Σρι Λάνκα

χώρα της νότιας Ασίας

Συντεταγμένες: 6°55′00″N 79°50′00″E / 6.9167°N 79.8333°E / 6.9167; 79.8333

Η Λαϊκή Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Σρι Λάνκα είναι νησιωτική χώρα νοτιοανατολικά της Ινδίας με έκταση 65.610 τετρ.χλμ. και πληθυσμό 21.803.000[1] κατοίκους σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2019. Ήταν γνωστή ως Κεϋλάνη έως το 1972, ενώ από τους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους χαρτογράφους αναφερόταν ως Ταπροβάνη.

Λαϊκή Σοσιαλιστική
Δημοκρατία της Σρι Λάνκα
இலங்கை ஜனநாயக
சமத்துவ குடியரசு

Σημαία

Εθνόσημο
Η θέση της Σρι Λάνκα (πράσινο)
Κότε
6°54′0″N 79°54′59″E / 6.90000°N 79.91639°E / 6.90000; 79.91639 (Κότε)
Μεγαλύτερη πόλη
Κολόμπο
Σιναλεζικά, Ταμίλ
Ημιπροεδρική δημοκρατία
Γκοταμπάγια Ραγιαπάκσε
Μαχίντα Ραγιαπάκσε
Ανεξαρτησία
από το Ην. Βασίλειο
Ισχύον Σύνταγμα

4 Φεβρουαρίου 1948
16 Αυγούστου 1978, αναθεωρήθηκε στις 8 Σεπτ. 2010
 • Σύνολο
 • % Νερό
Ακτογραμμή

65.610 km2 (122η)
4,4
1.340 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2019 
 • Απογραφή 2012 
 • Πυκνότητα 

21.803.000 [1] (58η) 
20.359.439[2]  
332,3 κατ./km2 (41η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

260,593 δισ. $[3]  
12.262 $[3]  
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

82,615 δισ. $[3]  
3.887 $[3]  
ΔΑΑ (2018)Αύξηση 0,780[4] (71η) – υψηλός
ΝόμισμαΡουπία Σρι Λάνκα (LKR)
Σταθερή Ζώνη Ώρας Σρι Λάνκα (UTC +5:30)
ISO 3166-1LK
Internet TLD.lk
Οδηγούν στααριστερά
Κωδικός κλήσης+94

Διοικητική πρωτεύουσα είναι τo Κότε[5] (Σρι Τζαγιαγουαρντενεπούρα Κότε), όμως μεγαλύτερη πόλη και οικονομική πρωτεύουσα είναι το Κολόμπο. Η επίσημη γλώσσα είναι η σιναλεζική ενώ ομιλούνται επίσης η ταμίλ και η αγγλική.

Οι κάτοικοι του νησιού στο θρήσκευμα είναι Βουδιστές (70,2%), Ινδουιστές (12,6%), Μουσουλμάνοι (9,7%) και Χριστιανοί (7,4%). Το ποσοστό αναλφαβητισμού μεταξύ των κατοίκων είναι λιγότερο από 8%. Η Σρι Λάνκα έχει το ψηλότερο ποσοστό εγγράμματων (91,9%) ανάμεσα στις χώρες της μεσημβρινής Ασίας (2017).[6]

ΙστορίαΕπεξεργασία

Πληροφορίες εξακριβωμένες έχουμε από το 543 μ.Χ.. Τότε εγκαταστάθηκαν εδώ οι Σιναλέζοι από την Ινδία. Ο Βουδισμός διαδόθηκε και επικράτησε σαν θρησκεία.

Η πρώιμη σύγχρονη περίοδος της Σρι Λάνκα αρχίζει με την άφιξη του Πορτογάλου στρατιώτη και εξερευνητή Λουρένσο ντι Αλμέιντα, γιος του Φρανσίσκο ντι Αλμέιντα, το 1505.[7] Το 1517, οι Πορτογάλοι έχτισαν ένα φρούριο στην πόλη-λιμάνι Κολόμπο και σταδιακά επέκτειναν τον έλεγχό τους στις παράκτιες περιοχές. Το 1592, μετά από δεκαετίες διακεκομμένου πολέμου με τους Πορτογάλους, ο Βιμαλανταρμασούρια Α΄ μετέφερε το βασίλειό του στην πόλη Κάντι, στην ενδοχώρα, μια θέση που νόμιζε πιο ασφαλή από επίθεση.[8] Το 1619, υποκύπτοντας στις επιθέσεις των Πορτογάλων, η ανεξάρτητη ύπαρξη του βασιλείου της Τζάφνα έληξε.[9]

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ρατζασίνγκε Β΄, ολλανδοί εξερευνητές έφτασαν στο νησί. Το 1638 ο βασιλιάς υπέγραψε συνθήκη με την Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών για να απαλλαγεί από τους Πορτογάλους που κυβερνούσαν τις περισσότερες παράκτιες περιοχές.[10] Ο επόμενος ολλανδικό-πορτογαλικός πόλεμος είχε ως αποτέλεσμα τη νίκη των Ολλανδών, με το Κολόμπο να πέφτει στα χέρια των Ολλανδών το 1656. Οι Ολλανδοί παρέμειναν στις περιοχές που είχαν καταλάβει, παραβιάζοντας έτσι τη συνθήκη που είχαν υπογράψει το 1638. Μια εθνοτική ομάδα, οι Μπουργκέρ, προέκυψαν ως αποτέλεσμα της ολλανδικής κυριαρχίας.[11]

Το Βασίλειο της Κάντι ήταν η τελευταία ανεξάρτητη μοναρχία της Σρι Λάνκα.[12] Το 1595, ο Βιμαλανταρμασούρια έφερε το λείψανο του ιερού Δοντιού - το παραδοσιακό σύμβολο της βασιλικής και θρησκευτικής εξουσίας των Σιναλέζων - στην Κάντι, και έχτισε το Ναό του Ιερού Δοντιού.[12] Παρά τον συνεχιζόμενο διαρκή πόλεμο με τους Ευρωπαίους, η βασιλεία επιβίωσε. Αργότερα, μια κρίση διαδοχής εμφανίστηκε στο Κάντι με το θάνατο του βασιλιά Βίρα Ναρεντρασίνχα το 1739. Ήταν παντρεμένος με μια πριγκίπισσα της δυναστείας Μαντουράι Ναγιάκ, που μιλούσε την Τελούγκου, από τη Νότια Ινδία (Μαντουράι) και ήταν άτεκνος από αυτήν.[12]

Κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους, φοβούμενοι ότι ο γαλλικός έλεγχος της Ολλανδίας μπορούσε να παραδώσει τη Σρι Λάνκα στους Γάλλους, η Μεγάλη Βρετανία κατέλαβε, με μικρές δυσκολίες, τις παράκτιες περιοχές του νησιού το 1796.[13] Δύο χρόνια αργότερα, το 1798, ο Σρι Ρατζάντι Ρατζασίνχα, τρίτος από τους τέσσερις βασιλιάδες Ναγιακάρ της Σρι Λάνκα, πέθανε από πυρετό. Μετά το θάνατό του, στέφθηκε βασιλιάς ένας ανιψιός του Ρατζάντι Ρατζασίνχα, ο δεκαοχτάχρονος Κανασάμι.[14] Ο νέος βασιλιάς, που ονομάστηκε Σρι Βικράμα Ρατζασίνχα, αντιμετώπισε μια βρετανική εισβολή το 1803, και αντεπιτέθηκε με επιτυχία. Ο πρώτος πόλεμος της Κάντι τελείωσε σε αδιέξοδο.[14]

Μέχρι τότε ολόκληρη η παράκτια περιοχή ήταν υπό την κατοχή της Βρετανικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών ως αποτέλεσμα της Συνθήκης της Αμιένης. Στις 14 Φεβρουαρίου του 1815, η Κάντι καταλήφθηκε από τους Βρετανούς στον δεύτερο πόλεμο της Κάντι, τελειώνοντας την ανεξαρτησία της Σρι Λάνκα.[14] Ο Σρι Βικράμα Ρατζασίνχα, ο τελευταίος ντόπιος μονάρχης της Σρι Λάνκα, εξορίστηκε στην Ινδία.[15] Η σύμβαση της Κάντι παραχώρησε τυπικά ολόκληρη τη χώρα στη βρετανική αυτοκρατορία. Οι προσπάθειες των ευγενών της Σρι Λάνκα για υπονόμευση της βρετανικής εξουσίας το 1818 κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Ούβα αναχαιτίστηκαν από τον κυβερνήτη Ρόμπερτ Μπράουνριγκ.[16]

Η αρχή της σύγχρονης περιόδου της Σρι Λάνκα χαρακτηρίζεται από τις μεταρρυθμίσεις του Κόουλμπρουκ-Κάμερον το 1833.[17] Οι οποίοι εισήγαγαν μια ωφελιμιστική και φιλελεύθερη πολιτική κουλτούρα στη χώρα με βάση το κράτος δικαίου και συγχώνευσαν τις επαρχίες της Κάντι με τις παράκτιες περιοχές σε μια ενιαία κυβέρνηση.[17] Καθιερώθηκε ένα εκτελεστικό συμβούλιο και ένα νομοθετικό συμβούλιο. Μέχρι αυτή τη στιγμή, τα πειράματα με φυτείες καφέ ήταν σε μεγάλο βαθμό επιτυχημένα.[18]

Η Σρι Λάνκα έγινε ανεξάρτητο κράτος στις 4 Φεβρουαρίου του 1948, παρέμεινε όμως μέλος της Βρετανικής Κοινοπολιτείας.

Η Κεϋλάνη ή, όπως ονομάστηκε αργότερα, Σρι Λάνκα (= «Ευλογημένο Νησί»), απετέλεσε το 1960 την πρώτη χώρα στην ιστορία της ανθρωπότητας που εξέλεξε γυναίκα πρωθυπουργό, τη Σιριμάβο Μπανταρανάικε, η οποία έκανε διάφορες σοσιαλιστικές μεταρρυθμίσεις, στήριξε τις γυναίκες, εισήγαγε την χώρα στο Κίνημα των Αδεσμεύτων, αλλά, κυρίως, κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας της άλλαξε το όνομα της χώρας και θέσπισε νέο Σύνταγμα. Το Διεθνές Αεροδρόμιο της Σρι Λάνκα φέρει το όνομά της.[19]

Αποσχιστικό κίνημα των ΤαμίλΕπεξεργασία

Από το 1983 ως το 2009 η χώρα ταλανιζόταν από βία καθώς η μειονότητα των Ταμίλ διεκδικούσε την ανεξαρτησία της.[6] Οι δυνάμεις του στρατού συγκρούονταν με την ένοπλη ομάδα ανταρτών που αποκαλείται Τίγρεις για την Απελευθέρωση του Ταμίλ Ιλάμ (αγγλικά: Liberation Tigers of Tamil Eelam - LTTE, ταμιλικά: தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள்). Το 2002 οι αντάρτες και η κυβέρνηση υπέγραψαν εκεχειρία με τη διαμεσολάβηση της Νορβηγίας. Οι εχθροπραξίες όμως εντάθηκαν και πάλι το 2006.[20]

Τον Ιανουάριο του 2009 ο κυβερνητικός στρατός κατάφερε τα μεγαλύτερα πλήγματα εναντίον των ανταρτών Τίγρεων των Ταμίλ. Έπειτα από σφοδρές μάχες κατελήφθησαν από τον κυβερνητικό στρατό οι πόλεις Κιλινότσι, πολιτική πρωτεύουσα των ανταρτών και στη συνέχεια η Μουλαϊτίβου, τελευταία πόλη που βρισκόταν υπό τον έλεγχο των αυτονομιστών.[21] Στις 16 Μαΐου του 2009 ο πρόεδρος Ραγιαπάκσε ανακοίνωσε τη νίκη του κυβερνητικού στρατού επί των ανταρτών Ταμίλ, σηματοδοτώντας το τέλος ενός εμφυλίου που διήρκεσε 25 χρόνια[22]. Την επόμενη ημέρα οι αντάρτες αποφάσισαν κατάπαυση του πυρός και παραδέχθηκαν ότι ο αγώνας τους είχε άδοξο τέλος.[23]

ΓεωγραφίαΕπεξεργασία

 
Χάρτης της Σρι Λάνκα

Το νησί υποδιαιρείται σε τρεις φυσικές περιοχές: Το βόρειο τμήμα είναι πεδινό. Στο κεντρικό τμήμα απλώνονται μικρές πεδιάδες, ενώ στο νότιο τμήμα δεσπόζουν ορεινοί όγκοι με υψηλότερες κορυφές τα βουνά Πιντουρουταλαγκάλα. Επειδή βρίσκεται κοντά στον Ισημερινό (μεταξύ 5ου και 10ου παράλληλου βόρεια του Ισημερινού), η Σρι Λάνκα έχει κλίμα θερμό και υγρό. Οι κλιματικές αντιθέσεις είναι εμφανείς και επηρεάζουν τη βλάστηση. Έτσι, ενώ η μεσημβρινή περιοχή είναι σκεπασμένη με ωραία δάση, το κεντρικό τμήμα είναι μια φτωχή ζούγκλα. Η μεσημβρινή περιοχή είναι πυκνοκατοικημένη. Το τοπίο της χαρακτηρίζεται από την οργιώδη βλάστηση.

ΕκλογέςΕπεξεργασία

Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[6]

ΔημογραφίαΕπεξεργασία

Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2016 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 75,3 χρόνια (72,1 χρόνια οι άνδρες και 78,5 οι γυναίκες).[24]

ΟικονομίαΕπεξεργασία

Οι κάτοικοι του νησιού ζουν κυρίως από τη γεωργία. Παράγουν ρύζι, γλυκοπατάτα, αρτόκαρπους, τσάι (περίφημο το τσάι Κεϋλάνης) και κοκοφοίνικες, αλλά γενικά η γεωργική παραγωγή είναι ανεπαρκής: η Σρι Λάνκα υποχρεώνεται να εισάγει από το εξωτερικό τρόφιμα, όπως π.χ. ρύζι από τη Μιανμάρ. Η βιομηχανία δεν έχει αναπτυχθεί. Υπάρχουν εργοστάσια επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων, όπως ελαιουργίας, βυρσοδεψίας, καπνεργοστάσια κ.ά.. Η βιομηχανία μετάλλου περιορίζεται σε ένα εργοστάσιο, το ίδιο και η χημική βιομηχανία.

Υπάρχουν ορυχεία γραφίτη, μοσχοβίτη και πολύτιμων λίθων, που έχουν μεγάλη σπουδαιότητα.

ΜεταφορέςΕπεξεργασία

Η οδήγηση γίνεται στα αριστερά.

ΑθλητισμόςΕπεξεργασία

 
Αγώνας κρίκετ μεταξύ Σρι Λάνκα και Αγγλίας στο Κολόμπο το 2001

Παρότι το εθνικό άθλημα στη Σρι Λάνκα είναι η πετοσφαίριση,[25] μακράν το πιο δημοφιλές άθλημα είναι το κρίκετ.[25] Εξίσου δημοφιλές είναι και το ράγκμπι, όπως επίσης τα αθλήματα του υγρού στίβου, το ποδόσφαιρο, ο στίβος και η αντισφαίριση. Το 1996 η εθνική ομάδα κρίκετ της χώρας κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο,[26] όπως επίσης και τα Ασιατικά Κύπελλα των ετών 1996 και 2004. Η εθνική έφτασε στον τελικό και του Παγκοσμίου κυπέλλου του 2007, όπου ηττήθηκε από την ομάδα της Αυστραλίας.[27]

Η χώρα έχει πολλά γήπεδα και συνδιοργάνωσε το 1996 το Παγκόσμιο Κύπελλο Κρίκετ με την Ινδία και το Πακιστάν. Επίσης, έχει φιλοξενήσει πολλές διοργανώσεις του Ασιατικού Κυπέλλου.


ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Επίσημη εκτίμηση
  2. Στατιστική Υπηρεσία της Σρι Λάνκα
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Σρι Λάνκα». ΔΝΤ. Απρίλιος 2017. Ανακτήθηκε στις 9 Μαΐου 2017. 
  4. «2019 Human Development Report» (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Ανακτήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2019. 
  5. «Sri Lanka Facts». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2007. 
  6. 6,0 6,1 6,2 CIA World Factbook
  7. «Sri Lanka History». Thondaman Foundation. 
  8. «King Wimaladharmasuriya». S.B. Karalliyadde – The Island. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2014. 
  9. Knox, Robert (1681). An Historical Relation of the Island Ceylon. London: Reprint. Asian Educational Services. σελίδες 19–47. 
  10. Anthonisz, Richard Gerald (2003). The Dutch in Ceylon: an account of their early visits to the island, their conquests, and their rule over the maritime regions during a century and a half. Asian Educational Services. σελίδες 37–43. ISBN 978-81-206-1845-9. 
  11. Bosma, U. (2008). «1». Being "Dutch" in the Indies: a history of creolisation and empire, 1500–1920. University of Michigan. ISBN 978-0-89680-261-2. 
  12. 12,0 12,1 12,2 «A kingdom is born, a kingdom is lost». The Sunday Times. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2014. 
  13. «The first British occupation and the definitive Dutch surrender». colonialvoyage.com. 18 Φεβρουαρίου 2014. 
  14. 14,0 14,1 14,2 «History of Sri Lanka and significant World events from 1796 AD to 1948». scenicsrilanka.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2014. 
  15. Codrington, Ch. 11
  16. «Keppetipola and the Uva Rebellion». lankalibrary.com. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2014. 
  17. 17,0 17,1 Corea, Gamani & Kelegama, Saman (2004). Economic policy in Sri Lanka: Issues and debates. SAGE. σελίδες 405–406. ISBN 978-0-7619-3278-9. 
  18. Nubin 2002, σελ. 115
  19. «Civil Aviation Authority of Sri Lanka». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2008. 
  20. Σημαντικές ημερομηνίες από το BBC
  21. Σκάι, Σρι Λάνκα: Νέα νίκη για τα κυβερνητικά στρατεύματα, 25 Ιανουαρίου 2009
  22. Ελευθεροτυπία, 17 Μαΐου 2009.
  23. Τα Νέα Αρχειοθετήθηκε 2011-07-19 στο Wayback Machine., Να καταθέσουν τα όπλα αποφάσισαν οι αντάρτες Ταμίλ στη Σρι Λάνκα, 17 Μαΐου 2009.
  24. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Προσδόκιμο ζωής και υγιές προσδόκιμο ζωής, Δεδομένα ανά χώρα
  25. 25,0 25,1 Sri Lanka development gateway, Sports Αρχειοθετήθηκε 2007-04-10 στο Wayback Machine.
  26. The Guardian, Sri Lanka light up the world
  27. Cricinfo, Final: Australia v Sri Lanka at Bridgetown, 28 Απριλίου 2007

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία