Άνοιγμα κυρίου μενού

Νομός Μεσσηνίας

(Ανακατεύθυνση από Μεσσηνία)

Συντεταγμένες: 37°15′00″N 21°50′00″E / 37.25°N 21.8333°E / 37.25; 21.8333

Η Μεσσηνία είναι νομός της Ελλάδας που βρίσκεται στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο. Γεωγραφικά είναι η περιοχή η οποία ορίζεται στα βόρεια από τον ποταμό Νέδα και τα Αρκαδικά Όρη (Λύκαιο, Μαίναλο), στα ανατολικά από το όρος Ταΰγετος, στα νότια από τον Μεσσηνιακό Κόλπο και στα δυτικά από τα Όρη Κυπαρισσίας και το Ιόνιο Πέλαγος. Συνορεύει στα βόρεια με το Νομό Ηλείας, στα βορειοανατολικά με το Νομό Αρκαδίας και στα ανατολικά με το Νομό Λακωνίας.

Μεσσηνία
Περιφερειακή ενότητα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Πρωτεύουσα Καλαμάτα
Δήμοι 6
Διοίκηση  
 • Αντιπεριφερειάρχης Ελένη Αλειφέρη – Καραθανάση[1]
Διοικητική διαίρεση  
 • Περιφέρεια Πελοπόννησος
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Έκταση  
 • Συνολική 2.991 τ.χλμ
 • Κατάταξη 15η
Πληθυσμός  
 • Συνολικός 159.954 (2011)
 • Κατάταξη πληθ. 17η
 • Πυκνότητα 53,48 κάτ./χλμ²
 • Κατάταξη πυκν. 35η
Ταχ. κώδικες 24* **
Πιν. αυτοκινήτων ΚΜ

Ο Νομός Μεσσηνίας είναι ένας από τους 51 νομούς της Ελλάδα, ο οποίος ταυτίζεται σήμερα με την Εκλογική περιφέρεια Μεσσηνίας, με βάση το ισχύον πολιτικό και εκλογικό σύστημα και εκπροσωπείται στην Βουλή των Ελλήνων με 5 βουλευτές. Μέχρι το 2010 στον Νομό Μεσσηνίας αντιστοιχούσε επίσης η Νομαρχία Μεσσηνίας, η οποία ήταν δευτεροβάθμιος οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης (νομαρχία) και αποτελούσε βαθμίδα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1833-2010. Από την 1η Ιανουαρίου του 2011, οπότε τέθηκε σε ισχύ το Πρόγραμμα Καλλικράτης του Ν.3852/2010[2], η νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Μεσσηνίας καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τη Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας.

Σύμφωνα με το ισχύον αυτοδιοικητικό σύστημα η Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας, με έδρα την Καλαμάτα, από το 2011 και μετέπειτα με βάση το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» (3852/2010) αποτελεί μία από τις 74 περιφερειακές ενότητες της χώρας. Εκτείνεται στο νοτιοδυτικό μέρος του γεωγραφικού διαμερίσματος της Πελοποννήσου και υπάγεται διοικητικά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, με έδρα την Τρίπολη, καθώς και στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με έδρα την Πάτρα.

Πίνακας περιεχομένων

Γενικά στοιχείαΕπεξεργασία

Έκταση: 2.991 τ. χλμ.

Πληθυσμός:

Πρωτεύουσα: Καλαμάτα

Η πόλη:

Ο Δήμος Καλαμάτας:

Διοικητική διαίρεση:

Πόλεις, κωμοπόλεις και μεγάλοι οικισμοί της Μεσσηνίας, με βάση το μέγεθος του πληθυσμού (Απογραφή 2011):

  1. Καλαμάτα (54.100 κάτοικοι),
  2. Μεσσήνη (6.065 κάτοικοι),
  3. Φιλιατρά (5.969 κάτοικοι),
  4. Κυπαρισσία (5.131 κάτοικοι),
  5. Γαργαλιάνοι (5.007 κάτοικοι),
  6. Χώρα (3.454 κάτοικοι),
  7. Πύλος (2.345 κάτοικοι),
  8. Παραλία Βέργας (1.966 κάτοικοι)
  9. Κορώνη (1.397 κάτοικοι),
  10. Μελιγαλάς (1.296 κάτοικοι),
  11. Αρφαρά (1.177 κάτοικοι),
  12. Μεθώνη (1.103 κάτοικοι),
  13. Πεταλίδι (1.065 κάτοικοι),
  14. Άρις (966 κάτοικοι),
  15. Κοπανάκι (931 κάτοικοι),
  16. Δώριο (915 κάτοικοι),
  17. Θουρία (884 κάτοικοι),
  18. Βαλύρα (843 κάτοικοι),
  19. Σπερχόγεια (830 κάτοικοι),
  20. Πύργος Τριφυλίας (768 κάτοικοι),
  21. Βλαχόπουλο (733 κάτοικοι),
  22. Λογγά (720 κάτοικοι),
  23. Λαίικα (716 κάτοικοι),
  24. Διαβολίτσι (705 κάτοικοι),
  25. Χαρακοπιό (680 κάτοικοι).

Σύγχρονη διοικητική διαίρεσηΕπεξεργασία

Ο Νομός Μεσσηνίας, από το 2011, με την εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης», ταυτίζεται με την Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας (με πρωτεύουσα την Καλαμάτα), της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Με την συνένωση και συγχώνευση των 29 μικρότερων δήμων + 2 κοινοτήτων, όπως προέβλεπε το Πρόγραμμα, οι νέοι 6 μεγάλοι δήμοι που προέκυψαν είναι οι εξής:

Περιφερειακή ενότητα Δήμος Έκτ. (χμ2) Πληθ.
(2011)
Έδρα
Μεσσηνίας Δυτικής Μάνης 402,8 6.945 Καρδαμύλη
Καλαμάτας 440,3 69.849 Καλαμάτα
Μεσσήνης 563,7 23.482 Μεσσήνη
Οιχαλίας 411,4 11.228 Μελιγαλάς
Πύλου-Νέστορος 554,3 21.077 Πύλος
Τριφυλίας 612,1 27.373 Κυπαρισσία

ΜορφολογίαΕπεξεργασία

ΒουνάΕπεξεργασία

Το ψηλότερο βουνό είναι ο Ταΰγετος (2404 μ., κορυφή Προφήτης Ηλίας), τον οποίο η Μεσσηνία μοιράζεται με τη Λακωνία και του οποίου η αλυσίδα συνεχίζεται με άλλες ψηλές κορυφές προς βορειοδυτικά. Στα βορειοανατολικά σύνορα με την Αρκαδία και σε μικρή απόσταση από την Ανδρίτσαινα της Ηλείας βρίσκεται το Λύκαιο (1420 μ.). Στα βόρεια σύνορα με την Ηλεία βρίσκεται το Τετράζιο. Στα δυτικά και προς το Ιόνιο Πέλαγος εκτείνονται από βορρά προς νότο τα όρη της Κυπαρισσίας (όρος Αιγάλεω, 1224 μ), στην προέκταση των οποίων βρίσκεται, στη δυτική μεσσηνιακή χερσόνησο, το όρος Λυκόδημος (960 μ.). Στο κέντρο του νομού και από βορρά προς νότο εκτείνεται η ευφορότατη πεδιάδα της Μεσσηνίας.

ΠοτάμιαΕπεξεργασία

Μεγαλύτερο ποτάμι είναι ο Πάμισος, ο οποίος διασχίζει την πεδιάδα της Καλαμάτας και χύνεται στο Μεσσηνιακό Κόλπο. Στα σύνορα με την Ηλεία βρίσκεται ο ποταμός Νέδα. Μικρότερα ποτάμια είναι ο Βελίκας και ο Νέδωνας, που διασχίζει την πόλη της Καλαμάτας.

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Η Καλαμάτα είναι το εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο του νομού, καθώς και σημαντικό λιμάνι. Ο αγροτικός τομέας παραμένει σημαντικός με κύρια προϊόντα τα σύκα, την σταφίδα, τα σταφύλια και το κρασί, τα πορτοκάλια, τις ελιές και το ελαιόλαδο.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Αρχαία περίοδοςΕπεξεργασία

Κύριο λήμμα: Αρχαία Μεσσηνία

Η Μεσσηνία ήταν κατοικημένη από τα προϊστορικά χρόνια, κυρίως λόγω των εύφορων πεδιάδων της. Υπάρχει συνέχεια ευρημάτων από τη Νεολιθική Εποχή.

Κοντά στη Χώρα βρίσκεται τα απομεινάρια του μυκηναϊκού Ανακτόρου του Νέστορα, του μυθικού βασιλιά που αναφέρεται στα Ομηρικά Έπη. Η κάθοδος των Δωριέων τον 12ο αιώνα π.Χ. έθεσε τέλος στον Μυκηναϊκό Πολιτισμό.

Από τον 8ο ως τον 5ο αιώνα π.Χ. οι Σπαρτιάτες υποδούλωσαν τη Μεσσηνία με τους Μεσσηνιακούς Πολέμους. Οι Θηβαίοι την απελευθέρωσαν το 369 π.Χ., αλλά τελικά κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους το 183 π.Χ..

Βυζαντινή & Μεσαιωνική περίοδοςΕπεξεργασία

Ακολούθησε η Βυζαντινή Εποχή και τον 13ο αιώνα κατακτήθηκε από τους Φράγκους, για να περάσει το 1498 ολοκληρωτικά στα χέρια των Οθωμανών.

1683-1715: Β΄ ΕνετοκρατίαΕπεξεργασία

Η περιοχή της Μεσσηνίας την περίοδο της Δεύτερης Ενετοκρατίας (1683/84-1715), δηλαδή το χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν εκ νέου την Πελοπόννησο, μέσω της κτήσης τους (Stato da Mar), η οποία είναι γνωστή και ως Βασίλειο του Μορέως (1688-1715), αναφερόταν ως Θέμα της Μεσσηνίας ή Επαρχία της Μεσσηνίας (Provincia di Messenia) και ήταν ένα από τα 4 Θέματα ή τις 4 Επαρχίες (Provincie),[3] στα οποία χώρισε η Ενετική Γερουσία (per ordine dell'Eccellentissimo Senato), σύμφωνα με την ενετική απογραφή του 1704,[4][5] τότε την Πελοπόννησο (Ρωμανίας, Αχαΐας, Λακωνίας και Μεσσηνίας με πρωτεύουσες το Ναύπλιο, την Πάτρα, την Μονεμβασία και το Νέον Ναυαρίνον αντίστοιχα). Στη Μεσσηνία, όπως και σε κάθε μια από τις άλλες επαρχίες (θέματα) διωρίσθηκε επίσης ένας Προβλεπτής (Πρεβεδούρος) για την πολιτική και στρατιωτική διοίκηση, ένας διευθυντής της δικαιοσύνης και ένας οικονομικός επίτροπος.[6]

Κατάλογος Ενετών Προβλεπτών ΜεσσηνίαςΕπεξεργασία

Ο Κατάλογος των εδρευόντων Ενετών Προβλεπτών ή Πρεβεδούρων στην Επαρχία της Μεσσηνίας (Provveditori di Messenia), σύμφωνα με τον Γερμανό ιστορικό Καρλ Χοπφ στο έργο του «Ελληνορρωμανικά χρονικά» (Chroniques gréco-romanes inédites ou peu connues), 1873, έχει ως εξής:[7][8]

α/α Όνομα Προβλεπτή
(Πρεβεδούρου)
στα ενετικά[7]
Από έτος[7] Όνομα Προβλεπτή
(Πρεβεδούρου)
στα ελληνικά[8]
Eκλογή[7]
1 Giovanni Quirini q. Pietro 1693 Ιωάννης Πετρ. Κυρίνης 21 Ιουνίου 1693
(Elezioni XXII, fol. 242)
2 Pellegrino Pasqualigo q. Marcantonio 1696 Πελεγρίνος Πασκαλίγκος 6 Αυγούστου 1699
3 Girolamo Marcello q. Alessandro 1698 Γερολάμος Αλεξ. Μαρκέλλος 14 Δεκεμβρίου 1698
4 Giovanni Pizzamano q. Nicolô 1701 Ιωάννης Ν. Πιτζαμάνης 19 Μαρτίου 1701
(Ivi XXIII, fol. 249).
5 Francesco Moro q. Girolamo 1703 Φραγκίσκος Μώρος 9 Απριλίου 1703
6 Luigi Basadonna q. Pietro 1705 Λουίζος Πετρ. Μασαντώνης 26 Απριλίου 1705.
7 Giovanni Badoer q. Pietro 1707 Ιωάννης Πετρ. Βάρδουερ 27 Δεκεμβρίου 1707
8 Vincenzo Badoer q. Giovanni 1710 Βιντζέντσος Ι. Βάρδουερ 18 Μαΐου 1710
9 Nicolô Quirini q. Francesco 1712 Νικολ. Φρ. Κυρίκος 11 Μαΐου 1710
10 Costantino Loredano q. Luigi 1714 Κ. Λουίζος Λορεδάνης 16 Δεκεμβρίου 1714

Οι Βενετοί, οι οποίοι είχαν καταλάβει την Πελοπόννησο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τα πρώτα στάδια του πολέμου του Μορέως (1684-1699), προσπάθησαν με μεγάλη επιτυχία να αναπτύξουν την περιοχή του Μωριά, που είχε ερημωθεί από τον πόλεμο, και να αναζωογονήσουν την γεωργία και την οικονομία της, αλλά δεν ήταν σε θέση να κερδίσουν την αφοσίωση του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού, ούτε να εξασφαλίσουν την νέα τους κτήση στρατιωτικά. Έτσι, σύντομα η Πελοπόννησος ανακτήθηκε και πάλι από τους Οθωμανούς μετά από μια σύντομη εκστρατεία τους που έγινε μεταξύ του Ιουνίου και του Σεπτεμβρίου του 1715.

1821: Απελευθέρωση της Καλαμάτας και της ΜεσσηνίαςΕπεξεργασία

Ο Γρηγόριος Παπαφλέσσας κήρυξε την επανάσταση κατά των Τούρκων στις 23 Μαρτίου 1821 και μετά τις καταστροφές που προκάλεσε ο τουρκοαιγυπτιακός στρατός του Ιμπραήμ, η Ναυμαχία του Ναυαρίνου (20 Οκτωβρίου 1827) οδήγησε στην απελευθέρωση της Πελοποννήσου και στη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους.

Η Μεσσηνία από το 1828 ως το 1833Επεξεργασία

Κατά την πρώτη διοικητική διαίρεση, της Ελληνικής Πολιτείας, το 1828, που πραγματοποιήθηκε από τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια με το Ι' ψήφισμα της 13ης Απριλίου 1828 δημιουργήθηκαν 13 Θέματα ή Τμήματα[9] ή Επιτροπείες, για την διοίκηση των οποίων ορίσθηκαν Έκτακτοι Επίτροποι για το κάθε ένα από αυτά.[10][11] Στην περιοχή της Μεσσηνίας, στο χρονικό διάστημα μεταξύ του 1828 και του 1833, αντιστοιχούσαν χωριά – οικισμοί και περιοχές κυρίως 2 τμημάτων με τις επαρχίες τους και 2 (1+1) ακόμα επαρχίες από άλλα 2 τμήματα. (Τα στοιχεία πληθυσμού των Επαρχιών με βάση την Απογραφή του 1829):[12][13]

Οι 2 ακόμα επαρχίες από άλλα τμήματα ήταν:

1833: Σύσταση του Νομού ΜεσσηνίαςΕπεξεργασία

 
Ο νομός Μεσσηνίας (κάτω αριστερά με πράσινο χρώμα), ως ένας από τους δέκα αρχικούς νομούς της τότε Ελλάδας, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση του 1833.

Η τυπική σύσταση του Νομού Μεσσηνίας έγινε το 1833 από την Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου, στους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης της χώρας από την Αντιβασιλεία μετά την άφιξη του Βασιλέα Όθωνα στην Ελλάδα, ο οποίος όμως ήταν ακόμη ανήλικος. Το νεοσυσταθέν Ελληνικό Κράτος, τότε Βασίλειο, ήταν πολύ μικρότερο από το σημερινό και περιελάμβανε μόλις την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, και τις Κυκλάδες. Με βασιλικό διάταγμα του 1833,[26] λοιπόν, η τότε έκταση της Ελλάδας διαιρέθηκε σε 10 Νομούς και 47 Επαρχίες. Στους 10 αυτούς πρώτους νομούς της Ελλάδας περιλαμβανόταν και ο Νομός Μεσσηνίας, στον οποίο ως έδρα του και αρχική του πρωτεύουσα (μητρόπολις) ορίσθηκε η Κυπαρισσία, τότε ονομαζόμενη και ως Αρκαδία ή Αρκαδιά.[27] Επικεφαλής του νομού, δηλαδή της νομαρχίας, ήταν ο νομάρχης, ανώτερο διοικητικό όργανο στη διοικητική διεύθυνση του νομού, με υπαγόμενες επαρχίες και δήμους, τα καθήκοντα του οποίου ορίσθηκαν με νεώτερο Βασιλικό Διάταγμα του 1833.[28]

Με το άρθρο 5, του Β.Δ. της 3/15 Απριλίου του 1833 καθορίσθηκε επίσης ότι: «Ο Νομός της Μεσσηνίας περιλαμβάνει τους επί της αριστεράς όχθης του Αλφειού κειμένους τόπους της επαρχίας Πύργου, και τας μέχρι τούδε επαρχίας Φαναρίου, Αρκαδίας, Μεθώνης, Νεοκάστρου, Κορώνης, Καλαμάτας, Νησίου, Ανδρούσσης, Ιμπλακίκων και Μικρομάνης. Το όριον της Μεσσηνίας, προς μεν την Ήλιδα θέλει σχηματίζει ο Αλφειός, προς δε την δυτικήν Λακωνίαν η από του Ταϋγέτου προβαίνουσα ράχις Βέργα παρά τον Αρμυρόν.»[27]

Ο Νομός Μεσσηνίας, στη συνέχεια, διαιρέθηκε στις ακόλουθες 5 επαρχίες:[27]

  1. Επαρχία Ολυμπίας, η οποία σχηματίσθηκε από την μέχρι τότε Επαρχία Φαναρίου και τα «επί της αριστεράς όχθης του Αλφειού κείμενα μέρη του Πύργου (η αρχαία Πισάτις)». Πρωτεύουσα: Το Φανάριον (Παρρασία).
  2. Επαρχία Τριφυλίας, η οποία σχηματίσθηκε από την μέχρι τότε Επαρχία Αρκαδίας. Πρωτεύουσα: Η Αρκαδία (Κυπαρισσία).
  3. Επαρχία Μεθώνης, η οποία σχηματίσθηκε από τις μέχρι τότε επαρχίες: Επαρχία Μεθώνης, Επαρχία Νεοκάστρου (Πύλου) και την Επαρχία Κορώνης. Πρωτεύουσα: Η Μεθώνη.
  4. Επαρχία Μεσσήνης, η οποία σχηματίσθηκε από τις μέχρι τότε επαρχίες: Επαρχία Ανδρούσσης, Επαρχία Ιμπλακίκων και την Επαρχία Μικρομάνης. Πρωτεύουσα: Η Ανδρούσσα.
  5. Επαρχία Καλαμών, η οποία σχηματίσθηκε από τις μέχρι τότε επαρχίες: Επαρχία Καλαμάτας και Επαρχία Νησίου. Πρωτεύουσα: Η Καλαμάτα (Καλάμαι).

Η Μεσσηνία από το 1836 ως το 1844Επεξεργασία

Με την Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας του 1836 καταργήθηκε προσωρινά ο νομός Μεσηνίας, καθώς η κυβέρνηση κατάργησε τις θέσεις των νομαρχών, νομοδιευθυντών και επάρχων και η Ελλάδα χωρίσθηκε σε 30 διοικήσεις και 10 υποδιοικήσεις με αντίστοιχες θέσεις διοικητών και υποδιοικητών. Αυτή η διοικητική διαίρεση παρέμεινε σε ισχύ για 12 χρόνια, μέχρι το 1845, οπότε αντικαταστάθηκε από την Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας του 1845. Στα όρια της Μεσσηνίας διαμορφώθηκαν οι εξής Διοικήσεις και Υποδιοικήσεις:

Οι δήμοι του νομού, σε συνέχεια του προηγούμενου σχετικού «Νόμου Περί συστάσεως των Δήμων» (ΦΕΚ Α3/1834),[29] καταγράφονται, πιθανώς για πρώτη φορά, σε πίνακα που αναφερόταν ως «Γενικός Πίναξ των Δήμων του Κράτους» (ΦΕΚ A 80/1836), ο οποίος περιλάμβανε τους δήμους με την έδρα, τα χωριά και τους διορισθέντες τότε δημάρχους, δημοτικούς εισπράκτορες και αστυνόμους (σε κεντρικά σημεία διοικήσεων και υποδιοικήσεων).[30][31][32] Σε κάποιες πηγές του πίνακα αυτού δεν περιλαμβανόταν η Υποδιοίκησις Ολυμπίας, η οποία όμως περιλαμβάνεται σε άλλη παραλλαγή-πηγή, η οποία διασώζεται επίσης ως «Γενικός Πίναξ των Δήμων του Κράτους», στις σπάνιες εκδόσεις 16ου-20ου αιώνα, της Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Ακαδημίας Αθηνών.[33] Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι δήμοι του νομού, όπως είχαν διαμορφωθεί την χρονική περίοδο μεταξύ 1835-1836:

Νομός Μεσσηνίας
(5 επαρχίες)
Δήμος
(1835) [34]
Χωριά
(1835) [34]
Λειτουργία Έτη λειτ. Δήμος
(1836) [30][31][32]
Τάξις Δήμου
(1836) [30][31][32]
Χωριά
(1836) [30][31][32]
Έδρα
(1836) [30][31][32]
Δήμαρχος
Εισπράκτωρ
Αστυνόμος
(1836) [30][31][32]
Τριφυλίας
(10 δήμοι)
Διοίκησις Τριφυλίας
Δήμος Κυπαρισσίας Κυπαρισσία, Μπλεμενιάνοι, Βρύσες, Μουριατάδα, Καρβούνι, Μαλενίτι, Άγιος Ιωάννης, Στασιό, Αρμενοί, Ποδογορά, Φαρακλάδα 1835–1912
1944–2010
77 & 66 Κυπαρισία Πλεμενιάνου, Βρύσαις, Μουργιατάδα, Καρβούνι, Μαλενίτι, Άγ. Ιωάννης, Στασιό, Αρμενοί, Ποδογορά, Φαρακλάδα Κυπαρισία Α. Ζαδάς
Α. Μανούσας
Δήμος Εράνης Φιλιατρά, Χαλαζόνι, Καναλουπού, Χριστιάνον, Πισολούρια, Μώραινα, Βάλτα 1835–1912 77 Εράνη (Φιλιατρά) Φιλιατρά, Χαλαζόνι, Καναλουπού, Χριστιάνου, Μπαλούρια, Μώραινα, Βάλττα Φιλιατρά Π. Πασχαλίγκος
Ζ. Νήντας
Δήμος Πλαταμώδους Γαργαλιάνοι, Πανίτσα, Φλώκα Τριφυλίας, Μουζούστα, Χασάναγα 1835–1840
1855–1912
5 & 57 Πλαταμώδης (Γαργαλιάνοι) Γαργαλιάνοι, Πάνιτσα, Φλόκα, Μουζούστα, Χασάναγα, Νήσος πρώτη Γαργαλιάνοι Γ. Λαμπρόπουλος
Α. Σκιαδάς
Δήμος Κενηρίου Λιγούδιστα, Τσιφλίκι, Καβαλλαρία, Μουζάκι, Πύργος Τριφυλίας, Αγορέλιτζα 1835–1840 5 Κενήριον (Λιγουδίστα) Λιγουδίτσα, Τριφλίκι, Καβαλαριά, Μουζάκι, Πύργος, Αγορέλιτσα Λιγουδίτσα Ι. Οικονόμου
Π. Νικολόπουλος
Δήμος Φλεσσιάδος Παιδεμένον, Αλικοντούζι, Ποταμιά, Σαμπρίκι, Βεριστιά, Στυλιανός 1835–1912 77 Φλεσσιάς (Πεδεμένου) Πεδεμένου, Αλικοντούζι, Ποταμιά, Σαμπρίκι, Βεριστιά, Στελιανού Πεδεμένου Α. Μαθιός
Α. Μαγκανόπουλος
Δήμος Τριπύλης Ραυτόπουλον, Κλωνί, Ασούτενα, Λιχούδεσι, Τριπύλα, Λαντσουνάτον, Καλογερέσι, Λεσοβίτι, Σελάς, Δάρας, Λεντεκάδα, Μάλι 1835–1912 77 Τριπύλη (Ραφτόπουλου) Ραφτόπουλου, Κλονί, Ασούτενα, Λυκουδέσι, Μιπύλα, Λαντουνάτου, Καλογερέσι, Λεσοβίτι, Σελά, Ντάρα Λεντεκάδα, Μάλη Ραφτόπουλου Π. Γυφτάκης
Σ. Αντωνόπουλος
Δήμος Αετού Αετός, Βιδίσοβα, Μποντιά, Μαλίκι, Βαρυμπόπη, Σαρακηνάδα 1835–1840
1876–1912
1997–2010
5 & 36 & 13 Αετός Αετός, Βιδίσοβα, Μποντιά, Μαλίκι, Βεριμπόπι, Σαρακινάδα Αετός Γ. Κότσης
Τ. Ρηγόπουλος
Δήμος Ηλεκτρίδος Ψάρι, Διμάνδρα, Σύρτζι, Κλέσουρα, Κατζούρα 1835–1840
1876–1892
1876–1882 Δήμος Ηλεκτρίδος
1882–1892 Δήμος Ηλέκτρας
5 & 16 Ηλεκτρίς (Ψάρι) Ψάρι, Δημάνδρα, Σίργγι, Κλιέσουρα, Κατσούρα Ψάρι Α. Συράκος
Ι. Αθανασόπουλος
Δήμος Δωρίου Σουλιμά, Βλάκα, Λάπη, Πιτσιά, Ρίπεσι, Αγριλιά, Κούβελας, Μαυρομμάτι 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Δώριον (Σουλιμά) Σουλιμά, Βλάκα, Λάπι, Ρίπεσι, Αγριλιά, Κούβελα, Μαυρομάτι Σουλιμά Α. Καλαντσάκης
Α. Π. Τσόνης
Δήμος Αυλώνος Σιδηρόκαστρο, Καλλίσταινα, Βανάδα, Μουρτάτον, Αγαλιανή, Βλασσάδα, Καλονερόν, Καραμουσταφάς, Πλατάνια 1835–1912
1997–2010 Δήμος Αυλώνα
77 & 13 Αυλών (Σιδηρόκαστρον) Σιδηρόκαστρον, Καλίτσενα, Μουρτάτου, Βανάδα, Αγαλιανή, Βλασάδα, Καλονερή, Καραμουσταφά, Πλατάνια Σιδηρόκαστρον Α. Αλεξόπουλος
Θ. Μισουντούρης
Ολυμπίας
(12 δήμοι)
Υποδιοίκησις Ολυμπίας[33]
Δήμος Ανδριτσαίνης Ανδρίτσενα, Σκληρός, Μπελούσι, Φανάρι, Μαχαλάς, Κάρμιον, Λινίσταινα 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Ανδρίτσενα Φανάρι, Ανδρίτσενα, Μαχαλάς, Μπελούσι, Κάρμη, Σκληρού, Λινίστενα, Μονήδριον Παναγούλα, 3 Μύλοι Ανδρίτζενας, 4 του Φαναρίου, 3 του Κάρμη Ανδρίτσενα
Δήμος Θείσης Λάβδα, Μάτεσι, Ρόβια, Δραγουμάνον, Κουφόπουλον 1835–1840 5 Θείσα Λαύδα, Δραγουμάνου, Μάτεσι, Ρόβια, 1 Μύλος Λαύδα, 1 του Δραγουμάνου Λαύδα
Δήμος Αλιφείρας Ζάχα, Ρογγοζιόν, Δράϊνα, Τσορβατζάκι, Μπάρτζι, Σέκουλας, Σίμου 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Αλίφειρα Ρογκοζιόν, Ζάχα, Δραΐνα, Τσουρβατκάκι, Μπάρτζι, Σέκουλα, Σίμου, Μονή Σεπτού, 1 Μύλος Τσεμπερούλας, 1 του Κούτα, 1 Μενάρζι Ζάχα
Δήμος Τυπαναίων Μπάρτζελη, Ζελέχοβα, Κράνα, Βρεστόν, Λογγός, Νίβιτσα, Ράφτης, Φτελιά 1835–1840 5 Τυπαναιαί Τζελέχοβα, Μπάρτζελι, Κράνα, Βρεστόν, Λογκός, Νίβιτσα, Ράφτη, Φτολιά, 2 Μύλοι Λογκού, 3 Νεροτριβαί αυτού, 1 Ζελέχοβας Μπάρζελι
Δήμος Ηπείου Γκρέκας, Μάζι, Τόγια, Ανεμοχωράκι, Καλυβάκια, Ράχες, Μπρουμάζι, Πλατιάνα, Μπιτζιμπάρδι, Παλαιοφάναρον 1835–1840 5 Ήπειον Καλυβάκια, Μάζι, Τόγια, Ανεμοχωράκι, Μπουρμάζι, Λαδικάκι, Ππισμπάρδι, Πλατιάνα, 1 Μύλος Λαδικάκι Γκρέκα
Δήμος Σκιλλούντος Κρέσταινα, Μουνδράζα, Βρύνα, Ρίσοβον, Αλητσελεπή, Μακρίσια 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Σκιαλούς Μούντριζα, Κρέστενα, Βρύνα, Ρύσσοβον, Αλητσελεπή, Μακρύσια, 5 Μύλοι εις διάφορα χωρία Κρέστενα
Δήμος Βώλακος Αγουλινίτσα, Βολάντζα, Ανεμοχώρι, Λαδικόν 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Βώλαξ Βολάντσα, Ανεμοχώρι, Αγουλενίτσα, Λαδικού, Μονήδριον Μεταμορφώσεως, Μονήδριον Παναγούλας, Λίμνη Αγουλινίτσας Αγουλινίτσα
Δήμος Αρήνης Τσορβαντζή, Άλβενα, Γολέμι, Τρύπαις, Σκλήβα, Μπαράκον, Κομποθέκρα, Σμέρνα, Ξηροχώρι 1835–1912 77 Αρήνης Άλβενα, Τσορβατζή, Γολέμι, Τρούπες, Σκλίβα, Μπαράκου, Κουμουθέκλα, Σμέρνα, Ξεροχώρι, 3 Μύλοι Τσορβατζή, Λίμνη των Ανιγρίδων, Λίμνη του Καϊάφα, Δάσος Στροφυλιάς Τσορβατζή
Δήμος Μακίστου Καλύδωνα, Μπεσχίνι, Κακόβατος, Ζαχάρω, Γλάτσα, Μουφκίτζα, Γλατσοπούλα, Καστρούγγαινα, Λυκίσταινα, Μονή διαλελυμένη Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Νερόλιμνα, Μπούζι 1835–1840 5 Μάκηστος Μπισχίνη, Καλύδων, Γλάτσα, Γλατσοπούλι, Μοφκίτσα, Κακοβάτος Καλύδωνα
Δήμος Λεπρέου Ζούρτσα, Κοπάνιτζα, Τριάντον, Μουνδρά, Στροβίτσι, Πρασιδάκι, Άγιος Ηλίας 1835–1840 5 Λέπρεον Κοπάνιτσα, Ζούρτσα, Τριάντου, Μουντρά, Στροβίτσι, Πρασιδάκι, Άγιος Ηλίας, 4 Μύλοι Ζούρτσας Ζούρτσα
Δήμος Φιγαλείας Βερβίτσα, Γάρδιτσα, Παύλιτζα, Σμαρλίνα, Μποϊκά, Δραγώγι 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Φιγαλία Γάρδιτσα, Βερβίτσα, Παύλιτσα, Σμαρλίνα, Μποϊκά, Δραγώϊ, 3 Νερόμυλοι Βερβίτζης Βερβίτσα
Δήμος Είρας Αμπελιώνα, Παλάτος, Μαρίνα, Κακαλέτρι, Στάσιμον, Δέλγα, Μπέρεκλα, Άγιος Σώστης 1835–1840
1997–2010
5 & 13 Ήρα Παλάτου, Αμπελιώνα, Μαρίνα, Κακαλέτρι, Στάσιμου, Δέλγα, Μπέρεκλα, Άγιος Σώστης, 1 Μύλος Άγιος Σώστης, 1 Δέλγας, 1 Μπέρεκλας, 1 Κακαλέτρι, 1 Μαρίνας Αμπελιώνα
Πυλίας
(13 δήμοι)
Διοίκησις Πυλίας
Δήμος Μεθώνης Μεθώνη, Καλαφάτι, Γεφύρι, Όψιμον, Μεσοχώρι, Ρίπαινα, Χόντζογλι 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Μεθώνη (Μεθώνη) Καλαφάτη, Μεθώνη, Γεφύρι, Όψιμον, Μεσοχώρι, Ρίπενα, Δότσογλη, Ξενοδοχείον, Γερασίμου, Νήσος Οινούσα, Σαπέντσες Μεθώνη Δ. Καλιγάς
Κ. Κανάς
Δήμος Πηδάσσου Μεμερίζι, Αβαρινίτσα, Χωματάδα, Νταούτι, Άνω Μινάγια, Κάτω Μινάγια, Μηλίτσα, Σακαλιά, Κυνηγός, Μύλοι Τσελεπή 1835–1840 5 Πήδασος (Μεμερεΐζι) Μεμερεΐζι, Αβαρινίτσα, Χωματάδα, Νταούτη, Πάνω Μινόγια, Κάτω Μινόγια, Μελίτσα, Σακάλια, Κηνυγού, Μύλοι του Τσελεπή, Μιναγιώτενα Μεμερεΐζι Κ. Κοντογόνας
Α. Παπαθανασίου
Δήμος Νέας Κρήτης Νέα Κρήτη, Αγατζίκι, Γιαπαπιά, Λαχανάδα, Καινούργιο Χωριό, Αγία Μαριάννα (νήσος), Σχίζα (νήσος), Κουβοτσά 1835–1840 5 Νέα Κρήτη Νέα Κρήτη, Αγατσίκη, Κρυβοτσά, Γιαπακιά, Λαχανάδες, Κυνορία, Νήσος Αγίας Μαρίας, Νήσος Σχίζα Νέα Κρήτη Στεφανάκης
Α. Κατσελίδης
Δήμος Αιγαλαίου Χανδρινός, Καντηλιοκέρι, Φουρτζί, Πάνω Κρεμμύδια, Κάτω Κρεμμύδια, Καραμανώλη, Λέζαγα, Κουκκουνάρα 1835–1840 5 Αιγάλεον (Χανδρινού) Αιγάλεον, Καντηλασκέρι, Φουρτσή, Πάνω Κρομήδια, Κάτω Κρομήδια, Καραμανόλη, Λέζαγα, Μύλοι του Ιμβραήμ, Σκάντσαγα Χανδρινού Α. Καραμπάτσος
Κ. Κισκίρης
Δήμος Τιμαθείας Σουληνάρι, Καμπάσι, Χαλαμπρέζα, Ρομήρι 1835–1840 5 Τιμαθία (Σουλινάρι) Τιμαθία, Χαλαμπράτσι, Καπάση, Ρωμίρι, Μύλος του Ζουρλαδερβίσι
Δήμος Βουφράσου Χατζή, Βλαχόπουλον, Αρναούταλη, Γκρούστεσι, Βελή 1835–1882 Δήμος Βουφράσου
1882–1912 Δήμος Βουφράδος
1997–2002 Δήμος Βουφράδων
2002–2010 Δήμος Βουφράδος
77 & 13 Βουφράσιον (Χατζή) Βουφράσιον (Χατζή), Βλαχόπουλον, Αρναούταλη, Γκρούστεσι, Βελί, Δάσος των χιλίων Χωρίων, Μύλος του Χατζή, Οσμάναγα Βλαχόπουλου Α. Φράγγος
Κ. Βάλιας
Δήμος Κολωνίδων Κορώνη, Τζαφερόγλι, Άγιος Δημήτριος, Χαροκοπιόν, Μουσουλί, Αϊδίνι, Κανδερόγλι, Αγία Τριάδα, Κατηνιάδες, Πετριάδες, Κόμποι, Δόσταγα, Βουνάρια, Καστέλλια, Χωματερόν, Ελαιών της Κορώνης, Σαρατζάς, Βασιλίτσι, Καπλάνι, Τσαΐζι, Γρίζι 1835–1912 Δήμος Κολωνίδων
1997–2010 Δήμος Κορώνης
77 & 13 Κολονίς (Κορώνη) Κορώνη, Τσαφέρογλη, Άγιος Δημήτριος, Χαρακοπιόν, Μουσουλή, Αϊτίνη, Καντίρογλη, Αγ. Τριάδα, Κατινιάδες, Πετριάδες, Κόμπος, Δέσταγα, Βουνάρια, Καστέλια, Χωματερόν, Ο ελαιών της Κορώνης, Μονή της Αριβιτσανής διαλελυμ., Μύλοι των Μπέϊδων, Ελαιοτριβ. Γερακάδες, Ελαιοτριβ. Κατράνικα, Σαρατσά, Βασιλίτση, Καπλάνη, Τζεΐζη, Γρίζη, Μονή της χρυσοκελαρίας διαλελυμ., Νήσος Αγανούσα, Βενέτικον Κορώνη Γ. Πάστας
Δ. Κουτσογιανόπλος
Γ. Λαχανάς
Δήμος Αιπείας Λογγά, Πασαλίνα, Αραποχώρι, Κλεισούρα, Κόκκινον, Ρεμούσταφα, Κουτσουμάδι, Καινούργιο Χωριό, Σούμπαλι, Λύκισα, Γαμβριά 1835–1840
1890-1912
1997–2010
5 & 22 & 13 Αιπεία (Λογγά) Λογγά, Πασαλίνα, Αραποχώρι, Κλησούρα, Κόκκινον, Ρουμούσταγα, Κουτσουμάδι, Νιοχώρι, Σούμπελι, Λυκέσσα, Γαμπρέα Λογγά Π. Λυμπερόπουλος
Ι. Π. Αθανασίου
Δήμος Κορώνης Πεταλίδι, Βίγλα, Κακόρρευμα, Παστριμόγλι, Δράγκα, Λεύκα, Τρύπες, Καστάνια, Πολυστάρι, Πέρα, Χαϊκάλι, Πανυπέρι 1835–1912
1835–1905 Δήμος Κορώνης
1905–1910 Δήμος Πεταλιδίου
1910-1912 Δήμος Κορώνης
1997-2010 Δήμος Πεταλιδίου
77 & 13 Κορώνη (Πεταλίδι) Πεταλίδι, Βίγλα, Κακόρεμα, Παστρίμογλι, Δράγκα, Λεύκα, Τριπάνι, Καστανιά, Πολυστάρι, Πέρα, Παΐσαρι, Χαϊχάλι, Πεταλίδι 2 Μύλοι του Ζέρμπα και των Κορωναίων Πεταλίδι Θ. Μυλωνάς
Δήμος Βίαντος Ζαϊμόγλι, Μίσκα, Κουρτάκι, Πελεκανάδα, Καρακασέλι, Δάρας, Μύλος Σουλεϊμάναγα, Μύλοι τρείς του Ίσαρη, Μύλοι τρείς των Αλμπανέων, Ξενοδοχείον Σαγιά, Ξενοδοχείον Λυκοτραφίτη 1835–1840 5 Βίας (Μίσκα) Μίσκα, Ζαΐμογλη, Κουρτάκι, Πελεκανάδα, Καραβασίλη, Δάρα, Μύλος Σουλεϊμάναγα, Μύλοι 3 του Ίσαρη, Μύλοι 3 των Αλμπανέων, Ξενοδοχείον Σαγιά, Ξενοδοχείον Λυκοτραφύτη Ζαΐμογλη Γ. Μισκοβίτας
Ν. Πιλαφάς
Δήμος Πύλου (Δήμος Πυλίων) Πύλος 1835–1912
1946–2010
77 & 64 Πύλος (Νεόκαστρον) Νεόκαστρον, Πύλα, Μύλος Χουσεΐναγα, Αποθήκη της Γιάλοβας, Μονή του Αγ. Νικολάου διαλελυμ., Νήσος Σφακτηρία Πύλος Α. Ψιλόλυχνος
Π. Μπόμπολας
Δήμος Κορυφασίου Ίκλενα, Κάτω Παπούλιον, Μύλος Πισπίσια, Ρωμανός, Πετροχώρι, Γουβαλοβαρός, Σχινόλακκα, Οσμάναγα, Πλάτανος, Άνω Παπούλιον, Πισάσκι, Μύλος του Καλέλη, Ιχθυοτροφείον της Γιάλοβας, Μύλος Καραμανώλη 1835–1840 5 Κορυφάσιον (Ίκλενα) Ίκλενα, Ρωμανού, Πετροχώρι, Γουβαλογοράς, Σχοινόλακα, Οσμάναγα, Πλάτανος, Άνω Παπούλια, Κάτω Παπούλια, Πυσάσκος, Μύλος του Καλέλη, Ιχθυοτροφείον της Γιάλοβας Οσμάναγα Ν. Μπόμπολας
Α. Λαμπρακόπουλος
Δήμος Σκάρμιγκος Σκάρμιγκα, Πισπίσια, Νάσια, Μανιάκι, Κοντογόνι, Μαργέλι, Μηλιώτη, Βλάσης, Ρούτζη 1835–1840 5 Σκάρμιγγος (Σκάρμιγγα) Σκάρμιγκα, Πιπέσα, Νάσια, Μανιάκι, Κοντογόνι, Μαργέλη, Μηλιώτη, Βλάσση
Καλαμών
(5 δήμοι)
Διοίκησις Μεσσηνίας
Δήμος Καλαμών Καλάμαι, Λέϊκα, Σπιτάκια, Κατσαρέϊκα, Καλάμι, Ασπρόχωμα, Γιαννιτσάνικα, Γιάννιτσα 1835–σήμερα:
1835–1960 Δήμος Καλαμών
1960–1997 Δήμος Καλαμάτας
1997–2010 Δήμος Καλαμάτας (Σχέδιο «Καποδίστριας»)
2011–σήμερα Δήμος Καλαμάτας (Πρόγραμμα «Καλλικράτης»)
183 (2018) Καλάμαι Καλάμαι, Λέϊκα, Σπητάκια, Κατσαρέϊκα, Καλάμι, Ασπρόχωμα, Γιναίτσα Καλάμαι Π. Μπενάκης
Γ. Κυριακός
Ι. Κωνσταντινάκης
Δήμος Θουρίας Φουρτζάλα, Αΐζαγα, Κουρτσαούση, Μικρομάνη, Ντελιμιμή, Φαρμίον, Βενζάμι, Παλαιόκαστρον 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Θουρία Φουρτσαλοκάμαρα, Αΐζαγα, Κουρτσαούση, Μικρομάνη, Δελίμεμι,Φαρμίσε, Βεΐζαγα, Παλαιόκαστρον, Καμάρι Καμάρι Κ. Δικαίος
Μ. Καλογερίκος
Δήμος Άριος Ασλάναγα, Μπαλιάγα, Γκορτσόγλι, Γκλιάτα, Μπάστα, Γαϊδουροχώρι, Βραχάταγα, Μπισμπάρδι, Πήδημα 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Άριος Ασλάναγα, Μπαλιάγα, Γκορτσόγλη, Γκλιάτα, Μπάστα, Γαϊδουροχώρι, Βραχάταγα, Μπισμπάρδι, Πίδημα Ασλάναγα Γ. Φωτόπουλος
Α. Μπούρας
Δήμος Αλαγωνίας Σίτσοβα, Τσερνίτσα, Λαδάς, Καρβέλι, Μεγάλη Αναστάσοβα, Μικρή Αναστάσοβα 1835–1912 77 Αλαγωνία Τσερνίτσα, Κουτσαβά, Καρβέλι, Κουνσαβά, Λαδά και 2 Μοναστήρια, Σίτσοβα, Μεγάλη Αναστάσοβα, Μικρή Αναστάσοβα Σίτσοβα
Δήμος Αμφείας Πολιανή, Γαρδίκι, Αρφαρά, Βρωμόβρυση 1835–1912 77 Αμφεία Πολιανή, Γαρδίκι, Αρφαρά, Βρομόβρυσις Γαρδίκι Ι. Φλέσσας
Α. Γ. Φλέσσας
Μεσσήνης
(14 δήμοι)
Υποδιοίκησις Μεσσήνης
Δήμος Παμίσου Νησί, Μαυρομμάτι, Λυκότραφος, Μάδαινα, Τζιτζώρι 1835–1912 77 Πάμισος Νησί, Κάτω Μαυρομάτι, Λυκοτράφου, Μάδικα, Τζιτζόρι Νησί Π. Δαριώτης
Γ. Γούτος
Π. Μιχαλόπουλος
Δήμος Τρίκκης Καρτερόλι, Γαϊδουροχώρι, Πιπερίτσα, Βρωμόβρυση, Αϊδίνι, Κουκκορράχη, Κούρταλι, Αλητσελεπή, Σπητάλια 1835–1840 5 Ο δήμος δεν αναφέρεται σε αυτήν την πηγή Καρτερόλι
Δήμος Εύας Ναζήρι, Ανδρούσα, Καλαμαράς, Αλουποχώρι, Δρυμούσι, Επάνω Δαλακλή, Βουρνάζι, Χασάμπασα, Λέζι, Βασιλάδα 1835–1912 77 Εύα Καρτερόλι, Γαϊδουροχώρι, Πιπερίτσι, Βρομόβρυσις, Αϊντίνι, Κουκουράχη, Κούρτολι, Αλή Τσελεπή, Σπητάλι, Ναζήρι, Ανδρούσα, Καλαμαρά, Αλουποχώρι, Προυμούσι, Επάνω Δαλακλή, Μπουρνάζι, Χαστμπασα, Λέζι, Βασιλάδι Ναζήρι
Δήμος Δερρών Σκάλα, Τζεφερεμίνι 1835–1840 5 Περαί Σκάλα, Τσεφερεμίνη Σκάλα Α. Πουλόπουλος
Γ. Νικολακόπουλος
Δήμος Στενυκλήρου Μελιγαλάς, Ζέζα, Μαγούλα, Αλειτούργοι, Ζευγολατειό, Σολάκι, Μύλοι Μονής Βουλκάνου, Νεροτριβή Μονής Βουλκάνου 1835–1840 5 Στενίκληρος Μελιγαλάς, Ζίζα, Μαγούλα, Αλειτούργοι, Σευγαλατιό, Σολάκι, Μύλοι του Βιλινάνου, Μύλοι Νεροτρηβή Μελιγαλάς Π. Μπούτος
Δ. Δελιγιάννης
Δήμος Οιχαλίας Τσαούσι, Κατσαρός, Σιάμον, Ρερέϊκα Καλύβια, Σπανοχώρι, Μούστα, Τόσκεσι, Αλητσελεπή, Λουτρός, Βελανιδιά, Φίλια, Δογατζήδες, Σπαρτινού, Μπάλα, Σούλον 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Οιχαλία Τσαούση, Κατσαρού, Σάμου, Ρερέϊκα Καλύβια, Σπανοχώρι, Μούσα, Τόσκεσι, Αλή Τπελεπή, Λουτρό, Βελανιδιά, Φίλια, Ντογατσίδες, Σπαρτινού, Μπάλα Τσαούση Α. Σταθουλόπουλος
Ι. Δρούτσος
Δήμος Ανδανίας Διαβολίτσι, Παραπούγκι, Δουσίλα, Τρύφα, Τσορωτά, Λυκούρεσι, Κούρταγα, Μάλτα, Σανδάνι 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Αυδανία Διαβολίτσι, Παραπούγκι, Ντουσίλα, Τρύφα, τσουρωτά, Λυκούρεσι, Κούραγα, Μάλτα, Σαντάνι Διαβολίτσι Χ. Οικονομίδης
Δήμος Πολύχνης Κωνσταντίνοι, Μπούγα, Αγριλόβουνον, Μαντζάρι, Γαράντζα, Γλιάτα, Παλαιοχώρι 1835–1840 5 Πολίχνη Κωνσταντίνοι, Μπούγα, Αγριλόβουνου, Μανιτάρι, Γκράντσα, Γλιάτα Κωνσταντίνοι Δ. Κυνίδης
Δήμος Βαλύρας Μήλα, Ζερμπίσια, Λούμι, Χρύσοβα, Κεφαληνός 1835–1840 5 Βελύρα Μήλα, Ζερμπίσα, Λούμη, Χρύσοβα, Κεφαλινού Μήλα]] Α. Π. Δήμος
Δήμος Ιθώμης Μαυρομμάτι, Σιμίζα, Σιάμαρη, Μπέτσι, Γκολέμι, Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Ιθώμη Απάνω Μαυρομάτι, Σιμίζα, Σάμαρι, Μπέτσι, Γκολέμι, Μονή Βουλκάς, Απάνω Μαυρομάτη Γ. Μπαλόπλος
Π. Γεωργόπουλος
Δήμος Υαμείας Πεντιά, Κλήμα, Μαγκανιακό, Δραΐνα, Ζαγάρενα, Κυνηγός, Ξηροκάσι, Ράδου, Πουλίτσα, Μάνεσης, Κάτω Δαλακλή 1835–1840 5 Υαμία Πεντιά, Κλίμα, Μαγκανιακό, Δραΐκα, Ζαγάρενα, Κυνηγού, Ξηροκάση, Ράδου, Πουλήτσι, Μάνεσι, Κάτω Δαλακλή Πεντιά Α. Σκούφης
Γ. Παναγιωτόπουλος
Δήμος Λευκοθέας Αβραμιόν, Ισμαήλ, Χαντζαλί, Χάστεμη, Φιλιππάκι, Νεοχώρι Αριστομένους, Ξενοδοχείον 1835–1840 5 Λευκοθέα Αβραμιού, Σμάκλου, Χατζαλή, Χάστεμι, Φιλιππάκη, Νιοχώρι, Ξενοδ. χατζή παναγιώτου Αβραμιού Α. Νικολάου
Ι. Χρηστόπουλος
Δήμος Αριστομένους Μουσταφάπασα, Λόι, Στρέφι, Σαμπάκαλφα, Κουτήφαρης, Ζαπάντι, Δρογκάρι 1835–1912
1997–2010
77 & 13 Αριστομένης Μουσταφάπασα, Λωΐ, Στρέφη, Σαμπάκλαφα, Κουτήφαρι, Ζαπάντι, Δραγγάρι Μουσταφάπασα Π. Στασινόπουλος
Α. Παπαδόπουλος
Δήμος Τομέως Χαλβάτσο, Κουλουκάδα, Πολαίνα, Βούτενα, Μάκραινα, Δάσος, Κατζούκα 1835–1840 5 Τομεύς Χαλβάτσου, Κουλουκάδα, Γολέθα, Βότενα, Μάκρενα, Δάσος Κατσούκα Χαλβάτσο Δ. Οικονομόπουλος
Ι. Αντωνόπλος

Η Μεσσηνία το 1844Επεξεργασία

Σε στατιστικό πίνακα-αναφορά του 1846, του Ι. Δ. Σταματάκη, στο έργο του «Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος»,[35] η περιοχή που αντιστοιχούσε στον τότε προσωρινά καταργημένο Νομό Μεσσηνίας, κατά το έτος 1844, είχε πληθυσμό 96.857 κατοίκους, σε 5 επαρχίες και 28 δήμους και ήταν κατανεμημένος ως εξής, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα:

Μεσσηνία
(5 επαρχίες)
Πληθυσμός: 96.857
Δήμος[35] Πληθ. Δήμου Τάξις Δήμου Έδρα
Τριφυλίας
(6 δήμοι)
Πληθυσμός: 20.731
Έδρα: Κυπαρισία
Κυπαρισσία 2.962 Β’ Τάξεως Κυπαρισία
Αυλών 2.572 Β’ Τάξεως Σιδηρόκαστρον
Δώριον 3.675 Β’ Τάξεως Σουλιμά
Τριπύλη 4.288 Β’ Τάξεως Σελά
Εράνη 2.953 Β’ Τάξεως Φιλιατρά
Φλεσιάς 4.281 Β’ Τάξεως Λιγούδιστα
Ολυμπίας
(6 δήμοι)
Πληθυσμός: 20.882
Έδρα: Ανδρίτσαινα
Ανδρίτσαινα 6.396 Β’ Τάξεως Ανδρίτσαινα
Αλίφειρα 2.747 Β’ Τάξεως Ζάχα
Σκυλλούς 2.744 Β’ Τάξεως Κρέστενα
Βώλαξ 2.189 Γ’ Τάξεως Αγουλινίτσα
Αρήνη 2.938 Β’ Τάξεως Άλβαινα
Φιγαλέα 3.869 Β’ Τάξεως Σούρτσα
Πυλίας
(5 δήμοι)
Πληθυσμός: 14.169
Έδρα: Νεόκαστρον
Πύλος 2.933 Β’ Τάξεως Νεόκαστρον και Καλύβια
Μεθώνη 2.654 Β’ Τάξεως Μεθώνη
Κολώνη 3.204 Β’ Τάξεως Κορώνη
Κορώνη 1.779 Γ’ Τάξεως Πεταλίδι
Βουφράσιον 3.599 Β’ Τάξεως Χαντσή
Μεσσήνης
(6 δήμοι)
Πληθυσμός: 21.256
Έδρα: Νησίον
Πάμισος 4.687 Β’ Τάξεως Νησίον
Αριστομένης 2.270 Γ’ Τάξεως Πολαίνα
Εύα 2.692 Β’ Τάξεως Ναζήρι
Ιθώμη 2.697 Β’ Τάξεως Μαυρομμάτι
Ανδανία 4.970 Β’ Τάξεως Διαβολίτσι
Οιχαλία 3.940 Β’ Τάξεως Μελιγαλά
Καλαμών
(5 δήμοι)
Πληθυσμός: 19.819
Έδρα: Καλάμαι
Καλάμαι 6.658 Β’ Τάξεως Καλάμαι
Θουρία 3.782 Β’ Τάξεως Καμάρι
Άριος 2.471 Β’ Τάξεως Ασλάναγα
Άμφεια 3.729 Β’ Τάξεως Πολιανή
Αλαγωνία 3.179 Β’ Τάξεως Τσερνίτσα

Ο Νομός Μεσσηνίας το 1845Επεξεργασία

Με την διοικητική διαίρεση του 1845 η Κυβέρνηση Κωλέττη άλλαξε την προηγούμενη Διοικητική διαίρεση του 1836 και επανέφερε το σύστημα της διανομής της Ελλάδας σε 10 νομούς, διαιρεμένους σε 49 επαρχίες (το 1833 ήταν 47)[36] και σε δήμους. Η διαίρεση αυτή ορίστηκε με τον Νόμο ΚΕ', ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1845. Σύμφωνα με το άρθρο 10 του νόμου αυτού (Νόμος ΚΕ', ΦΕΚ 32Α/08.12.1845),[37] ο Νομός της Μεσσηνίας, το 1845, περιλάμβανε τις εξής 5 επαρχίες:

  1. Την Επαρχία Τριφυλίας
  2. Την Επαρχία Ολυμπίας
  3. Την Επαρχία Πυλίας
  4. Την Επαρχία Μεσσηνίας και
  5. Την Επαρχία Καλαμών

Ο Νομός Μεσσηνίας το 1861Επεξεργασία

Σε στατιστικό πίνακα-αναφορά του 1867, από τον τότε τμηματάρχη της Δημόσιας Οικονομίας του Υπουργείου Εσωτερικών Αλέξανδρο Μανσόλα, στο έργο του «Πολιτειογραφικαί πληροφορίαι περί Ελλάδος»,[38] ο Νομός Μεσσηνίας κατά το έτος 1861 είχε πληθυσμό 117.181 κατοίκους, σε 5 επαρχίες και 29 δήμους και ήταν κατανεμημένος ως εξής, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα:

Ν. Μεσσηνίας
(5 επαρχίες)
Πληθυσμός: 117.181
Δήμος[38] Πληθ. Δήμου Τάξις Δήμου Έδρα
Επαρχία Καλαμών
(5 δήμοι)
Πληθυσμός: 22.751
Καλαμών 8.373 Β’ Τάξεως Καλαμάτα
Θουρίας 4.218 Β’ Τάξεως Θουρία
Άριος 3.198 Β’ Τάξεως Άρις
Αμφείας 3.321 Β’ Τάξεως Άμφεια
Αλαγωνίας 3.641 Β’ Τάξεως Τσερνίτσα
Επαρχία Μεσσήνης
(6 δήμοι)
Πληθυσμός: 26.213
Παμίσου 5.781 Β’ Τάξεως Νησί
Εύας 3.841 Β’ Τάξεως Ναζήρι
Αριστομένους 3.134 Β’ Τάξεως Κουτήφαρης
Οιχαλίας 5.048 Β’ Τάξεως Μελιγαλάς
Ιθώμης 3.734 Β’ Τάξεως Μαυρομμάτι
Ανδανίας 4.675 Β’ Τάξεως Διαβολίτσι
Επαρχία Πυλίας
(5 δήμοι)
Πληθυσμός: 18.706
Πυλίων 3.831 Β’ Τάξεως Πύλος
Κολλωνιδών 4.710 Β’ Τάξεως Κορώνη
Κορωναίων 2.987 Β’ Τάξεως Λογγά
Μεθώνης 2.837 Β’ Τάξεως Μεθώνη
Βουφράσου 4.341 Β’ Τάξεως Χατζής
Επαρχία Τριφυλίας
(7 δήμοι)
Πληθυσμός: 25.984
Κυπαρισίας 4.338 Β’ Τάξεως Κυπαρισία
Εράνης 4.835 Β’ Τάξεως Φιλιατρά
Φλεσιάδος 2.634 Β’ Τάξεως Λιγούδιστα
Δωρίου 3.742 Β’ Τάξεως Σουλιμά
Αυλώνος 3.034 Β’ Τάξεως Σιδηρόκαστρο
Τριπύλης 4.584 Β’ Τάξεως Σαρακηνάδα
Πλαταμώδους 2.817 Β’ Τάξεως Γαργαλιάνοι
Επαρχία Ολυμπίας
(6 δήμοι)
Πληθυσμός: 23.527
Ανδριτζαίνης 7.054 Β’ Τάξεως Ανδρίτζαινα
Αλιφείρας 3.023 Β’ Τάξεως Ζάχα
Σκυλλούντος 3.431 Β’ Τάξεως Κρέσταινα
Βώλακος 2.498 Β’ Τάξεως Αγουλινίτσα
Αρήνης 3.270 Β’ Τάξεως Ζαχάρω
Φυγαλίας 4.251 Β’ Τάξεως Ζούρτσα

Προσωπικότητες της ΜεσσηνίαςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Αντιπεριφερειάρχες, 12/03/2011, από την ιστοσελίδα: ppel.gov.gr της Περιφέρειας Πελοποννήσου.
  2. Ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης-Πρόγραμμα Καλλικράτης», (ΦΕΚ 87/τ.Α΄/07-06-2010) Εφημερίς της Κυβερνήσεως
  3. Θωμόπουλος, σελ. 200.
  4. Ντόκος 1993.
  5. Balta 2009, σελ. 180. (στα αγγλικά)
  6. Δημήτριος Χρ. Δουκάκης, «Μεσσηνιακά και ιδία περί Φαρών και Καλαμάτας από των αρχαιοτάτων xρόνων μέχρι του Καποδιστρίου», υπό Δημητρίου Χρ. Δουκάκη, τεύχη 3, Εκ του Τυπογραφείου Α. Καλαράκη, Εν Αθήναις 1905, Τεύχος Β΄, Κεφάλαιο ΛΕ': "Διαίρεσις της Πελοποννήσου εις νομούς επί Ενετοκρατίας", σελ. 143-147, σελ. 143-144: «Η Ενετική γερουσία άμα τη κατακτήσει της Πελοποννήσου διήρεσεν αυτήν εις τέσσαρα μεγάλα θέματα Ρωμανίας (νυν Αργολίδος) Αχαίας, Λακωνίας και Μεσσηνίας ων πρωτεύουσαι ήσαν το Ναύπλιον, αι Πάτραι, η Μονεμβασία και το Νέον Ναυαρίνον. Εν εκάστω δε των θεμάτων διωρίσθη προβλεπτής (Πρεβεδούρος) δια την πολιτικήν και στρατιωτικήν διοίκησην, εις διευθυντής της δικαιοσύνης και εις οικονομικός επίτροπος. Ως γενικός δε προβλεπτής του Μωρέως διωρίσθη ο Ιάκωβος Κορνάρος από της 24 Απριλίου του 1688-19 Δεκεμβρίου 1690, εις δε τους γερουσιαστής Ιερόλυμον Ρεννιέρην, Δομένικον Γρίττην και Μαρίνον Μικιέλην ονομασθέντας συνδίκους ή καταστιχατόρους ανετέθη η διοργάνωσις του βασιλείου και ο διοικητικός και οικονομικός καταρτισμός.»
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Carl Hermann Friedrich Johann Hopf, "Chroniques gréco-romanes: inédites ou peu connues, pub. avec notes et tables généalogiques", Bibliopoleion, 1873, p. 387.
  8. 8,0 8,1 Δημήτριος Χρ. Δουκάκης, «Μεσσηνιακά και ιδία περί Φαρών και Καλαμάτας από των αρχαιοτάτων xρόνων μέχρι του Καποδιστρίου», υπό Δημητρίου Χρ. Δουκάκη, τεύχη 3, Εκ του Τυπογραφείου Α. Καλαράκη, Εν Αθήναις 1905, Τεύχος Β΄, Κεφάλαιο ΛΕ': "Διαίρεσις της Πελοποννήσου εις νομούς επί Ενετοκρατίας", σελ. 143-147, σελ. 147
  9. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 60: «τμύμα».
  10. Ιστορία του Ιωάννου Καποδιστρίου κυβερνήτου της Ελλάδος: (1828-1831). Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης, Εκδοτικόν βιβλιοπωλείον Π. Ε. Ζαννουδάκη, Εν Αθήναις 1894, σελ. 174
  11. Διοικητικοί και Αυτοδιοικητικοί Θεσμοί στην Κέρκυρα. Πρόσωπα και Γεγονότα (1817‐1951). Νίκος Γ. Ασπιώτης, Κέρκυρα 2009.
  12. Bory de Saint-Vincent, Expédition Scientifique de Morée: Section des Sciences physiques, Tome II, 1ere Partie: Géographie", tome II, 1ere Partie: Geographie. F. G. Levrault, Paris 1834.
  13. 13,00 13,01 13,02 13,03 13,04 13,05 13,06 13,07 13,08 13,09 13,10 13,11 13,12 13,13 "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 62.
  14. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 65-67.
  15. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 77-78.
  16. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 82-83.
  17. 17,0 17,1 "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 85.
  18. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 72.
  19. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 68-69.
  20. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 64.
  21. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 78-79.
  22. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 80.
  23. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 89-91.
  24. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 89.
  25. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 87-88.
  26. Βασιλικό Διάταγμα της 3/15 Απριλίου του 1833 «Περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεώς του».
  27. 27,0 27,1 27,2 Γεώργιος Θεοχαρόπουλος, «Ονομαστικόν», 1834, Βασιλικό Διάταγμα της 3/15 Απριλίου του 1833 «Περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεώς του», σελ. 842-843.
  28. Βασιλικό Διάταγμα της 25 Απριλίου του 1833 «Περί της αρμοδιότητας των νομαρχών και περί της κατά τας νομαρχίας υπηρεσίας».
  29. ΦΕΚ Α3/1834, «Νόμος Περί συστάσεως των Δήμων» σελ. 13-32, (στο pdf σελ 1-20), από «Αναζήτηση ΦΕΚ»
  30. 30,0 30,1 30,2 30,3 30,4 30,5 ΦΕΚ A 80/1836, «Γενικός Πίναξ των Δήμων του Κράτους», σελ. 1-54, Ν. Μεσσηνίας, σελ. 18-24 (στο pdf σελ. 5-58 & 22-28), από «Αναζήτηση ΦΕΚ»
  31. 31,0 31,1 31,2 31,3 31,4 31,5 Α. Ι. Κλάδος, «Εφετηρίς (Almanach) του Βασιλείου της Ελλάδος, διά το έτος 1837», παρά του ιατρού Α. Ι. Κλάδου. Εκ της Βασιλικής Τυπογραφίας και Λιθογραφίας, Εν Αθήναις 1837 και Epheteris (Almanach) Tu basileiu tes Hellados dia to etos 1837. hrsg. von A. J. Klados, 1837, σελ. 202-287.
  32. 32,0 32,1 32,2 32,3 32,4 32,5 Ephēmeris tēs Kybernēseōs tu Basileiu tēs Hellados: 1836, 1836, Παράρτημα του αριθ. 80/1836.
  33. 33,0 33,1 «Γενικός πίναξ των δήμων του Κράτους», 1836 Γενικός πίναξ των δήμων του Κράτους (pdf), Ψηφιοποιημένες εκδόσεις Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ακαδημίας Αθηνών, Σπάνιες εκδόσεις 16ου-20ου αιώνα.
  34. 34,0 34,1 Η ταξινόμηση των οικισμών και των δήμων του νομού, που αναφέρουν ως ημερομηνία σύστασης των δήμων αυτών, την 21-04-1835, καθώς και οι ονομασίες τους (δήμων & οικισμών), στον πίνακα αυτόν, είναι σύμφωνα με τις διοικητικές μεταβολές δήμων και κοινοτήτων, από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α.), η οποία ιδρύθηκε το 1985 και έχει ως μετόχους φορείς της Αυτοδιοίκησης, το Ελληνικό Δημόσιο, καθώς και φορείς του Κοινωνικού τομέα.
  35. 35,0 35,1 Ι. Δ. Σταματάκης, "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ. 40-52.
  36. Λήμμα «Επαρχία», Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη, 1929
  37. ΦΕΚ 32Α - 08/12/1845.
  38. 38,0 38,1 Αλέξανδρος Μανσόλας, «Πολιτειογραφικαί πληροφορίαι περί Ελλάδος», υπό Α. Μανσόλα, Τμηματάρχου τῆς Δημοσίας Οἰκονομίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, Εκ του εθνικού τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1867, σελ. 28.

ΠηγέςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί ΣύνδεσμοιΕπεξεργασία