Νομός Αρκαδίας

Νομός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 37°30′30″N 22°22′30″E / 37.5083°N 22.375°E / 37.5083; 22.375

Η Αρκαδία είναι περιφερειακή ενότητα (Π.Ε.) και πρώην νομός της Ελλάδας, η οποία βρίσκεται στην Πελοπόννησο, στο κέντρο επί το πλείστον του γεωγραφικού διαμερίσματος. Υπάγεται διοικητικά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, καθώς και στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου.

Αρκαδία
Περιφερειακή ενότητα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Πρωτεύουσα Τρίπολη
Δήμοι 5
Διοίκηση  
 • Αντιπεριφερειάρχης Μανώλης Σκαντζός
Διοικητική διαίρεση  
 • Περιφέρεια Πελοποννήσου
Έτος δημιουργίας νομού 1833
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Έκταση  
 • Συνολική 4.420 τ.χλμ
 • Κατάταξη
Πληθυσμός  
 • Συνολικός 86.685 (2011)
 • Κατάταξη πληθ. 39η
 • Πυκνότητα 19,62 κάτ./χλμ²
 • Κατάταξη πυκν. 61η
Ταχ. κώδικες 22* **
Πιν. αυτοκινήτων ΤΡ
Ιστότοπος http://www.arcadia.gr/ www.arcadia.gr

Μέχρι το 1997, η Αρκαδία χωριζόταν διοικητικά στις τέσσερις επαρχίες Μαντινείας, Μεγαλοπόλεως, Γορτυνίας και Κυνουρίας.

Σημαντικές πόλεις της Αρκαδίας είναι η πρωτεύουσα Τρίπολη (30.090 κατ.), η Μεγαλόπολη (5.135 κατ.), το Λεωνίδιο (3.249 κατ.), το Άστρος (2.674 κατ.), ο Τυρός ( 1.779 κατ.), το Λεβίδι (1.219 κατ.). Κατά το παρελθόν ιδιαίτερα σημαντικοί οικισμοί υπήρξαν τα κεφαλοχώρια Δημητσάνα, Λαγκάδια, Βυτίνα, Τρόπαια, Πραστός και Καρύταινα.

Οι σημαντικότεροι λιμένες της Αρκαδίας είναι του Παραλίου Άστρους, του Τυρού και της Πλάκας Λεωνιδίου.

ΓεωγραφίαΕπεξεργασία

 
Τοπίο στο Μαίναλο. Διακρίνεται η Αλωνίσταινα στο κέντρο της λήψη της φωτογραφίας σε βαθύ πλάνο.

Η Αρκαδία καταλαμβάνει το κέντρο της Πελοποννήσου καθώς και μέρος του ανατολικού τμήματος της, εκεί που τμήμα του νομού και συγκεκριμένα η περιοχή της Κυνουρίας, έχει έξοδο στη θάλασσα, στον Αργολικό Κόλπο και το Μυρτώο Πέλαγος. Συνορεύει στα βόρεια με την Αχαΐα, στα βορειοανατολικά με την Κορινθία, στα βόρεια και ανατολικά με την Αργολίδα, στα νότια με τη Λακωνία, στα νοτιοδυτικά με τη Μεσσηνία και στα δυτικά με την Ηλεία.

Έχει έκταση 4.420 τ.χλμ και καταλαμβάνει το 18% της συνολικής έκτασης της Πελοποννήσου, αποτελώντας έτσι τον μεγαλύτερο νομό αυτής.

Το έδαφος της Αρκαδίας είναι κυρίως ορεινό και οι κυριότεροι ορεινοί όγκοι της είναι το Μαίναλο (1.981 μ.), ο Πάρνωνας (1.934 μ.) και το Λύκαιο (1.421 μ.).

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Η οικονομία της Αρκαδίας βασίζεται κατά κύριο λόγο και ανά τις περισσότερες περιοχές στον πρωτογενή τομέα, ιδιαίτερα στη γεωργία και την κτηνοτροφία, όπως επίσης και στον τουρισμό ανά μέρη.

Η γεωργική παραγωγή αποτελείται από τα εξής φυσικά προϊόντα και αγαθά: δημητριακά, πατάτες, όσπρια, λαχανικά, μήλα, αχλάδια, αμύγδαλα, καρύδια, βύσσινα, κεράσια, καθώς και κρασί και τσίπουρο. Στο Μαίναλο υπάρχει χιονοδρομικό κέντρο που αποτελεί «πυλώνα ανάπτυξης» μέσω του χειμερινού τουρισμού, για την εκεί όμορη περιοχή, τους δήμους Γορτυνίας και Τρίπολης, και ευρύτερα όλον τον νομό.

Ακόμα, η εμπορική δραστηριότητα λόγω της γεωγραφικής θέσης του νομού, κατέχει σημαντική θέση στην τοπική οικονομία· ενώ στην Αρκαδία εδρεύουν και βιομηχανικές και βιοτεχνικές μονάδες, οι πλειοψηφία των οποίων συγκεντρώνονται στη νέα Βιομηχανική Περιοχή της Τρίπολης.

Σχολή ΑργυροχρυσοχοΐαςΕπεξεργασία

Η Στεμνίτσα, είναι ορεινό χωριό του δήμου Γορτυνίας της Αρκαδίας. Χτισμένη στο Μαίναλο σε ύψος 1083 μέτρων και είναι χαρακτηρισμένη ως παραδοσιακός οικισμός. Από την Τρίπολη απέχει 45 χιλιόμετρα. Στην περιοχή της Στεμνίτσας από το το 1976 λειτουργεί η γνωστή σε όλους Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας. Σήμερα, η σχολή συνεχίζει την παράδοση συνδυάζοντας την με σύγχρονες τεχνικές και διδασκαλία, έχοντας παράλληλα επιδείξει πολλές διακρίσεις σε εκθέσεις και διαγωνισμούς τα τελευταία χρόνια.

Η Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας Στεμνίτσας είναι ένα  δημόσιο σχολείο διετούς φοίτησης, που διαθέτει πλήρη υλικοτεχνική υποδομή, με τρία πλήρως εξοπλισμένα εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας (με ατομικούς πάγκους κτλ), σχεδιαστήριο και εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών . Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μόνο μαθήματα που είναι σχετικά με την ειδικότητα και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εργαστηριακή διδασκαλία. Παράλληλα με την πρωινή διδασκαλία προσφέρονται επίσης και απογευματινά μαθήματα εξειδικευμένων τεχνικών. Ακόμη, παρέχονται δωρεάν σίτιση, δωρεάν μετακίνηση από και προς τους τόπους μόνιμης διαμονής, καθώς και επιδότηση ενοικίου.

Στη Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας Στεμνίτσας μπορεί να γραφτεί οποιοσδήποτε, ανεξαρτήτου ηλικίας, αρκεί να έχει ολοκληρώσει τη φοίτηση του έως την Α' Λυκείου.

ΠαράδοσηΕπεξεργασία

Ο Νομός Αρκαδίας έχει παράδοση στα τοπικά Τραγούδια και στους Χορούς της Αρκαδίας αλλά και του κάθε τόπου ξεχωριστά.

ΠανηγύριαΕπεξεργασία

Στην Τεγέα, κάθε χρόνο τον Δεκαπενταύγουστο, πραγματοποιείται το μεγαλύτερο εμπορικό πανηγύρι της Πελοποννήσου. Είναι το πρώτο πανηγύρι που πραγματοποιήθηκε επίσημα υπό την αιγίδα του Τεγεατικού Συνδέσμου τον Αυγούστο του 1883, ο οποίος κατάφερε να επισημοποιήσει τον θεσμό την 1 Οκτωβρίου 1885. Οι επισκέπτες υπολογίζονται σε περισσότερους από 60.000 κάθε χρόνο.

Μοναστήρια- ΜονέςΕπεξεργασία

  • Μονή της Μαλέβής
  • Μονή της παναγιάς της Έλωνας
  • Μονή του Φιλοσόφου
  • Μονή της Επάνω Χρέπας
  • Μονή της Παλαιοπαναγιάς
  • Μονή του Τίμιου Προδρόμου

Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας ΑρκαδίαςΕπεξεργασία

Από το 2011 και πλέον, με τη νέα διοικητική διαίρεση της χώρας που διαμορφώθηκε σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» (Ν. 3852/2010), ο Νομός Αρκαδίας μετατρέπεται σε Περιφερειακή Ενότητα της Περιφέρειας Πελοποννήσου -που ανήκε και πρωτίστως- και οι άλλοτε 22 δήμοι και 1 κοινότητα -του προηγούμενου διοικητικού προγράμματος «Καποδίστριας» (Ν. 2539/97)- συγχωνεύονται σε 5 ευρύτερους, σε έκταση και πληθυσμό, δήμους.

Σύμφωνα με τη Διοικητική διαίρεση της Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας, αυτοί οι δήμοι, είναι οι εξής:

Δήμος Έδρα Πληθυσμός (2011) Χάρτης
Δήμος Τρίπολης Τρίπολη 47.457
Δήμος Μεγαλόπολης Μεγαλόπολη 13.980
Δήμος Βόρειας Κυνουρίας Άστρος 10.341
Δήμος Νότιας Κυνουρίας Λεωνίδιο 9.686
Δήμος Γορτυνίας Δημητσάνα 10.109

ΠληθυσμόςΕπεξεργασία

Ιστορική εξέλιξη πληθυσμού
Έτος Πληθ.   ±%  
1856 126.550 —    
1861 113.719 −10.1%
1870 131.740 +15.8%
1879 148.600 +12.8%
1889 148.285 −0.2%
1896 167.092 +12.7%
1907 162.324 −2.9%
1920 151.658 −6.6%
1928 166.141 +9.5%
1940 170.306 +2.5%
1951 154.361 −9.4%
1961 135.042 −12.5%
1971 111.263 −17.6%
1981 107.932 −3.0%
1991 95.987 −11.1%
2001 91.326 −4.9%
2011 86.685 −5.1%
2020 80.916 −6.7%
Πηγή: Απογραφές Πληθυσμού ΕΛΣΤΑΤ 1856 - 2011 και Υπολογιζόμενος Πληθυσμός (1.1.2020) ΕΛΣΤΑΤ

Η Αρκαδία αποτέλεσε στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής περιόδου και στα πρώτα χρόνια της νεώτερης Ελλάδος ο πολυπληθέστερος νομός της Πελοποννήσου (και της χώρας όπως είχε διαμορφωθεί το 1834). Η εγχώρια και εξωτερική μετανάστευση ωστόσο συντέλεσαν ώστε ο πληθυσμός της να μειωθεί σε αρκετές απογραφές τον 19ο και στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα - καταφέρνοντας ωστόσο να αυξήσει ελαφρώς τον πληθυσμό της μέχρι και το 1940. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ο πληθυσμός της Αρκαδίας άρχισε να μειώνεται με σημαντικούς ρυθμούς με το 1971 να αποτελεί τη χρονιά με τη μεγαλύτερη μείωση (17,6%). Το 1940 η Αρκαδία είχε καταγράψει τον μεγαλύτερο πληθυσμό της και το 2020 τον μικρότερο.

Διάγραμμα ιστορικής εξέλιξης πληθυσμού απο το 1856

ΟικισμοίΕπεξεργασία

Η μοναδική πόλη της Αρκαδίας είναι η Τρίπολη ενώ η Μεγαλόπολη, το Λεωνίδιο, το Άστρος ο Τυρός και το Λεβίδι είναι σημαντικοί οικισμοί.

Κατάταξη Οικισμός Πληθυσμός (2011) Δήμος
1 Τρίπολη 30.866 Τριπόλεως
2 Μεγαλόπολη 5.748 Μεγαλόπολης
3 Λεωνίδιο 3.761 Νότιας Κυνουρίας
4 Άστρος 2.285 Βόρειας Κυνουρίας
5 Τυρός 1.779 Νότιας Κυνουρίας
6 Παράλιο Άστρος 1.043 Βόρειας Κυνουρίας
7 Λεβίδι 1.025 Τριπόλεως
8 Άγιος Ανδρέας 998 Βόρειας Κυνουρίας
9 Άγιος Κωνσταντίνος 719 Τριπόλεως
10 Κανδήλα 690 Τριπόλεως

Σημαντικές ΜάχεςΕπεξεργασία

ΠροσωπικότητεςΕπεξεργασία

Πολιτικοί, Στρατιωτικοί, ΑγωνιστέςΕπεξεργασία

ΛογοτέχνεςΕπεξεργασία

ΚαλλιτέχνεςΕπεξεργασία

Επιστήμονες και ΠανεπιστημιακοίΕπεξεργασία

Παράγοντες του αθλητισμούΕπεξεργασία

ΔημοσιογράφοιΕπεξεργασία

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΣημείωσειςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί ΣύνδεσμοιΕπεξεργασία