Ελλάδα

χώρα στη νοτιοανατολική Ευρώπη
(Ανακατεύθυνση από Ελληνική Δημοκρατία)
Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ελλάδα (αποσαφήνιση).
Ο όρος «Ελληνική Δημοκρατία» ανακατευθύνει εδώ. Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ελληνική Δημοκρατία (αποσαφήνιση).

Συντεταγμένες: 38°18′04″N 23°44′28″E / 38.3011°N 23.7411°E / 38.3011; 23.7411

Ελληνική Δημοκρατία

Σημαία

Εθνόσημο
Η θέση της Ελλάδας (σκούρο πράσινο)
-στην Ευρωπαϊκή ήπειρο (πράσινο και σκούρο γκρι)
-στην Ευρωπαϊκή Ένωση (πράσινο)
και μεγαλύτερη πόληΑθήνα
37°59′2″N 23°43′41″E / 37.98389°N 23.72806°E / 37.98389; 23.72806 (Αθήνα)
Ελληνική
Θρησκεία
Ορθόδοξος Χριστιανισμός (επικρατούσα)
Προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία
Προκόπης Παυλόπουλος
Κυριάκος Μητσοτάκης
Κωνσταντίνος Τασούλας
Νομοθετικό σώμα
Βουλή των Ελλήνων
Ανεξαρτησία

Κηρύχθηκε
Αναγνωρίστηκε
Ισχύον Σύνταγμα (τελευταία αναθεώρηση: 2019)
από την Οθωμανική Αυτοκρατορία
15 Ιανουαρίου 1822[1]
3 Φεβρουαρίου 1830
11 Ιουνίου 1975
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα
Ακτογραμμή

132.049[2] km2 (97η)
0,8669%
1.228 km
14.800 km
Πληθυσμός
 • Απογραφή 2011 
 • Πυκνότητα 

10.816.286[3] (85η) 
81,97 κατ./km2 (129η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2018)
 • Κατά κεφαλή 

184.714 δισ. [4] (57η)  
16.736 €[4] (47η) 
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2019)
 • Κατά κεφαλή 

224,033 δισ. $ (52η)  
20.930 $ (38η) 
ΔΑΑ (2018)Αύξηση 0,872[5] (32η) – πολύ υψηλός
ΝόμισμαΕυρώ[σ 1] (EUR)
 • Θερινή ώραEET (UTC +2)
(UTC +3)
ISO 3166-1GR
Internet TLD.gr
.eu (ως μέλος της ΕΕ)
Οδηγούν απόΔεξιά
Κωδικός κλήσης+30
  1. Από 1 Ιανουαρίου 2002. Μέχρι τότε ήταν η δραχμή.

Η Ελλάδα (στην καθαρεύουσα Ελλάς), με επίσημη συνταγματική ονομασία Ελληνική Δημοκρατία, είναι χώρα της νοτιοανατολικής Ευρώπης στο νοτιότερο άκρο της Βαλκανικής χερσονήσου. Συνορεύει στα βορειοδυτικά με την Αλβανία, στα βόρεια με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Βουλγαρία και στα βορειοανατολικά με την Τουρκία. Έχει ακτές στην Ανατολική Μεσόγειο και βρέχεται ανατολικά από το Αιγαίο, δυτικά από το Ιόνιο και νότια από το Λιβυκό. Η Ελλάδα κατέχει την 11η θέση στις χώρες με τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στα 13.676 χιλιόμετρα, καθώς έχει πλήθος νησιών που υπολογίζεται, αναλόγως τα κριτήρια, στα 2.500 με τα 165 έως 227 να είναι κατοικήσιμα. Βρίσκεται στην 97η θέση στην κατάταξη των χωρών του κόσμου σύμφωνα με την έκτασή τους. Ο πληθυσμός της χώρας την 1η Ιανουαρίου 2018 εκτιμήθηκε ότι ήταν 10.741.165, σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας.[6] Η πρωτεύουσά της, και συγχρόνως η μεγαλύτερη πόλη της, είναι η Αθήνα.

Η Ελλάδα έχει πλούσια ιστορική κληρονομιά, κάτι που αντανακλάται στα 18 Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO που βρίσκονται στην επικράτειά της. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας της έχει αλληλεπιδράσει πολιτισμικά κυρίως με λαούς της Μέσης Ανατολής και της Ευρώπης. Οι αρχαίοι Έλληνες αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για τον παγκόσμιο πολιτισμό αφού στην αρχαία Ελλάδα γεννήθηκε η δημοκρατία και η φιλοσοφία, οι Ολυμπιακοί Αγώνες, το δράμα, η τραγωδία και η κωμωδία. Από τον 8ο αιώνα π.Χ., οι Έλληνες οργανώθηκαν σε ανεξάρτητες πόλεις-κράτη, γνωστές ως πόλεις, οι οποίες κάλυπταν όλη την περιοχή της Μεσογείου και τον Εύξεινο Πόντο. Ο Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας ένωσε το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής ηπειρωτικής χώρας τον 4ο αιώνα π.Χ., με τον γιο του Αλέξανδρο να κατακτά γρήγορα ένα μεγάλο μέρος του αρχαίου κόσμου, εξαπλώνοντας τον ελληνικό πολιτισμό και επιστήμη από την ανατολική Μεσόγειο μέχρι την Ινδία. Η Ελλάδα προσαρτήθηκε από τη Ρώμη τον 2ο αιώνα π.Χ., καθιστώντας την αναπόσπαστο τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και του διαδόχου της, της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπου κυριαρχούσε η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός. Ο εκχριστιανισμός των κατοίκων της ξεκίνησε ήδη τον 1ο και ολοκληρώθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία βοήθησε στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας και μετέδωσε τις ελληνικές παραδόσεις στον ευρύτερο Ορθόδοξο Κόσμο. Στα μέσα του 15ου αιώνα οι Οθωμανοί Τούρκοι κατέκτησαν την περιοχή, που παρέμεινε υπό οθωμανική κυριαρχία για περίπου τέσσερις αιώνες.

Μετά την εμφάνιση του ελληνικού εθνικού κινήματος, το 1821 ξέσπασε επανάσταση των Ελλήνων εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με σκοπό την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους, το οποίο αναγνωρίστηκε το 1830. Τον επόμενο αιώνα το Βασίλειο της Ελλάδας επεκτάθηκε εδαφικά, κυρίως με τους Βαλκανικούς Πολέμους, ως την αποτυχία της Μικρασιατικής εκστρατείας το 1922. Τις επόμενες δεκαετίες η Ελλάδα διήγαγε ταραγμένο πολιτικό βίο και ακολούθησε μία μακρά περίοδος αυταρχικής διακυβέρνησης,[7] κατά την οποία επιβλήθηκε βασιλική δικτατορία, η χώρα βρέθηκε υπό στρατιωτική κατοχή κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, γνώρισε εμφύλιο πόλεμο και μια επταετή στρατιωτική δικτατορία. Από το 1974 έως σήμερα πολίτευμα του κράτους είναι η προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία.

Η Ελλάδα έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τότε Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων) το 1981 και της Ευρωζώνης το 2001. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952 και ιδρυτικό μέλος του ΟΗΕ (1945), του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), του Οργανισμού για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) και του Διεθνούς Οργανισμού Γαλλοφωνίας. Η μοναδική πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, η μεγάλη τουριστική βιομηχανία, ο εξέχων τομέας της ναυτιλίας και η γεωστρατηγική σημασία της την ταξινομούν ως μέση δύναμη. Είναι η μεγαλύτερη οικονομία στα Βαλκάνια και σημαντικός επενδυτής στη περιοχή. Θεωρείται ανεπτυγμένη χώρα με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα και πολύ υψηλό δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης. Κατατάχθηκε ως η 29η καλύτερη χώρα σε επίπεδο ποιότητας ζωής στον κόσμο για το 2015.[8]

Πίνακας περιεχομένων

ΙστορίαΕπεξεργασία

Κύριο λήμμα: Ελληνική ιστορία

ΠροϊστορίαΕπεξεργασία

Η πρώτη ανθρώπινη παρουσία στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, χρονολογείται πριν από 300-400 χιλιάδες χρόνια. Ήταν μια εποχή που το κλίμα στην Ελλάδα, όπως και σε όλη την Ευρώπη, ήταν αφιλόξενο, οι άνθρωποι τότε ζούσαν σε σπηλιές και ο αριθμός τους στην Ελλάδα ήταν περιορισμένος σε μερικές εκατοντάδες.[9]

Το πέρας της τελευταίας εποχής των παγετώνων περίπου πριν 20 χιλιάδες χρόνια και η βελτίωση του κλίματος της περιοχής, έδωσε ώθηση για ανθρώπινη ανάπτυξη ιδίως στα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη, καθώς υπάρχουν αρκετά τεκμήρια από το 6.000 ΠΚΕ πως οι τότε κάτοικοι είχαν αναπτύξει ικανότητες ναυσιπλοΐας, εκτροφής ζώων καθώς και καλλιέργεια σιταριού. Αυτή την εποχή (περίπου πριν 10 χιλιάδες χρόνια) έφτασαν στην περιοχή οι πρώτοι Έλληνες.[10]

Τιθασεύοντας τα κύματα οι νησιώτες, κυρίως στις Κυκλάδες και στην Κρήτη, μπόρεσαν να έρθουν σε καλύτερη επαφή με γειτονικούς πολιτισμούς από την 3η χιλιετία ΠΚΕ. Από γνώσεις και ιδέες που αποσκοπούσαν από αυτές τις επαφές αναπτύχθηκε η ανθρώπινη κοινωνία αρκετά πιο γρήγορα από την ηπειρωτική Ελλάδα - οι οικισμοί γίνονται πιο οργανωμένοι, τα κτίρια πιο επιβλητικά και περισσότερα, χρησιμοποιόταν γραφή, η Γραμμική Α, τα καράβια τους φτάνανε ως την Αίγυπτο. Η Κνωσσός, πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο του Μινωικού πολιτισμού, υπολογίζεται πως την 2 χιλιετία ΠΚΕ είχε ήδη 60-100 χιλιάδες κατοίκου.[11] Ο μινωικός πολιτισμός καταστράφηκε σχεδόν εξολοκλήρου ξαφνικά το 1600 ΠΚΕ λόγω της έκρηξης του ηφαιστείου της Θήρας. Σκόνη κάλυψε κτήρια, μόλυνε το έδαφος και παλιρροιακά κύματα κατέστρεψαν τους παραλιακούς οικισμούς στις βόρειες ακτές.[12]

Η ανάπτυξη της ηπειρωτικής Ἓλλάδας καθυστέρησε σε σχέση με την νησιώτικη. Ήταν μετά την καταστροφή που προκάλεσε το ηφαίστειο της Θύρας που ο Μυκηναϊκός πολιτισμός έγινε κυρίαρχος στην περιοχή της Ελλάδας. Οι Μυκήνες έδωσαν το όνομα στον Μυκηναϊκό πολιτισμό, παρόλο που ήταν αρκετές πόλεις-βασίλεια οι οποίες απάρτιζαν τον συγκεκριμένο πολιτισμό και χαρακτηρίζονταν από την παρουσία μιας Ακρόπολης και επιβλητικών τειχών. Στις Μυκήνες επιπλέον, αναπτύχθηκε η Γραμμική γραφή Β.[13] Σταδιακά όμως, οι Μυκήνες έχασαν την ισχύ τους και μέχρι το 700 ΠΚΕ ήταν πλέον ένα μικρό χωριουδάκι, ενώ άλλες πόλεις, όπως η Κόρινθος, Αττική, η Αθήνα και η Εύβοια αναπτύσσονταν.[14]

Με την Ελλάδα να εισέρχεται στην Κλασσική εποχή, η Προϊστορική περίοδος θα άφηνε ως κληρονομιά μια κουλτούρα με ηρωικούς μύθους και επικά ποιήματα-για αυτό ονομάζεται και Ηρωική Εποχή. Πριν όμως στην είσοδο στην κλασσική εποχή, προηγήθηκε μια ύφεση στην ανάπτυξη, τις τέχνες και τον πολιτισμό, (από το 1100 ΠΚΕ και για 2-3 αιώνες) η οποία ονομάζεται σκοτεινή εποχή.[15]

Αρχαία ΕλλάδαΕπεξεργασία

Κύριο λήμμα: Αρχαία Ελλάδα
 
Σωκράτης, Αθηναίος πολίτης και φιλόσοφος, με το ανήσυχο του πνεύμα αποδομούσε παραδοσιακές αντιλήψεις.

Από περίπου το 700 ΠΚΕ, ο πληθυσμός ξεκίνησε να αυξάνεται γοργά στο Ελληνικό χώρο, χάρη σε νέες γεωργοκτηνοτροφικές μεθόδους. Η πληθυσμιακή πίεση οδήγησε στον αποικισμό των νησιων του Αιγαίου και την Μικρά Ασία, του Ευξείνου Πόντου και της Σικελίας. Oι εντεινόμενες επαφές με αλλες φυλές, συνέβαλαν στη δημιουργία του αλφαβήτου και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.[16] Μια άλλη σημαντική συνέπεια της πληθυσμιακής έκρηξης ήταν η δημιουργία μιας νέας μορφής οργάνωσης, της Πόλεως, στην Αρχαία Ελλάδα υπήρξαν πάνω από 1000 πόλεις.[17] Μια από όλες αυτές, η Αθήνα, έλαμψε περισσότερο από τις άλλες και, όπως λέγεται ως κλισέ πλέον, έγινε η κοιτίδα του Δυτικού Πολιτισμού. Τα επιτεύγματα της δεν είναι λίγα. Στην Αθήνα την αρχαία εποχή εγκαθιδρύθηκε η Δημοκρατία, αναπτύχθηκε η φιλοσοφία, οι Τέχνες και τα Γράμματα. Η περίοδος αυτή ονομάζεται «κλασική εποχή»[18]

Η Αθήνα κυρίως, μαζί με την Σπάρτη δευτερευόντως, ήταν οι ηγέτιδες δυνάμεις σε ένα συνασπισμό ελληνικών πόλεων που απέκρουσε την επίθεση της Περσικής αυτοκρατορίας, στις αρχές του 5ου αιώνα.[19] Αργότερα, η Αθήνα οδηγήθηκε σε σύγκρουση με τη Σπάρτη. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος που δίχασε τον ελληνικό κόσμο, διήρκησε τριάντα χρόνια και έληξε το 404 με ήττα της Αθήνας και των συμμάχων της.[20]

Εξασθενημένες από τους συνεχείς μεταξύ τους πολέμους κατά τον 4ο αιώνα, οι ελληνικές πόλεις, υποτάχθηκαν στην ανερχόμενη ισχύ του μακεδονικού βασιλείου υπό το Φίλιππο Β΄. Μετά το θάνατο του Φιλίππου το 336, ο γιος του και βασιλιάς της Μακεδονίας Αλέξανδρος οδήγησε τους Έλληνες σε μία επιτυχή εκστρατεία κατάλυσης της Περσικής Αυτοκρατορίας.[21] Μετά το θάνατο του Αλέξανδρου το 323, οι διάδοχοί του διαμοίρασαν την αυτοκρατορία του που εκτεινόταν από τη Θράκη έως την Ινδία σε διάφορα βασίλεια.[22] Οι επόμενοι τρεις αιωνες που ακολούθησαν μέχρι την κατάκτηση από τους Ρωμαίους ονομάζονται ελληνιστική περίοδος, καθώς ένας τρόπος ζωής που έμοιαζε με τον Ελληνικό, διαθώθηκε σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο.[23] Τα πιο σημαντικά βασίλεια, των Σελευκίδων και των Πτολεμαίων, μετρούσαν μερικά εκατομύρια πληθυσμό, με τους Ελληνες και τους Μακεδόνες να αποτελούν μόνο μια μικρή μειονότητα αυτού του πληθυσμού.[24] Οι ελληνικές πόλεις, είχαν χάσει την παλιά τους αίγλη.[25]

Η Ελλάδα κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους το 146 ΠΚΕ.[26] Καθώς οι Ρωμαίοι ανέλαβαν τη διοίκηση και επέβαλαν, υψηλούς φόρους, οι πόλεις συνέχισαν τον δρόμο προς τον μαρασμό και την ουσιαστική εξαφάνιση, παρόλο που οι Ρωμαίοι πρόσφεραν έργα όπως στρατιωτική προστασία και υδραγωγεία. Οι πόλεις μειώθηκαν σε πληθυσμό και οι κάτοικοι έχασαν την οικονομική ευρωστία τους. Η Ελλάδα τότε παρήγαγε λάδι και μάρμαρο, ενώ η Αθήνα ήταν εκπαιδευτικό κέντρο, αλλά και τουριστικό, καθώς ήταν διάσημη για το ιστορικό της μεγαλείο.[27] Ωστόσο, η επίδραση του ελληνιστικού πολιτισμού ήταν τόσο σημαντική, ώστε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εξελληνίστηκε σε κάποιο βαθμό.[28] Η ελληνική γλώσσα ήταν η lingua franca της εποχής και η ελληνική τέχνη, θρησκεία και επιστήμη ήταν κυρίαρχες στον πολιτισμό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.[29]

Βυζαντινή ΑυτοκρατορίαΕπεξεργασία

Το 395, η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία χωρίστηκε σε σε δύο μεγάλα βασίλεια, ένα δυτικό και ένα ανατολικό. Το Ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ή αλλιώς Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη, είχε ένα κορμό κυρίως ελληνικό και συνέχισε την πορεία του για έντεκα αιώνες μετά την κατάλυση του Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους. Η αλλαγή αυτή έδωσε στους Έλληνες ένα κράτος σε γενικές γραμμές ελληνικό, από την άλλη προσάρμοσε τον ελληνικό πολιτισμό σε μια νέα θρησκεία. Οικοδομημένο πάνω στα θεμέλια του πανίσχυρου και οργανωμένου Ρωμαϊκού Κράτους διατηρήθηκε ως κράτος για πάνω από χίλια χρόνια διαγράφοντας μια περίπλοκη πορεία.[30]

Μέχρι τον 6ο αιώνα, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε γίνει χριστιανική. Σε αυτό συνέβαλαν αρκετά οι διώξεις των δωδεκαθεϊστών και οι καταστροφές των ναών τους από το επίσημο κράτος.[31] Ένας αυτοκράτορας (ο Ιουλιανός) που προσπάθησε ν΄ αναζωογονήσει την παλιά θρησκεία, απέτυχε.

Η κυριότερη πόλη ήταν η Κωνσταντινούπολη απέκτησε πληθυσμό μισό εκατομμύριο κατοίκων και ήταν γνωστή για τον πλούτο της. Δεύτερη την τάξη ήταν η Θεσσαλονίκη. Πέραν τούτων όμως, τα αστικά κέντρα γενικά συρρικνώθηκαν και οι περισσότεροι άνθρωποι στο Βυζάντιο ζούσαν σε χωριά.[32]

Μετά από σταδιακή απώλεια εδαφών, η Κωνσταντινούπολη έπεσε στα χέρια Βενετών το 1024, με τα λίγα κομμάτια πλέον της παλαιάς κραταιής αυτοκρατορίας να σχηματίζουν μικρά βασίλεια και δουκάτα. Το 1261 επανακατακτήθηκε η Κωνσταντινούπολη από τον Μιχαήλ Παλαιολόγο, για να υποταχθεί ξανά, αυτή την φορά στους Οθωμανούς το 1453.[33]

Οθωμανική περίοδοςΕπεξεργασία

Τα λίγο περισσότερο από 350 χρόνια υπό την Οθωμανική κυριαρχία, ήταν σκληρά για τον ελληνικό λαό.[34] Η Οθωμανική αυτοκρατορία με κέντρο την Μικρά Ασία, για να διοικήσει την αχανές εκτάσεις που έλεγχε δημιούργησε το σύστημα των μιλλιέτ, όπου κάθε θρησκευτική ομάδα ρύθμιζε τα του οίκου της. Για τους χριστιανούς ορθόδοξους, ιδρύθηκε το Rum milliet, με επικεφαλής τον Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης, ο οποίος είχε πλέον και διοικητικά καθήκοντα στην Οθωμανική αυτοκρατορία -σιγά σιγά δημιουργήθηκε μια ισχυρή οικονομικά και πολιτικά τάξη, από Έλληνες πλησίον του Πατριάρχη, οι Φαναριώτες.[35] Το παιδομάζωμα ήταν μια επαχθής για τους Έλληνες πρακτική των Οθωμανών, μια στις τέσσερις οικογένειες έδινε ένα γιο της για τις ανάγκες του στρατιωτικού σώματος των γενιτσάρων.[36]

Η καθημερινή ζωή για τους Έλληνες κυλούσε μακρυά από τους Οθωμανούς. Με εξαίρεση λίγα αστικά κέντρα (όπως Κωνσταντινούπολη και Θεσσαλονίκη) οι Έλληνες ζούσαν σε μικρά χωριουδάκια στα οποία κουμάντο κάνανε οι γέροντες και ιερείς του χωριού. Τα σπίτια τους ήταν πλίνθινα, ασχολούνταν με αγροτικές δουλειές, δεν ξέρανε σχεδόν τίποτα για τον έξω κόσμο και πάντως ήτανε αρκετά φιλικοί σε προσωπικό επίπεδο.[37]

Νεότερη και σύγχρονη ιστορίαΕπεξεργασία

Ελληνική επανάστασηΕπεξεργασία

 
Ρήγας Φεραίος, ο θoυριός του είχε εμπνεύσει τους Έλληνες[38]

Ως πότε παλικάρια, θα ζούμε στα στενά,
μονάχοι σαν λιοντάρια, στις ράχες στα βουνά
Σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπουμε κλαδιά,
να φεύγουμε απ’ τον κόσμο, για την πικρή σκλαβιά;
Να χάνουμε αδέλφια, Πατρίδα και γονείς,
τους φίλους, τα παιδιά μας, κι όλους τους συγγενείς;
Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνια, σκλαβιά και φυλακή.

Το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα είχε ξεκινήσει και ολοένα αυξανόταν, διάδοση ιδεών από το εξωτερικό, όπως για παράδειγμα τα παραδείγματα της Αμερικάνικης και της Γαλλικής Επανάστασης οι οποίες έδειχναν τον δρόμο της επανάστασης εναντίον του άδικου και δεσποτικού καθεστώτος.[39] Σε αυτό το κλίμα ιδρύθηκαν διάφορες οργανώσεις, μια εκ των οποίων ήταν η μυστική οργάνωση Φιλική Εταιρεία, που ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό και απέκτησαν απήχηση στα λαϊκά στρώματα.[40]

Τον Μάρτιο του 1821 ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση αρχικά στην Πελοπόννησο. Υπήρξαν τυφλές μαζικές σφαγές Οθωμανών και Ελλήνων για αντίποινα-υπολογίζονται σε 50 χιλιάδες οι νεκροί τα πρώτα χρόνια της επανάστασης.[41] Μετά πολλές αιματηρές μάχες, το 1827, η Γαλλία, Αγγλία και Ρωσία πετύχανε μια σημαντική νίκη κατά των Οθωμανών που σήμαινε την δημιουργία ενός Ελληνικού Κράτους στην Πελοπόννησο, την Αθήνα και λίγα νησιά το 1829.[42] Ήδη από το 1827 επιλέχτηκε ως πρώτος Κυβερνήτης της Ελληνικής Πολιτείας ο Ιωάννης Καποδίστριας ο οποίος έπρεπε να ανοικοδομήσει την κατεστραμμένη Ελλάδα.[43]

1830-1935Επεξεργασία

 
Η επέκταση της Ελλάδας (1832-1947).

Το 1830 αναγνωρίστηκε η ανεξαρτησία του νέου ελληνικού κράτους, το 1832 ορίστηκε η ελληνο-οθωμανική μεθόριος στη γραμμή Παγασητικού-Αμβρακικού, το 1833 εγκαθιδρύθηκε ως πολίτευμα η μοναρχία με βασιλιά το Βαυαρό Όθωνα και το 1834 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από το Ναύπλιο στην Αθήνα. Μέσα στο 19ο και τον πρώιμο 20ό αιώνα η Ελλάδα προσπάθησε να προσαρτήσει όλες τις ελληνικές χώρες που βρίσκονταν υπό ξένη κυριαρχία, ιδίως όσες ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το 1864 μετά την έξωση του Όθωνα και την ανάρρηση στο θρόνο του Γεωργίου του Α΄ του οίκου του Γλύξμπουργκ το Ηνωμένο Βασίλειο παραχώρησε στην Ελλάδα τα Επτάνησα, ενώ το 1881 παραχωρήθηκε στην Ελλάδα η Θεσσαλία και η περιοχή της Άρτας. Εθνικός στόχος ήταν η προσάρτηση και της Κρήτης, όπου λάμβαναν χώρα αντιοθωμανικές εξεγέρσεις, και της Μακεδονίας, την οποία διεκδικούσε επίσης η Βουλγαρία. Το 1897 με αφορμή το Κρητικό Ζήτημα Έλληνες άτακτοι εισέβαλαν στη Μακεδονία, αλλά ο ελληνοτουρκικός πόλεμος που ακολούθησε σύντομα κατέληξε σε συντριπτική ήττα της Ελλάδας και στην επιβολή στη χώρα διεθνούς οικονομικού ελέγχου.[εκκρεμεί παραπομπή] Στον απόηχο της αποτυχημένης εξέγερσης του Ίλιντεν της αυτονομιστικής ΕΜΕΟ το 1903, η ελληνική κυβέρνηση, επιδιώκοντας να συντρίψει τις ομάδες των κομιτατζήδων και να αποσπάσει τους σλαβόφωνους της Μακεδονίας από τη βουλγαρική επιρροή, οργάνωσε στην τουρκοκρατούμενη περιοχή αντάρτικες επιχειρήσεις υπό την ηγεσία Ελλήνων αξιωματικών, που έγιναν γνωστές με την ονομασία Μακεδονικός Αγώνας και διήρκεσαν ως την Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908.[44]

Εν μέσω γενικής δυσαρέσκειας για το δυσεπίτευκτο των εθνικών επιδιώξεων και τη νομιζόμενη αδράνεια υπό την πρωθυπουργία του μεταρρυθμιστή Θεοτόκη, μια ομάδα αξιωματικών οργάνωσε τον Αύγουστο του 1909 ένα κίνημα και λίγο αργότερα κάλεσε στην Αθήνα τον Κρήτα πολιτικό Ελευθέριο Βενιζέλο, που εισήγαγε ένα όραμα εθνικής «ανόρθωσης». Μετά από δύο εκλογικές νίκες και την ανάληψη της πρωθυπουργίας το 1910,[45] ο Βενιζέλος πραγματοποίησε δημοσιονομικές, κοινωνικές και συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, αναδιοργάνωσε τις ένοπλες δυνάμεις και έκανε την Ελλάδα μέλος της Βαλκανικής Συμμαχίας. H Μεγάλη Ιδέα πραγματώθηκε εν μέρει, με τη συμμετοχή της Ελλάδας στους Βαλκανικούς Πολέμους και στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με την Κυβέρνηση Καλογερόπουλου. Τα έτη 1916 έως 1918 διήρκησε η Β΄ Βουλγαρική κατοχή ελληνικών εδαφών στη Βόρεια Ελλάδα. Μετά τη λήξη του Α΄ ΠΠ, η εμμονή στον αλυτρωτισμό, τα ελληνικά στρατηγικά σφάλματα, η μεταβολή των συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο και η άνοδος του τουρκικού εθνικισμού οδήγησαν, μεταξύ άλλων, στη Μικρασιατική Καταστροφή[εκκρεμεί παραπομπή] και την έλευση στην Ελλάδα 1.500.000 Ρωμιών προσφύγων από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη, που από το 1913 είχαν υπάρξει θύματα τουρκικών σφαγών και διώξεων.[46] Το 1924 η βασιλεία καταργήθηκε και η Ελλάδα ανακηρύχθηκε αβασίλευτη δημοκρατία. Η πολιτική ζωή εξακολουθούσε να χαρακτηρίζεται από την αντίθεση ανάμεσα στους βενιζελικούς και τους αντιβενιζελικούς ή βασιλόφρονες και τα επόμενα χρόνια έλαβαν χώρα αρκετά στρατιωτικά πραξικοπήματα.

Πόλεμος και αυταρχική διακυβέρνησηΕπεξεργασία

 
Βρετανοί στρατιώτες στα Δεκεμβριανά του 1944. Στον τοίχο σύνθημα υπέρ του ΚΚΕ.

Το 1935 ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ επανήλθε στην Ελλάδα μετά από ένα νόθο δημοψήφισμα και τον Αύγουστο του 1936, σε συνεργασία με τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, επέβαλε δικτατορία, εγκαινιάζοντας μία μακρά περίοδο αυταρχικής διακυβέρνησης που θα διαρκούσε με μικρά διαλείμματα ως το 1974.[7] Η Ελλάδα εισήλθε στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο το 1940, απαντώντας σε επίθεση της Ιταλίας, η οποία αντιμετωπιζόταν επιτυχώς. Ωστόσο, με την επέμβαση της Γερμανίας η χώρα ηττήθηκε και ακολούθησε περίοδος στρατιωτικής κατοχής από τις δυνάμεις του Άξονα (1941-1944). Στην κατεχόμενη Ελλάδα έδρασαν αντιστασιακές οργανώσεις, μαζικότερη από τις οποίες ήταν το αριστερό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Το 1946 ξέσπασε ανάμεσα στο ΚΚΕ και την κυβέρνηση εμφύλιος πόλεμος, που κράτησε μέχρι το 1949 και τελείωσε με την ήττα του κομμουνιστικού στρατού. Το 1952 η Ελλάδα έγινε μέλος του ΝΑΤΟ.

Η παραίτηση του πρωθυπουργού Γεώργιου Παπανδρέου τον Ιούλιο του 1965 λόγω διαφωνίας με το νεαρό βασιλιά Κωνσταντίνο ξεκίνησε μια πολιτικά αναταραγμένη περίοδο, η οποία κορυφώθηκε στις 21 Απριλίου του 1967 όταν μια ομάδα αξιωματικών πήρε την εξουσία με πραξικόπημα και επέβαλε στρατιωτική δικτατορία. Οι δικτάτορες στη συνέχεια αποστασιοποιήθηκαν από το βασιλιά, τον εξεδίωξαν από την χώρα και κατάργησαν τη μοναρχία το 1973. Υπό την χούντα, τα πολιτικά δικαιώματα καταπιέστηκαν, η πολιτική καταπίεση εντονώθηκε και καταγράφηκαν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η οικονομική ανάπτυξη συνεχίστηκε μέχρι το 1972 και μετά η οικονομία παρέμεινε στάσιμη. Μία αντιδικτατορική εξέγερση το Νοέμβριο του 1973 με κέντρο το κτήριο του Πολυτεχνείου στην Αθήνα κατεστάλη με τη βία. Τον Ιούλιο του 1974 η δικτατορική κυβέρνηση ενορχήστρωσε ένα πραξικόπημα στην Κύπρο, που οδήγησε στην εισβολή του τουρκικού στρατού στο νησί, με αποτέλεσμα την κατάρρευσή της δικτατορίας λίγες μέρες αργότερα.

Γ΄ Ελληνική ΔημοκρατίαΕπεξεργασία

Τον Ιούλιο ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής προσκλήθηκε να επιστρέψει στην Ελλάδα από το Παρίσι, όπου ζούσε αυτοεξόριστος από το 1963, και σχημάτισε κυβέρνηση εθνικής ενότητας με πολιτικά πρόσωπα. Το Νοέμβριο έλαβαν χώρα οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές μετά το 1964, ενώ με δημοψήφισμα το Δεκέμβριο το πολίτευμα της Ελλάδας μετατράπηκε ξανά σε αβασίλευτη Δημοκρατία και συντάχθηκε νέο Σύνταγμα από την Ε' Αναθεωρητική Βουλή, που τέθηκε σε ισχύ στις 11 Ιουνίου του 1975 και το οποίο ισχύει μέχρι σήμερα, αναθεωρημένο το 1986, το 2001 και το 2008. Η Ελλάδα έγινε μέλος της ΕΟΚ (μεταγενέστερα Ευρωπαϊκή Ένωση) στις 1 Ιανουαρίου 1981 και το 2002 υιοθέτησε το κοινό νόμισμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ευρώ.

Εν τω μεταξύ, ο Ανδρέας Παπανδρέου, γιος του Γεωργίου Παπανδρέου, ίδρυσε το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) ως απάντηση στην συντηρητική Νέα Δημοκρατία του Καραμανλή, με τα δύο κόμματα να κυριαρχούν στην πολιτική ζωή της χώρας στις επόμενες τέσσερις δεκαετίες. Η Ελλάδα επανεντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 1980.[47] Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 1981 ήταν αρχή μιας περιόδου βιώσιμης ανάπτυξης. Μεγάλες επενδύσεις σε βιομηχανικές επιχειρήσεις και βαρέα υποδομή, η χρηματοδότηση από την ΕΕ και τα αυξανόμενα έσοδα από τον τουρισμό, τη ναυτιλία και το γρήγορα αυξανόμενο τομέα υπηρεσιών αύξησαν το βιοτικό επίπεδο της χώρας σε πρωτοφανή επίπεδα. Οι παραδοσιακά τεταμένες σχέσεις με την Τουρκία βελτιώθηκαν όταν διαδοχικοί σεισμοί χτύπησαν τις δύο χώρες το 1999, οδηγώντας στην άρση του ελληνικού βέτο κατά της τουρκικής υποψηφιότητας για την ένταξη στην ΕΕ.

Η χώρα φιλοξένησε τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα.[48] Πιο πρόσφατα, η Ελλάδα υπέφερε από την ύφεση των τελών της δεκαετίας του 2000 και επηρεάστηκε σημαντικά από την κρίση του ευρωπαϊκού χρέους. Λόγω της υιοθέτησης του ευρώ, όταν η Ελλάδα γνώρισε οικονομική κρίση δεν μπορούσε πλέον να υποτιμήσει το νόμισμά της για να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της. Η ανεργία των νέων ήταν ιδιαίτερα υψηλή κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000.[49] Η κρίση του ελληνικού δημοσίου χρέους και οι επακόλουθες πολιτικές λιτότητας οδήγησαν σε διαμαρτυρίες.

ΓεωγραφίαΕπεξεργασία

 
Γεωμορφολογικός χάρτης της Ελλάδας.

Η Ελλάδα αποτελείται από ένα μεγάλο ηπειρωτικό τμήμα, το νότιο άκρο των Βαλκανίων, το οποίο ενώνεται με την πρώην ηπειρωτική Πελοπόννησο με τον Ισθμό της Κορίνθου, αφού η Πελοπόννησος μετά την κατασκευή της διώρυγας της Κορίνθου είναι στην πραγματικότητα νησί. Η χώρα περικλείεται από το Ιόνιο, το Αιγαίο και το Λιβυκό. Το Αιγαίο βρέχει πολυάριθμα νησιά, ανάμεσά τους την Εύβοια, τη Λέσβο και τα νησιωτικά συμπλέγματα των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων καθώς και τα δυτικά παράλια της Ρόδου ενώ νότια βρίσκεται η Κρήτη, το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας και το πέμπτο μεγαλύτερο της Μεσογείου. Νότια της Κρήτης είναι η Γαύδος, το νοτιότερο σημείο της Ελλάδας και της Ευρώπης. Τα κυριότερα νησιά του Ιονίου είναι η Κέρκυρα, η Κεφαλονιά, η Λευκάδα και η Ζάκυνθος. Το Καστελλόριζο μαζί με τις παρακείμενες νησίδες, βρίσκεται ανατολικά της Ρόδου, στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, και είναι το ανατολικότερο ελληνικό έδαφος. Η Ελλάδα έχει μήκος ακτών 13.676 χιλιόμετρα,[50] που θεωρείται εξαιρετικά μεγάλο, και οφείλεται στον πλούσιο οριζόντιο εδαφικό διαμελισμό και το έντονο ανάγλυφο της περιοχής, καθώς και στο πλήθος των αναρίθμητων νησιών, τα οποία είναι περισσότερα από 2.500 και είναι κυρίως αποτέλεσμα της σύγκρουσης της Αφρικανικής τεκτονικής πλάκας με την Ευρωπαϊκή. Έχει μήκος συνόρων που πλησιάζει τα 1.228 χιλιόμετρα.[50] Η μεγαλύτερη πεδιάδα είναι των Γιαννιτσών στην Κεντρική Μακεδονία (2.250 τ.χ.) και ακολουθεί της Λάρισας στην Θεσσαλία (1.850 τ.χ.). Γεωγραφικά η Ελλάδα διαιρείται σε 9 διαμερίσματα, τα οποία χωρίζονται σε 51 νομούς.

Βουνά της ΕλλάδαςΕπεξεργασία

 
Θέα του Ολύμπου από το Λιτόχωρο.

Το έδαφος της Ελλάδας είναι κατά κύριο λόγο ορεινό ή λοφώδες. Μεγάλο μέρος του είναι ξηρό και βραχώδες, ενώ μόνο το 20,45% του εδάφους είναι καλλιεργήσιμο.[50] Τα υψηλότερα βουνά είναι:

Βουνό Υψόμετρο Τοποθεσία
Όλυμπος 2918 Θεσσαλία (Λάρισα), Μακεδονία (Πιερία)
Σμόλικας 2637 Ήπειρος (Ιωάννινα)
Βόρας 2524 Μακεδονία (Πέλλα, Φλώρινα), Βόρεια Μακεδονία
Γράμμος 2520 Μακεδονία (Καστοριά), Ήπειρος (Ιωάννινα), Αλβανία
Γκιώνα 2510 Στερεά Ελλάδα (Φωκίδα)
Τύμφη 2497 Ήπειρος (Ιωάννινα)
Βαρδούσια 2495 Στερεά Ελλάδα (Φωκίδα, Αιτωλοακαρνανία, Ευρυτανία)
Παρνασσός 2457 Στερεά Ελλάδα (Φωκίδα, Βοιωτία, Φθιώτιδα)
Ψηλορείτης (Ίδη) 2456 Κρήτη (Ρέθυμνο, Ηράκλειο)
Λευκά Όρη 2454 Κρήτη (Χανιά)

Λίμνες της ΕλλάδαςΕπεξεργασία

Η Ελλάδα έχει αρκετές λίμνες, οι περισσότερες των οποίων βρίσκονται στο ηπειρωτικό της τμήμα. Οι μεγαλύτερες λίμνες στην ελληνική επικράτεια είναι:

Λίμνη Έκταση (σε τ.χλμ) Τοποθεσία
Τριχωνίδα 96,513 Στερεά Ελλάδα (Αιτωλοακαρνανία)
Βόλβη 75,600 Μακεδονία (Θεσσαλονίκη)
Κερκίνη 68,532 Μακεδονία (Σέρρες)
Πολυφύτου 56,793 Μακεδονία (Κοζάνη)
Βεγορίτιδα 54,310 Μακεδονία (Φλώρινα, Πέλλα)
Βιστωνίδα 45,625 Θράκη (Ξάνθη)
Κορώνεια 42,823 Μακεδονία (Θεσσαλονίκη)
Μεγάλη Πρέσπα 43,122[i 1] Μακεδονία (Φλώρινα), Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία
Μικρή Πρέσπα 38,325[i 1] Μακεδονία (Φλώρινα), Αλβανία
Κρεμαστών 37,688 Στερεά Ελλάδα (Αιτωλοακαρνανία, Ευρυτανία)
  1. 1,0 1,1 Το ελληνικό τμήμα.

Οι λίμνες των Κρεμαστών (68.531 τ.μ.) και του Πολυφύτου (56.793 τ.μ.) είναι τεχνητές κυρίως για παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ οι λίμνες του Μόρνου, του Μαραθώνα και η λίμνη Υλίκη υδροδοτούν την Αθήνα.

Ποταμοί της ΕλλάδαςΕπεξεργασία

 
Η υψηλή γέφυρα Σερβίων στον Αλιάκμονα.

Πολλοί ποταμοί διαρρέουν την Ελλάδα, από τους οποίους κανένας δεν είναι πλεύσιμος. Σε μερικούς από τους μεγαλύτερους, τα δέλτα που σχηματίζουν στην εκροή τους προς την θάλασσα αποτελούν σημαντικούς υγροβιότοπους, όπως αυτοί του Αλιάκμονα και του Έβρου. Ποταμοί όπως ο Πηνειός στην Θεσσαλία, υδροδοτούν μεγάλες γεωργικές εκτάσεις με την βοήθεια καναλιών, ενώ σε άλλα έχουν δημιουργηθεί τεχνητές λίμνες για τη λειτουργία υδροηλεκτρικών εργοστασίων. Ένα αμφιλεγόμενο για οικολογικούς λόγους σχέδιο των τελευταίων δεκαετιών, είναι η εκτροπή του Αχελώου από τη νότια Πίνδο για την αντιμετώπιση του υδατικού προβλήματος της Θεσσαλίας.

Όνομα Ποταμού Μήκος (χλμ.)
(στην ελληνική επικράτεια)
Τοποθεσία
Αλιάκμονας 297 Μακεδονία (Καστοριά, Πιερία, Κοζάνη, Ημαθία)
Αχελώος 220 Ήπειρος (Άρτα), Θεσσαλία (Τρίκαλα, Καρδίτσα), Στερεά Ελλάδα (Ευρυτανία, Αιτωλοακαρνανία)
Πηνειός 205 Θεσσαλία (Τρίκαλα, Λάρισα)
Έβρος[51] 204 Θράκη (Νομός Έβρου)
Νέστος[51] 130 Μακεδονία (Δράμα, Καβάλα), Θράκη (Ξάνθη)
Στρυμόνας[51] 118 Μακεδονία (Σέρρες)
Θύαμις (Καλαμάς) 115 Ήπειρος (Ιωάννινα, Θεσπρωτία)
Άραχθος 110 Ήπειρος (Ιωάννινα, Άρτα)
Αλφειός 110 Πελοπόννησος (Ηλεία, Αρκαδία)
Ευρώτας 82 Πελοπόννησος (Λακωνία)

Νησιά της ΕλλάδαςΕπεξεργασία

 
Νησιά στην ελληνική επικράτεια.

Η Ελλάδα έχει πάνω από 2.500 νησιά, από τα οποία περίπου τα 165 κατοικούνται.[50][52] Τα πολυπληθέστερα απ' αυτά είναι:

Νησί Έκταση (Km2) Πληθυσμός
Κρήτη 8.336 682.768
Εύβοια 3.655 190.552
Ρόδος 1.398 115.490
Κέρκυρα 592 112.193
Λέσβος 1.630 86.312
Χίος 842 51.269
Ζάκυνθος 406 40.750
Σαλαμίνα 95 38.959
Κεφαλονιά 781 35.801
Κως 290 33.388
Σάμος 476 32.974
Λευκάδα 303 22.320

ΚλίμαΕπεξεργασία

Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από το μεσογειακό τύπο της εύκρατης ζώνης και έχει ήπιους υγρούς χειμώνες και ζεστά ξηρά καλοκαίρια. Το κλίμα της χώρας μπορεί να διαιρεθεί σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

  • υγρό μεσογειακό (δυτική Ελλάδα, δυτική Πελοπόννησος, πεδινά και ημιορεινά της Ηπείρου).
  • ξηρό μεσογειακό (Κυκλάδες, παραλιακή Κρήτη, Δωδεκάνησα, ανατολική Πελοπόννησος, Αττική, πεδινές περιοχές Ανατολικής Στερεάς).
  • ηπειρωτικό (δυτική Μακεδονία, εσωτερικά υψίπεδα ηπειρωτικής Ελλάδας, βόρειος Έβρος).
  • ορεινό (ορεινές περιοχές με υψόμετρο περίπου >1500 m στη Βόρεια Ελλάδα, >1800m στην Κεντρική Ελλάδα και >2000m στην Κρήτη).[εκκρεμεί παραπομπή]

Οι θερμοκρασίες είναι σπάνια υπερβολικές[ασαφές] στις παραθαλάσσιες περιοχές. Στις κλειστές εσωτερικές πεδιάδες και στα υψίπεδα της χώρας παρατηρούνται τα μεγαλύτερα θερμοκρασιακά εύρη -τόσο ετήσια όσο και ημερήσια. Οι χιονοπτώσεις είναι κοινές στα ορεινά από τα τέλη Σεπτεμβρίου (στη βόρεια Ελλάδα, τέλη Οκτωβρίου κατά μέσο όρο στην υπόλοιπη χώρα), ενώ στις πεδινές περιοχές χιονίζει κυρίως από το Δεκέμβριο μέχρι τα μέσα Μαρτίου. Έχει χιονίσει, πάντως, ακόμα και κατά μήνα Μάιο στη Φλώρινα. Στις παραθαλάσσιες περιοχές των νησιωτικών περιοχών οι χιονοπτώσεις συμβαίνουν σπανιότερα και δεν αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του κλίματος. Οι καύσωνες επηρεάζουν κυρίως τις πεδινές περιοχές και είναι συχνότεροι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Σπάνια, πάντως, διαρκούν περισσότερες από 3 ημέρες.

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ του 34ου και 42oυ παραλλήλου του βορείου ημισφαιρίου[53] και έχει μεγάλη ηλιοφάνεια όλο σχεδόν το χρόνο. Λεπτομερέστερα στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας παρουσιάζεται μεγάλη ποικιλία κλιματικών τύπων, πάντα βέβαια μέσα στα πλαίσια του μεσογειακού κλίματος. Αυτό οφείλεται στην τοπογραφική διαμόρφωση της χώρας που έχει μεγάλες διαφορές υψομέτρου (υπάρχουν μεγάλες οροσειρές κατά μήκος της κεντρικής χώρας και άλλοι ορεινοί όγκοι) και εναλλαγή ξηράς και θάλασσας. Έτσι, από το ξηρό κλίμα της Αττικής και γενικά της ανατολικής Ελλάδας μεταπίπτουμε στο υγρό της βόρειας και δυτικής Ελλάδας. Τέτοιες κλιματικές διαφορές συναντώνται ακόμη και σε τόπους που βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, πράγμα που παρουσιάζεται σε λίγες μόνο χώρες σε όλο τον κόσμο.

Από κλιματολογικής πλευράς το έτος μπορεί να χωριστεί κυρίως σε δύο εποχές: Την ψυχρή και βροχερή χειμερινή περίοδο, που διαρκεί από τα μέσα του Οκτωβρίου και μέχρι το τέλος Μαρτίου και τη θερμή και άνομβρη εποχή, που διαρκεί από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο.

Κατά την πρώτη περίοδο οι ψυχρότεροι μήνες είναι ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, όπου κατά μέσον όρο η μέση ελάχιστη θερμοκρασία κυμαίνεται από 5-10 °C στις παραθαλάσσιες περιοχές, από 0-5 °C στις ηπειρωτικές περιοχές και σε χαμηλότερες τιμές κάτω από το μηδέν στις βόρειες περιοχές.[53]

Οι βροχές ακόμη και τη χειμερινή περίοδο δεν διαρκούν για πάρα πολλές ημέρες και ο ουρανός της Ελλάδας δεν μένει συννεφιασμένος καθ'όλη τη διάρκεια του χειμώνα, όπως συμβαίνει σε άλλες περιοχές της γης. Οι χειμερινές κακοκαιρίες διακόπτονται καμιά φορά κατά τον Ιανουάριο και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου από ηλιόλουστες ημέρες, τις γνωστές από την αρχαιότητα Αλκυονίδες ημέρες. Κατά αυτήν την περίοδο, λοιπόν, στα νησιά, κυρίως στο νότιο μέρος της χώρας, όπως για παράδειγμα στην Κρήτη, η θερμοκρασία μπορεί να ξεπεράσει τους 18-20 βαθμούς Κελσίου, στην Αττική τους 13-14 °C και στη Θεσσαλονίκη ο υδράργυρος μπορεί να ξεπεράσει τους 9 °C και πολλές φορές ακόμα και τους 10 °C. Σε άλλες πόλεις, όπως για παράδειγμα στην Αλεξανδρούπολη κατά τις Αλκυονίδες μέρες, η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 7-8 °C, με αποτέλεσμα το χιόνι από τις χιονοπτώσεις του χειμώνα να λιώνει κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η χειμερινή εποχή είναι γλυκύτερη στα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου από ο,τι στη Βόρεια και Ανατολική ηπειρωτική Ελλάδα. Κατά τη θερμή και άνομβρη εποχή ο καιρός είναι σταθερός, ο ουρανός σχεδόν αίθριος, ο ήλιος λαμπερός και δε βρέχει εκτός από σπάνια διαστήματα με ραγδαίες βροχές ή καταιγίδες μικρής γενικά διάρκειας.

Η θερμότερη περίοδος είναι το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου και το πρώτο του Αυγούστου, οπότε η μέση μέγιστη θερμοκρασία κυμαίνεται από 30 °C μέχρι 35 °C.[53] Κατά τη θερμή εποχή οι υψηλές θερμοκρασίες μετριάζονται από τη δροσερή θαλάσσια αύρα στις παράκτιες περιοχές της χώρας και από τους βόρειους ανέμους (ετήσιες) που φυσούν κυρίως στο Αιγαίο.

Η άνοιξη έχει μικρή διάρκεια, διότι ο μεν χειμώνας είναι όψιμος, το δε καλοκαίρι αρχίζει πρώιμα. Το φθινόπωρο είναι μακρύ και θερμό και πολλές φορές παρατείνεται στη νότια Ελλάδα και τα νησιά μέχρι τα μισά του Δεκεμβρίου. Στην Αθήνα, την πρωτεύουσα, το κρύο γίνεται συνήθως αισθητό από το Νοέμβριο και μετά και από εκεί και πέρα συνεχίζεται έως και τα τέλη του Μάρτη. Μετά τα μέσα του Δεκεμβρίου, αναπτύσσεται ιδιαίτερο ψύχος στις αστικές περιοχές, το οποίο συνεχίζεται έως και τα τέλη Φεβρουαρίου. Από τις αρχές του μήνα Μαρτίου η άνοιξη γίνεται αισθητή και η θερμοκρασία ανεβαίνει σταδιακά. Η ψυχρότερη εποχή του έτους στην πόλη της Αθήνας θεωρείται από την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου έως και την τρίτη εβδομάδα του Ιανουαρίου.

Η Ελλάδα κατέχει το ρεκόρ υψηλότερης καταγεγραμμένης θερμοκρασίας στην Ευρώπη με 48,0 °C στην Αθήνα (Ελευσίνα και Τατόι) στις 10 Ιουλίου 1977.[54]

Τις τελευταίες δεκαετίες οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής άρχισαν να γίνονται εμφανείς στην Ελλάδα, σε περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.[55]

ΕπικοινωνίεςΕπεξεργασία

ΜεταφορέςΕπεξεργασία

Το οδικό δίκτυο καλύπτει περισσότερα από 117.000 χιλιόμετρα το 2009.[50] Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά. Ο εμπορικός στόλος περιελάμβανε 2.086 πλοία το Φεβρουάριο του 2009.[56]

ΠόλειςΕπεξεργασία

Σχεδόν τα δύο τρίτα του ελληνικού λαού ζουν σε αστικές περιοχές. Τα μεγαλύτερα και πιο σημαίνοντα μητροπολιτικά κέντρα της Ελλάδας είναι εκείνα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Η δεύτερη αναφέρεται στην ελληνική γλώσσα και ως "συμπρωτεύουσα",[57] με μητροπολιτικούς πληθυσμούς περίπου 3 εκατομμυρίων και 1 εκατομμυρίου κατοίκων αντίστοιχα. Άλλες σημαντικές πόλεις με αστικούς πληθυσμούς άνω των 100.000 κατοίκων είναι η Πάτρα, το Ηράκλειο και η Λάρισα που αποτελούν Πολεοδομικά συγκροτήματα.[58]

Ο πίνακας που ακολουθεί απαριθμεί τις μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, ανάλογα με τον πληθυσμό των αντίστοιχων οικιστικών αστικών περιοχών που αποτελούνται είτε από πολλούς δήμους, εμφανείς στις περιπτώσεις της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, είτε περιλαμβάνονται σε ένα μεγαλύτερο ενιαίο δήμο, περίπτωση εμφανή στις περισσότερες από τις μικρότερες πόλεις της χώρας. Τα αποτελέσματα προέρχονται από τα προκαταρκτικά στοιχεία της απογραφής του πληθυσμού που έλαβε χώρα στην Ελλάδα το Μάιο του 2011.

 
Αθήνα
 
Θεσσαλονίκη
 
Πάτρα
 
Ηράκλειο


ΟικολογίαΕπεξεργασία

Φυτογεωγραφικά, η Ελλάδα ανήκει στο βόρειο βασίλειο. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος η Ελλάδα χωρίζεται σε 6 οικοπεριοχές.

Πολιτική και διακυβέρνησηΕπεξεργασία

Σύνταγμα και οργάνωση των εξουσιώνΕπεξεργασία

Το Σύνταγμα του 1975 περιέχει εκτενείς εγγυήσεις των ελευθεριών και των δικαιωμάτων του πολίτη, που ενισχύθηκαν περαιτέρω με την αναθεώρηση του 2001. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την αναθεώρηση αυτή κατοχυρώθηκαν, για πρώτη φορά συνταγματικά, πέντε ανεξάρτητες αρχές, οι τρεις των οποίων (Συνήγορος του Πολίτη, Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών, Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα) είναι ταγμένες στην προστασία και διασφάλιση των ατομικών δικαιωμάτων. Η Ελλάδα είναι επίσης συμβαλλόμενο μέρος στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Στις 27 Μαΐου του 2008 η Ολομέλεια της Η΄ Αναθεωρητικής Βουλής ενέκρινε την αναθεώρηση του Συντάγματος, που οδήγησε στην υιοθέτηση τριών προτάσεων αλλαγών εκ μέρους της μεγάλης πλειοψηφίας των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, του ΣΥΡΙΖΑ και του ΛΑΟΣ. Από την ψηφοφορία απουσίαζε το ΠΑΣΟΚ. Οι προτάσεις αυτές είναι η κατάργηση του απόλυτου επαγγελματικού ασυμβιβάστου των βουλευτών, η απολαβή εκ μέρους της Βουλής του δικαιώματος να τροποποιεί επιμέρους κονδύλια του τακτικού Προϋπολογισμού και να παρακολουθεί την εκτέλεσή του και η επιφόρτιση του νομοθέτη να μεριμνά ειδικά για τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές σε κάθε νόμο που υιοθετεί.[60]

Σε πολιτειακό και οργανωτικό επίπεδο το Σύνταγμα διακρίνει τρεις εξουσίες: τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική. Στη νομοθετική μετέχουν η Βουλή και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην εκτελεστική ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η Κυβέρνηση, ενώ η δικαστική εξουσία ασκείται από τα δικαστήρια στο όνομα του ελληνικού λαού.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ιεραρχικά βρίσκεται στην κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας, μετέχει στη νομοθετική με την έκδοση και τη δημοσίευση των νόμων και τη δυνατότητα αναπομπής στη Βουλή ψηφισμένου νομοσχεδίου ή πρότασης νόμου, ενώ ορίζεται από το Σύνταγμα ως ρυθμιστής του πολιτεύματος.[61] Εκλέγεται από τη Βουλή με διαδοχικές ψηφοφορίες των μελών της, κατά τις οποίες επιδιώκεται η εξασφάλιση πλειοψηφίας 2/3 του συνόλου των μελών της στις δύο πρώτες φάσεις και 3/5 στην τρίτη. Επί αποτυχίας συγκέντρωσης των ανωτέρω πλειοψηφιών διαλύεται η Βουλή, προκηρύσσονται εκλογές και η νέα Βουλή εκλέγει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με την ίδια πλειοψηφία των 3/5 και, αν ούτε αυτό είναι εφικτό, με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών της (151) ή, τέλος, με σχετική μεταξύ των δύο πλειοψηφησάντων στην τελευταία ψηφοφορία, αν δε συγκεντρωθεί η απόλυτη πλειοψηφία. Οι εξουσίες του Προέδρου είναι πολύ μικρές και λίγες, καθώς ασκεί μόνο εθιμοτυπικά καθήκοντα. Όλες σχεδόν οι πράξεις του χρήζουν προσυπογραφής από τον Πρωθυπουργό ή άλλο μέλος της Κυβέρνησης (Υπουργό), όπως τα προεδρικά διατάγματα. Από την υποχρέωση προσυπογραφής εξαιρούνται ρητά ελάχιστες πράξεις του Προέδρου προβλεπόμενες από το Σύνταγμα, όπως ο διορισμός των υπαλλήλων της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Η θητεία είναι πενταετής με δικαίωμα επανεκλογής για μία ακόμη θητεία.

Η νομοθετική εξουσία ασκείται από τη Βουλή των Ελλήνων, της οποίας τα μέλη εκλέγονται με καθολική μυστική ψηφοφορία για τετραετή θητεία. Εκλογές μπορούν να κηρυχθούν νωρίτερα για έκτακτους λόγους, όπως αυτοί ορίζονται στο Σύνταγμα. Μετά πάντως το 1975 η προκήρυξη πρόωρων εκλογών αποτελεί τον κανόνα, επικαλούμενου συνήθως από τις απερχόμενες κυβερνήσεις κάποιου εξαιρετικής σημασίας εθνικού θέματος. Η Ελληνική Δημοκρατία χρησιμοποιεί για την ανάδειξη των βουλευτών ένα σύνθετο ενδυναμωμένο εκλογικό σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης (ενισχυμένη αναλογική), το οποίο αποθαρρύνει τη δημιουργία πολυκομματικών κυβερνήσεων συνεργασίας και επιτρέπει ισχυρή μονοκομματική κυβέρνηση πλειοψηφίας, ακόμα και αν το πρώτο κόμμα υστερεί της απόλυτης πλειοψηφίας των ψήφων. Για να μπορεί να καταλάβει μία από τις 300 βουλευτικές έδρες ένα κόμμα, πρέπει να έχει λάβει τουλάχιστον το 3% του συνόλου των ψήφων, ενώ με τον εκλογικό νόμο, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις Βουλευτικές εκλογές του 2007, το πρώτο κόμμα είναι δυνατόν να εξασφαλίζει απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή με ποσοστό περίπου 42%.

Μέχρι το 1877 η νόμιμη ηλικία ψήφου ήταν τα 25 χρόνια. Στη συνέχεια μειώθηκε στα 21 χρόνια και από το 1981 είναι τα 18 χρόνια.[62] Το 2019 ως ελάχιστη ηλικία ψήφου ορίστηκαν τα 17 χρόνια. Η Ελλάδα είναι ένα από τα ελάχιστα ευρωπαϊκά κράτη όπου η ηλικία ψήφου στις εθνικές εκλογές είναι μικρότερη των 18 ετών.

 
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος (1864–1936), που υπήρξε πρωθυπουργός της Ελλάδας σε διάφορα διαστήματα την περίοδο 1909-1932.

Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από την Κυβέρνηση, της οποίας κεφαλή είναι ο Πρωθυπουργός, το ισχυρότερο πρόσωπο του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Η Κυβέρνηση καθορίζει και κατευθύνει τη γενική πολιτική της Χώρας,[63] εφαρμόζει την πολιτική που εγκρίνει μέσω των νομοθετικών πράξεων η Βουλή, αλλά ταυτόχρονα μετέχει στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία, μέσω της σύνταξης και της προώθησης προς ψήφιση των νομοσχεδίων (νομοθετική πρωτοβουλία). Η Κυβέρνηση με βάση την αρχή της δεδηλωμένης οφείλει να απολαύει της εμπιστοσύνης της Βουλής, να έχει λάβει δηλαδή ψήφο εμπιστοσύνης από την πλειοψηφία των Βουλευτών. Στα πλαίσια δε της σύγχρονης κομματικής δημοκρατίας η Κυβέρνηση κυριαρχεί και στη νομοθετική λειτουργία, καθώς προέρχεται από το Κόμμα το οποίο ελέγχει την πλειοψηφία του Κοινοβουλίου, καθιστώντας έτσι την ψήφιση των νόμων μια τυπική κατά κανόνα διαδικασία. Λόγω δε της συχνής έως καταχρηστικής επίκλησης της κομματικής πειθαρχίας, η δυνατότητα διαφωνίας κυβερνητικού βουλευτή με την Κυβέρνηση που στηρίζει θεωρείται σπάνιο φαινόμενο. Σε έκτακτες περιπτώσεις μπορεί η Κυβέρνηση να προτείνει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας την έκδοση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου, οι οποίες έχουν ισχύ νόμου και οφείλουν να εγκριθούν καταρχήν εντός 40 ημερών από τη Βουλή.

Ο Πρωθυπουργός αποτελεί την κεφαλή της κυβέρνησης και με βάση το Σύνταγμα είναι συνήθως (αν και όχι απαραίτητα) ο αρχηγός του έχοντος την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή κυβερνώντος κόμματος. Βάσει του άρθρου 82 του Συντάγματος, "ο Πρωθυπουργός εξασφαλίζει την ενότητα της Κυβέρνησης και κατευθύνει τις ενέργειές της, καθώς και των δημοσίων γενικά υπηρεσιών για την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής μέσα στο πλαίσιο των νόμων".[63] Οι βασικότερες εξουσίες του είναι οι εξής:

  • Προεδρεύει του Υπουργικού Συμβουλίου, στο οποίο μετέχει μαζί με τους Υπουργούς.
  • Με δεσμευτική πρότασή του διορίζονται και παύονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας οι Υπουργοί και οι Υφυπουργοί της Κυβέρνησης.
  • Καθορίζει από κοινού με τον οικείο Υπουργό τις αρμοδιότητες των Υφυπουργών.
  • Προΐσταται τριών Γενικών Γραμματειών: Πρωθυπουργού (τέως Πολιτικού Γραφείου), Κυβέρνησης και Ενημέρωσης-Επικοινωνίας.
  • Αδειοδοτεί προς δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως οποιοδήποτε κείμενο πρέπει, σύμφωνα με τον νόμο, να καταχωρηθεί σε αυτήν.

Δημόσια διοίκησηΕπεξεργασία

Διοικητική διαίρεσηΕπεξεργασία

Διοικητικά η Ελλάδα διαιρείται σε 13 Περιφέρειες. Επιπλέον αυτών, το Άγιο Όρος αποτελεί αυτοδιοίκητο τμήμα του Ελληνικού κράτους.

Σώματα ασφαλείαςΕπεξεργασία

Στα σώματα ασφαλείας ανήκουν η Ελληνική Αστυνομία, το Πυροσβεστικό Σώμα και το Λιμενικό Σώμα − Ελληνική Ακτοφυλακή.

Πολιτική ζωή και κόμματαΕπεξεργασία

Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974, ιδρύθηκαν τα δύο κόμματα που κυριάρχησαν στην πολιτική ζωή της Ελλάδας και εναλλάσσονταν στην κυβέρνηση για περισσότερα από 35 χρόνια, η Νέα Δημοκρατία (ΝΔ) και το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ).[64] Η Νέα Δημοκρατία είναι κεντροδεξιό κόμμα, βασικός υποστηρικτής της εισόδου της Ελλάδας στην ΕΟΚ και γενικά του φιλοδυτικού προσανατολισμού της χώρας, με τον ιδρυτή της Κωνσταντίνο Καραμανλή να εκφράζει το πασίγνωστο "ανήκομεν εις την δύσιν". Τα ποσοστά της κυμαίνονταν στο 40-45%, συγκεντρώνοντας συντηρητικούς, φιλελεύθερους και εθνικιστές.[65] Το ΠΑΣΟΚ συνδύασε την φιλελεύθερη παράδοση των παλιών Βενιζελικών με την αριστερή παράδοση της Εθνικής Αντίστασης.[66] Συνδεδεμένο με την οικογένεια Παπανδρέου, το ΠΑΣΟΚ έφτασε στην ακμή του υπό την ηγεσία του Ανδρέα Παπανδρέου, όταν ψηφίστηκε από σχεδόν τους μισούς Έλληνες ψηφοφόρους. Στο ΠΑΣΟΚ ασκείται σήμερα κριτική για διαφθορά και πελατειακές σχέσεις, όπως και στη ΝΔ, αλλά και για την πολιτική λιτότητας που ασκούνται από το 2009 και εξής. Το αποτέλεσμα ήταν ότι από το 2012 η απήχησή του κατέρρευσε ολοκληρωτικά (από το 2013 κυμαίνεται μεταξύ του 6% και του 8%) και τη θέση του ΠΑΣΟΚ στην πολιτική σκηνή πήρε τότε ο Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ), ένα αριστερό κόμμα.[64] Τα πολιτικά κόμματα επηρεάζουν όλες τις όψεις του ελληνικού δημόσιου βίου σε βαθμό ασυνήθιστο για άλλες δυτικές δημοκρατίες και ασκούν ασφυκτικό έλεγχο στη δημόσια διοίκηση, με αποτέλεσμα αναξιοκρατία και διαφθορά.[67]

ΚυβερνώντεςΕπεξεργασία

Από τις βουλευτικές εκλογές του 2019, πρωθυπουργός είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης με την Νέα Δημοκρατία όπου σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση με 158 έδρες. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήρθε δεύτερος στις εκλογές με 86 έδρες, ενώ τρίτο κόμμα αναδείχτηκε το Κίνημα Αλλαγής με 22 έδρες, τέταρτο το ΚΚΕ με 15 έδρες, πέμπτο με 10 έδρες η Ελληνική Λύση κι έκτο η Μέρα 25 με 9 έδρες.

Διεθνείς ΣχέσειςΕπεξεργασία

Η Ελλάδα είναι μέλος σε αρκετούς διεθνείς οργανισμούς. Άλλωστε, η σημαντική γεωγραφική της θέση της δίνει το πλεονέκτημα να αποτελεί πολιτικό, διπλωματικό αλλά και εμπορικό κόμβο.

Μερικοί από τους οργανισμούς στους οποίους είναι μέλος είναι οι εξής:

BIS, BSEC, CE, ECA, EIB, EMU, ΕSA, EU, FAO, IAEA, ICAO, ILO, IMF, ΙΜΟ, Ιντερπόλ, IOC, IOM, ISO, ΝΑΤΟ, OECD, OSCE, UN, UNSC, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, WEU, WHO, WIPO, WMO, Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (IFAD), Διεθνής Ένωση Ανάπτυξης (IDA), Διεθνής Εταιρεία Χρηματοδότησης (IFC), Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), Διεθνής Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (IBRD), Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ECE), Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (ECLAC), Παγκόσμια Ομοσπονδία Σπηλαιολογίας (UIS), Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων (WCO) και Συμβούλιο Ευρωατλαντικής Συνεργασίας (EAPC).

Ένοπλες ΔυνάμειςΕπεξεργασία

 
Φρεγάτα Ψαρά V, τύπου MEKO-200 HN του Ελληνικού πολεμικού ναυτικού.

Το 2010, η Ελλάδα είχε δαπανήσει για τις αμυντικές της δαπάνες το 3,98% του ΑΕΠ της - ποσοστό που τότε ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο στον κόσμο.[68] Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούνται από το Στρατό Ξηράς, το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία.

Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία στην Ελλάδα αφορά τους Έλληνες άρρενες πολίτες και έχει διάρκεια 24 μηνών, η οποία όμως συνήθως περιορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας. Έτσι, μέχρι το 2009, η Ελλάδα είχε υποχρεωτική θητεία 1 έτους για όλους τους άνδρες άνω των 18 ετών. Παρότι γίνονται δεκτές αιτήσεις γυναικών που θέλουν να υπηρετήσουν, η στράτευσή τους δεν είναι υποχρεωτική. Η κίνηση αυτή δημιουργεί αντιρρήσεις από τους κύκλους που αντιτίθενται στην υποχρεωτική στράτευση, γιατί ενώ το Άρθρο 4 του Ελληνικού Συντάγματος θέτει υπόχρεους όλους τους Έλληνες πολίτες να υπερασπιστούν την Ελλάδα, ο φόρτος έγκειται ολοκληρωτικά στον ανδρικό πληθυσμό. Το Φεβρουάριο του 2009 ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε ότι από το 2010 οι υπόχρεοι στράτευσης θα κατατάσσονται μόνο στο Στρατό Ξηράς και για θητεία 9 μηνών, που σημαίνει ότι το Πολεμικό Ναυτικό και η Πολεμική Αεροπορία θα επανδρώνονται αποκλειστικά από επαγγελματίες οπλίτες.[69] Τελικά από τις 14 Αυγούστου 2009 η θητεία έγινε 9μηνη, ενώ έγιναν ανάλογες μειώσεις στο χρόνο στράτευσης αυτών που εκτελούν μειωμένη θητεία. Επίσης, υπάρχει σχέδιο πλήρους επάνδρωσης του Ναυτικού και της Αεροπορίας από επαγγελματίες ως το 2012. Τέλος η εναλλακτική θητεία έγινε 18μηνη.

ΟικονομίαΕπεξεργασία

ΕισαγωγήΕπεξεργασία

 
Η οικονομική ανάπτυξη (ποσοστό του ΑΕΠ) της Ελλάδας από το 1961 μέχρι το 2010.
 
Η οικονομική ανάπτυξη (ποσοστό του ΑΕΠ) της Ελλάδας σε σύγκριση με την Ευρωζώνη μεταξύ 1999 - 2013.

Η Ελλάδα έχει μικτή καπιταλιστική οικονομία, με το δημόσιο τομέα να συνεισφέρει περίπου στο μισό του Α.Ε.Π.. Ο Τουρισμός αποτελεί μία πολύ σημαντική βιομηχανία, που συνεισφέρει κι αυτή σε μεγάλο ποσοστό του Α.Ε.Π., και επίσης αποτελεί πηγή συναλλάγματος. Το 2004 η μεγαλύτερη βιομηχανία στην Ελλάδα με έσοδα γύρω στα 12 δισ. ευρώ ήταν η, συνήθως σχετικά αφανής σε επίπεδο κοινής γνώμης, ναυτιλία.

Η οικονομία βελτιώνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, καθώς η κυβέρνηση εφάρμοσε αποτελεσματική οικονομική πολιτική, στην προσπάθεια της ένταξης της Ελλάδας στην ζώνη του ευρώ, την 1 Ιανουαρίου 2002. Τον Ιούνιο του 2000 η Ελλάδα έγινε δεκτή στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση και υιοθέτησε το ευρώ τον Ιανουάριο του 2001, ωστόσο η δραχμή παρέμεινε το νόμισμα της χώρας μέχρι τις 1 Ιανουαρίου 2002. Κατά την ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη, η ισοτιμία δραχμής-ευρώ ήταν 340.75 δραχμές προς 1 ευρώ[70]. Παράγοντας που σίγουρα βοήθησε σε αυτήν την πορεία είναι ότι η Ελλάδα είναι αποδέκτης οικονομικής βοήθειας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ίσης περίπου με το 3,3% του Α.Ε.Π.[εκκρεμεί παραπομπή] Η συνέχιση τόσο γενναιόδωρων ενισχύσεων από την Ε.Ε. όμως είναι υπό αμφισβήτηση. Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την είσοδο χωρών πολύ φτωχότερων από την Ελλάδα σε συνδυασμό με την ανοδική πορεία της ελληνικής οικονομίας θα βγάλει πιθανότατα πολλές περιοχές από το λεγόμενο Στόχο 1 του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, στον οποίο κατευθύνονται και οι περισσότερες επιδοτήσεις και στον οποίο ανήκουν περιοχές με Α.Ε.Π. κατά κεφαλήν μικρότερο του 75% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.[εκκρεμεί παραπομπή] Με τα στοιχεία του 2003 από το Στόχο 1 έχουν βγει οι εξής περιοχές: Αττική, Νότιο Αιγαίο, Στερεά Ελλάδα, Κεντρική Μακεδονία, Βόρειο Αιγαίο και οριακά η Πελοπόννησος.

Μεγάλες προκλήσεις παραμένουν η μείωση της ανεργίας και η περαιτέρω ανοικοδόμηση της οικονομίας μέσω και της ιδιωτικοποίησης διαφόρων μεγάλων κρατικών εταιρειών, η αναμόρφωση της κοινωνικής ασφάλισης, διόρθωση του φορολογικού συστήματος, και η ελαχιστοποίηση των γραφειοκρατικών αδυναμιών.

Το 2008, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΥΕ η αύξηση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 2,9%.[71]

Η εθνική κεντρική τράπεζα του κράτους της Ελλάδας είναι η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), η οποία όμως έχει παραχωρήσει τις περισσότερες αρμοδιότητές της στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (Ε.Κ.Τ.), μετά την είσοδό της στην ζώνη του ευρώ το 2001.

Το 2010, η Ελλάδα γνώρισε μαζί με μερικές άλλες χώρες που ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ευρώ την οικονομική κρίση, λόγω των επιπτώσεων της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ στα τέλη του 2008. Η Ελλάδα υπέγραψε μνημόνιο με την τρόικα, το οποίο συνοδεύτηκε από αυστηρή λιτότητα, για τον περιορισμό των δαπανών που παρήγαγαν έλλειμμα στο κράτος. Η πολιτική αυτή δημιούργησε οικονομική ύφεση και ανεργία, η οποία το 2011 ξεπέρασε το 20%, ενώ δεν έχει εφαρμοστεί σχεδόν καμιά μεταρρύθμιση για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και του φορολογικού συστήματος. Γενικότερα όμως, η έλλειψη παραγωγικότητας είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία. Από το 2015 η ανεργία στην Ελλάδα ακολουθεί συνεχή πτωτική πορεία και τον Απρίλιο του 2017 είχε υποχωρήσει στο 21.7%.[72]

Το ποσοστό της ανεργίας των νέων (42.3% τον Μάρτιο του 2018) είναι εξαιρετικά υψηλό για τα πρότυπα της ΕΕ.[73] Στο β΄ τρίμηνο του 2019 η ανεργία υποχώρησε περαιτέρω στο 16.9%[74].

Με μια οικονομία μεγαλύτερη από αυτές των υπόλοιπων βαλκανικών χωρών, η Ελλάδα είναι η μεγαλύτερη οικονομία στα Βαλκάνια,[75][76][77] και σημαντικός περιφερειακός ερευνητής.[75][76] Η Ελλάδα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος επενδυτής κεφαλαίου στην Αλβανία, ο τρίτος μεγαλύτερος επενδυτής στην Βουλγαρία, συγκαταλέγεται στις πρώτες τρεις χώρες με βάση τις επενδύσεις στη Ρουμανία, ενώ είναι και ο μεγαλύτερος επενδυτής της Βόρειας Μακεδονίας. Οι ελληνικές τράπεζες ανοίγουν τουλάχιστον ένα υποκατάστημα κάπου στα Βαλκάνια κάθε μήνα.[78][79][80] Ο Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (ΟΤΕ) έχει σημαντική παρουσία στις χώρες της Γιουγκοσλαβίας και τα Βαλκάνια.[78]

ΠληθωρισμόςΕπεξεργασία

Τον Ιανουάριο του 2009 ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 1,8% έναντι 2% το Δεκέμβριο του 2008.[81] Ο μέσος πληθωρισμός του 2008 έκλεισε τελικά στο 4,2%.[82] Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα μειώθηκε τον Μάρτιο σε 1,5% από το 1,8% που ήταν τον Φεβρουάριο.[83] Τον Απρίλιο του 2009 ο πληθωρισμός συρρικνώθηκε στο 1%.[84]

Τον Αύγουστο του 2019 ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει στο 0.1%[85].

Επιστήμη και ΤεχνολογίαΕπεξεργασία

 
Το κέντρο επιστημών και μουσείο τεχνολογίας στη Θεσσαλονίκη.

Η διαθεσιμότητα του ευρυζωνικού διαδικτύου στην Ελλάδα είναι διαδεδομένη, καθώς υπάρχουν συνολικά 3,778,263 ευρυζωνικές συνδέσεις. Αυτός ο αριθμός μεταφράζεται σε 33.86 άτομα ανα 100 άτομα που έχουν ευρυζωνική σύνδεση [86] κυρίως μέσω ADSL2, αλλά και πιο σύγχρονες τεχνολογίες VDSL και αρκετά πρόσφατα FTTH. Τα Ίντερνετ καφέ τα οποία προσφέρουν σύνδεση στο διαδίκτυο, προγράμματα γραφείου και διαδικτυακά παιχνίδια, είναι επίσης ένα κοινό θέαμα στην χώρα, ενώ το ίντερνετ κινητής τηλεφωνίας σε 3G και, μεταγενέστερα, 4G δίκτυα και σε δημόσια WiFi είναι υπαρκτό. Ακόμη, έχουν εγκατασταθεί πιλοτικά δίκτυα 5G στην Καλαμάτα και στα Τρίκαλα, αλλά με αρκετά χαμηλή κάλυψη των πολεοδομικών συγκροτημάτων, με τις μεγάλες εταιρίες να δίνουν το 2021 ως αφετηρία για την εγκατάσταση 5G δικτύων στην Ελλάδα.

Εξαιτίας της στρατηγικής τοποθεσίας, εξειδικευμένου προσωπικού, καθώς και της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας, αρκετές πολυεθνικές εταιρίες όπως (Ericsson, Siemens, SAP, Motorola/Lenovo και Coca-Cola έχουν τοπικά κέντρα έρευνας και ανάπτυξης στην Ελλάδα.[εκκρεμεί παραπομπή]

Ο γενικός γραμματέας τεχνολογίας και ανάπτυξης του Ελληνικού υπουργείου ανάπτυξης είναι υπεύθυνος για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και επιτήρηση της Εθνικής έρευνας και της τεχνολογικής πολιτικής.

Σύμφωνα με το Research DC, βασισμένο στο OECD και στα δεδομένα της Eurostat, μεταξύ 1990 και 1998 η συνολική δαπάνη τεχνολογίας και ανάπτυξης στην Ελλάδα ανέβηκε στην τρίτη υψηλότερη θέση της Ευρώπης, μετά την Φινλανδία και την Ιρλανδία.[εκκρεμεί παραπομπή]

Ελληνικά τεχνολογικά πάρκα με εκκολαπτικές εγκαταστάσεις είναι το πάρκο τεχνολογίας και επιστήμης της Κρήτης (στο Ηράκλειο), το τεχνολογικό πάρκο της Θεσσαλονίκης καθώς και τα τεχνολογικά πάρκα στο Λαύριο και στην Πάτρα.

Η Ελλάδα είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) από το 2005. Η Συνεργασία μεταξύ της ΕSA και της ελληνικής διαστημικής άρχισε στις αρχές του 1990.[87] Το 1994 η Ελλάδα και ESA υπόγραψαν το πρώτο συμφωνητικό συνεργασίας. Το 2003 αφού έκανε δήλωση για να γίνει πλήρες μέλος, η Ελλάδα έγινε το 16ο μέλος της ESA στις 16 Μαρτίου 2005. Ως μέλος της ESA η Ελλάδα συμμετέχει σε δραστηριότητες στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας καθώς και στην πρωτοβουλία παγκόσμιας παρακολούθησης για το περιβάλλον και την ασφάλεια.

Η Ελλάδα έχει μεγάλες δυνατότητες για την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας και της αιολικής ενέργειας. Εκτός από την Υδραυλική ενέργεια αυτές οι δυνατότητες της αξιοποίησης της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας μέχρι τώρα είναι υποχρησιμοποιούμενες.

ΝαυτιλίαΕπεξεργασία

 
Θεσσαλονίκη, η πρωτεύουσα της Μακεδονίας, σημαντικό οικονομικό και βιομηχανικό κέντρο της Βορείου Ελλάδος.

Η ναυτιλία αποτέλεσε ένα σημαντικό στοιχείο της Ελληνικής οικονομικής δραστηριότητας από τα αρχαία χρόνια.[88] Σήμερα το ναυτικό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες βιομηχανίες της χώρας.

Κατά το 1960, το μέγεθος του ελληνικού ναυτικού εμπορικού στόλου σχεδόν διπλασιάστηκε, κυρίως από τις επενδύσεις που έγιναν από τους επιχειρηματίες μεγιστάνες Αριστοτέλη Ωνάση και Σταύρο Νιάρχο.[89] Η βάση της σύγχρονης ελληνικής ναυτικής βιομηχανίας δημιουργήθηκε μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο όταν αρκετοί Έλληνες επιχειρηματίες μπόρεσαν να συσσωρεύσουν περίσσευμα πλοίων που πουλήθηκαν σε αυτούς από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών μέσω της πράξης πώλησης πλοίων του εποχής του 1940.[89] Σύμφωνα με το BTS ο ελληνικός στόλος είναι σήμερα ο μεγαλύτερος στον κόσμο, με 3.079 πλοία και το 18% της ικανότητας του παγκόσμιου στόλου με σύνολο dwt από 141,931 χιλιάδες (142 εκατομμύρια dwt).[90] Στις κατηγορίες πλοίων σύμφωνα με τα στατιστικά του 2001, η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη στα τάνκερ και στα μεταφορικά πλοία φορτίου (bulk carriers), τέταρτη στους αριθμούς κοντέινερ, και επίσης τέταρτη στα υπόλοιπα είδη πλοίων.[90] Σύμφωνα με τον υπολογισμό της ΕΛΣΤΑΤ, η ποντοπόρος ναυτιλία συνεισφέρει γύρω στο 4-7,5% του ελληνικού ΑΕΠ, ενώ σύμφωνα με μια ανάλυση του πρακτορείου Reuters η συνεισφορά της αντιστοιχεί σε 1% του ΑΕΠ.[91]

Διοικητικός φορέας της εμπορικής ναυτιλίας είναι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου.

ΤουρισμόςΕπεξεργασία

Ένας σημαντικός παράγοντας της Ελληνικής οικονομίας και ανάπτυξης είναι ο τουρισμός της. Η Ελλάδα είναι δημοφιλής προορισμός ανά τον κόσμο κυρίως για θερινές διακοπές, όπου προβάλλονται άλλωστε πολύ περισσότερο από τους χειμερινούς και εναλλακτικούς προορισμούς της.

Το 2017, προσέλκυσε 30,1 εκατομμύρια επισκέπτες και το 2018 προσέλκυσε 33 εκατομμύρια επισκέπτες,[92][93][94] καθιστώντας την Ελλάδα μία από τις πιο επισκέψιμες χώρες στην Ευρώπη και τον κόσμο και συμβάλλοντας σχεδόν κατά 25% στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν του έθνους.[95]

Διάσημες τουριστικές περιοχές της Ελλάδας στο εξωτερικό θεωρούνται η Αθήνα, η Ολυμπία, οι Δελφοί, οι Μυκήνες και άλλες περιοχές με αρχαιολογικό ενδιαφέρον, πόλεις όπως το Ναύπλιο και η Θεσσαλονίκη, η Χαλκιδική, η Λέσβος (Μυτιλήνη), τα Ιόνια νησιά, όπως η Κέρκυρα και η Ζάκυνθος, οι Κυκλάδες, όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη και η Πάρος καθώς επίσης και άλλα νησιά του Αιγαίου όπως η Ρόδος και η Κρήτη. Προορισμοί που είναι δημοφιλείς κυρίως για χειμερινές διακοπές είναι το Μέτσοβο, το Ζαγόρι, το Καρπενήσι, τα Τρίκαλα Κορινθίας, η Αράχωβα, τα Καλάβρυτα και περιοχές της Αρκαδίας κ.ά. Η Ελλάδα διαθέτει 19 χιονοδρομικά κέντρα, όλα στην ηπειρωτική χώρα. Στην Ελλάδα επίσης υπάρχει και θρησκευτικός τουρισμός και κάποιοι διάσημοι προορισμοί του είναι το Άγιο Όρος, η Τήνος, η Πάτμος, τα Μετέωρα και η Αγία Θεοδώρα Βάστα που συνδυάζουν το θρησκευτικό ενδιαφέρον με το φυσικό περιβάλλον.

Την τελευταία πενταετία (2014 - 2018) η πρώτη περιφέρεια σε επισκεψιμότητα ξένων τουριστών είναι η Κεντρική Μακεδονία με πάνω από 7,2 εκατομμύρια ξένους τουρίστες ετησίως[96].

Οι δύο κύριες πύλες εισόδου των επισκεπτών στην Ελλάδα είναι ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» με ετήσια επιβατική κίνηση 15 εκατομμύριων και ο (οδικός) Συνοριακός Σταθμός Ευζώνων με ετήσια επιβατική κίνηση 6 εκατομμύριων.

Ορυκτός πλούτοςΕπεξεργασία

Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που διαθέτει σηµαντικό ορυκτό πλούτο.[97][98][99] Η χώρα έχει μεγάλα κοιτάσματα λιγνίτη,[100] βωξίτη,[101] νικελίου,[102] περλίτη, μπεντονίτη,[103] χουντίτη, μαγνησίτη[104] καθώς και μαρμάρου[105]. Επίσης υπάρχουν χρυσός, χαλκός και κοιτάσματα σπάνιων γαιών.[106] Αντλείται πετρέλαιο στην περιοχή της Καβάλας-Θάσου και γίνονται έρευνες για εξόρυξη στο Ιόνιο Πέλαγος, τον Πατραϊκό κόλπο και νότια της Κρήτης.[107] Φήμες για κοιτάσματα πετρελαίου στο Αιγαίο Πέλαγος δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν χωρίς έρευνες, που δεν γίνονται μέχρι να οριοθετηθεί υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Αυτές αποτελούν τα κύρια σημεία αντιπαραθέσεων της χώρας με την Τουρκία.[108][109]

ΥποδομέςΕπεξεργασία

Η Ελλάδα έχει σημαντικές υποδομές, όπως ένα δίκτυο οδικών αξόνων, μέρος των οποίων είναι αυτοκινητόδρομοι, οι οποίοι επεκτάθηκαν ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες, μεγάλο αριθμό αεροδρομίων, διεθνών και εσωτερικού, πολλά λιμάνια και αρκετές γέφυρες. Μετά το 1981, η κατασκευή, συντήρηση ή επέκταση των υποδομών αυτών έχουν συχνά επιδοτηθεί από έργα συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η επέκταση και βελτίωση των υποδομών στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, εκτός των άλλων, είχε ως αποτέλεσμα και την μεγάλη αύξηση του τουρισμού, με αποτέλεσμα σήμερα να θεωρείται από τα πιο δημοφιλή και διάσημα μέρη σε όλο τον κόσμο, καθώς πολλοί ξένοι προτιμούν πολλά από τα νησιά της και άλλους προορισμούς της.

Πληθυσμός και κοινωνίαΕπεξεργασία

ΔημογραφίαΕπεξεργασία

Σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού του 2011 ο μόνιμος πληθυσμός της χώρας είναι 10.815.197 κάτοικοι, εκ των οποίων οι 695.979 είναι αλλοδαποί. Από αυτούς 5.302.703 είναι άρρενες (ποσοστό 49,2%) και 5.512.494 θήλεις (ποσοστό 50,8%).[3] Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2016 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 81,2 χρόνια (78,7 χρόνια οι άνδρες και 83,7 οι γυναίκες).[110]

 

ΘρησκείεςΕπεξεργασία

Η Έκθεση για τις Διεθνείς Θρησκευτικές Ελευθερίες, που συντάσσει κάθε έτος το Υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, αναφέρει για την Ελλάδα (2014): «Η κυβέρνηση δεν τηρεί στατιστικά στοιχεία για τις θρησκευτικές ομάδες. Ελληνικές ιδιωτικές εταιρείες ερευνών εκτιμούν ότι 95% του πληθυσμού αυτοπροσδιορίζονται ως Ελληνορθόδοξοι. Οι Μουσουλμάνοι συγκροτούν έναν αριθμό ξεχωριστών κοινοτήτων: περίπου 120.000 κατοικούν στη Θράκη και προέρχονται από την επίσημα αναγνωρισμένη Μουσουλμανική μειονότητα που αναγνωρίστηκε από τη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, ενώ υπάρχουν και περίπου 300.000 μετανάστες και ξένοι εργάτες που κατοικούν κυρίως στην περιφέρεια της Αττικής και συγκροτούν ομάδες με βάση τη χώρα καταγωγής τους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Νότια Ασία, τη Νοτιοανατολική Ασία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Λιγότερο από το υπόλοιπο 5% του πληθυσμού αποτελείται από Ορθόδοξους Παλαιοημερολογίτες, Αλεβίτες,[111] Ρωμαιοκαθολικούς (50.000 Έλληνες, 200.000 μετανάστες[112], 5.000 Ελληνοκαθολικοί), Προτεστάντες (30.000[113][114] Ευαγγελικοί[115] και Πεντηκοστιανοί), Μάρτυρες του Ιεχωβά (28.874),[116] οπαδούς της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών (784),[117] Αντβεντιστές της Εβδόμης Ημέρας (410),[118] Σαϊεντολόγους, Εβραίους, Μπαχάι, μέλη του Χάρε Κρίσνα, και οπαδούς αρχαίων ελληνικών πολυθεϊστικών θρησκειών. Δεν υπάρχει επίσημη ή ανεπίσημη εκτίμηση ως προς τον αριθμό των άθεων. Η πλειονότητα των κατοίκων μη ελληνικής υπηκοότητας και των μεταναστών δεν είναι Ορθόδοξοι. Οι μεγαλύτερες ομάδες περιλαμβάνουν μη θρησκευόμενους, μουσουλμάνους και ρωμαιοκαθολικούς, και διαμένουν κυρίως στην Αθήνα. Στη χώρα δραστηριοποιούνται ξένες ιεραποστολικές ομάδες».[119][120]

Ισότητα φύλωνΕπεξεργασία

Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους η θέση των γυναικών, ιδίως των έγγαμων, ήταν εξαρτημένη από την ανδρική εξουσία και νομικά ρυθμιζόταν από το συνδυασμό τοπικών έθιμων και του βυζαντινο-ρωμαϊκού δικαίου με τη νεώτερη νομική θεωρία.[121] Προς το τέλος του 18ου αιώνα ξεκίνησε κινητοποίηση κυρίως εγγράμματων γυναικών της μεσαίας τάξης για την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασιακή τους προστασία, ενώ την περίοδο του μεσοπολέμου εμφανίστηκαν φεμινιστικές οργανώσεις με ευρύτερα αιτήματα βασισμένα στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις δημοκρατικές αρχές.[122] Το 1952 χορηγήθηκε στις Ελληνίδες δικαίωμα ψήφου και το 1955 απέκτησαν ευρύτερα πολιτικά δικαιώματα, ο θηλυκός πληθυσμός είχε ψηφίσει για πρώτη και τελευταία φορά μέχρι το 1952 στις εκλογές του 1844. Ωστόσο, εξακολούθησαν να βρίσκονται σε ισχύ νομικές διακρίσεις εις βάρος τους στην οικογένεια και στην εργασία, που είχαν ενσωματωθεί στον Αστικό κώδικα του 1946.[123] Τα αστικά και κοινωνικά δικαιώματα των γυναικών παρέμειναν περιορισμένα μέχρι την καθιέρωση της ισότητας των φύλων στο Σύνταγμα του 1975 και την αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου τη δεκαετία του 1980.[124] Έκτοτε, η αντιμετώπιση του ζητήματος των δικαιωμάτων των γυναικών γίνεται όχι με νομικούς, αλλά με όρους που αναφέρονται στις σχέσεις των φύλων στην καθημερινή ζωή.[123]

Μετανάστες και πρόσφυγεςΕπεξεργασία

 
Χάρτης των πενήντα χωρών με τις μεγαλύτερες Ελληνικές κοινότητες.

Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, εκατομμύρια Έλληνες μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία, τον Καναδά και τη Γερμανία, δημιουργώντας μια μεγάλη ελληνική διασπορά. Η καθαρή μετανάστευση άρχισε να παρουσιάζει θετικούς αριθμούς από τη δεκαετία του 1970, αλλά μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η κύρια εισροή ήταν αυτή των παλλινοστούντων Ελλήνων μεταναστών ή Πόντιων και άλλων από τη Ρωσία, τη Γεωργία, την Τουρκία, την Τσεχία και αλλού στο πρώην Σοβιετικό μπλοκ.[125]

Τις τελευταίες δεκαετίες η Ελλάδα έχει δεχτεί ένα μεγάλο κύμα μετανάστευσης. Ο συνολικός αριθμός των μεταναστών σύμφωνα με υπολογισμούς της FRONTEX φέρεται πως ήταν το 2012 από 1.300.000 έως 1.500.000 άνθρωποι νόμιμοι και παράτυποι.[126] Με βάση την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός των αλλοδαπών που διέμεναν μόνιμα στην Ελλάδα και δηλώθηκαν στην απογραφή ήταν 911.929 άτομα, από τα οποία το μεγαλύτερο ποσοστό (52,7%) είχαν Αλβανική υπηκοότητα και ακολουθούσαν άτομα με Βουλγαρική (8,3%), Ρουμανική (5,1%), Πακιστανική (3,7%) και Γεωργιανή (3,0%) υπηκοότητα.[3] Συνολικά, με βάση την απογραφή του 2011, 199.101 άτομα δήλωσαν υπηκοότητα άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 708.003 άτομα υπηκοότητα λοιπών χωρών, ενώ 4.825 άτομα ήταν χωρίς ή είχαν αδιευκρίνιστη υπηκοότητα.[3] Το 2008 επίσης, 189.000 άτομα από το συνολικό πληθυσμό Αλβανών υπηκόων αναφέρθηκαν ως Έλληνες από την Νότια Αλβανία στην ιστορική περιοχή της Βορείου Ηπείρου.[125]

Πέρα από τους αλλοδαπούς μετανάστες έχουν έρθει μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, υπάρχουν και αρκετοί ομογενείς από περιοχές της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. και από τα Βαλκάνια. Οι μεγαλύτερες ομάδες παλιννοστούντων είναι από τη Ρωσία, τη Γεωργία και το Καζακστάν.

Σημαντική για τα έτη 2014-2015 είναι η ροή των προσφύγων από τη Συρία εξαιτίας των συνεχιζόμενων βομβαρδισμών και του πολέμου που μαίνεται στη χώρα, από το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Φέρεται ότι από τους 432.762 πρόσφυγες και μετανάστες που εισήλθαν στην Ευρώπη από την αρχή του έτους, οι 309.356 χρησιμοποίησαν ως πύλη εισόδου την Ελλάδα[127][128].

Οι μεγαλύτερες ομάδες ατόμων με υπηκοότητα λοιπών χωρών βρίσκονται στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Στον δήμο Αθηναίων (το κέντρο της Αθήνας), υπάρχουν 132.000 μετανάστες που αποτελούν το 17% του τοπικού πληθυσμού. Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν 27.000 μετανάστες που αποτελούν το 7% του τοπικού πληθυσμού. Υπάρχει επίσης ένας σημαντικός αριθμός ομοεθνών που προέρχονταν από τις ελληνικές κοινότητες της Αλβανίας και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.[125]

Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και ΤύποςΕπεξεργασία

Από το 1960 έως το 1989 όλα τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης ήταν κρατικά και μόνο η Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση (ΕΡΤ) εξέπεμπε στην τηλεόραση.[129] Μεταγενέστερα, ιδρύθηκαν ιδιωτικοί ραδιοφωνικοί (από το 1987) και τηλεοπτικοί (από το 1989) σταθμοί, ανάμεσα στους οποίους το MEGA, ο ΑΝΤ1, ο ΣΚΑΪ, το STAR και ο ALPHA.[130] Άδειες εκπομπής εκδόθηκαν τελευταία φορά τη δεκαετία του 1990 για τηλεοπτικούς και το 2002 για ραδιοφωνικούς σταθμούς, και σήμερα έχουν λήξει, αλλά ανανεώνονται κάθε χρόνο από την κυβέρνηση. Πολλοί ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί εκπέμπουν με άδεια που μπορεί να ανακληθεί οποιαδήποτε στιγμή, ενώ άλλοι χωρίς άδεια.[131] Διαδοχικές κυβερνήσεις δεν έχουν ρυθμίσει το χαοτικό αυτό τοπίο, που συμπληρώνουν εκατοντάδες μικρούς σταθμούς τοπικής εμβέλειας και χαμηλής ποιότητας. Η τηλεόραση ασκεί σημαντική επιρροή στην ελληνική πολιτική και επιχειρηματίες επενδύουν σε ΜΜΕ με σκοπό την άσκηση πολιτικής επιρροής. Το μικρό μέγεθος της αγοράς οδηγεί σε έντονο ανταγωνισμό και τα ελληνικά ΜΜΕ έχουν πρόβλημα επαγγελματισμού, στοχεύοντας περισσότερο στον εντυπωσιασμό παρά στην ενημέρωση.[130]

Το σύνταγμα και η νομοθεσία της Ελλάδας έχουν διατάξεις που προστατεύουν την ελευθερία του τύπου, περιορίζοντας ωστόσο την ελευθερία του λόγου σε περιπτώσεις βλασφημίας, προσβολής θρησκευμάτων, διέγερσης σε βία και διακρίσεις ή ανατροπής του πολιτεύματος. Οι ιδιωτικοί και κρατικοί σταθμοί είναι εν γένει ελεύθεροι από κρατικούς περιορισμούς. Οι κρατικοί, ωστόσο, τηρούν διαχρονικά φιλοκυβερνητική στάση, ενώ πολλοί ιδιοκτήτες ιδιωτικών ΜΜΕ έχουν στενή σχέση με την εκάστοτε κυβέρνηση, με αποτέλεσμα την έλλειψη κριτικής σε σημαντικά θέματα.[131]

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν πολλές ανεξάρτητες εφημερίδες και περιοδικά,[131] αλλά η κυκλοφορία του τύπου μειώνεται σταθερά· υπάρχουν ποιοτικές εφημερίδες, όπως η συντηρητική Καθημερινή, μα τα ταμπλόιντ αυξάνουν την κυκλοφορία τους. Αυξάνει, επίσης, η διάδοση του διαδικτύου ως μέσου ενημέρωσης, ειδικά ανάμεσα στους νεότερους.[130] Οι Έλληνες δεν έχουν εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά ΜΜΕ, θεωρώντας τα διαπλεκόμενα με την πολιτική, και τα τελευταία χρόνια γνώρισαν άνοδο πολλά μικρά, συνήθως αριστερά, εναλλακτικά μέσα -ραδιόφωνα, διαδικτυακές πύλες (πόρταλ) και περιοδικά.[132] Η οικονομική ύφεση και η μείωση της κυκλοφορίας ανάγκασαν πολλά μέσα να περικόψουν ή και να αναστείλουν τη λειτουργία τους και σε συνδυασμό με την αυξανόμενη βία εναντίον δημοσιογράφων και το προσωρινό, την τότε χρονολογία, κλείσιμο της ΕΡΤ, οδήγησαν στην κατάταξη της Ελλάδας ως χώρας 'εν μέρει ελεύθερης' στην έκθεση του Freedom House για την ελευθερία του τύπου το 2013.[131]

ΕκπαίδευσηΕπεξεργασία

Η εκπαίδευση στην Ελλάδα χωρίζεται κυρίως σε τρία επίπεδα, ονομασμένα πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, με ένα επιπρόσθετο μεταδευτεροβάθμιο επίπεδο στο οποίο παρέχεται επαγγελματική εκπαίδευση. Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση χωρίζεται στο νηπιαγωγείο, το οποίο διαρκεί ένα με δύο χρόνια, και στο δημοτικό σχολείο, το οποίο εκτείνεται σε έξι χρόνια (ηλικίες 6 ως 12 ετών). Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση αποτελείται από δύο βαθμίδες. Πρώτα είναι το Γυμνάσιο, ένα υποχρεωτικό σχολείο διάρκειας τριών ετών, μετά από το οποίο οι μαθητές μπορούν να παρακολουθήσουν είτε το Λύκειο (Γενικό, Επαγγελματικό, Μουσικό, Καλλιτεχνικό, Πειραματικό και Εκκλησιαστικό) είτε Επαγγελματική Κατάρτιση. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι εξ ολοκλήρου κρατική και παρέχεται από τα Πανεπιστήμια και Πολυτεχνεία και τις Ακαδημίες, οι οποίες κυρίως καλύπτουν τον στρατό και τον κλήρο. Τα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών τυπικά κρατούν για τέσσερα χρόνια (πέντε στα πολυτεχνεία και σε κάποιες τεχνικές ή καλλιτεχνικές σχολές, έξι στις ιατρικές σχολές), ενώ τα μεταπτυχιακά διαρκούν από ένα ως δύο χρόνια, και τα διδακτορικά διπλώματα από τρία ως έξι χρόνια.

ΠολιτισμόςΕπεξεργασία

ΚινηματογράφοςΕπεξεργασία

Ο ελληνικός κινηματογράφος ξεκίνησε στις αρχές του 20ου αιώνα με μικρό αριθμό ταινιών μέχρι το 1940. Γνώρισε την μεγαλύτερη ακμή του από το 1960 μέχρι και το 1973. Άνθηση γνωρίζει και από το 2009 και εξής. Ταινίες με κοινωνικά θέματα, όπως ο Κυνόδοντας του Λάνθιμου, έχουν αποσπάσει συνολικά περισσότερα από 30 βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ.[133][134]

ΜυθολογίαΕπεξεργασία

Οι πολυάριθμοι θεοί της αρχαίας ελληνικής θρησκείας καθώς και οι μυθικοί ήρωες και τα γεγονότα των αρχαίων ελληνικών επών (Οδύσσεια, Ιλιάδα) και άλλα έργα τέχνης και λογοτεχνίας απαρτίζουν την Ελληνική μυθολογία. Εκτός από την εξυπηρέτηση θρησκευτικών λειτουργιών, η μυθολογία του αρχαίου ελληνικού κόσμου εξυπηρετούσε επίσης έναν κοσμολογικό ρόλο, καθώς προοριζόταν να προσπαθήσει να εξηγήσει πώς διαμορφώθηκε και λειτουργούσε ο κόσμος.

Οι κύριοι θεοί της αρχαίας ελληνικής θρησκείας ήταν το Δωδεκάθεον που ζούσε στην κορυφή του Όλυμπου. Ο σημαντικότερος από όλους τους αρχαίους Έλληνες θεούς ήταν ο Δίας, ο βασιλιάς των θεών, που ήταν παντρεμένος με την Ήρα, η οποία ήταν και αδελφή του Δία. Οι άλλοι Έλληνες θεοί που αποτελούσαν το δωδεκάθεο ήταν οι Άρης, ο Ποσειδώνας, η Αθηνά, η Δήμητρα, ο Διόνυσος, ο Απόλλων, η Άρτεμις, η Αφροδίτη, ο Ήφαιστος και ο Ερμής. Εκτός από αυτούς τους δώδεκα θεούς, οι Έλληνες είχαν επίσης μια ποικιλία άλλων μυστικιστικών πεποιθήσεων, όπως οι νύμφες και άλλα μαγικά πλάσματα.

Δημόσιες αργίεςΕπεξεργασία

Ημερομηνία Ονομασία Σχόλια
1 Ιανουαρίου Πρωτοχρονιά πρώτη ημέρα του έτους
6 Ιανουαρίου Θεοφάνεια ή Φώτα Βάπτιση του Χριστού
κινητή Καθαρά Δευτέρα Έναρξη της Τεσσαρακοστής
25 Μαρτίου Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και Εθνική Εορτή Εθνική Εορτή για την Επανάσταση του 1821 και Αναγγελία της επικείμενης γεννήσεως του Μεσσία από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ
κινητή Μεγάλη Παρασκευή Ημιαργία
κινητή Πάσχα Ανάσταση του Χριστού
κινητή Διακαινήσιμος εβδομάδα Δευτέρα μετά την Ανάσταση
1 Μαΐου (σε περίπτωση που η Κυριακή του Πάσχα "πέφτει" Πρωτομαγιά, εορτάζεται την επόμενη της Δευτέρας του Πάσχα) Πρωτομαγιά Παγκόσμια Μέρα των Εργατών
κινητή Αγίου Πνεύματος Επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους 11 μαθητές του Χριστού, της Θεοτόκου και λοιπών παρευρισκόμενων στα Ιεροσόλυμα
15 Αυγούστου Κοίμηση της Θεοτόκου Θεομητορική εορτή των Χριστιανικών Εκκλησιών
28 Οκτωβρίου Επέτειος του Όχι Εθνική Εορτή (1940)
25 Δεκεμβρίου Χριστούγεννα Γέννηση του Χριστού
26 Δεκεμβρίου Σύναξη της Θεοτόκου
Κατά τόπους αργίες ή εορτασμοί πολιούχων ή απελευθέρωσης πόλεων

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Armitage, David (2007). The Declaration of Independence: A Global History (στα Αγγλικά). Cambridge, MA: Harvard University Press. σελίδες 108, 275. 
  2. EU in figures (official website of the European Union - Source Eurostat): Greece - Area by NUTS 3 region Last update: 25-10-2019
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του Μόνιμου Πληθυσμού της Χώρας σύμφωνα με την αναθεώρηση των αποτελεσμάτων της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 στις 20/3/2014» (PDF). Ελληνική Στατιστική Αρχή. 12 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2014. 
  4. 4,0 4,1 Ελληνική Στατιστική Αρχή Η Ελληνική οικονομία 19 Ιουλίου 2019
  5. «2019 Human Development Report» (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Ανακτήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2019. 
  6. Eurostat: Μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας κατά 2,5‰ το 2016
  7. 7,0 7,1 Fleischer, Hagen (2006). «Authoritarian Rule in Greece (1936-1974) and Its Heritage». Στο: Jerzy W. Borejsza; Klaus Ziemer. Totalitarian and Authoritarian Regimes in Europe: Legacies and Lessons from the Twentieth Century. Νέα Υόρκη / Οξφόρδη. σελ. 237. 
  8. «Human Development Report 2015» (PDF). 2015. Ανακτήθηκε στις 6 Απριλίου 2016. 
  9. Thomas 2014, σελ. 8.
  10. Thomas 2014, σελίδες 9-10.
  11. Thomas 2014, σελίδες 19-21.
  12. Thomas 2014, σελίδες 22.
  13. Thomas 2014, σελίδες 23-24.
  14. Thomas 2014, σελίδες 32-33.
  15. Thomas 2014, σελίδες 31-33.
  16. Thomas 2014, σελίδες 35-36.
  17. Thomas 2014, σελ. 47.
  18. Thomas 2014, σελίδες 50-60.
  19. Thomas 2014, σελίδες 54-55.
  20. Thomas 2014, σελίδες 60-61.
  21. Thomas 2014, σελίδες 71-72 & 81-82.
  22. Thomas 2014, σελίδες 74-75.
  23. Thomas 2014, σελίδες 75 & 89.
  24. Thomas 2014, σελίδες 75.
  25. Thomas 2014, σελίδες 80.
  26. Thomas 2014, σελ. 95.
  27. Thomas 2014, σελ. 97-98.
  28. Thomas 2014, σελ. 80: H Thomas αναφέρει τη φράση του Οράτιου "Graecia capta, ferum victorem cepit" (Epistulae, II 1, 156)}}
  29. Thomas 2014, σελ. 106.
  30. Thomas 2014, σελίδες 102 & 109.
  31. Thomas 2015, σελίδες 122-123.
  32. Thomas 2015, σελ. 118.
  33. Thomas 2015, σελ. 116.
  34. Thomas 2014, σελ. 129.
  35. Thomas 2014, σελ. 134-135.
  36. Thomas 2014, σελ. 135-136.
  37. Thomas 2014, σελ. 136-137.
  38. Thomas 2014, σελ. 143.
  39. Thomas 2014, σελ. 140.
  40. Hatzopoulos 2009, σελίδες 81-83.
  41. Thomas 2014, σελ. 147.
  42. Thomas 2014, σελ. 149.
  43. Thomas 2014, σελίδες 149-150.
  44. Livanios 1999, σελίδες 195–6, Koliopoulos & Veremis 2002, σελίδες 280–1, Kostopoulos 2011.
  45. Mazower 1992, σελίδες 886, 890–3, 895–900, 904
  46. Για την ονομασία των ελληνορθόδοξων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βλ. Doumanis, Nicholas (2012). Before the Nation: Muslim-Christian Coexistence and its Destruction in Late-Ottoman Anatolia. Οξφόρδη: Oxford University Press. σελίδες 8–9. 
  47. History, Editorial Consultant: Adam Hart-Davis. Dorling Kindersley. (ISBN 978-1-85613-062-2).
  48. «Greece». Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2007. 
  49. Baten, Jörg (2016). A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. Cambridge University Press. σελ. 66. ISBN 978-1-107-50718-0. 
  50. 50,0 50,1 50,2 50,3 50,4 «The World Factbook». CIA. 
  51. 51,0 51,1 51,2 Πηγάζει στη Βουλγαρία
  52. «Οι ευρωπαϊκές χώρες - Ελλάδα». EUROPA - O επίσημος δικτυακός τόπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2010. 
  53. 53,0 53,1 53,2 «Το κλίμα της Ελλάδας». Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουνίου 2013. 
  54. WMO Region VI (Europe, Continent only): Highest Temperature.
  55. REPORT The Environmental, Economic and Social Impacts of Climate Change in Greece
  56. ΕΣΥΕ: Στα 2.086 πλοία ο ελληνικός εμπορικός στόλος το Φεβρουάριο, capital.gr
  57. Harry Coccossis; Yannis Psycharis (2008). Regional analysis and policy: the Greek experience. ISBN 9783790820867. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2011. 
  58. «Athena 2001 Census». Ελληνική Στατιστική Αρχή. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιανουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2007. 
  59. Σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (2011). Για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη περιλαμβάνεται ο πληθυσμός των Δήμων και Οικισμών που απαρτίζουν το πολεοδομικό συγκρότημα. Για το Ηράκλειο συνυπολογίζεται ο πληθυσμός της Νέας Αλικαρνασσού, για το Βόλο της Νέας Ιωνίας και για το Αγρίνιο του Αγίου Κωνσταντίνου. Για τις υπόλοιπες μόνο ο πληθυσμός του οικισμού.
  60. Γιώργος Σ. Μπουρδάρας (28 Μαΐου 2008). «Το ασυμβίβαστο ενταφίασε την αναθεώρηση». Η Καθημερινή. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2019. 
  61. Σύνταγμα της Ελλάδας, άρθρο 30
  62. David Close, Ελλάδα 1945-2004, εκδ. Θύραθεν, σελ. 43.
  63. 63,0 63,1 Σύνταγμα της Ελλάδας, άρθρο 82
  64. 64,0 64,1 Mark Lowen (05-04-2013). «How Greece's once-mighty Pasok party fell from grace». https://www.bbc.com/news/world-europe-22025714. Ανακτήθηκε στις 03-01-2014. 
  65. Keridis 2009, σελ. 118-9
  66. Keridis 2009, σελ. 126
  67. Keridis 2009, σελ. 135, 136-7
  68. «Αργυρό μετάλλιο» η Ελλάδα, με 3,98% του ΑΕΠ!, Ελευθεροτυπία, 18/10/10
  69. «Όλοι στρατό ξηράς από το 2010». Απογευματινή. 15 Φεβρουαρίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2009. 
  70. «Fixed Euro conversion rates». European Central Bank. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. 
  71. «Στο 2,9% αυξήθηκε το ΑΕΠ το 2008». express.gr. 13 Μαρτίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2009. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2009. 
  72. «Euro area unemployment rate at 11%». Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 31 Ιουλίου 2017. 
  73. «Youth unemployment rate in EU member states as of March 2018». Statista. 
  74. «Στο 16,9% η ανεργία στην Ελλάδα, 570.000 οι μακροχρόνια άνεργοι». newsbeast.gr. 12 Σεπτεμβρίου 2019. https://www.newsbeast.gr/greece/arthro/5364855/sto-16-9-i-anergia-stin-ellada-570-000-oi-makrochronia-anergoi. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. 
  75. 75,0 75,1 Likmeta, Besar; BIRN, Gjirokastra (11 July 2012). «Albania Eyes New Markets as Greek Crisis Hits Home Businesses affected by the economic downturn in Greece are seeking new markets in the West, hoping that a cheap and qualified labor force will draw fresh clients». Balkan Insight. https://balkaninsight.com/2012/07/11/albania-businesses-seek-new-markets-as-greek-crisis-hits-home/. Ανακτήθηκε στις 18 April 2014. «Greece is the Balkan region's largest economy and has been an important investor in Southeast Europe over the past decade» 
  76. 76,0 76,1 Keridis, Dimitris (3 Μαρτίου 2006). «Greece and the Balkans: From Stabilization to Growth» (lecture). Montreal, QC, CA: Hellenic Studies Unit at Concordia University. Greece has a larger economy than all the Balkan countries combined. Greece is also an important regional investor 
  77. Prof. Nicholas Economides. «The Greek and EU Crisis for non-economists» (PDF). Stern School of Business, New York University & Haas School of Business, UC Berkeley. Largest economy than all rest of Balkans combined 
  78. 78,0 78,1 Imogen Bell (2002). Central and South-Eastern Europe: 2003. Routledge. σελ. 282. ISBN 978-1-85743-136-0. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2013. show that Greece has become the largest investor into Macedonia (FYRM), while Greek companies such as OTE have also developed strong presences in countries of the former Yugoslavia and other Balkan countries. 
  79. Mustafa Aydin; Kostas Ifantis (28 Φεβρουαρίου 2004). Turkish-Greek Relations: The Security Dilemma in the Aegean. Taylor & Francis. σελίδες 266–267. ISBN 978-0-203-50191-7. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2013. second largest investor of foreign capital in Albania, and the third-largest foreign investor in Bulgaria. Greece is the most important trading partner of the Former Yugoslav Republic of Macedonia. 
  80. Wayne C. Thompson (9 Αυγούστου 2012). Western Europe 2012. Stryker Post. σελ. 283. ISBN 978-1-61048-898-3. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2013. Greeks are already among the three largest investors in Bulgaria, Romania and Serbia, and overall Greek investment in the ... Its banking sector represents 16% of banking activities in the region, and Greek banks open a new branch in a Balkan country almost weekly. 
  81. «Στο 1,8% μειώθηκε ο πληθωρισμός τον Ιανουάριο του 2009». express.gr. 9 Φεβρουαρίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Σεπτεμβρίου 2011. https://web.archive.org/web/20110927101540/http://www.express.gr/news/finance/130312oz_20090209130312.php3. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. 
  82. «Και επισήμως... ύφεση». skai.gr. 19 Ιανουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2019. 
  83. «Σύντομα». Η Καθημερινή. 17 Απριλίου 2009. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2019. 
  84. Ελευθεροτυπία, Συρρίκνωση στο 1% του πληθωρισμού τον Απρίλιο, 7 Μαΐου 2009.
  85. «Eurostat: Στο 0,1% ο ετήσιος πληθωρισμός στη Ελλάδα τον Αύγουστο». thetoc.gr. 18 Σεπτεμβρίου 2019. https://www.thetoc.gr/oikonomia/article/eurostat-sto-01-o-etisios-plithwrismos-sti-ellada-ton-augousto. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. 
  86. «Ελλάδα: Ξεπέρασαν τα 2,1 εκ. οι συνδέσεις-Πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. ο ρυθμός αύξησης». https://www.adslgr.com/forum/threads/431545-%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1-%CE%9E%CE%B5%CF%80%CE%AD%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%84%CE%B1-2-1-%CE%B5%CE%BA-%CE%BF%CE%B9-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B4%CE%AD%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%A0%CE%AC%CE%BD%CF%89-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BC%CE%AD%CF%83%CE%BF-%CF%8C%CF%81%CE%BF-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%95-%CE%95-%CE%BF-%CF%81%CF%85%CE%B8%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%B1%CF%8D%CE%BE%CE%B7%CF%83%CE%B7%CF%82. 
  87. «H ένταξη της Ελλάδας» (PDF). Η Ελλάδα στην ESA. Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2017. 
  88. Polemis, Spyros M. «Η Ιστορία του Ελληνικού ναυτικού» (στα Αγγλικά). www.greece.org. Ανακτήθηκε στις 9 Απριλίου 2007. 
  89. 89,0 89,1 Engber, Daniel (2005-08-17). «So Many Greek Shipping Magnates...» (στα αγγλικά). Slate (Washington Post/slate.msn.com). https://slate.com/news-and-politics/2005/08/what-s-with-the-greek-shipping-magnates.html. Ανακτήθηκε στις 2007-04-09. 
  90. 90,0 90,1 «(Στα Αγγλικά) Top 20 Ranking of World Merchant Fleet by Country of Owner as of 1 January 2001a». Bureau of Transportation Statistics. www.bts.gov. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2007. 
  91. Tom Bergin (25-11-2015). «The Great Greek Shipping Myth». Reuters Investigates. https://www.reuters.com/investigates/special-report/eurozone-greece-shipping/. Ανακτήθηκε στις 27-11-2015. 
  92. «Νέο ιστορικό ρεκόρ για τον Τουρισμό το 2018: Έσοδα 16 δισ. και 33 εκατ. διεθνείς αφίξεις». Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2019. 
  93. «Great record: 30 million tourists in 2016 (Μεγάλο ρεκόρ: Άγγιξαν τα 30 εκατ. οι τουρίστες το 2016)». imerisia.gr. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2017. 
  94. «Historic records for tourism (Ιστορικό ρεκόρ για τον τουρισμό)». topontiki.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2017. 
  95. «Tourism involves everyone». Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2019. 
  96. Ράδιο Θεσσαλονίκη 94,5, Κεντρική Μακεδονία: Πρώτη σε αφίξεις τουριστών - 152 νέες τουριστικές επενδύσεις, 25 Φεβρουαρίου 2019
  97. «ΥΠΕΚΑ, Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτού Πλούτου». 
  98. «Στατιστικά δεδομένα για την εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα στην Ελλάδα». 
  99. «Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Στατιστικά δεδομένα για τη διετία 2013-2014». 
  100. «Ο απολογισμός του 2014 για τον λιγνίτη και τη ΔΕΗ ΑΕ». 
  101. «Ο απολογισμός του τομέα Βωξίτης-Αλουμίνα-Αλουμίνιο για το 2013». 
  102. «Νικέλιο και ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ: ο απολογισμός του 2014». 
  103. «Μπεντονίτης-Περλίτης-Βολλαστονίτης: ο απολογισμός του 2013 και η προσέγγιση "market-to-mine"». 
  104. «Ο τομέας λευκολίθου στην Ελλάδα». 
  105. «Το Ελληνικό Μάρμαρο». 
  106. «Η Ελλάδα γεμάτη από «θησαυρούς» ορυκτών». ethnos.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Αυγούστου 2012. Ανακτήθηκε στις 29 Ιουλίου 2013. 
  107. «Ακτινογραφία στα κοιτάσματα πετρελαίου σε Ιόνιο και Κρήτη». Ανακτήθηκε στις 29 Ιουλίου 2013. 
  108. «Ο πόλεμος του πετρελαίου στο Αιγαίο». Ανακτήθηκε στις 29 Ιουλίου 2013. 
  109. «Μπορεί το πετρέλαιο να σώσει την Ελλάδα;». Ανακτήθηκε στις 29 Ιουλίου 2013. 
  110. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Προσδόκιμο ζωής και υγιές προσδόκιμο ζωής, Δεδομένα ανά χώρα
  111. «Αλεβίτες - Η Φωνή των Πομάκων της Θράκης». Ζαγάλισα. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2019. 
  112. «Religious Freedom in Greece». Greek Helsinki Monitor Minority Rights Group - Greece. Σεπτέμβριος 2002. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (RTF) στις 29 Οκτωβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2007. 
  113. «Executive Summary Discrimination on the grounds of religion and belief GREECE» (PDF). Dr Ioannis Ktistakis & Dr Nicholas Sitaropoulos. ec.europa.eu. 22 Ιουνίου 2004. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 26 Οκτωβρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2007. 
  114. «International Religious Freedom Report 2007: Greece». US Dept. of State/Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. www.state.gov. 15 Σεπτεμβρίου 2006. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Φεβρουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2007. 
  115. Η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία έχει 5.000 μέλη. Στοιχεία από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών.
  116. Βιβλίο Έτους των Μαρτύρων του Ιεχωβά 2014, Watch Tower Bible And Tract Society of Pennsylvania, σελ. 180
  117. «LDS Statistics and Church Facts - Total Church Membership». 
  118. «Greek Mission - Adventist Online Yearbook». 
  119. Έκθεση για τις θρησκευτικές ελευθερίες στον κόσμο (2014), πρόσβαση 5-01-2016 στην ελληνική, Υπουργείο Εξωτερικών των Η.Π.Α.
  120. Έκθεση για τις θρησκευτικές ελευθερίες στον κόσμο (2014), πρόσβαση 5-01-2016 στην αγγλική, Υπουργείο Εξωτερικών των Η.Π.Α.
  121. Avdela 2005, σελ. 120-1
  122. Avdela 2005, σελ. 121-4, 125-6
  123. 123,0 123,1 Avdela 2005, σελ. 128
  124. Avdela 2005, σελ. 128, Keridis 2009, σελ. 170
  125. 125,0 125,1 125,2 Triandafyllidou, Anna (Απρίλιος 2009). «Migration and Migration Policy in Greece. Critical Review and Policy Recommendations» (PDF). Hellenic Foundation for European and Foreign Policy. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 23 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2019. 
  126. «Ποιός είναι ο αριθμός των μεταναστών νόμιμων και μη στην Ελλάδα». 18 Ιουλίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2015. 
  127. «Αριθμός ρεκόρ μεταναστών στην Ευρώπη. Τρεις στους τέσσερις από αυτούς έφτασαν στην Ελλάδα». 11 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2015. 
  128. «ΟΗΕ: Ρεκόρ τριετίας στις αφίξεις προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα». newsit.gr. 1 Οκτωβρίου 2019. 
  129. «Profile: Greek state broadcaster ERT». BBC. 12-06-2013. https://www.bbc.com/news/world-europe-22875637. Ανακτήθηκε στις 2013-12-27. 
  130. 130,0 130,1 130,2 Keridis 2009, σελ. 106
  131. 131,0 131,1 131,2 131,3 «Greece - Freedom of the Press 2103». Freedom House. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2013. 
  132. «Greeks Question Media, and New Voices Pipe Up». The New York Times. 29-10-2013. https://www.nytimes.com/2013/10/30/world/europe/greeks-question-media-and-new-voices-pipe-up.html. Ανακτήθηκε στις 2013-12-27. 
  133. Steve Rose (27-08-2011). «Attenberg, Dogtooth and the weird wave of Greek cinema». The Guardian. https://www.theguardian.com/film/2011/aug/27/attenberg-dogtooth-greece-cinema. Ανακτήθηκε στις 26-12-2013. 
  134. «Ελληνικός κινηματογράφος: Ένα αληθινό success story». 11-10-2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-10-15. https://web.archive.org/web/20131015231411/https://gr.euronews.com/2013/10/11/golden-age-of-greek-cinema/. Ανακτήθηκε στις 26-12-2013. 

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Avdela, Efi (2005). «Between Duties and Rights: Gender and Citizenship in Greece, 1864-1952». Στο: Birtek, Faruk; Dragonas, Thalia. Citizenship and the Nation State: Greece and Turkey. London and New York: Routledge. σελ. 117-143. 
  • Hatzopoulos, Marios (2009). «From resurrection to insurrection: 'sacred' myths, motifs, and symbols in the Greek War of Independence». Στο: Beaton, Roderick; Ricks, David. The making of Modern Greece: Nationalism, Romanticism, and the Uses of the Past (1797–1896). Ashgate. σελίδες 81–93. 
  • Keridis, Dimitris (2009). Historical Dictionary of Modern Greece. Historical Dictionaries of Europe. Scarecrow Press. 
  • Koliopoulos, John S.; Veremis, Thanos M. (2002). Greece: The Modern Sequel. From 1831 to the Present. Λονδίνο: Hurst & Co. 
  • Kostopoulos, Tasos (2011). «La guerre civile macédonienne de 1903-1908 et ses représentations dans l'historiographie nationale grecque». Cahiers Balkaniques 38-39 (38–39): 213–226. doi:10.4000/ceb.835. 
  • Κρεμμυδάς, Βασίλης (1977). «Η οικονομική κρίση στον ελλαδικό χώρο στις αρχές του 19ου αιώνα και οι επιπτώσεις της στην Επανάσταση του 1821». Μνήμων 6: 16–33. doi:10.12681/mnimon.171. 
  • Κρεμμυδάς, Βασίλης (2002). «Προεπαναστατικές πραγματικότητες. Η οικονομική κρίση και η πορεία προς το Εικοσιένα». Μνήμων 24: 71–84. doi:10.12681/mnimon.735. 
  • Livanios, Dimitris (1999). «Conquering the souls: nationalism and Greek guerrilla warfare in Ottoman Macedonia, 1904‐1908». Byzantine and Modern Greek Studies 23: 195–221. doi:10.1179/byz.1999.23.1.195. 
  • Mazower, Mark (1992). «The Messiah and the Bourgeoisie: Venizelos and Politics in Greece, 1909- 1912». The Historical Journal 35 (4): 885–904. doi:10.1017/S0018246X00026200. 
  • Mylonas, Harris (2013). «Greece». European Journal of Political Research Political Data Yearbook 52 (1): 87-95. https://www.academia.edu/5760728/Greece_in_2012. 
  • Thomas, Carol G. (10 Νοεμβρίου 2014). Greece: A Short History of a Long Story, 7,000 BCE to the Present. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-63190-4.