Αφγανιστάν

χώρα της νοτιοκεντρικής Ασίας

Συντεταγμένες: 33°56′00″N 66°11′00″E / 33.9333°N 66.1833°E / 33.9333; 66.1833

Ισλαμική Δημοκρατία του Αφγανιστάν
جمهوری اسلامی افغانستان
(Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afġānistān)
د افغانستان اسلامي جمهوریت
(Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat')

Σημαία

Εθνόσημο
Εθνικό σύνθημα: Shahadah
(Δεν υπάρχει άλλος θεός από τον Αλλάχ. Ο Μωάμεθ είναι ο Αγγελιοφόρος του Θεού.)
Εθνικός ύμνος: Soroud-e Melli (Millī Surūd)
Ο Εθνικός Ύμνος
Η θέση του Αφγανιστάν (πράσινο)
και μεγαλύτερη πόλη Καμπούλ
34°31′59″N 69°09′58″E / 34.533°N 69.166°E / 34.533; 69.166 (Καμπούλ)
Περσικά Νταρί, Παστού
Ισλαμική
Προεδρική Δημοκρατία
Ασράφ Γκανί
Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ
Ανεξαρτησία
Από το Ηνωμένο Βασίλειο
Ισχύον Σύνταγμα

19 Αυγούστου 1919

26 Ιανουαρίου 2004 (κύρωση)
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα

647.500 km2 (41η)
αμελητέο
5.529 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2016 
 • Πυκνότητα 

27.657.145[1] (48η) 
42,4 κατ./km2 (174η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

64,081 δισ. $[2] (107η)  
1.918 $[2] (172η) 
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

18,886 δισ. $[2] (107η)  
565 $[2] (164η) 
ΔΑΑ (2015) Steady 0,479 [3] (169η) – χαμηλός
Νόμισμα Αφγάνι (AFN)
(UTC +4:30)
Internet TLD .af
Οδηγούν από δεξιά
Κωδικός κλήσης +93

Το Αφγανιστάν, επίσημα Ισλαμική Δημοκρατία του Αφγανιστάν (Περσικά: جمهوری اسلامی افغانستان,(Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afġānistān) Παστού: د افغانستان اسلامي جمهوریت(Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat')) είναι μία χώρα στην νότια κεντρική Ασία. Συνορεύει βόρεια με το Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν και Τατζικιστάν, επί συνολικού μήκους συνόρων 1.680 χλμ., βορειοανατολικά με την αυτόνομη περιοχή Σινκιάγκ Ουιγκούρ, της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, με μήκος συνόρων 80 χλμ., καθώς και με την περιοχή Τζαμού Κασμίρ, που διεκδικεί το Πακιστάν με μήκος συνόρων 320 χλμ., ανατολικά και νότια με το Πακιστάν με συνολικό μήκος συνόρων 1810 χλμ. και δυτικά με το Ιράν, με μήκος συνόρων 820 χλμ. Έχει έκταση περίπου 647.500 τ.χλμ.. Ο πληθυσμός (κατατάσσεται 47η στον κόσμο) της χώρας είναι 27.657.145 κάτοικοι (εκτίμηση 2016)[1]. Πρόεδρος της χώρας είναι ο Ασράφ Γκανί.

Πίνακας περιεχομένων

ΓεωγραφίαΕπεξεργασία

Είναι εξ ολοκλήρου μεσόγεια και ορεινή χώρα. Απέχει από τη θάλασσα (Αραβικό Κόλπο) περί τα 360 χλμ. Το περίγραμμά της μοιάζει με φύλλο δένδρου όπου μίσχος του φέρεται ο μεγάλος διάδρομος, χαράδρα Βακάν, που διασχίζει τη Χώρα από ΝΔ προς ΒΑ.
Η συνολική έκταση του Αφγανιστάν είναι 647.500 τ.χλμ. Το μέγιστο μήκος από τα δυτικά μέχρι ανατολικά σύνορα είναι 1.240 χλμ. και από το βορρά στο νότο περίπου τα 1.015 χλμ. Η βορειοδυτική, δυτική, προς Ιράν και νότια παραμεθόριες περιοχές είναι κατά κύριο λόγο έρημοι πεδιάδες και βραχώδεις περιοχές, ενώ τα βορειοανατολικά σύνορα καλύπτονται από τον κορυφο-παγετώνα του Χίντου Κους, ως επέκταση των δυτικών Ιμαλαΐων. Τα βόρεια σύνορα ορίζονται από τον ποταμό Αμού Ντάρια.

ΟροσειρέςΕπεξεργασία

Περισσότερο από τα 2/3 του εδάφους του Αφγανιστάν καλύπτονται από ψηλά βουνά με μέσο υψόμετρο τα 2000 μέτρα, και κυρίως, τα βουνά Χίντου Κους (Hindu Kush) οροσειρά που δεσπόζει στο κέντρο της χώρας και που καλύπτει μήκος προς τα ΝΔ 800 χιλιόμετρα. Η οροσειρά αυτή διακλαδίζεται σαν βεντάλια που συνεχίζει με τρεις επιμέρους οροσειρές τις Κούχε Μπάμπα, Μπαντ-έ Μπάγιαν και Σαφίντ Κοχ ή Κουχ με συνέπεια να χωρίζεται η Χώρα σε τρία μεγάλα τμήματα: το κεντρικό υψίπεδο, τις βόρειες πεδιάδες και το νοτιοδυτικό οροπέδιο. Ψηλότερη κορυφή είναι ο Χιονισμένος Όγκος, ύψος 6.504 μ., τα Παροπαμίζ (4.231 μ.) και τα Κεντρικά Αφγανικά Βουνά (4.145 μ.).

Πεδιάδες-ποταμοίΕπεξεργασία

 
Χάρτης του Αφγανιστάν

Οι Βόρειες πεδιάδες βρίσκονται βόρεια των κεντρικών υψιπέδων και εκτείνονται από τα σύνορα του Ιράν, δυτικά, μέχρι τους πρόποδες του Παμίρ (ανατολικά) με συνολική έκταση περίπου τα 100.000 τ.χλμ. Οι νότιες περιοχές, νοτιοδυτικό οροπέδιο έχει μέσο υψόμετρο τα 550 μ. περιλαμβάνει τη γεωγραφική περιοχή Σιστάν, το ΝΔ άκρο όπου πρόκειται κυρίως για ερήμους και στέπες.
Κυριότερες από τις πεδιάδες είναι η Ρεγκιστάν και Νταστί- Μαρκόχ.
Κυριότερα ποτάμια της χώρας είναι:

  1. ο Αμού Ντάρια που αποτελεί τα σύνορα με την πρώην Σοβιετική Ένωση, που σχηματίζεται από δύο παραπόταμους. Ο Αμού Νταριά είναι ο μόνος πλωτός ποταμός του Αφγανιστάν.
  2. ο Χέλμαντ, ή Χίλμεντ, που διασχίζει το νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας που σχηματίζεται από την οροσειρά Χίντου Κους και χύνεται στη λίμνη Χαμούντ- Χελμάντ,
  3. ο Χάριρουντ ή Χαριρούντ που σχηματίζεται στο κεντρικό Αφγανιστάν και καταλήγει στο Ιράν και
  4. ο Καμπούλ που ακολουθεί κατ΄ εξαίρεση των άλλων, ανατολικό ρου και καταλήγει ως παραπόταμος του Ινδού.

ΛίμνεςΕπεξεργασία

Οι λίμνες του Αφγανιστάν είναι μικρές σε μέγεθος και αριθμό, σημαντικότερες των οποίων και είναι:

  1. η λίμνη Ζαρκόλ στο Διάδρομο Βακάν
  2. η λίμνη Σίβεχ στη περιοχή Μπανταχσάν, και
  3. η αλατώδη λίμνη Ιστάντη Μοκόρ, που βρίσκεται νότια της Γκαζνί (περιοχή).

Επίσης υφίστανται μερικές αλυκές στα όρια του Χέλμαντ, στα δυτικά σύνορα με το Ιράν.

ΚλίμαΕπεξεργασία

Το κλίμα του Αφγανιστάν είναι κυρίως ηπειρωτικό ξηρό, ενώ στα νότια και ανατολικά (στα σύνορα προς το Πακιστάν) είναι υποτροπικό, δηλαδή αυτό της άνυδρης στέπας με ψυχρούς χειμώνες και πολύ ζεστά καλοκαίρια, με πολλές όμως κλιματικές διαφορές, όπως στο ΒΑ τμήμα όπου το κλίμα είναι υποαρκτικό. Γενικά το κλίμα της Χώρας επηρεάζεται και από τους Μουσώνες του Ινδικού Ωκεανού με υγρασία και βροχές (Ιούλιος - Σεπτέμβριος). Γενικά στο Αφγανιστάν παρατηρούνται μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας από 49 °C (Τζαλαλαμπάντ) τον Ιούλιο, μέχρι -31 °C (ορεινές περιοχές), το χειμώνα. Οι περισσότερες βροχοπτώσεις παρατηρούνται στο διάστημα από Δεκέμβριο μέχρι Μάρτιο, ενώ στα πεδινά συνεχίζουν μέχρι και Απρίλιο.

ΔημογραφίαΕπεξεργασία

 
Η ανάπτυξη του πληθυσμού (1961-2003) από στοιχεία του FAOSTAT.

Στο Αφγανιστάν κατοικούν 50 περίπου εθνότητες, που καθεμιά έχει και τη δική της γλώσσα. Από το 1930 καθιερώθηκαν ως επίσημες γλώσσες η Παστού και η Περσική. Την παστού τη μιλάνε κυρίως οι Αφγανοί (Παστούν), ενώ η άλλη μεγάλη εθνότητα, οι Τατζίκοι, μιλάνε την περσική γλώσσα, την οποία και θεωρούν ως πιο εξελιγμένη γλώσσα. Η κυριότερη θρησκεία στο Αφγανιστάν είναι το Ισλάμ, κυρίως όμως οι Αφγανοί είναι μουσουλμάνοι σουνίτες, με εξαίρεση μερικές μειονότητες που είναι μουσουλμάνοι σιίτες. Ο πληθυσμός είναι πολύ ανισομερώς κατανεμημένος, ως αποτέλεσμα φυσικά της μορφολογίας του εδάφους.

Εθνοτικές ομάδες στο Αφγανιστάν
Εθνοτική ομάδα εκτίμηση 2004–2014[4] εκτίμηση προ του 2004[5][6][7][8]
Παστούν 42% 38–55%
Τατζίκοι 27% 26%
Χαζάροι 8% 9–10%
Ουζμπέκοι 9% 6–8%
Αϊμάκοι 4% 500.000 με 800.000
Τουρκομάνοι 3% 2,5%
Βαλούχοι 2% 100.000
Άλλοι (Πασάγοι, Νουριστάνοι, Άραβες, Μπραχούι, Παμίροι, Γκουρτζάρ, κ.α.) 4% 6,9%

Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2015 τα 50,87 χρόνια (49,52 χρόνια οι άνδρες και 52,29 οι γυναίκες).[9]

ΙστορίαΕπεξεργασία

 
Δίγλωσση επιγραφή του 3ου αιώνα π.Χ. σε ελληνικά και αραμαϊκά του Ινδού ηγεμόνα Ασόκα η οποία ανακαλύφθηκε στην Κανταχάρ

ΑρχαιότηταΕπεξεργασία

Οι πρώτες ιστορικές πληροφορίες για τους Αφγανούς και το Αφγανιστάν είναι από τον 10ο - 11ο αιώνα και τις παρέχουν οι Τατζίκοι, οι Άραβες και οι Πέρσες. Οι πρώτες όμως ιστορικές καταβολές του Αφγανιστάν αρχίζουν από τον 6ο αιώνα π.Χ. όπου και δέσποζαν στη περιοχή κατά σειρά οι Αχαιμενίδες, οι Έλληνες, από εκεί πέρασε ο Μέγας Αλέξανδρος κατά την εκστρατεία του στην Ινδία, άλλωστε, η Κανταχάρ, που κάποτε ήταν και πρωτεύουσα, χτίστηκε από τον Αλέξανδρο ως η Ἀλεξάνδρεια ῆ ἔν Ἀραχωσία, και στη συνέχεια οι Σελευκίδες, οι Πάρθοι, οι Κουσαίοι ή Κουσάνα, οι Σασανίδες και οι Εφθαλίτες.

ΜεσαίωναςΕπεξεργασία

Από τον 7ο μέχρι τον 18ο αιώνα ακολούθησαν οι πρώτες μουσουλμανικές δυναστείες σημαντικότερες των οποίων ήταν οι Γαζναβίδες ή Γαζνεβίδες, οι Γκούριοι ή Γουρίδες, μέχρι της εισβολής των Μογγόλων των οποίων ακολούθησε ο Ταμερλάνος ή Τιμούρ που εγκαθίδρυσε τη δυναστεία των Τιμουρίδων. Αυτή αντικαταστάθηκε από τη δυναστεία των Σαφαβίδων και αυτή από την τελευταία των Μπαρακζάι.

Από τον 14ο αιώνα αρχίζει πλέον και οργανώνεται το Αφγανιστάν ως κράτος. Οι Αφγανοί κατάφεραν, ύστερα από πολλούς πολέμους, να επιβληθούν στις άλλες εθνότητες. Τον 19ο αιώνα άρχισε ο πρώτος πόλεμος των Αφγανών με τους Βρετανούς. Αφού κατέλαβαν και το Πακιστάν, άρχισαν να προχωρούν βορειότερα. Τελικά, το 1842 οι Αφγανοί κατάφεραν να εκδιώξουν τους Βρετανούς από τη χώρα τους, για να ακολουθήσει δεύτερος πόλεμος, το 1878-1880, κατά τον οποίο οι Βρετανοί πέτυχαν να θέσουν το Αφγανιστάν κάτω από τον έλεγχο του Άγγλου αντιβασιλέα των Ινδιών.

Νεότερη εποχήΕπεξεργασία

Στον τρίτο αγγλο-αφγανικό πόλεμο του 1919 οι Αφγανοί κατάφεραν τελικά να νικήσουν τους Άγγλους και να τους υποχρεώσουν να αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία τους. Στην περίοδο του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου το Αφγανιστάν τήρησε απόλυτη ουδετερότητα απέναντι και στα δύο στρατόπεδα. Το 1973 ανατράπηκε η μοναρχία και τη διακυβέρνηση ανάλαβε το καθεστώς Νταούντ, που ανατράπηκε, μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα, το 1978. Την εξουσία ανάλαβε το καθεστώς Ταράκι, το οποίο τήρησε φιλοσοβιετική στάση. Το 1980 ανατράπηκε και αυτό. Ακολούθησε η εγκατάσταση νέου φιλοσοβιετικού καθεστώτος και η κατάληψη της χώρας από στρατεύματα της ΕΣΣΔ.

Οι σοβιετικές δυνάμεις συνάντησαν σθεναρή αντίσταση από ένοπλες ομάδες ανταρτών μουτζαχεντίν. Στα πλαίσια της στρατηγικής του Ψυχρού Πολέμου οι μουτζαχεντίν υποστηρίχθηκαν από τις ΗΠΑ, το Πακιστάν, την Κίνα, το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία.[10] Οι πολεμικές συρράξεις αναγκάζουν χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.[11] Οι σοβιετικοί αποχωρούν το 1989 και ακολουθεί μια ακόμα περίοδος αστάθειας κατά την οποία αναδεικνύεται το ισλαμικό φονταμενταλιστικό κίνημα των Ταλιμπάν. Οι Ταλιμπάν καταλαμβάνουν την Καμπούλ το 1996 και επιβάλουν ένα αυστηρό ισλαμικό καθεστώς. Το 2001 οι Ταλιμπάν ανατινάζουν δύο γιγάντια σκαλισμένα στο βράχο αγάλματα του Βούδα στην περιοχή Μπαμιγιάν.[12][13]

Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 οι ΗΠΑ, η Βρετανία και συμμαχικές δυνάμεις αναλαμβάνουν στρατιωτική δράση και ανατρέπουν το καθεστώς των Ταλιμπάν. Με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στη χώρα εγκαθίσταται διεθνής στρατιωτική δύναμη, τη διοίκηση της οποίας ανέλαβε το 2003 το NATO.[14] Το 2004 διενεργούνται εκλογές και πρόεδρος εκλέγεται ο Χαμίντ Καρζάι. Έκτοτε το κίνημα των Ταλιμπάν έχει ανασυγκροτηθεί και επιτίθεται στις ξένες στρατιωτικές δυνάμεις αλλά και στην κυβέρνηση της χώρας. Μετά από δεκαετίες πολιτικής αστάθειας και πολεμικών επιχειρήσεων η ανθρωπιστική κρίση έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Εκατομμύρια Αφγανοί προσφυγές έχουν εγκαταλείψει τη χώρα και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έχει συστήσει ειδική επιχείρηση για να διαχειριστεί την κρίση.[15]

ΠόλειςΕπεξεργασία

Πρωτεύουσα του Αφγανιστάν είναι η Καμπούλ (2.413.000 κάτοικοι[16], εκτίμηση 2009). Άλλη σπουδαία πόλη είναι η Κανταχάρ ή Κουνταχάρ με 358.845 κατοίκους. Την πόλη αυτή την ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος και είχε γίνει πολλές φορές πρωτεύουσα του κράτους.

Άλλες πόλεις είναι: η Χεράτ ή Χαράτ (395.877 κατ.), που βρίσκεται στην κοιλάδα Χάρι - Ραντ, η Μαζάρι Σαρίφ (300.467 κατ.), η Τζαλαλαμπάντ (147.474 κατ.), η Μπαγκλάν (76.968 κατ.), που είναι και αξιόλογο βιομηχανικό κέντρο και διαθέτει αρκετά ζαχαρουργεία.

Διοικητικές περιφέρειεςΕπεξεργασία

Το Αφγανιστάν χωρίζεται σε 34 διοικητικές περιφέρειες (ή περιοχές). Οι περιφέρειες υποδιαιρούνται περαιτέρω σε επαρχίες.

Αριθμός Περιφέρεια Αριθμός Περιφέρεια Χάρτης
1 Μπανταχσάν 18 Κουνάρ  
2 Μπαντγκίς 19 Κουντούζ
3 Μπαγκλάν 20 Λαγκμάν
4 Μπαλχ 21 Λογκάρ
5 Μπαμιάν 22 Νανγκαράρ
6 Ντεϊκούντι 23 Νιμρούζ
7 Φαράχ 24 Νουρεστάν
8 Φαρυάμπ 25 Ορουζγκάν
9 Γκαζνί 26 Πακτιά
10 Γκοούρ 27 Πακτίκα
11 Χελμάντ 28 Παντζίρ
12 Χεράτ 29 Παρβάν
13 Τζοουζτζάν 30 Σαμανγκάν
14 Καμπούλ 31 Σαρ-έ Πολ
15 Κανταχάρ 32 Ταχάρ
16 Καπίσα 33 Βαρντάκ
17 Κχοστ 34 Ζάμπουλ

ΣυγκοινωνίαΕπεξεργασία

Τα μέσα συγκοινωνίας του Αφγανιστάν είναι ελάχιστα, ενώ δεν υφίσταται καθόλου σιδηροδρομικό δίκτυο. Το οδικό δίκτυο βρίσκεται σε πολύ άσχημη κατάσταση και μόνο λίγοι δρόμοι είναι ελεύθεροι ολόκληρο το χρόνο για την κίνηση των αυτοκινήτων, ενώ οι περισσότεροι τον χειμώνα καλύπτονται με χιόνια και γίνονται αδιάβατοι. Το συνολικό οδικό δίκτυο της χώρας δεν ξεπερνά τα 6 χιλιόμετρα. Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.

ΔιακυβέρνησηΕπεξεργασία

Το πολίτευμα είναι ισλαμική προεδρική δημοκρατία. Αρχηγός Κράτους είναι ο Πρόεδρος. Πρόεδρος, από τις 29 Σεπτεμβρίου 2014, είναι ο Ασράφ Γκανί, ύστερα από συμφωνία τον Σεπτέμβριο του 2014 για σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας, ενώ Πρωθυπουργός του Αφγανιστάν, με βάση την ίδια συμφωνία, ο Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ.

ΕκλογέςΕπεξεργασία

Οι πιο πρόσφατες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 5 Απριλίου 2014 και στις 14 Ιουνίου 2014. Πρόεδρος εξελέγη ο Ασράφ Γκάνι.

Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[9].

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Παρά τη μικρή βιομηχανία του το Αφγανιστάν είναι πλούσιο σε μεταλλεύματα. Στο υπέδαφος του Αφγανιστάν υπάρχουν πετρέλαιο, γαιάνθρακες, μεθάνιο, σίδηρος, μόλυβδος, θείο, ορυκτό αλάτι, χρυσός.

Το ΑΕΠ της χώρας είναι 14,022 δισ. $ (σε ονομαστικές τιμές, 107η στον κόσμο, εκτίμηση 2009). Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι 812 $[2].

Το Αφγανιστάν έχει ως νόμισμα το αφγάνι.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Επίσημη εκτίμηση
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 «Αφγανιστάν». ΔΝΤ. Απρίλιος 2017. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=16&sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. Ανακτήθηκε στις 09-05-2017. 
  3. «Human Development Report 2016». HDRO (Human Development Report Office). http://hdr.undp.org/en/2016-report. Ανακτήθηκε στις 7-4-2017. 
  4. «Ethnic groups». The World Factbook. CIA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2015-07-11. https://web.archive.org/web/20131014200908/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&. Ανακτήθηκε στις 18 September 2010. «Pashtun, Tajik, Hazara, Uzbek, other (includes smaller numbers of Baloch, Turkmen, Nuristani, Pamiri, Arab, Gujar, Brahui, Qizilbash, Aimaq, Pashai, and Kyrghyz)» 
  5. «Afghanistan». The World Factbook/Central Intelligence Agency. University of Missouri. 15 October 1991. http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact90/world12.txt. Ανακτήθηκε στις 20 March 2011. 
  6. «Ethnic divisions». The World Factbook/CIA. University of Missouri. 22 January 1993. http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact92/wf930006.txt. Ανακτήθηκε στις 16 October 2010. 
  7. «Ethnic Groups». Library of Congress Country Studies. 1997. http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037). Ανακτήθηκε στις 8 October 2010. 
  8. «Ethnic groups:». The World Factbook/CIA. University of Missouri. 2003. http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2003/geos/af.html. Ανακτήθηκε στις 18 September 2010. 
  9. 9,0 9,1 Αφγανιστάν CIA World Factbook
  10. Σημαντικές ημερομηνίες BBC
  11. Επιστροφή στο Αφγανιστάν - Χρονολόγιο της κρίσης 1973-2007 Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες
  12. Καταστράφηκαν ολοσχερώς τα αγάλματα του Βούδα, δηλώνουν οι αντίπαλοι των Ταλεμπάν in.gr 9/3/2001
  13. Πολιτιστικό τοπίο και αρχαιολογικά απομεινάρια της κοιλάδας Μπαμιγιάν UNESCO
  14. NATO's role in Afghanistan NATO
  15. Επιστροφή στο Αφγανιστάν Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες
  16. «Πόλεις του Αφγανιστάν». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-06-30. http://archive.is/DoJD1.  World Gazetteer
  17. «Estimated population of Afghanistan 2012-13». Central Statistics Office. http://cso.gov.af/en. Ανακτήθηκε στις September 30, 2015. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία