H Ευρώπη, αποκαλούμενη συνήθως Γηραιά ήπειρος, θεωρείται ότι είναι μία από τις επτά ηπείρους του κόσμου. Αποτελούμενη από τη δυτικότερη χερσόνησο της Ευρασίας, η Ευρώπη χωρίζεται γενικά από την Ασία στην ανατολή από το χώρισμα που αποτελείται από τα Ουράλια, τον ποταμό Ουράλη, την Κασπία Θάλασσα, την περιοχή του Καυκάσου (προσδιορισμός των συνόρων) και τον Εύξεινο Πόντο προς τα νοτιοανατολικά. Επίσης, η Ευρώπη συνορεύει με τον Αρκτικό ωκεανό και άλλα υδατικά συστήματα στα βόρεια, τον Ατλαντικό ωκεανό στα δυτικά, τη Μεσόγειο Θάλασσα προς νότο, και τον Εύξεινο Πόντο και συνδέεται με υδατικές οδούς προς τα νοτιοανατολικά. Ωστόσο, τα σύνορα της Ευρώπης -μια έννοια που χρονολογείται από την κλασική αρχαιότητα- είναι κάπως αυθαίρετη, όπως ο όρος ήπειρος μπορεί να αναφέρεται σε μια πολιτιστική και πολιτική διάκριση ή μία φυσιογραφική.

Ευρώπη
Απεικόνιση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη
Έκταση 10.180.000 km²
Πυκνότητα 72,6/km²
Χώρες 50[1]
Γλώσσες Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, Φιννοουγγρικές γλώσσες, Βασκική γλώσσα
Ζώνες ώρας UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3, UTC+4,
Internet TLD .eu
Μεγαλύτερες Πόλεις Flag of Turkey.svg Κωνσταντινούπολη
Flag of Russia.svg Μόσχα
Flag of France.svg Παρίσι
Flag of the United Kingdom.svg Λονδίνο
Flag of Spain.svg Μαδρίτη
Flag of Spain.svg Βαρκελώνη
Flag of Russia.svg Αγία Πετρούπολη
Flag of Italy.svg Ρώμη
Flag of Germany.svg Βερολίνο
Flag of Greece.svg Αθήνα
Πολιτικός[2] χάρτης Ευρώπης

Η Ευρώπη είναι η τέταρτη σε έκταση ήπειρος του πλανήτη μας. Καταλαμβάνει συνολικά με τα νησιά έκταση 10.500.000 τετρ. χλμ., το 7% περίπου της συνολικής ξηράς του πλανήτη μας. Ο πληθυσμός της, σύμφωνα με τα στοιχεία του 1981 ξεπερνούσε τα 670.000.000 κατοίκους. Σύμφωνα με την μέση εκτίμηση πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών για το 2017 ο πληθυσμός της εκτιμάται σε 739.208.000 κατοίκους.[3]

Πίνακας περιεχομένων

ΕτυμολογίαΕπεξεργασία

 
Γεωφυσικός χάρτης Ευρώπης
 
Διαίρεση της Ευρώπης (σύμφωνα με τον ΟΗΕ):
 
Διαίρεση της Ευρώπης σύμφωνα με το Eurovoc της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία ο Μίνωας εθεωρείτο γιος του Δία. Ο Δίας ερωτεύθηκε την κόρη του βασιλιά Φοινίκης Αγήνορα, Ευρώπη. Για να την πλησιάσει μεταμορφώθηκε σε λευκό ταύρο και με την γοητεία του σαγήνεψε την Ευρώπη που έκατσε πάνω του. Τότε ο Δίας την απήγαγε την μετέφερε σε όλη την σημερινή Ευρώπη και μετά την πήγε στην Κρήτη όπου και έκανε το γάμο κάτω από ένα πλάτανο στη Γόρτυνα. Από το γάμο αυτό γεννήθηκαν οι Μίνωας, Ραδάμανθυς και Σαρπηδόνας. Η ιστορία απεικονίζεται στο νόμισμα των 2 ευρώ.

Η λέξη ετυμολογείται πιθανώς από τις λέξεις ευρύς και ώψ («ανοικτομάτης, με μεγάλα μάτια»). Μια άλλη θεωρία θέλει την προέλευση της λέξης από το ακκαδικό erebu («δύω»).

Περιοχές της ΕυρώπηςΕπεξεργασία

Σκανδιναβικές χώρεςΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Δανία Κοπεγχάγη Στη Δανία ανήκουν και οι αυτόνομες νήσοι Φερόες καθώς και η Γροιλανδία, που πολιτικά θεωρείται Δανική περιοχή με αυτοδιάθεση. Η Γροιλανδία ανήκει γεωγραφικά στην Αμερική, αλλά πολιτιστικά και πολιτικά στην Ευρώπη.
  Ισλανδία Ρέικιαβικ
  Νορβηγία Όσλο Στη Νορβηγία ανήκουν το Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ και το νησί Γιαν Μαγιέν που βρίσκονται στον Αρκτικό ωκεανό, καθώς και ένα νησί στο νότιο Ατλαντικό ωκεανό (Μπουβέ) και το Νησί του Πέτρου Α' και τη Γη της Βασίλισσας Μάουντ στην Ανταρκτική.
  Σουηδία Στοκχόλμη
  Φινλανδία Ελσίνκι Στην Φινλανδία ανήκουν και τα αυτόνομα Νησιά Ώλαντ.

Χώρες της ΒαλτικήςΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Εσθονία Ταλίν
  Λετονία Ρίγα
  Λιθουανία Βίλνιους

Βρετανικά ΝησιάΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Ιρλανδία Δουβλίνο Το βορειοανατολικό μέρος του, που ονομάζεται Βόρεια Ιρλανδία, ανήκει στο Ηνωμένο Βασίλειο.
  Ηνωμένο Βασίλειο Λονδίνο Το Ηνωμένο Βασίλειο περιλαμβάνει και υπερπόντια εδάφη και σε άλλες ηπείρους. Ανάμεσα στις εξαρτημένες περιοχές περιλαμβάνονται επίσης και δύο νησιά στην περιοχή της Θάλασσας της Μάγχης (Γκέρνσεϊ και Τζέρσεϊ) καθώς και η Νήσος του Μαν στην Ιρλανδική θάλασσα.

Δυτική και Κεντρική ΕυρώπηΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Πολωνία Βαρσοβία
  Γερμανία Βερολίνο
  Γαλλία Παρίσι Στη Γαλλία συμπεριλαμβάνονται και υπερπόντια διαμερίσματα και εδαφικές επικράτειες σε άλλες ηπείρους.
  Μονακό Μονακό Μεγαλύτερη πόλη το Μόντε Κάρλο.
  Ελβετία Βέρνη Μεγαλύτερη πόλη η Ζυρίχη
  Λιχτενστάιν Βαντούζ Μεγαλύτερη πόλη το Σάαν
  Αυστρία Βιέννη
  Ουγγαρία Βουδαπέστη
  Σλοβακία Μπρατισλάβα
  Τσεχία Πράγα

Κάτω Χώρες (Benelux)Επεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Βέλγιο Βρυξέλλες
  Λουξεμβούργο Λουξεμβούργο
  Ολλανδία Άμστερνταμ Άμστερνταμ (επίσημη), Χάγη (διοικητική). Η Ολλανδία αποτελεί συστατικό κράτος του Βασιλείου των Κάτω Χωρών. Σε αυτό ανήκουν επίσης και χώρες και ειδικοί δήμοι στην Αμερική.

Ιβηρική ΧερσόνησοςΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Ανδόρρα Ανδόρρα λα Βέλια
  Ισπανία Μαδρίτη Στην Ισπανία ανήκουν διοικητικά οι Κανάριες Νήσοι και πόλεις στην βορειοδυτική Αφρική. Στην περιοχή της Ανδαλουσίας (Ισπανία) βρίσκεται και το Γιβραλτάρ, το οποίο αποτελεί υπερπόντιο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου.
  Πορτογαλία Λισαβόνα Στην Πορτογαλία ανήκουν και τα νησιά (Αζόρες και Μαδέρα) της Αφρικής.

Ιταλική χερσόνησοςΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Βατικανό Βατικανό
  Ιταλία Ρώμη
  Άγιος Μαρίνος Άγιος Μαρίνος Μεγαλύτερη πόλη η Ντογκάνα.

Νησιωτικά κράτη της ΜεσογείουΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Κύπρος Λευκωσία Η Κύπρος βρίσκεται γεωγραφικά στην Ασία αλλά θεωρείται πολιτιστικά, πολιτικά και ιστορικά Ευρωπαϊκό κράτος. Το βόρειο τμήμα της τελεί υπό τουρκική κατοχή.
  Μάλτα Βαλέτα Μεγαλύτερη πόλη η Μπιρκιρκάρα

Βαλκανική Χερσόνησος - Νοτιοανατολική ΕυρώπηΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Αλβανία Τίρανα
  Βοσνία και Ερζεγοβίνη Σεράγεβο
  Βουλγαρία Σόφια
  Ελλάδα Αθήνα Τα νησιά του Αιγαίου, του Ιονίου και η Κρήτη γεωγραφικώς δεν θεωρούνται μέρος των Βαλκανίων.
  Τουρκία Άγκυρα Περιλαμβάνεται μόνο η Ανατολική Θράκη.
  Κοσσυφοπέδιο Πρίστινα Η Σερβία διεκδικεί το Κόσοβο ως μέρος της επικράτειάς της.
  Κροατία Ζάγκρεμπ
  Μαυροβούνιο Ποντγκόριτσα
  ΠΓΔΜ Σκόπια
  Ρουμανία Βουκουρέστι
  Σερβία Βελιγράδι
  Σλοβενία Λιουμπλιάνα Γεωγραφικά τείνει προς την Κεντρική Ευρώπη αλλά για πολιτισμικούς λόγους θεωρείται Βαλκάνια.

Ανατολική ΕυρώπηΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Ρωσία Μόσχα Μεγάλη περιοχή της Ρωσίας (Σιβηρία) ανήκει στην Ασία.
  Λευκορωσία Μινσκ
  Μολδαβία Κισινάου
  Ουκρανία Κίεβο

Υπερκαυκάσιες χώρεςΕπεξεργασία

Κράτος Πρωτεύουσα Σημειώσεις
  Αζερμπαϊτζάν Μπακού Το Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνει εδάφη που ανήκουν στην Ασία. Αναφέρεται, συχνά, και ως Ασιατική χώρα.
  Αρμενία Ερεβάν Η Αρμενία βρίσκεται γεωγραφικά στην Ασία, αλλά θεωρείται πολιτιστικά, πολιτικά και ιστορικά Ευρωπαϊκό κράτος.[4]
  Γεωργία Τιφλίδα Περιλαμβάνει εδάφη που ανήκουν στην Ασία.

Πρώην χώρεςΕπεξεργασία

Ανεξάρτητα κράτη της ΕυρώπηςΕπεξεργασία

Σημαία Όνομα Έκταση
(km²)
Πληθυσμός
Πυκνότητα
(με km²)
Πρωτεύουσα Όνομα χώρας στην επίσημη γλώσσα
  Άγιος Μαρίνος 61 33.230 544,8 Πόλη του Άγιου Μαρίνου San Marino
  Αζερμπαϊτζάν 86.600 9.867.250 113,9 Μπακού Azǝrbaycan
  Αλβανία 28.748 2.876.591 100,1 Τίρανα Shqipëria
  Ανδόρρα 468 78.264 167,2 Ανδόρρα λα Βέγια Andorra
  Αρμενία 29.800 2.986.500 100,2 Γερεβάν Hayastan
  Αυστρία 83.858 8.817.514 105,1 Βιέννη Österreich
  Βατικανό 0,44 800 1.818,2 Βατικανό Città del Vaticano
  Βέλγιο 30.528 11.385.383 372,9 Βρυξέλλες België/Belgique/Belgien
  Βοσνία και Ερζεγοβίνη 51.129 3.531.159 69,1 Σαράγεβο Bosna i Hercegovina
  Βουλγαρία 110.910 7.101.859 64 Σόφια Bălgarija
  Γαλλία 547.030 65.040.000 118,9 Παρίσι France
  Γερμανία 357.021 82.457.000 231 Βερολίνο Deutschland
  Γεωργία 69.700 3.718.200 53,3 Τιφλίδα Sakartvelo
  Δανία 43.094 5.778.570 134,1 Κοπεγχάγη Danmark
  Ελβετία 41.290 8.448.585 204,6 Βέρνη Schweiz/Suisse/Svizzera/Svizra
  Ελλάδα 131.957 10.783.748 81,7 Αθήνα Ελλάδα
  Εσθονία 45.226 1.315.635 29,1 Ταλίν Eesti
  Ηνωμένο Βασίλειο 244.820 65.648.000 268,1 Λονδίνο An Ríocht Aontaithe (Ιρλανδικά)/Y Deyrnas Unedig (Ουαλικά)/An Rìoghachd Aonaichte (Σκωτσέζικα)/United Kingdom (Αγγλικά)
  Ιρλανδία 70.280 4.761.865 67,8 Δουβλίνο Éire/Ireland
  Ισλανδία 103.000 346.750 3,4 Ρέικιαβικ Ísland
  Ισπανία 504.851 46.549.000 92,2 Μαδρίτη España
  Ιταλία 301.230 60.504.233 200,9 Ρώμη Italia
  Κροατία 56.542 4.154.213 73,5 Ζάγκρεμπ Hrvatska
  Κύπρος 9.251 854.800 92,4 Λευκωσία Κύπρος/Cyprus
  Λετονία 64.589 1.932.200 29,9 Ρίγα Latvija
  Λευκορωσία 207.560 9.495.800 45,8 Μινσκ Belarus
  Λιθουανία 65.200 2.810.865 43,1 Βίλνιους Lietuva
  Λίχτενσταϊν 160 37.815 236,3 Βαντούζ Liechtenstein
  Λουξεμβούργο 2.586 590.667 228,4 Λουξεμβούργο Lëtzebuerg/Luxemburg/Luxembourg
  Μάλτα 316 434.403 1.374,7 Βαλέτα Malta
  Μαυροβούνιο 13.812 622.387 45 Ποντγκόριτσα Crna Gora
  Μολδαβία 33.843 3.550.900 104,9 Κισινάου Moldova
  Μονακό 1,95 37.550 19.256,4 Μονακό Monaco
  Νορβηγία 385.178 5.290.288 13,6 Όσλο Norge/Noreg
  Ολλανδία 41.526 17.174.646 413,6 Άμστερνταμ Nederland
  Ουγγαρία 93.030 9.797.561 105,3 Βουδαπέστη Magyarország
  Ουκρανία 603.700 42.434.767 70,3 Κίεβο Ukrajina
  Π.Γ.Δ.Μ. 25.713 2.073.702 80,6 Σκόπια Poranešna Jugoslovenska Republika MakedoniJa
  Πολωνία 312.685 38.424.000 122,9 Βαρσοβία Polska
  Πορτογαλία 91.568 10.309.573 112,6 Λισαβόνα Portugal
  Ρουμανία 238.391 19.638.000 82,4 Βουκουρέστι România
  Ρωσία 17.075.400 146.804.372 8,6 Μόσχα Rossiya
  Σερβία 88.361 7.040.272 79,7 Βελιγράδι Srbija
  Σλοβακία 48.845 5.441.899 111,4 Μπρατισλάβα Slovensko
  Σλοβενία 20.273 2.066.161 101,9 Λιουμπλιάνα Slovenija
  Σουηδία 449.964 10.103.843 22,5 Στοκχόλμη Sverige
  Τουρκία 783.562 79.814.871 101,9 Άγκυρα Türkiye
  Τσεχία 78.866 10.588.063 134,3 Πράγα Česká republika
  Φινλανδία 336.593 5.509.984 16,3 Ελσίνκι Suomi/Finland
Σύνολο 10.180.000 * 738.849.000 * 72,6

Περιορισμένης αναγνώρισης κράτη της ΕυρώπηςΕπεξεργασία

Ο πίνακας που ακολουθεί περιγράφει περιοχές που έχουν ανακηρύξει την ανεξαρτησία τους αλλά δεν είναι αναγνωρισμένες από όλες τις χώρες του κόσμου. Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ έχει αποσχιστεί από το Αζερμπαϊτζάν αλλά αναγνωρίζεται από την διεθνή κοινότητα και από τον ΟΗΕ ως μέρος της δικής του επικράτειας. Η Βόρεια Κύπρος (ψευδοκράτος, κατεχόμενα) στην Κύπρο κ.ο.κ. Το Κόσοβο αναγνωρίζεται από 108 χώρες σε όλο τον κόσμο αλλά όχι απ' αυτήν που έχει αποσχισθεί, την Σερβία, η οποία συνεχίζει να το διεκδικεί ως μέρος της. Αυτές είναι:

Σημαία Όνομα Περιοχή
(km²)
Πληθυσμός
Πυκνότητα
(με km²)
Πρωτεύουσα
  Αμπχαζία 8.660 240.705 27,8 Σουχούμι
  Κόσοβο 10.908 1.783.531[5] 163,5 Πρίστινα
  Ναγκόρνο-Καραμπάχ 4.400 141.400 32,1 Στεπανακέρτ
  Βόρεια Κύπρος 3.355 265.100 79 Βόρεια Λευκωσία
  Νότια Οσσετία 3.900 53.559 13,7 Τσχινβάλι
  Υπερδνειστερία 4.163 505.153 121,3 Τιράσπολη

ΣημειώσειςΕπεξεργασία

    • Στην Ανατολική Ευρώπη υπάρχει και το Καζακστάν το οποίο γεωγραφικά ανήκει στην Ασία ένα μέρος του όμως πριν τον ποταμό Ουράλη ανήκει στην Ευρώπη. Το Καζακστάν εργάζεται από καιρό για την ένταξή του στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
    • Στα Βαλκάνια υπάρχει και το Κόσοβο το οποίο ανακοίνωσε, μονομερώς, την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008, χωρίς η δεύτερη να την κάνει δεκτή. Μέχρι σήμερα περισσότερες από 100 χώρες έχουν αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του.
    • Το βόρειο μέρος της Κύπρου τελεί υπό τουρκική κατοχή από το 1974. Κατά παράβαση του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το 1983 η Τουρκία προέβη σε ανακήρυξη του σε κράτος με το όνομα «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», χωρίς όμως να πετύχουν τη διεθνή αναγνώρισή του από τα άλλα μέλη του ΟΗΕ. Στην Κύπρο υπάρχουν επίσης δύο περιοχές υπό Βρετανική δικαιοδοσία (Ακρωτήρι Κύπρου και Δεκέλεια Κύπρου).
    • Στην περιοχή της Μολδαβίας βρίσκεται και η Υπερδνειστερία η οποία διακήρυξε την ανεξαρτησία της το 1990, αλλά δεν έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ανακηρύξει την Υπερδνειστερία ως περιοχή «παγωμένης διαμάχης», ενώ οι κάτοικοί της επιθυμούν την ανεξαρτητοποίησή τους από τη Μολδαβία και την ένωσή τους με τη Ρωσία.
    • Στην περιοχή της Γεωργίας υπάρχει και η αυτόνομη δημοκρατία της Αμπχαζίας, η οποία διακηρύξει μονομερώς την ανεξαρτησία της στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Με εξαίρεση τη Ρωσία και λίγες ακόμα χώρες δεν έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Παρόμοια περίπτωση αποτελεί και η Νότια Οσετία.
    • Στη Βόρεια θάλασσα, σε απόσταση 10 χιλιομέτρων από την παραλία του Σάφολκ στην Αγγλία, βρίσκεται και το αποκαλούμενο Πριγκιπάτο του Σίλαντ (Principality of Sealand). Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια πλατφόρμα-θαλάσσιο οχυρό, 550 τετραγωνικών μέτρων, από την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1967, ένας πρώην ταγματάρχης του Βρετανικού στρατού με το όνομα Paddy Roy Bates, ανακήρυξε μονομερώς το οχυρό ως ανεξάρτητο κράτος. Κανένα κράτος δεν έχει αναγνωρίσει επίσημα το συγκεκριμένο «κράτος», το οποίο έχει δική του σημαία, σύνταγμα και νόμισμα. Το Πριγκιπάτο του Σίλαντ αποτελεί μια από τις πιο γνωστές περιπτώσεις μικροεθνών. Άλλα γνωστά μικροέθνη στην περιοχή της Ευρώπης αποτελούν το Πριγκιπάτο της Σεμπόργκα στην Ιταλία, η περιοχή Κριστιάνια στην Κοπεγχάγη (η οποία αναγνωρίζεται από την κυβέρνηση της Δανίας ως ένα «κοινωνικό πείραμα») και η Δημοκρατία της Saugeais, μια ένωση 11 μικρών πόλεων στην Γαλλία.
    • Τα συνολικά στοιχεία για την έκταση και τον πληθυσμό περιλαμβάνουν μόνο ευρωπαϊκό τμήματα των διηπειρωτικών χωρών. Η ακρίβεια των στοιχείων αυτών τίθονται σε κίνδυνο από την αμφίσημη γεωγραφική έκταση της Ευρώπης και την έλλειψη αναφορών για τα ευρωπαϊκά τμήματα των διηπειρωτικών χωρών.

Ιστορία - ΠολιτισμόςΕπεξεργασία

Από τα πολύ παλιά χρόνια η Ευρώπη αποτέλεσε το κέντρο, γύρω από το οποίο αναπτύχθηκαν οι διάφοροι πολιτισμοί. Πρώτος ευρωπαϊκός πολιτισμός θεωρείται ο ελληνικός. Στη συνέχεια αναπτύχθηκε ο ρωμαϊκός, για να δώσει τη θέση του στο χριστιανικό, που άνθισε στην εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ακολουθούν οι διάφορες επιδρομές των βαρβαρικών φυλών και η κατάληψη όλης της Δ. Ευρώπης, που βυθίζεται, σχεδόν τελείως, στο σκοτάδι. Οι φυλές αυτές αρχίζουν να δημιουργούν τα πρώτα οργανωμένα κράτη και να δέχονται την επίδραση του παλιού ρωμαϊκού πολιτισμού. Στη συνέχεια (στο 1241) εισβάλλουν οι Μογγόλοι, που περιορίζονται στο ανατολικό τμήμα και σώζεται, έτσι, η υπόλοιπη Ευρώπη από την καταστροφή. Με την ανακάλυψη της Αμερικής και των άλλων ηπείρων αρχίζει για την Ευρώπη μια νέα περίοδος, των ανακαλύψεων και της αποικιοκρατίας. Παράλληλα υπάρχει μια διόγκωση του ρόλου της Εκκλησίας στη ζωή και την οργάνωση των κρατών. Το αποτέλεσμα ήταν οι διάφοροι πόλεμοι και η Ιερά Εξέταση.

 
Τα σύνορα της Ευρώπης το 1097

16ος-18ος αιώναςΕπεξεργασία

Αποτέλεσμα της αναβαθμισμένης σημασίας της θρησκείας ήταν και η Θρησκευτική Μεταρρύθμιση, που είχε βαθιές συνέπειες στην ενότητα της Ευρώπης. Τα κράτη δε χωρίστηκαν σε θρησκευτικές γραμμές μόνο εξωτερικά αλλά και εσωτερικά από θρησκευτικές διαμάχες που συχνά υποδαυλίζονταν από τους εξωτερικούς εχθρούς. Η Γαλλία υπέστη αυτή τη μοίρα κατά τον 16ο αιώνα, στους πολέμους που έμειναν γνωστοί ως Γαλλικοί Θρησκευτικοί Πόλεμοι. Η Αγγλία αντιθέτως, απέφυγε για κάποιο διάστημα αυτή τη μοίρα χάρη στον Αγγλικανισμό της Ελισάβετ. Μεγάλο μέρος της σύγχρονης Γερμανίας είχε κερματιστεί σε μικροσκοπικά κρατίδια υπό τη θεωρητική επικυριαρχία της Αγία Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που είχε επίσης διχαστεί με βάση θρησκευτικές γραμμές, ωσότου ο Τριαντακονταετής Πόλεμος αντικατέστησε τη θρησκεία με τον εθνικισμό ως κινητήρια δύναμη των ευρωπαϊκών συγκρούσεων.

Στη διάρκεια του πρώτου μέρους της περιόδου, ο καπιταλισμός αντικαθιστούσε το φεουδαλισμό ως κύρια μορφή οικονομικής οργάνωσης, τουλάχιστον στο δυτικό μισό της Ευρώπης. Τα διαρκώς υπό επέκταση σύνορα της αποικιοκρατίας οδήγησαν στην «Εμπορική Επανάσταση». Στην περίοδο αυτή, επίσης παρατηρήθηκε η λεγόμενη «Επιστημονική Επανάσταση» και η εφαρμογή των νέων επιστημονικών επιτευγμάτων σε τεχνολογικές βελτιώσεις που οδήγησαν στη Βιομηχανική Επανάσταση. Η ιβηρική εκμετάλλευση του Νέου Κόσμου, που ξεκίνησε με τις ανακαλύψεις του Χριστόφορου Κολόμβου, συνέβαλε επίσης αποφασιστικά σε δραματικές ανακατατάξεις στον ευρωπαϊκό χώρο. Σύντομα, οι Γάλλοι και οι Άγγλοι πραγματοποίησαν τις δικές τους ανακαλύψεις στη Βόρεια Αμερική. Οι νέες μορφές εμπορίου και οι διευρυνόμενοι ορίζοντες συνέβαλαν στη δημιουργία του διεθνούς δικαίου.

Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Βεστφαλίας το 1648, που τερμάτισε τον Τριαντακονταετή Πόλεμο, ο βασιλικός απολυταρχισμός έγινε ο κανόνας στην ήπειρο, ενώ τμήματα της Ευρώπης έκαναν συνταγματικά πειράματα, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Αγγλία. Οι στρατιωτικές συγκρούσεις συνεχίστηκαν, αλλά είχαν λιγότερο καταστροφικές συνέπειες για τη ζωή των Ευρωπαίων. Στο ανεπτυγμένο βορειοδυτικό τμήμα της Ευρώπης η φιλοσοφία του Διαφωτισμού προσέφερε την ιδεολογική στήριξη στις νέες πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις. Στο μεταξύ, η συνεχιζόμενη αύξηση του αριθμού των εγγράμματων και η εφεύρεση των κινητών τυπογραφικών στοιχείων από τον Γουτεμβέργιο, συνέβαλε στην ταχεία εξάπλωση των νέων ιδεών.

Η ανατολική Ευρώπη ήταν πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στη Σουηδία, την Πολωνολιθουανική Κοινοπολιτεία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στο ύστερο τμήμα αυτής της περιόδου, αυτές οι τρεις δυνάμεις έχασαν την ισχύ λόγω της ανάδειξης της Πρωσίας, της Ρωσίας και της Αυστρίας. Πολλοί Εβραίοι μετανάστευσαν στη δυτική από την ανατολική Ευρώπη, δημιουργώντας κοινότητες σε μέρη από τα οποία είχαν εκδιωχθεί κατά τον Μεσαίωνα.

Το 18ο αιώνα, η Αγγλία διαθέτει όλο της το δυναμικό στην ανάπτυξη του στόλου, που της επέτρεψε να γίνει θαλασσοκράτειρα και να εξασφαλίσει μεγάλα πολιτικά και στρατιωτικά πλεονεκτήματα, που τα διατήρησε σχεδόν 200 χρόνια. Παράλληλα είναι η πρώτη χώρα που δημιουργεί συστηματική βιομηχανία, που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη συγκέντρωση εργατών, τη μηχανοποίηση και τη χρησιμοποίηση της ατμομηχανής. Η Ευρώπη, 2.500 χρόνια τώρα, εξακολουθεί να αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της δημιουργίας του σύγχρονου πολιτισμού. Οι άλλες ήπειροι ή είχαν παρακμάσει, όπως η Ασία και η Αφρική ή βρίσκονταν στην αρχή της δημιουργίας του δικού τους πολιτισμού, όπως η Αμερική και η Αυστραλία, που τελικά και ο δικός τους πολιτισμός δεν αναπτύχθηκε από τους αυτόχθονες, αλλά από τους Ευρωπαίους μετανάστες. Παράλληλα, εκτός από πολιτική και οικονομική, γίνεται και μεγάλη πνευματική και πολιτιστική δύναμη που για πολλά χρόνια και σε πολλά σημεία, ακόμη και μέχρι σήμερα, εξακολουθεί να επιβάλλει το δικό της πολιτισμό και στους άλλους λαούς. Πέρα όμως από όλα αυτά αποτέλεσε και το θέατρο πάρα πολλών πολέμων. Από τους πιο παλιούς αξίζει να αναφερθούν ο εκατονταετής και ο τριακονταετής, ενώ από τους σύγχρονους οι δυο παγκόσμιοι.

19ος - 21ος ΑιώναςΕπεξεργασία

 
Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989.

Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος έχει αποφασιστική σημασία για την εξέλιξη και την τύχη της Ευρώπης. Μετά το τέλος του, δύο κράτη που για χρόνια έμεναν μακριά από τις ευρωπαϊκές υποθέσεις, άρχισαν να ασχολούνται με τα ευρωπαϊκά πράγματα. Πρόκειται για τις Η.Π.Α. που, σπάζοντας τον απομονωτισμό τους, επεμβαίνουν στρατιωτικά στον πρώτο πόλεμο και για την Ιαπωνία, που δεν επεμβαίνει στρατιωτικά, αλλά της δίνει την ευκαιρία να αναπτύξει τη βιομηχανία της (βαριά και πολεμική), τροφοδοτώντας τους Ευρωπαίους με διάφορα βιομηχανικά υλικά κατά τη διάρκειά του. Τα προνόμια που απόκτησαν και τα δύο αυτά κράτη στη διάρκεια του πολέμου, εξακολούθησαν να τα διατηρούν και ύστερα από αυτόν και δεν έπαθαν καμιά καταστροφή, αλλά, αντίθετα, βγήκαν ωφελημένα. Ακόμα, μετά τη λήξη του πολέμου, η Ευρώπη θα παρουσιαστεί με σημαντικές αλλαγές, από τις οποίες οι πιο σημαντικές είναι η δημιουργία του Σοβιετικού κράτους, η αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Τσεχοσλοβακίας και η ουσιαστική διάλυση της Αυστροουγγρικής και της Γερμανικής αυτοκρατορίας.

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, που και πάλι αρχίζει από την Ευρώπη, θα προκαλέσει μεγάλες κοινωνικές ανακατατάξεις, εκτός φυσικά από τα εκατομμύρια των νεκρών και τις ανυπολόγιστες ζημιές του. Πρόκειται για τη δημιουργία των νέων σοσιαλιστικών χωρών, τη διάλυση και το χωρισμό του Γερμανικού κράτους σε δύο κράτη και τη διείσδυση των Αμερικανών στην οικονομική, την πολιτιστική, ακόμη και στην πολιτική των Ευρωπαϊκών κρατών. Μετά τον πόλεμο, η Ευρώπη βρίσκεται χωρισμένη σε δύο μεγάλους στρατιωτικούς συνασπισμούς, το ΝΑΤΟ, στο οποίο το βασικό και κύριο λόγο έχουν οι ΗΠΑ, και στο σύμφωνο της Βαρσοβίας, όπου τον κύριο και βασικό λόγο έχει η Σοβιετική Ένωση. Παράλληλα, υπάρχουν και διάφορες αδέσμευτες χώρες, όπως η Αυστρία, η Ελβετία, η Γιουγκοσλαβία, η Φινλανδία. Τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται προσπάθειες από τους Ευρωπαϊκούς λαούς για τη διάλυση και των δύο συνασπισμών και την εγκαθίδρυση μιας πραγματικής ειρήνης και συνεργασίας. Σημαντικά βήματα έγιναν προς την κατεύθυνση αυτή που κορυφώθηκαν με τη γνωστή διάσκεψη του Ελσίνκι το καλοκαίρι του 1975.

 
Ευρωζώνη (μπλέ), Χώρες της ΕΕ που πρέπει να υιοθετήσουν το Ευρώ (κίτρινο).

Σήμερα το σύμφωνο της Βαρσοβίας έχει διαλυθεί, ενώ το σοσιαλιστικό στρατόπεδο έχει καταρρεύσει. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει μετασχηματιστεί σε Ευρωπαϊκή Ένωση και μετά από την Ελλάδα το 1981, έχουν γίνει μέλη της κοινότητας η Ισπανία και η Πορτογαλία το 1986, και η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία το 1995. Την 1η Μαΐου 2004 εντάχθηκαν οι Εσθονία, Κύπρος, Λεττονία, Λιθουανία, Μάλτα, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία και Τσεχική Δημοκρατία και το 2007 οι Βουλγαρία και Ρουμανία, ενώ την 1 Ιουλίου 2013 η Κροατία. Υποψήφιες προς ένταξη είναι η Τουρκία, η Ισλανδία, η ΠΓΔΜ και το Μαυροβούνιο.

Γεωγραφικά στοιχείαΕπεξεργασία

Η Ευρώπη με την Ασία αποτελούν ένα ενιαίο γεωγραφικό σύνολο, έτσι που η Ευρώπη να αποτελεί στην ουσία μία χερσόνησο της ευρασιατικής ηπείρου. Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χερσόνησοι είναι: η Κόλα, η Σκανδιναβική, της Γιουτλάνδης, η Ιβηρική, των Απεννίνων και η Βαλκανική. Ανάμεσα στα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά νησιά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τη Νόβαγια Ζέμλια, τη Γη του Φραγκίσκου Ιωσήφ, τα Βρετανικά Νησιά, τα νησιά της Δανίας, την Ισλανδία, την Κορσική, τη Σαρδηνία, τη Σικελία, την Κύπρο, την Κρήτη, το Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ και άλλα.

Τα ακραία όρια της Ευρώπης είναι τα παρακάτω: Το βορειότερο άκρο της το αποτελεί η Γη του Φραγκίσκου Ιωσήφ, που φτάνει μέχρι τις 82° βόρειο πλάτος, ενώ στο νότο το νησί Γαύδος με 34° και 50' βόρειο πλάτος αποτελεί το νοτιότερο μέρος της. Στα δυτικά, στις 24° και 32' βρίσκεται το δυτικότερο σημείο της, ενώ στα ανατολικά, στις 68° 5' βρίσκεται το ανατολικότερο σημείο της. Το πλάτος της είναι 4.150 χιλ., ενώ το μήκος της ξεπερνά τα 5.000 χιλιόμετρα. Το σχήμα της είναι περίπου τριγωνικό με τη βάση στη Μεσόγειο και την κορυφή κοντά στο βόρειο πολικό κύκλο.

ΜορφολογίαΕπεξεργασία

 
Δορυφορικός χάρτης Ευρώπης

Εκτός από τα ανατολικά και την περιοχή γύρω από τη Βαλτική θάλασσα, που είναι επίπεδη και κάπως μονότονη, η υπόλοιπη Ευρώπη παρουσιάζει μια διαδοχική αλλαγή από βουνά και πεδιάδες. Ο κύριος όγκος των βουνών είναι συγκεντρωμένος στη νότια και κεντρική Ευρώπη, καθώς και στην περιοχή των Σκανδιναβικών κρατών. Στην κεντρική Ευρώπη, στις Άλπεις, που είναι από τις πιο νέες οροσειρές της Ευρώπης, βρίσκεται και το ψηλότερο σημείο, το Λευκό Όρος, που έχει ύψος 4.810 μέτρα. Την ίδια περίοδο, δημιουργήθηκαν και τα Απέννινα, οι Δειναρικές Άλπεις, τα Καρπάθια και ο Αίμος. Οι υπόλοιπες οροσειρές είναι παλιότερες. Σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση της Ευρώπης, όπως παρουσιάζεται σήμερα, είχαν και οι παγετώνες που με τις διαβρώσεις και τις καθιζήσεις δημιούργησαν και την τελική μορφή της.

Ανεξάρτητα από ποια αιτία δημιουργήθηκε, ανάλογη είναι και η υδρογραφική της δομή. Στα δυτικά και στα νότια, όπου τα βουνά είναι κοντά στη θάλασσα, υπάρχουν ποτάμια με μικρό μήκος, αλλά με ισχυρά ρεύματα και πορεία ζιγκ - ζαγκ. Αντίθετα, στα ανατολικά, τα ποτάμια είναι μεγάλα, βαθιά, με πολύ νερό, που κυλούν αργά μέσα από τις απέραντες πεδιάδες. Στην περιοχή αυτή βρίσκονται και μερικά από τα μεγαλύτερα ποτάμια της Ευρώπης, με μεγαλύτερα το Βόλγα και το Δούναβη. Στην Ευρώπη υπάρχουν πάρα πολλές λίμνες, αλλά όλες έχουν μικρές διαστάσεις. Οι περισσότερες είναι συγκεντρωμένες γύρω από τη Βαλτική θάλασσα και στην Αλπική περιοχή.

ΚλίμαΕπεξεργασία

Το κλίμα της Ευρώπης μπορεί να θεωρηθεί από τα πιο ευνοϊκά στον κόσμο. Μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα, που ανήκει στον πολικό κύκλο, χαρακτηρίζεται από ακραίες θερμοκρασίες κατά το χειμώνα. Το μεγαλύτερο μέρος ανήκει στην εύκρατη ζώνη. Τρεις βασικοί παράγοντες συντελούν σ' αυτήν τη διαμόρφωση. Η θέση της σε συνδυασμό με τα ρεύματα του Ατλαντικού και το ότι δεν χαρακτηρίζεται από μεγάλο υψόμετρο. Το ευρωπαϊκό κλίμα χαρακτηρίζεται από τέσσερις τύπους: το κλίμα της περιοχής προς τον Ατλαντικό, το ηπειρωτικό κλίμα (περιοχές της ανατολικής Ευρώπης), το αρκτικό κλίμα (σε ένα μικρό μέρος της βόρειας Ευρώπης) και το μεσογειακό κλίμα στη νότια Ευρώπη. Θα μπορούσε ακόμη να αναφερθεί και το κλίμα της κεντρικής Ευρώπης ως μεταβατικό ανάμεσα και στους τέσσερις τύπους κλίματος που αναφέρθηκαν (περιοχές της Τσεχίας, Σλοβακίας και Ουγγαρίας). Οι ακραίες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί στην ήπειρο είναι +51 °C στην Σεβίλη και -55 °C στην Ρωσία(Χούγκορ).

Χλωρίδα και πανίδαΕπεξεργασία

Με βάση το κλίμα και το γεωμορφολογικό ανάγλυφο θα μπορούσε να καθοριστεί και η χλωρίδα και η πανίδα της Ευρώπης. Πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι έχει κατοικηθεί από πολύ παλιά κι έτσι ο άνθρωπος έχει αλλοιώσει τη χλωρίδα και την πανίδα της ηπείρου. Είναι δύσκολο σήμερα να γνωρίσουμε την πραγματική πανίδα και χλωρίδα της. Με το συστηματικό κυνήγι κατάφερε να εξοντώσει όλα σχεδόν τα ζώα που τον απειλούσαν και ν' αφήσει να αναπτυχθούν εκείνα μόνο που θα μπορούσαν να του εξασφαλίσουν κάποια ωφέλεια και κυρίως τροφή και που δε θα μπορούσαν να τον απειλήσουν. Τέτοιες ζωολογικές μονάδες ήταν τα πρόβατα, τα βοοειδή, τα πουλερικά, τα άλογα κλπ. Και πραγματικά τα είδη αυτά αποτελούν τους αποκλειστικούς εκπροσώπους της σημερινής ευρωπαϊκής πανίδας. Σε άγρια κατάσταση ζουν ακόμη σε μερικές περιοχές της Ευρώπης αντιπρόσωποι τέτοιων ζώων. Σε περιοχές ακόμη, όπου η παρουσία του ανθρώπου δεν είναι τόσο έντονη, είναι δυνατό να συναντηθούν μερικά υπολείμματα από την προϊστορική πανίδα της. Μπορεί κανείς να συναντήσει μερικά ελάφια, αρκούδες και αγριογούρουνα, ενώ οι λύκοι έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Αντίθετα σε όλη την Ευρώπη είναι διαδεδομένη η αλεπού. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ακόμη τη νυφίτσα, το κουνάβι, κλπ. Πριν από μερικά χρόνια ήταν δυνατό να συναντήσει κανείς στην Κεντρική Ευρώπη κάστορες σε άγρια κατάσταση. (Σήμερα μόνο στους ζωολογικούς κήπους). Οι αρκούδες έχουν διατηρηθεί στην Ευρώπη μόνο χάρη στα αυστηρά νομοθετικά μέτρα που έχουν πάρει πολλές χώρες, στις οποίες απαγορεύεται το κυνήγι της. Ακόμη στα δάση της Ευρώπης ζουν αγριόχοιροι, ενώ στα δάση της βαλκανικής όλο και περισσότερο σπανίζουν. Από τα πτηνά θα μπορούσαν να αναφερθούν τα γεράκια, οι φασιανοί, οι αετοί, οι σπιζίδες (καρδερίνες, σπίνοι κλπ.) και το σπάνιο είδος των αγριόγαλων.

Από τα ερπετά, τα διάφορα είδη φιδιών, οι σαύρες και οι χελώνες. Από τα φίδια, οι οχιές (το πιο δηλητηριώδες φίδι της Ευρώπης) καθώς και διάφορα νερόφιδα. Ακόμη θα πρέπει να αναφερθούν και τα τελευταία υπολείμματα από τους πρόγονους των σημερινών αιγοπροβάτων. Πρόκειται για το "Κρι - κρι" της Κρήτης, το μοναδικό στο είδος του ζώο, που εξακολουθεί να ζει στον κόσμο καθώς και τους αιγάγρους των Άλπεων. Η πανίδα πριν 2500 χρόνια ήταν πολύ διαφορετική στην Ευρώπη. Ζούσαν λιοντάρια και τίγρεις. (Τίγρεις υπήρχαν και πολύ αργότερα στην περιοχή της Σοβιετικής Ένωσης). Σήμερα τέτοια ζώα μπορεί να συναντήσει κανείς μόνο στο ασιατικό τμήμα της Ρωσίας, που εξακολουθεί να έχει απέραντα και παρθένα δάση. Σημαντική είναι και η αντιπροσώπευση των ψαριών των γλυκών νερών. Τα πιο σημαντικά, από οικονομική άποψη είναι οι κυπρίνοι, οι πέστροφες, οι οξύρρυγχοι κ.ά.

Η χλωρίδα της Ευρώπης διαιρείται σε πέντε ζώνες: Η ζώνη της τούνδρας που θεωρείται η πρώτη ζώνη (περιοχή των σκανδιναβικών χωρών και το βόρειο τμήμα της Σοβιετικής Ένωσης). Η ζώνη των κωνοφόρων δέντρων ή βόρεια λωρίδα που θεωρείται η δεύτερη ζώνη (από το μέσο περίπου της Σκανδιναβίας μέχρι τα βόρεια της Αγγλίας και της Σοβιετικής Ένωσης και πολύ πιο νότια, αλλά σε υψόμετρο από τα 1000 μ. και πάνω). Η τρίτη ζώνη (της Κεντρικής Ευρώπης), η ζώνη της στέπας (που θεωρείται η τέταρτη ζώνη της ευρωπαϊκής χλωρίδας) και η πέμπτη ζώνη, η μεσογειακή. Σύμφωνα με μερικούς υπάρχει και μια έκτη ζώνη, η αλπική, που περιλαμβάνει τις Άλπεις, τα Καρπάθια, τα Πυρηναία και τα Βόσγια. Η Κατοίκηση της Ευρώπης. Όπως φαίνεται, η κατοίκηση της Ευρώπης έγινε με περίπλοκο και προοδευτικό τρόπο. Εξακολουθεί όμως το πρόβλημα να παραμένει άλυτο. Μάλλον στην Ευρώπη δεν υπήρχαν αυτόχθονες Ευρωπαίοι. Φαίνεται ότι έχουμε σε κάποια φάση μια μεγάλη μετακίνηση ανθρώπων προς την Ευρώπη από διάφορες περιοχές της τότε ξηράς, εξαιτίας των κλιματολογικών συνθηκών που επικρατούσαν και του πλούσιου κυνηγιού. Πριν από 1.000.000 - 300.000 χρόνια επικρατούσε κλίμα εύκρατο που ευνοούσε την κατοίκηση. Το αρχαιότερο λείψανο, που βρέθηκε μέχρι στιγμής στον ευρωπαϊκό χώρο, είναι του "ανθρώπου της Χαϊδελβέργης", που πιθανολογείται ότι έζησε στις αρχές της κατώτερης παλαιολιθικής εποχής. Στην περίοδο της μέσης παλαιολιθικής εποχής διαδόθηκε στην Ευρώπη ο τύπος του ανθρώπου Νεάντερταλ. Ο τύπος αυτός κατοίκησε σε όλη την Ευρώπη και χάθηκε χωρίς ακόμη να εξηγηθεί η εξαφάνισή του. Την ίδια εποχή μ' αυτόν έζησαν και οι άνθρωποι οι λεγόμενοι "Προέμφρονες", που βρίσκονταν σε ανώτερη βαθμίδα εξέλιξης και που υπήρξαν οι πρόγονοι του Ευρωπαίου "ανθρώπου του σοφού". Τη νεότερη παλαιολιθική περίοδο παρουσιάζεται μεγάλη μετανάστευση στο χώρο της Ευρώπης ανθρώπων από τη Β. Αφρική και από τη Δ. Ασία. Έτσι, την εποχή αυτή, υπάρχει μια διασταύρωση των φυλών αυτών με τις ντόπιες. Την εποχή αυτή εμφανίζεται και ο άνθρωπος ο "σοφός", ο πρόγονος του σημερινού ανθρώπου, με τρεις διαφορετικές δολιχοκέφαλες φυλές. Πρόκειται για τις φυλές Κρο - Μανιόν, Γκριμάλντι και Σάνσελαντ. Τελικά η φυλή Σάνσελαντ και η Κρο - Μανιόν αποτέλεσαν τη βάση των σημερινών ευρωπαϊκών φυλών. Η μεσολιθική περίοδος (που αρχίζει από τα 8.500-5.000 χρόνια) χαρακτηρίζεται από μια σημαντική αλλαγή των κλιματολογικών συνθηκών, ενώ υποχωρούν και οι τελευταίοι παγετώνες, πράγμα που επιτρέπει την επέκταση των ανθρώπινων οικισμών και στα βόρεια της Ευρώπης. Την εποχή αυτή θα πρέπει να τοποθετηθούν και οι μεγάλες αλλαγές στον τρόπο ζωής και στην οργάνωση των πρώτων ευρωπαϊκών λαών. Γύρω στο 3.000 π.Χ. αρχίζει ο Ευρωπαίος να ασχολείται, συστηματικά πια, με την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Αρχικά εξημέρωσε το σκύλο, τα βοοειδή και τα πρόβατα, ενώ η εξημέρωση του αλόγου δε φαίνεται να έγινε στην Ευρώπη. Το άλογο μάλλον το πήρε εξημερωμένο από διάφορες, ασιατικές κυρίως, φυλές, που στο διάστημα αυτό συνέχισαν να μεταναστεύουν στην Ευρώπη.

Δημογραφικά στοιχείαΕπεξεργασία

ΦυλέςΕπεξεργασία

Η Ευρώπη, από τις πιο παλιές εποχές μέχρι και σήμερα, αποτέλεσε το σταυροδρόμι από το οποίο πέρασαν, έμειναν ή και διασταυρώθηκαν διάφορες φυλές. Από τις διασταυρώσεις αυτές δημιουργήθηκαν τελικά και οι σημερινές φυλές των Ευρωπαίων που μπορούμε να τις χωρίσουμε στις παρακάτω ομάδες:

  • τη Μεσογειακή,
  • την Αδριατική,
  • την Αλπική,
  • τη Βαλτική,
  • τη Σκανδιναβική και
  • τη Λαπωνική

Έτσι η ευρωπαϊκή ήπειρος παρουσιάζει κυριολεκτικά ένα μωσαϊκό από φυλές. Καθεμιά από τις παρακάτω φυλές κατοικεί και σε μια ορισμένη περιοχή.

ΓλώσσεςΕπεξεργασία

 
Επισκόπηση των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών γλωσσών που ομιλούνται κατά την πλειοψηφία της κάθε περιοχής.

Από άποψη γλώσσας, οι επικρατέστερες γλωσσικές ομάδες στην Ευρώπη είναι η ομάδα των Ρομανικών γλωσσών, η ομάδα των Γερμανικών γλωσσών και αυτή των Σλαβικών γλωσσών. Με βάση τον αριθμό των ομιλητών τους, η επικρατέστερη γλωσσική ομάδα είναι αυτή των Σλαβικών γλωσσών.

Πέρα από αυτές τις τρεις ομάδες γλωσσών, που θεωρούνται κλάδοι των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, στην ήπειρο της Ευρώπης ομιλούνται ακόμα οι ομάδες των Ελληνικών, των Βαλτικών, των Κελτικών, της Αλβανικής και της Αρμενικής, που υπάγονται και αυτές στην οικογένεια των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών.

Συναντούνται ακόμα οι ομάδες των Ουραλικών γλωσσών καθώς και μερικές μικρές γλωσσικές οικογένειες στην περιοχή του Νότιου Καύκασου. Η Μαλτέζικη γλώσσα είναι η μοναδική Σημιτική γλώσσα που συναντάται στην Ευρώπη και αποτελεί μια επίσημη γλώσσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η Βασκική η μόνη απομονωμένη γλώσσα. Τέλος, ομιλούνται γλώσσες που ανήκουν στην οικογένεια των Τουρκικών γλωσσών.

ΘρησκείεςΕπεξεργασία

 
Οι θρησκείες στην Ευρώπη.

Η χριστιανική αποτελεί τη βασικότερη θρησκεία των Ευρωπαίων με όλα τα γνωστά της δόγματα, όπως

Στην περιοχή της βαλκανικής χερσονήσου υπάρχουν ακόμη και μουσουλμανικές μειονότητες στην Αλβανία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο και την Τουρκία, ενώ σε ένα από τα ομοσπονδιακά υποκείμενα της Ρωσίας στην Ευρωπαϊκή της περιοχή, τη Δημοκρατία της Καλμίκια, βρίσκεται ο μοναδικός Βουδιστικός λαός της Ευρώπης.

Παραγωγή - ΟικονομίαΕπεξεργασία

 
Το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα

Πριν από μερικά χρόνια (μεταξύ του 1880-1910) η οικονομία της Ευρώπης κατείχε την πρώτη θέση στον κόσμο. Όμως μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και την άνοδο της αμερικανικής οικονομίας, η ευρωπαϊκή έρχεται σε δεύτερη θέση. Ιδιαίτερα αισθητή ήταν η πτώση της οικονομίας στο διάστημα του μεσοπολέμου και στα πρώτα της χρόνια μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Σήμερα η οικονομία της Ευρώπης ως σύνολο (και όχι χωρισμένη, ανάλογα με τον ιδεολογικοπολιτικό προσανατολισμό των κρατών της) αρχίζει και ανεβαίνει σημαντικά. Παρόλο όμως ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν μπορεί και αυτήν τη στιγμή ακόμη να συγκριθεί με την αμερικανική, εξακολουθεί να ασκεί μεγάλο βάρος στην παγκόσμια οικονομία, ενώ σε μερικούς τομείς η συμβολή της είναι αποφασιστική.

 
Κέρματα και χαρτονομίσματα Ευρώ

Σήμερα η οικονομία της Ευρώπης βασίζεται τόσο πάνω στη γεωργία, όσο και στη βιομηχανία. Στη γεωργική παραγωγή σημαντική θέση κατέχει το σιτάρι, η σίκαλη, το κριθάρι, η βρώμη, ενώ η ποσότητα του καλαμποκιού και του ρυζιού είναι κάπως περιορισμένη. Σημαντική είναι και η καλλιέργεια της πατάτας, των ζαχαρότευτλων, του καπνού, του ηλιόσπορου, του βαμβακιού, του λαδιού και των εσπεριδοειδών. Τα δάση δίνουν μεγάλες ποσότητες ξυλείας, κυτταρίνης και χαρτοπολτού. Σημαντική είναι ακόμη και η κτηνοτροφική παραγωγή που βασίζεται κυρίως στην εκτροφή των βοοειδών και των χοιρινών, ενώ στις βαλκανικές χώρες βασίζεται κυρίως στην εκτροφή των αιγοπροβάτων. Χαρακτηριστικό της γεωργικής παραγωγής για μερικές από τις ευρωπαϊκές περιοχές είναι η μεγάλη απόδοση που έρχεται ως αποτέλεσμα της εφαρμογής των ορθολογιστικών συστημάτων, της χρησιμοποίησης μηχανικών μέσων και χημικών λιπασμάτων. Γενικά η ευρωπαϊκή γεωργία μπορεί να χαρακτηριστεί ως η πιο προοδευμένη στον κόσμο.

Σε σχέση με τις άλλες ηπείρους, ο ορυκτός πλούτος της Ευρώπης δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι αξιόλογος. Στο μόνο ορυκτό, που διαθέτει επάρκεια, είναι το σιδηρομετάλλευμα. Από τα άλλα πρέπει να αναφερθούν τα άλατα του καλίου, το κάρβουνο, ο υδράργυρος, ο μαγνησίτης, το ουράνιο, ο μόλυβδος, ο βωξίτης, το βολφράμιο και τελευταίο το πετρέλαιο που υπάρχει στην περιοχή της Ρουμανίας, στη Βόρεια Θάλασσα, αλλά και στο Βόρειο Αιγαίο.

Σημαντική επίσης είναι η ενέργεια από τους υδροηλεκτρικούς, τους θερμοηλεκτρικούς και, τα τελευταία χρόνια, από τους πυρηνικούς σταθμούς. Η βιομηχανική παραγωγή είναι σημαντική. Σε όγκο παραγωγής σημαντική θέση κατέχει η Ρωσία, η Γερμανία, η Αγγλία και η Γαλλία. Αναπτυγμένοι είναι όλοι οι κλάδοι της βιομηχανικής παραγωγής. Υπολογίζεται ότι η Ευρώπη παράγει πάνω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής. Σημαντικά αναπτυγμένο είναι και το συγκοινωνιακό δίκτυο. Στην Ευρώπη βρίσκεται πάνω από το ένα τρίτο των σιδηροδρομικών γραμμών του κόσμου. Εξίσου σημαντικά αναπτυγμένο είναι το οδικό δίκτυο, οι αεροσυγκοινωνίες και η ναυσιπλοΐα.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. σε αυτές τις 50 συμπεριλαμβάνεται και η Ρωσία, η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, η Αρμενία και η Γεωργία που έχουν έδαφος και στην Ασία. Δεν συμπεριλαμβάνεται το Καζακστάν που έχει ένα μικρό έδαφος στην ευρωπαϊκή ήπειρο ενώ το μεγαλύτερό του ανήκει στην Ασία. Δεν συμπεριλαμβάνονται επίσης, η Αμπχαζία, το Κόσοβο, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η Βόρεια Κύπρος, η Νότια Οσσετία, και η Υπερδνειστερία που έχουν περιορισμένη αναγνώριση σαν χώρες
  2. http://users.sch.gr/zskafid/maps/europe.jpg
  3. Επίσημη εκτίμηση πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών, αναθεώρηση 2015
  4. Oxford Reference Online [2], Merriam-Webster's Collegiate Dictionary www.worldatlas.com την περιγράφουν ως Ευρωπαϊκή χώρα.
  5. http://ask.rks-gov.net/

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

 
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
 
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
 
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα:
 
Στα Βικιταξίδια υπάρχουν ταξιδιωτικές οδηγίες για τoν προορισμό