.[5].

Αποτελέσματα μετά την ισοπαλίαΕπεξεργασία

Θέση Χώρα Καλλιτέχνης Βαθμοί 12 βαθμοί 10 βαθμοί Βαθμοί από την κάθε χώρα
1   Σουηδία Καρόλα 146 4 5 17 χώρες επί συνόλου 21
2   Γαλλία Αμινά 146 4 2 18 χώρες από τις συνολικά 21

Πίνακας βαθμολογίαςΕπεξεργασία

Αποτελέσματα
Συνολικά
Γιουγκοσλαβία
Ισλανδία
Μάλτα
Ελλάδα
Ελβετία
Αυστρία
Λουξεμβούργο
Σουηδία
Γαλλία
Τουρκία
Ιρλανδία
Πορτογαλία
Δανία
Νορβηγία
Ισραήλ
Φινλανδία
Γερμανία
Βέλγιο
Ισπανία
Ηνωμένο Βασίλειο
Κύπρος
Ιταλία
Διαγωνιζόμενοι
Γιουγκοσλαβία 1 1
Ισλανδία 26 4 10 5 7
Μάλτα 106 1 2 6 4 10 12 2 7 12 7 6 10 4 6 7 10
Ελλάδα 36 4 5 2 1 1 4 1 1 5 10 2
Ελβετία 118 5 5 7 8 12 8 4 2 2 6 5 3 8 5 6 12 8 8 4
Αυστρία 0
Λουξεμβούργο 29 4 5 1 3 2 4 3 2 3 2
Σουηδία 146 6 12 10 10 7 6 3 10 12 8 10 8 12 10 4 12 6
Γαλλία 146 10 7 3 8 7 12 5 7 5 12 12 10 8 7 8 6 7 12
Τουρκία 44 7 7 8 7 2 5 8
Ιρλανδία 47 3 4 3 1 8 4 7 1 2 2 5 4 3
Πορτογαλία 62 8 4 1 2 7 10 5 1 2 7 10 4 1
Δανία 8 3 5
Νορβηγία 14 6 1 1 2 4
Ισραήλ 139 12 10 8 5 8 5 6 3 12 8 4 10 7 6 8 12 10 5
Φινλανδία 6 1 1 4
Γερμανία 10 6 1 3
Βέλγιο 23 3 2 5 3 3 2 5
Ισπανία 119 8 2 6 10 12 7 6 4 6 8 6 8 4 2 4 7 6 1 12
Ηνωμένο Βασίλειο 47 10 3 5 6 3 1 1 3 5 3 1 6
Κύπρος 60 2 3 12 12 4 12 5 3 6 1
Ιταλία 89 7 2 6 2 8 10 10 12 10 3 12 7

12 βαθμοίΕπεξεργασία

Ακολουθεί μια περίληψη όλων των 12 πόντων στον τελικό:

N. Συμμετέχων Χώρα που ψηφίζει
4 Γαλλία Αυστρία, Ισραήλ, Ιταλία, Νορβηγία
Σουηδία Γερμανία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισλανδία
3 Κύπρος Γαλλία, Ελλάδα, Μάλτα
Ισραήλ Γιουγκοσλαβία, Ισπανία, Τουρκία
2 Ιταλία Πορτογαλία, Φινλανδία
Μάλτα Ιρλανδία, Σουηδία
Ισπανία Ελβετία, Κύπρος
Ελβετία Βέλγιο, Λουξεμβούργο

Καρτ ποστάλΕπεξεργασία

H εισαγωγή κάθε συμμετοχής (πριν παίξει το τραγούδι) ήταν ένα βίντεο με τους καλλιτέχνες να τραγουδούν ένα απόσπασμα από ένα τραγούδι στα ιταλικά.

Σειρά Χώρα Καλλιτέχνης/ες Τραγούδι στα ιταλικά Αρχικός ερμηνευτής/ές
01   Γιουγκοσλαβία Baby Doll Non ho l'età Τζιλιόλα Τσινκουέτι
02   Ισλανδία Stefán & Eyfi Se bastasse una canzone Έρος Ραματσότι
03   Μάλτα Τζορτζίνα & Πολ Questo piccolo grande amore Κλαούντιο Μπαλιόνι
04   Ελλάδα Σοφία Βόσσου Caruso Λούτσιο Ντάλλα
05   Ελβετία Σάντρα Σιμό Un'estate italiana Εντοάρντο Μπενάτο & Τζάνα Νανίνι
06   Αυστρία Τόμας Φόρστνερ Adesso tu Έρος Ραματσότι
07   Λουξεμβούργο Σάρα Μπρε Sarà perchè ti amo Ricchi e Poveri
08   Σουηδία Καρόλα Non voglio mica la luna Fiordaliso
09   Γαλλία Αμινά La partita di Pallone Ρίτα Παβόνε
10   Τουρκία Ιζέλ, Ρεϊχάν & Καν Amore scusami Δαλιδά
11   Ιρλανδία Κιμ Τζάκσον Nel blu dipinto di blu Ντομένικο Μοντούνιο
12   Πορτογαλία Ντούλτσε Πόντες Dio, come ti amo Ντομένικο Μοντούνιο
13   Δανία Άντερς Φράντσεν Nessun dorma Τζάκομο Πουτσίνι
14   Νορβηγία Just 4 Fun Santa Lucia Μάριο Λάντσα
15   Ισραήλ Duo Datz Lontano dagli occhi Σέρτζιο Εντρίγκο
16   Φινλανδία Κάιγια Κάρκινεν Maruzzella Ρενάτο Καροζόνε
17   Γερμανία Atlantis 2000 L'italiano Τότο Κουτούνιο
18   Βέλγιο Clouseau Musica è Έρος Ραματσότι
19   Ισπανία Σέρχιο Ντάλμα Sono tremendo Ρόκι Ρόμπερτς
20   Ηνωμένο Βασίλειο Σαμάνθα Γιάνους Ricordati di me Αντονέλο Βεντίτι
21   Κύπρος Έλενα Πατρόκλου Io che amo solo te Σέρτζιο Εντρίγκο
22   Ιταλία Πεπίνο ντι Κάπρι Champagne Πεπίνο ντι Κάπρι

ΣχολιαστέςΕπεξεργασία

Εκπρόσωποι βαθμώνΕπεξεργασία

Μέλη εθνικών κριτικών επιτροπώνΕπεξεργασία

Από τη χρονιά αυτή, τα μισά από τα μέλη έπρεπε να είναι επαγγελματίες μουσικοί.

  •   Τουρκία – Ουμίτ Έρογλου (μαέστρος για την Τουρκία στον διαγωνισμό του 1990 και του 1998), Γκιοκσάν Αρμάν
  •   Δημοκρατία της Ιρλανδίας – Ντάνι Γκουίναν
  •   Νορβηγία – Κριστίνε Χολμ, Γιούλιε Χολμ, Τίνε Σμιθ, Γιαν Πάουλ Μπρέκε, Ρούνε Άρνεσεν, Νιλς Έιναρ Βινιόρ, Κριστίν Σκάαρε, Βίμπεκε Βέσενλουντ, Ζαν-Πολ Σουκρούν], Γκουστάβο Πολάστρι, Ράγκνιλντ Φάαλερ, Ράιντουν Χάνσεν, Κάρι Όλστατ, Έρικ Βέσελτοφτ, Έγκιλ Στοράιντε, Κνουτ Ράιερσρουτ[29]
  •   Βέλγιο – Νέλι Μπιλ
  •   Ισπανία – Αντόνιο Σέμπερε (δημοσιογράφος και εκπαιδευτικός), Μαρία Ισαμπέλ Γιορέτ (γυμνάστρια), Μάρκος Φερνάντεθ (φοιτητής), Νουρία Εστέρ Μεντόθα (χορεύτρια), Γκαμπριέλ Χαράμπα (δημοσιογράφος), Μαρία Αντονία Βαλς (δημοσιογράφος), Πάκο Κλαβέλ (καλλιτέχνης), Σαλομέ (τραγουδίστρια, συμμετέχουσα και νικήτρια του διαγωνισμού του 1969), Λόλες Λεόν (ηθοποιός), Αλφόνσο ντελ Ρεάλ (ηθοποιός), Μαρία Κασάλ (ηθοποιός), Ρικάρντο Κανταλαπιέδρα (κριτικός μουσικής), Θέλια Κοσγκάια (φοιτήτρια), Χεσούς ντε Βέγα (γιατρός), Μαρία Εουχένια Καστεγιάνος (δημόσιες σχέσειςs), Μπεγκόνια Κάστρο (χορεύτριαr)[30]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 West, Chris (2017). Eurovision!: A History of Modern Europe Through the World's Greatest Song Contest. Melville House UK. σελ. 112. ISBN 1911545558. 
  2. «Jón Ólafsson». andtheconductoris.eu. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2020. 
  3. «Eurovision Song Contest 1991». The Diggiloo Thrush. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2012. 
  4. «Eurovision Song Contest 1991». 4Lyrics.eu. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2020. 
  5. FEDDERSEN Jan & LYTTLE Ivor, Congratulations. 50 Years of The Eurovision Song Contest. The Official DVD. 1981-2005, Copenhague, CMC Entertainement, 2005, p.12.
  6. «Morgunblaðið, 04.05.1991». Timarit.is. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  7. «Η Δάφνη Μπόκοτα και η EUROVISION (1987-2004)». Retromaniax.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  8. Oberösterreichische Nachrichten, 3-5-1997
  9. 9,0 9,1 9,2 Christian Masson. «1991 - Rome». Songcontest.free.fr. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  10. 10,0 10,1 «Infosajten.com». Infosajten.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  11. 11,0 11,1 «Comentadores Do ESC - escportugalforum.pt.vu | o forum eurovisivo português». 21595.activeboard.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  12. 12,0 12,1 «Forside». esconnet.dk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  13. «Hvem kommenterte før Jostein Pedersen? - Debattforum». Nrk.no. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Νοεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  14. «Selostajat ja taustalaulajat läpi vuosien? • Viisukuppila». Viisukuppila.fi. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  15. «Eurovision Song Contest 1991». Ecgermany.de. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  16. «Hasselt 2005: Jarige André Vermeulen verzorgt commentaar met Ilse Van Hoecke –». Eurosong.be. 25 Οκτωβρίου 2005. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  17. «FORO FESTIVAL DE EUROVISIÓN • Ver Tema - Uribarri comentarista Eurovision 2010». Eurosongcontest.phpbb3.es. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  18. 18,0 18,1 Savvidis, Christos (OGAE Cyprus)
  19. «Peppino Di Capri Comme è ddoce o mare Eurofestival 1991». YouTube. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  20. Times of Malta, 5-5-1991
  21. «Εκφωνητές της ΕΡΤ για τις ψήφους της Ελλάδας στην EUROVISION - Page 3». Retromaniax.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  22. Baumann, Peter Ramón (OGAE Switzerland)
  23. «Concours Eurovision de la Chanson • Consulter le sujet - Porte-paroles des jurys des pays francophones». Eurovision.vosforums.com. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  24. Dyrseth, Seppo (OGAE Norway)
  25. «פורום אירוויזיון». Sf.tapuz.co.il. 13 Σεπτεμβρίου 1999. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  26. «Selostajat ja taustalaulajat läpi vuosien? • Viisukuppila». Viisukuppila.fi. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  27. «ESC 1991 Belgian Votes by An Ploegaerts and a jumping Carola». YouTube. 13 Απριλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  28. «María Ángeles Balañac». Imdb.es. 1 Μαΐου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 
  29. Dagbladet, 5-5-1991
  30. «000webhost.com - free web hosting provider». Eurofestival.host22.com. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Eurovision Song Contest 1991 της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).